നിത്യം ഹൃഷ്ടാഃ സുമനസോ ഭാരതൈരഭിരക്ഷിതാഃ। നോദ്വിഗ്നാഃ പരചക്രാണാം വ്യസനാനാമകോവിദാഃ
ഭാരതന്മാരുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ, ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെയും നല്ല മനസ്സോടെയും ആയിരുന്നു; വിദേശശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടാതെ, ദുരന്തങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിൽ നിപുണരായിരുന്നു.
ഉപപ്ലാവ്യാദഥാഗമ്യ ജനാഃ പുരനിവാസിനഃ। യഥ്യതിഷ്ഠന്ത സഹിതാ വിഷ്വക്സേനദിദൃക്ഷയാ
അവൻ ഉപപ്ലാവ്യയിൽ എത്തുമ്പോൾ, നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും ക്രമമായി കൂടിച്ചേർന്നു, വിശ്വക്സേനനെ കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തുനിന്നു.
തേ തു സര്വേ സമായാന്തമഗ്നിമിദ്ധമിവ പ്രഭുമ് । അര്ചയാമാസുരര്ചാര്ഹം ദേശാതിഥിമുപസ്ഥിതമ്
അവിടെ എത്തിയ പ്രഭുവിനെ, അഗ്നിയെപ്പോലെ ആരാധനയാർഹനായ അതിഥിയെ പോലെ, എല്ലാവരും ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
വൃകസ്ഥലം സമാസാദ്യ കേശവഃ പരവീരഹാ । പ്രകീര്ണരശ്മാവാദിത്യേ വ്യോമ്നി വൈ ലോഹിതായതി
ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന കേശവൻ വൃകസ്ഥലത്തിൽ എത്തി; അപ്പോൾ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ ആകാശത്ത് ചിതറിനിൽക്കയും ആകാശം ചുവപ്പാകുകയും ചെയ്തു.
തതോ ഹ്യനുചരാന്സര്വാനുവാച മധുസൂദനഃ। യുധിഷ്ഠിരസ്യ കാര്യാര്ഥമിഹ വത്സ്യാമഹേ വയമ്
അപ്പോൾ മധുസൂദനൻ തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പമിരുത്തി പറഞ്ഞു: 'യുധിഷ്ഠിരന്റെ കാര്യത്തിനായി നാം ഇവിടെ താമസിക്കും'.
തസ്യ തന്മതമാജ്ഞായ ചക്രുരാവസഥം നരാഃ । ക്ഷണേന ചാന്നപാനാനി രരാവന്തി സമാര്ജയന്
അവന്റെ ആ നിർണ്ണയം അറിഞ്ഞു, പുരുഷന്മാർ ഉടനടി വാസസ്ഥലം ഒരുക്കി, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഒരുക്കി എല്ലാം വൃത്തിയാക്കി.
അവതീര്യ രഥാത്തൂര്ണം കൃത്വാ ശൌചം യഥാവിധി । രഥമോചനമാദിശ്യ സന്ധ്യാമുപവിവേശ ഹ
വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, വിധിപ്രകാരം ശുദ്ധീകരണം നടത്തി, രഥം അഴിച്ചുവിടാൻ കല്പിച്ച്, സന്ധ്യാവന്ദനത്തിനായി ഇരുന്നു.
ദാരുകോഽപി ഹയാന്മുക്ത്വാ പരിചര്യ ച ശാസ്ത്രതഃ। മുമോച സര്വം യോക്താദി മുക്ത്വാ ചൈതാനവാസൃജത്
ദാരുകനും കുതിരകളെ അഴിച്ചു, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി അവയെ പരിചരിച്ചു, യോക്കുകളും മറ്റു ഉപകരണങ്ങളും അഴിച്ച് അവയെ വിട്ടയച്ചു.
തസ്മിന്ഗ്രാമേ പ്രധാനാസ്തു യ ആസന്ബ്രാഹ്മണാ നൃപ । ആര്യാഃ കുലീനാ ഹ്രീമന്തോ ബ്രാഹ്മീം വൃത്തിമനുഷ്ഠിതാഃ
ആ ഗ്രാമത്തിൽ, രാജാവേ, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ച, ലജ്ജാശീലമുള്ള, ബ്രാഹ്മണധർമ്മം പാലിക്കുന്ന സദാചാരികൾ ആയിരുന്നു.
തേഽഭിഗമ്യ മഹാത്മാനം ഹൃഷീകേശമരിന്ദമമ്। പൂജാം ചക്രുര്യഥാന്യായമാശീര്മങ്ഗലസംയുതാമ്
അവർ മഹാത്മാവായ ഹൃഷീകേശനെ, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവനെ സമീപിച്ച്, യഥായോഗ്യം പൂജയും ആശീർവാദങ്ങളും മംഗളവാക്കുകളും നൽകി ആദരിച്ചു.
തേ പൂജയിത്വാ ദാശാര്ഹം സര്വലോകേഷു പൂജിതമ്। ന്യവേദയന്ത വേശ്മാനി ഗുണവന്തി മഹാത്മനേ
ലോകങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ദാശാർഹനെ അവർ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; പിന്നെ അവരുടെ നല്ല വീടുകൾ മഹാത്മാവിന് സമർപ്പിച്ചു.
താന്പ്രഭുഃ കൃതമിത്യുക്താ സത്കൃത്യ ച യഥാര്ഹതഃ । അഭ്യേത്യ ചൈഷാം വേശ്മാനി പുനരായാത്സഹൈവ തൈഃ
പ്രഭു 'ഇത് മതിയാകുന്നു' എന്ന് പറഞ്ഞു, അവരെ യഥായോഗ്യം ആദരിച്ചു, അവരുടെ വീടുകൾ സന്ദർശിച്ച്, പിന്നെ അവരോടൊപ്പം തിരിച്ചു വന്നു.
സുമൃഷ്ടം ഭോജയിത്വാ ച ബ്രാഹ്മണാംസ്തത്ര കേശവഃ । ഭുക്താ ച സഹ തൈഃ സര്വൈരവസത്താം ക്ഷപാം സുഖമ്
അവിടെ കേശവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നല്ല രീതിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ വിളിച്ചു. അവരോടൊപ്പം തന്നെ ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ആ രാത്രി അവിടെ ചെലവഴിച്ചു.
തദാ ദൂതൈഃ സമാജ്ഞായ ആയാന്തം മധുസൂദനമ്। ധൃതരാഷ്ട്രോഽബ്രവീദ്ഭീഷ്മമര്ചയിത്വാ മഹാഭുജമ്
അപ്പോൾ ദൂതന്മാരിൽ നിന്ന് മധുസൂദനൻ വരുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, മഹാബലശാലിയായ ഭീഷ്മനെ ആദരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ദ്രോണം ച സഞ്ജയം ചൈവ വിദുരം ച മഹാമതിമ് । ദുര്യോദനം സഹാമാത്യം ഹൃഷ്ടരോമാഽബ്രവീദിദമ്
അവൻ ദ്രോണനെയും സഞ്ജയനെയും വലിയ ബുദ്ധിമാനായ വിദുരനെയും മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ദുര്യോധനനെയും സന്തോഷത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അദ്ഭുതം മഹാദാശ്ചര്യം ശ്രൂയതേ കുരുനന്ദന । സ്ത്രിയോ ബാലാശ്ച വൃദ്ധാശ്ച കഥയന്തി ഗൃഹേഗൃഹേ
കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാവരും സംസാരിക്കുന്നു; സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും വയോധികരും ഓരോ വീട്ടിലും അതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു.
സത്കൃത്യാചക്ഷതേ ചാന്യേ തഥൈവാന്യേ സമാഗതാഃ । പൃഥഗ്വാദാശ്ച വര്തന്തേ ചത്വരേഷു സഭാസു ച
ചിലർ അതിനെ ആദരവോടെ പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ കൂടി ഒന്നിച്ച് അതുപോലെയാണ് സംസാരിക്കുന്നത്; ചത്വരങ്ങളിലും സഭകളിലും വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങൾ കേൾക്കാം.
ഉപായാസ്യതി ദാശാര്ഹഃ പാണ്ഡവാര്ഥേ പരാക്രമീ । സ നോ മാന്യശ്ച പൂജ്യശ്ച സര്വഥാ മധുസൂദനഃ
പാണ്ഡവരുടെ കാര്യത്തിനായി ധൈര്യശാലിയായ ദാശാർഹൻ വരുന്നു; മധുസൂദനനെ എല്ലാ വിധത്തിലും നമ്മൾ ആദരിക്കുകയും മാനിക്കുകയും വേണം.
തസ്മിന്ഹി യാത്രാ ലോകസ്യ ഭൂതാനാമീശ്വരോഽഹി സഃ। തസ്മിന്ധൃതിശ്ച വീര്യം ച പ്രജ്ഞാ ചൌജശ്ച മാധവേ
ലോകത്തിന്റെ യാത്ര അവനിൽ തന്നെയാണ്, അവൻ സകലഭൂതങ്ങളുടെയും നാഥൻ; മാധവനിൽ ധൈര്യവും ശക്തിയും ജ്ഞാനവും ഉത്സാഹവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ മാന്യതാം നരശ്രേഷ്ഠഃ സ ഹി ധര്മഃ സനാതനഃ । പൂജിതോ ഹി സുഖായ സ്യാദസുഖഃ സ്യാദപൂജിതഃ
ആ മഹാനായ പുരുഷനെ ആദരിക്കണം, കാരണം അവൻ ശാശ്വതമായ ധർമ്മമാണ്; അവനെ ആദരിച്ചാൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും, ആദരിക്കാതെ പോവുകയാണെങ്കിൽ ദു:ഖം വരും.
സ ചേത്തുപ്യതി ദാശാര്ഹ ഉപചരൈരരിന്ദമഃ । കൃഷ്ണാത്സര്വാനഭിപ്രായാന്പ്രാപ്സ്യാമഃ സര്വരാജസു
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന ദാശാർഹൻ നമ്മുടെ പരിചരണത്തിൽ സന്തോഷപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, കൃഷ്ണനിൽ നിന്നു എല്ലാ രാജാക്കന്മാരിലും നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം നേടാം.
തസ്യ പൂജാര്ഥമദ്യൈവ സംവിധസ്ത്വ പരന്തപ । സഭാഃ പഥി വിധീയന്താം സര്വകാമസമന്വിതാഃ
അതിനാൽ അവനെ ആദരിക്കാൻ വേണ്ടി ഇന്നുതന്നെ ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുക; വഴിയിലുടനീളം എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളും ഉള്ള സഭകൾ ഒരുക്കപ്പെടണം.
യഥാ പ്രീതിര്മഹാബാഹോ ത്വയി ജായേത തസ്യ വൈ । തഥാ കുരുഷ്വ ഗാന്ധാരേ കഥം വാ ഭീഷ്മ മന്യസേ
മഹാബാഹുവായവനിൽ നിന്നു നിനക്കു സ്നേഹം ഉണ്ടാകാൻ വേണ്ടിയാണെങ്കിൽ അങ്ങനെ ചെയ്യുക, ഗന്ധാരിയുടെ മകനേ; അല്ലെങ്കിൽ ഭീഷ്മനേ, നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
തതോ ഭീഷ്മാദയഃ സര്വേ ധൃതരാഷ്ട്രം ജനാധിപമ്। ഊചുഃക പരമമിത്യേവം പൂജയന്തോഽസ്യ തദ്വചഃ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മനും മറ്റെല്ലാവരും രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് ആദരവോടെ, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞു അവന്റെ വാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചു.
തേഷാമനുമതം ജ്ഞാത്വാ രാജാ ദുര്യോധനസ്തദാ। സഭാവാസ്തൂനി രമ്യാണി പ്രദേഷ്ടുമുപചക്രമേ
അവരുടെ സമ്മതം മനസ്സിലാക്കി രാജാവായ ദുര്യോധനൻ അപ്പോൾ മനോഹരമായ സഭകൾ ഒരുക്കാൻ തുടങ്ങിച്ചു.
തതോ ദേശേഷു ദേശേഷു രമണീയേഷു ഭാഗശഃ । സര്വരത്നസമാകീര്ണാഃ സഭാശ്ചക്രുരനേകശഃ
ശേഷം വിവിധ മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ, വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും നിറഞ്ഞ അനേകം സഭകൾ അവർ ഒരുക്കി.
ആസനാനി വിചിത്രാണി യുതാനി വിവിധൈര്ഗുണൈഃ । സ്ത്രിയോ ഗന്ധാനലങ്കാനാരാന്സൂക്ഷ്മാണി വസനാനി ച
വിവിധ ഗുണങ്ങളുള്ള മനോഹരമായ ഇരിപ്പിടങ്ങൾ, സ്ത്രീകൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, അലങ്കാരങ്ങൾ, നൂല്പോലെയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗുണവന്ത്യന്നപാനാനി ഭോജ്യാനി വിവിധാനി ച। മാല്യാനി ച സുഗന്ധീനി താനി രാജാ ദദൌ തതഃ
നല്ല ഗുണമുള്ള ഭക്ഷണവും പാനീയങ്ങളും പലവിധ വിഭവങ്ങളും, സുഗന്ധമുള്ള മാലകളും രാജാവ് അവിടെ ഒരുക്കി.
വിശേവതശ്ച വാസാര്ഥം സഭാം ഗ്രാമേ വൃകസ്ഥലേ। വിദധേ കൌരവോ രാജാ ബഹുരത്നാം മനോരമാമ്
വസതിക്കായി കൌരവ രാജാവ് വൃകസ്ഥലത്തിലെ ഗ്രാമത്തിൽ അനേകം രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ ഒരു സഭ ഒരുക്കി.
ഏതദ്വിധായ വൈ സര്വം ദേവാര്ഹമതിമാനുഷമ് । ആചഖ്യൌ ധൃതരാഷ്ട്രായ രാജാ ദുര്യോധനസ്തദാ
ദേവന്മാർക്കു പോലും യോജിച്ച അതിമാനുഷികമായ എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളും ചെയ്ത ശേഷം, രാജാവായ ദുര്യോധനൻ അത് ധൃതരാഷ്ട്രനോട് അറിയിച്ചു.