ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രേണ സാമാത്യേന ജനാര്ദന। യഥാ ച സഞ്ജയോ രാജ്ഞാ മന്ത്രം രഹസി ശ്രാവിതഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനും അവന്റെ മന്ത്രിമാരും ചേർന്ന്, ജനാർദ്ദനാ, രാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സഞ്ജയൻ രഹസ്യമായി എന്തെല്ലാം കേട്ടുവെന്ന് നിനക്ക് അറിയാം.
യുധിഷ്ഠിരസ്യ ദാശാര്ഹ തച്ചാപി വിദിതം തവ। യഥോക്തഃ സഞ്ജയശ്ചൈവ തച്ച സര്വം ശ്രുതം ത്വയാ
ദാശാർഹനായ കൃഷ്ണാ, യുദിഷ്ഠിരനോട് എന്തെല്ലാം പറഞ്ഞുവെന്നും, സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അതൊക്കെയും നിനക്ക് അറിയാം.
പഞ്ച നസ്താത ദീയന്താം ഗ്രാമാ ഇതി മഹാദ്യുതേ। അവിസ്ഥലം വൃകസ്ഥലം മാകന്ദീം വാരണാവതമ്
മഹോന്നതനായവനേ, ഞങ്ങൾക്ക് അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ മാത്രം തരിക: അവിസ്ഥല, വൃകസ്ഥല, മാകന്ദി, വാരണാവതം,
അവസാനം മഹാബാഹോ കംചിദേകം ച പഞ്ചമമ്। ഇതി ദുര്യോധനോ വാച്യഃ സുഹൃദശ്ചാസ്യ കേശവ
മഹാബാഹുവേ, അഞ്ചാമത്തേക്ക് ഏതെങ്കിലും ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമം താമസിക്കാൻ തരിക. ഇതാണ് ദുര്യോധനനും അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾക്കും നീ പറയേണ്ടത്, കേശവാ.
ന ചാപി ഹ്യകരോദ്വാക്യം ശ്രുത്വാ കൃഷ്ണ സുയോധനഃ । യുധിഷ്ഠിരസ്യ ദാശാര്ഹ ശ്രീമതഃ സന്ധിമിച്ഛതഃ
എന്നാൽ കൃഷ്ണാ, ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും, സമാധാനം ആഗ്രഹിച്ച മഹത്വമുള്ള യുദിഷ്ഠിരന്റെ വാക്ക് സുവ്യോധനൻ അനുസരിച്ചില്ല.
അപ്രദാനേന രാജ്യസ്യ യദി കൃഷ്ണ സുയോധനഃ। സന്ധിമിച്ഛേന്ന കര്തവ്യം തത്ര ഗത്വാ കഥംചന
കൃഷ്ണാ, സുവ്യോധനൻ രാജ്യം നൽകാതെ സമാധാനം വേണമെന്ന് പറയുന്നുവെങ്കിൽ, നീ അവിടെ യാതൊരു വിധത്തിലും ഉടമ്പടി ചെയ്യരുത്.
ശക്ഷ്യന്തി ഹി മഹാബാഹോ പാണ്ഡവാഃ സൃഞ്ജയൈഃ സഹ। ധാര്തരാഷ്ട്രബലം ഘോരം ക്രുദ്ധം പ്രതിസമാസിതുമ്
മഹാബാഹുവേ, പാണ്ഡവന്മാർ ശ്രിഞ്ചയന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളുടെ ഭയങ്കരമായ സൈന്യത്തെ നേരിടാൻ കഴിയും.
ന ഹി സാമ്നാ ന ദാനേന ശക്യോഽര്ഥസ്തേഷു കശ്ചന । തസ്മാത്തേഷു ന കര്തവ്യാ കൃപാ തേ മധുസൂദന
അവരോട് സമാധാനത്തിലോ സമ്മാനത്തിലോ ഒന്നും നേടാനാവില്ല. അതുകൊണ്ട്, മധുസൂദനാ, അവർക്കു ദയ കാണിക്കേണ്ടതില്ല.
സാമ്നാ ദാനേന വാ കൃഷ്ണ യേ ന ശാമ്യന്തി ശത്രവഃ। യോക്തവ്യസ്തേഷു ദണ്ഡഃ സ്യാജ്ജീവിതം പരിരക്ഷതാ
കൃഷ്ണാ, സമാധാനത്തിലോ ദാനത്തിലോ ശത്രുക്കൾ ശാന്തരാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, ജീവൻ രക്ഷിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവരെ ശിക്ഷിക്കേണ്ടതാണു.
തസ്മാത്തേഷു മഹാദണ്ഡഃ ക്ഷേപ്തവ്യഃ ക്ഷിപ്രമച്യുത। ത്വയാ ചൈവ മഹാബാഹോ പാണ്ഡവൈഃ സഹ സൃഞ്ജയൈഃ
അതിനാൽ, അച്യുതാ, നീയും പാണ്ഡവരും സൃഞ്ജയന്മാരും ചേർന്ന് അവർക്കു വേഗത്തിൽ വലിയ ശിക്ഷ നൽകണം.
ഏതത്സമര്ഥം പാര്ഥാനാം തവ ചൈവ യശസ്കരമ്। ക്രിയമാണം ഭവേത്കൃഷ്ണ ക്ഷത്രസ്യ ച സുഖാവഹമ്
ഇത് പാണ്ഡവന്മാർക്കും നിനക്കും യുക്തമായ കാര്യമാണ്; ഇത് ചെയ്താൽ നല്ല പേര് ലഭിക്കും, കൃഷ്ണാ, കൂടാതെ ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് സന്തോഷവും ഉണ്ടാകും.
ക്ഷത്രിയേണ ഹി ഹന്തവ്യഃ ക്ഷത്രിയോ ലോഭമാസ്ഥിതഃ। അക്ഷത്രിയോ വാ ദാശാര്ഹ സ്വധര്മമനുതിഷ്ഠതാ
ദാശാർഹാ, ഒരു ക്ഷത്രിയൻ തന്റെ കർത്തവ്യം പാലിക്കുമ്പോൾ, ലാഭത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയനെ കൊല്ലേണ്ടതാണ്; അല്ലെങ്കിൽ, അത്തരം വ്യക്തി ക്ഷത്രിയനല്ലെങ്കിലും.
അന്യത്ര ബ്രാഹ്മണാത്താത സര്വപാപേഷ്വവസ്ഥിതാത്। ഗുരുര്ഹി സര്വവര്ണാനാം ബ്രാഹ്മണഃ പ്രസൃതാഗ്രഭുക്
പാപങ്ങളിൽ മുഴുകിയ ബ്രാഹ്മണനെ ഒഴികെ, അച്ഛാ, മറ്റൊരാളെയും ക്ഷമിക്കേണ്ടതില്ല; ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും ഗുരുവാണ്, ആദ്യം ഭക്ഷിക്കുന്നവരിൽ പ്രധാനനാണ്.
യഥാഽവധ്യേ വധ്യമാനേ ഭവേദ്ദോഷോ ജനാര്ദന । സ വധ്യസ്യാവധേ ദൃഷ്ട ഇതി ധര്മവിദോ വിദുഃ
ജനാർദ്ദനാ, കൊല്ലരുതാത്തവനെ കൊല്ലുമ്പോൾ എങ്ങനെയോ പാപമുണ്ടെങ്കിൽ, കൊല്ലേണ്ടവനെ വിട്ടയക്കുമ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, ധർമ്മം അറിയുന്നവർ അങ്ങനെ പറയുന്നു.
യഥാ ത്വാം ന സ്പൃശേദേഷ ദോഷഃ കൃഷ്ണ തഥാ കുരു। പാണ്ഡവൈഃ സഹ ദാശര്ഹൈഃ സൃഞ്ജയൈശ്ച സസൈനികൈഃ
കൃഷ്ണാ, പാണ്ഡവന്മാരും ദാശാർഹന്മാരും സൃഞ്ജയന്മാരും അവരുടെ സൈന്യങ്ങളുമൊക്കെ ചേർന്ന്, ഈ പാപം നിന്നെ സ്പർശിക്കാതിരിക്കാൻ നീ പ്രവർത്തിക്കണം.
പുനരുക്തം ച വക്ഷ്യാമി വിശ്രമ്ഭേണ ജനാര്ദന। കാ തു സീമന്തിനീ മാദൃകം പൃഥിവ്യാമസ്തി കേശവ
ജനാർദ്ദനാ, വിശ്വാസത്തോടെ ഞാൻ വീണ്ടും പറയുന്നു: എന്റെ പോലൊരു സ്ത്രീ ഭൂമിയിൽ എവിടെയുണ്ട്, കേശവാ?
സുതാ ദ്രുപദരാജസ്യ വേദിമധ്യാത്സമുത്ഥിതാ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്യ ഭഗിനീ തവ കൃഷ്ണ പ്രിയാ സഖീ
ദ്രുപദരാജാവിന്റെ മകൾ, യാഗവേദിയിൽ നിന്നു ഉദിച്ചവൾ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ സഹോദരി, കൃഷ്ണാ, നിന്റെ പ്രിയസഖിയാണ്.
ആജമൂഢകുലം പ്രാപ്ത സ്നുഷാ പാണ്ഡോര്മഹാത്മനഃ । മഹിഷീ പാണ്ഡുപുത്രാണാം പഞ്ചേന്ദ്രസമവര്ചസാമ്
ആജമൂഢകുലത്തിൽ എത്തി, മഹാത്മാവായ പാണ്ഡുവിന്റെ മരുമകളും, അഞ്ചു ഇന്ദ്രന്മാരുടെ തേജസ്സുള്ള പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ രാജ്ഞിയുമാണ് ഞാൻ.
സുതാ മേ പഞ്ചഭിര്വീരൈഃ പഞ്ച ജാതാ മഹാരഥാഃ । അഭിമന്യുര്യഥാ കൃഷ്ണ തഥാ തേ തവ ധര്മതഃ
എനിക്ക് അഞ്ചു വീരന്മാരിൽ നിന്ന് അഞ്ചു മഹാരഥന്മാരായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു, കൃഷ്ണാ; അവരെപ്പോലെ തന്നെ, അഭിമന്യുവും നിന്റെ ധർമ്മപുത്രനാണ്.
സാഽഹം കേശഗ്രഹം പ്രാപ്താ പരിക്ലിഷ്ടാ സഭാം ഗതാ। പശ്യതാം പാണ്ഡുപുത്രാണാം ത്വയി ജീവതി കേശവ
കേശവാ, ഞാൻ ചൂണ്ടിയടിക്കപ്പെട്ട് ദുരിതം അനുഭവിച്ച് സഭയിൽ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു, പാണ്ഡുപുത്രന്മാർ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കേയും നീ ജീവിച്ചിരിക്കേയും.
ജീവസ്തു പാണ്ഡുപുത്രേഷു പഞ്ചാലേഷ്വഥ വൃഷ്ണിഷു। ദാസീഭാതാഽസ്മി പാപാനാം സഭാമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതാ
പാണ്ഡുപുത്രന്മാരും പാഞ്ചാലന്മാരും വൃശ്യന്മാരും ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, ഞാൻ ദുഷ്ടന്മാരുടെ ഇടയിൽ ദാസിയായിത്തീർന്നു, സഭയുടെ നടുവിൽ നിന്നു.
നിരമര്ഷേഷ്വചേഷ്ടേഷു പ്രേക്ഷ്യമാണേഷു പാണ്ഡുഷു । പാഹി മാമിതി ഗോവിന്ദ മനസാ ചിന്തിതോസി മേ
പാണ്ഡവന്മാർ നിർമർദ്ദവും നിർക്രിയയുമായിരുന്നപ്പോൾ, അവർ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കേ, ഗോവിന്ദാ, 'എന്നെ രക്ഷിക്കണം' എന്ന് ഞാൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു.
യത്ര മാം ഭഗവാന്രാജാ ശ്വശുരോ വാക്യമബ്രവീത്। വരം വൃണീഷ്വ പാഞ്ചാലി വരാര്ഹാഽസി മതാ മമ
എന്റെ ശ്വശുരൻ, മഹാത്മാവായ രാജാവ്, 'പാഞ്ചാലി, നീ വരത്തിന് അർഹയാണു, ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ' എന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ.
അദാസാഃ പാണ്ഡവാഃ സന്തു സരഥാഃ സായുധാ ഇതി। മയോക്തേ യത്ര നിര്മുക്താ വനവാസായ കേശവ
കേശവാ, ഞാൻ 'പാണ്ഡവന്മാർ രഥങ്ങളോടും ആയുധങ്ങളോടും കൂടി മോചിതരാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവർ വനവാസത്തിനായി വിട്ടയക്കപ്പെട്ടു.
ഏവംവിധാനാം ദുഃഖാനാമഭിജ്ഞോഽസി ജനാര്ദന । ത്രായസ്വ പുണ്ഡരീകാക്ഷ സഭര്തൃജ്ഞാതിബാന്ധവാന്
ജനാർദ്ദനാ, ഇത്തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ നിനക്ക് അറിയാം; പുണ്ഡരീകാക്ഷാ, എന്റെ ഭർത്താക്കന്മാരെയും ബന്ധുക്കളെയും കൂട്ടിയും എന്നെ രക്ഷിക്കണം.
നന്വഹം കൃഷ്ണ ഭീഷ്മസ്യ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ചോഭയോഃ । ശ്നുഷാ ഭവാമി ധര്മേണ സാഽഹം ദാസീകൃതാ ബലാത്
കൃഷ്ണാ, ഞാൻ ഭീഷ്മന്റെയും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെയും ധർമ്മപത്നിയായിട്ടാണ് ജീവിക്കുന്നത്; എന്നിരുന്നാലും, ഞാൻ ബലാൽക്കാരം കൊണ്ട് ദാസിയാക്കി.
ധിക്പാര്ഥസ്യ ധനുഷ്മത്താം ഭീമസേനസ്യ ധിഗ്ബലമ്। യത്ര ദുര്യോധനഃ കൃഷ്ണ മുഹൂര്തമപി ജീവതി
അർജുനന്റെ ധനുസ്സിന്റെ ശക്തിക്കും ഭീമസേനന്റെ ബലത്തിനും ലജ്ജയാണ്, കൃഷ്ണാ, ദുര്യോധനൻ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നപ്പോൾ.
യദി തേഽഹമനുഗ്രാഹ്യാ യദി തേഽസ്തി കൃപാ മയി। ധാര്തരാഷ്ട്രേഷു വൈ കോപഃ സര്വഃ കൃഷ്ണ വിധീയതാമ്
എനിക്ക് നീ ദയ കാണിക്കേണ്ടവളാണെങ്കിൽ, എനിക്കു നേരെ ദയയുണ്ടെങ്കിൽ, കൃഷ്ണാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരിൽ നിന്നുള്ള കോപം മുഴുവൻ നീയാകട്ടെ.
ഇത്യുക്ത്വാ മൃദുസംഹാരം വൃജിനാഗ്രം സുദര്ശനമ്। സുനീലമസിതാപാങ്ഗീ സര്വഗന്ധാദിവാസിതമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, സുന്ദരിയും ദു:ഖത്തിൽ മുൻപന്തിയിലുമുള്ള, നീലയും കറുത്ത കണ്ണുകളും ഉള്ള, എല്ലാ സുഗന്ധങ്ങളാലും സുഗന്ധമായ കൃഷ്ണാ,
സര്വലക്ഷണസംപന്നം മഹാഭുജഗവര്ചസമ് । കേശപക്ഷം വരാരോഹാ ഗൃഹ്വ വാമേന പാണിനാ
എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള, വലിയ പാമ്പിന്റെ പ്രകാശംപോലുള്ള, ഉയർന്ന അരയുള്ള അവൾ ഇടതുകൈയിൽ തന്റെ മുടി പിടിച്ചു.