തദിദം ഭാഷിതം വാക്യം തഥാചന തഥൈവ തത്। ന ചൈതദേവം ദ്രഷ്ടവ്യമസാധ്യമപി കിംചന
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണ്, അതുപോലെ തന്നെ നടപ്പിലാക്കണം; എന്നാൽ ഒന്നും അസാധ്യമാണ് എന്ന് കരുതേണ്ടതില്ല.
കിം ചൈതന്മന്യസേ കൃച്ഛ്രമസ്മാകമവസാദകമ്। കുര്വന്തി തേഷാം കര്മാണി യേഷാം നാസ്തി ഫലോദയഃ
ഈ കഷ്ടത നമ്മുക്ക് തളർച്ചയാകുമെന്ന് നീ എന്തിനാണ് കരുതുന്നത്? പ്രവർത്തികൾക്ക് ഫലം ലഭിക്കാത്തവരാണ് ദു:ഖിക്കുന്നത്.
സംപാദ്യമാനം സമ്യക്വ സ്യാത്കര്മ സഫലം പ്രഭോ। സ തഥാ കൃഷ്ണ വര്തസ്വ യഥാ ശര്മ ഭവേത്പരൈഃ
ശരിയായി പ്രവർത്തിച്ചാൽ അതിന് നല്ല ഫലം ലഭിക്കും, പ്രഭോ; അതുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണാ, മറ്റുള്ളവർക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കുമെന്ന വിധം നീ പ്രവർത്തിക്കണം.
പാണ്ഡവാനാം കുരൂണാം ച ഭവാന്നഃ പ്രഥമഃ സുഹൃത്। സുരാണാമസുരാണാം ച യഥാ വീര പ്രജാപതിഃ
പാണ്ഡവർക്കും കുരുക്കൾക്കും നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ പ്രധാന സുഹൃത്ത്; ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പ്രജാപതി എങ്ങനെ ആണോ, അതുപോലെ നീയും, വീരാ.
കുരൂണാം പാണ്ഡവാനാം ച പ്രതിപത്സ്വ നിരാമയമ് । അസ്മദ്ധിതമനുഷ്ഠാനം മന്യേ തവ ന ദുഷ്കരമ്
കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കണം; ഞങ്ങളുടെ ഭാവി ഭേദഗതി നേടാൻ നീക്ക് പ്രയാസമൊന്നുമില്ലെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഏവം ച കാര്യതാമേതി കാര്യം തവ ജനാര്ദന । ഗമനാദേവമേവ ത്വം കരിഷ്യസി ജനാര്ദന
ഇങ്ങനെ, ജനാർദ്ദനാ, നിന്റെ ജോലി പൂർത്തിയായി; നീ പോയാൽ, അതിനാൽ തന്നെ നീ പ്രവർത്തനം നടത്തും, ജനാർദ്ദനാ.
ചികീര്ഷിതമഥാന്യത്തേ തസ്മിന്വീര ദുരാത്മാനി । ഭവിഷ്യതി ച തത്സര്വം യഥാ തവ ചികീര്ഷിതമ്
വീരനേ, നീ എന്ത് ചെയ്യാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്നാലും, ദുഷ്ടഹൃദയനായ അവൻ അതെല്ലാം നിന്റെ ഇഷ്ടംപോലെ തന്നെ ചെയ്യും.
ശര്മ തൈഃ സഹ വാ നോഽസ്തു തവ വാ യച്ചികീര്ഷിതമ് । വിചാര്യമാണോ യഃ കാമസ്തവ കൃഷ്ണ സ നോ ഗുരുഃ
നിനക്ക് അവരോടൊപ്പം സമാധാനം വേണമോ വേണ്ടയോ, കൃഷ്ണാ, നീ ആലോചിക്കുന്ന ആഗ്രഹം ഞങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗദീപം തന്നെയാണ്.
ന സ നാര്ഹതി ദുഷ്ടാത്മാ വധം സസുതബാന്ധവഃ। യേന ധര്മസുതേ ദൃഷ്ടാ ന സാ ശ്രീരുപമര്ഷിതാ
അവൻ ദുഷ്ടനും, മക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടിയവനുമാണെങ്കിലും, ധർമ്മപുത്രന് നഷ്ടമായ ഐശ്വര്യം അവൻ കണ്ടിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, അവനും അവന്റെ കൂട്ടരും മരണത്തിന് അർഹരല്ല.
യച്ചാപ്യപശ്യതോപായം ധര്മിഷ്ഠം മധുസൂദന। ഉപായേന നൃശംസേന ഹൃതാ ദുര്ദ്യൂതദേവിനാ
മധുസൂദനാ, നീ കാണുന്ന എല്ലാ നന്മയുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളും, ക്രൂരതയാൽ, ദുർദൈവമായ പാശക്രീഡയുടെ ദേവിയായ അവളെ അവൻ അപഹരിച്ചു.
കഥം ഹി പുരുഷോ ജാതഃ ക്ഷത്രിയേഷു ധനുര്ധരഃ । സമാഹൂതോ നിവര്തേത പ്രാണത്യാഗേഽപ്യുപസ്ഥിതേ
വീരന്മാരുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച വില്ലാളൻ, ജീവൻ പോലും അപകടത്തിലായാലും, ക്ഷത്രിയനായി ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടാൽ പിന്നോട്ട് പോകുമോ?
അധര്മേണ ജിതാന്ദൃഷ്ട്വാ വനേ പ്രവൃജിതാംസ്തഥാ। വധ്യതാം മമ വാര്ഷ്ണേയ നിര്ഗതോഽസൌ സുയോധനഃ
അധർമ്മംകൊണ്ട് തോറ്റു കാടിലേക്ക് പോകേണ്ടി വന്ന അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, വൃഷ്ണിവംശജാ, ആ ദുര്യോധനനെ ഞാൻ കൊല്ലണം.
ന ചൈതദദ്ഭുതം കൃഷ്ണ മിത്രാര്ഥേ യച്ചികീര്ഷസി। ക്രിയാ കഥംച മുഖ്യാ സ്യാന്മൃദുനാ ചേതരേണ വാ
കൃഷ്ണാ, നീ സ്നേഹിതരുടെ വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമല്ല; പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ മൃദുവായോ മറ്റേതെങ്കിലും രീതിയിലോ ചെയ്യാൻ കഴിയും?
അഥവാ മന്യസേ ജ്യായാന്വധസ്തേഷാമനന്തരമ് । തദേവ ക്രിയതാമാശു ന വിചാര്യമതസ്ത്വയാ
അല്ലെങ്കിൽ, അവരെ കൊല്ലുന്നത് ഏറ്റവും ഉചിതമാണെന്ന് നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, അതു തന്നെ ഉടൻ ചെയ്യുക; ഇനി നീ ആലോചിക്കേണ്ടതില്ല.
ജാനാസി ഹി യഥൈതേന ദ്രൌപദീ പാപബുദ്ധിനാ । പരിക്ലിഷ്ടാ സഭാമധ്യേ തച്ച തസ്യോപമര്ഷിതമ്
ദ്രൗപദിയെ ആ പാപബുദ്ധിയൻ സഭാമധ്യേ എങ്ങനെ പീഡിപ്പിച്ചുവെന്ന് നീ അറിയുന്നില്ലേ? അതും അവൾ സഹിച്ചു.
സ നാമ സമ്യഗ്വര്തേത പാണ്ഡവേഷ്വിതി മാധവ। ന മേ സഞ്ജായതേ ബുദ്ധിര്ബീജമുപ്തമിവോഷരേ
മാധവാ, അവൻ പാണ്ഡവന്മാരോട് നന്നായി പെരുമാറുമെന്ന് എങ്ങനെ പ്രതീക്ഷിക്കാം? മരുഭൂമിയിൽ വിതച്ച വിത്തുപോലെ, അത്തരം ചിന്ത എനിക്ക് വരുന്നില്ല.
തസ്മാദ്യന്മന്യസേ യുക്തം പാണ്ഡവാനാം ഹിതം ച യത്। തഥാഽഽശു കുരു വാര്ഷ്ണേയ യന്നഃ കാര്യമനന്തരമ്
അതിനാൽ, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് യുക്തവും ഉപകാരപ്രദവുമായത് നീ എന്താണ് കരുതുന്നത്, വൃഷ്ണിവംശജാ, അതു തന്നെ ഉടൻ ചെയ്യുക; ഇനി ഞങ്ങൾക്ക് വേണ്ടത് അതാണ്.
ഏവമേതന്മഹാബാഹോ യഥാ വദസി പാണ്ഡവ। പാണ്ഡവാനാം കുരൂണാം ച പ്രതിപത്സ്യേ നിരാമയമ്। സര്വം ത്വിദം മമായത്തം ബീഭത്സോ കര്മണോര്ദ്വയോഃ
മഹാബാഹുവായ പാണ്ഡവാ, നീ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്. പാണ്ഡവന്മാരോടും കുരുക്കളോടും ഞാൻ സമന്വയത്തോടെ പെരുമാറും. എന്നിരുന്നാലും, ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം നിനക്കും ഭീമനും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ക്ഷേത്രം ഹി രസവച്ഛുദ്ധം കര്മണൈവോപപാദിതമ്। ഋതേ വര്ഷാന്ന കൌന്തേയ ജാതു നിര്വര്തയേത്ഫലമ്
ഒരു നിലം വളരെയധികം ഉരുക്കവും ശുദ്ധിയുമുണ്ടെങ്കിലും, കൃഷി ചെയ്താൽ മാത്രമേ ഫലം ലഭിക്കൂ. മഴയില്ലാതെ, കുന്തിപുത്രാ, ഒരിക്കലും വിളവുണ്ടാകില്ല.
തത്ര വൈ പൌരുഷം ബ്രൂയുരാസേകം യത്ര കാരിതമ്। തത്ര ചാപി ധ്രുവം പശ്യേച്ഛോഷണം ദൈവകാരിതമ്
അവിടെ, കൃഷിക്കാർ ചെയ്തിരിക്കുന്ന ജലസേചനം മനുഷ്യശ്രമം എന്നു പറയുന്നു; എന്നാൽ വരൾച്ച വന്നാൽ അതു ദൈവത്തിന്റെ കാര്യമാണെന്ന് ഉറപ്പായി കാണുന്നു.
തദിദം നിശ്ചിത്തം ബുദ്ധ്യാ പൂര്വൈരപി മഹാത്മഭിഃ । ദൈവേ ച മാനുഷേ ചൈവ സംയുക്തം ലോകകാരണമ്
മുന്പത്തെ മഹാത്മാക്കൾ ബുദ്ധിയാൽ തീരുമാനിച്ചതുപോലെ, ലോകത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ദൈവവും മനുഷ്യശ്രമവും ചേർന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
അഹം ഹി തത്കരിഷ്യാമി പരം പുരുഷകാരതഃ । ദേവം തു ന മയാ ശക്യം കര്മ കര്തും കഥംചന
മനുഷ്യശ്രമത്തിൽ കഴിയാവുന്നതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും; ദൈവത്തിന്റെ പ്രവർത്തി എങ്ങനെയും ഞാൻ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
സ ഹി ധര്മം ച ലോകം ച ത്യക്ത്വാ ചരതി ദുര്മതിഃ। ന ഹി സന്തപ്യതേ തേന തഥാരൂപേണ കര്മണാ
അവൻ ധർമ്മവും ലോകവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അത്തരത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തിട്ടും അവൻ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
തഥാപി ബുദ്ധിം പാപിഷ്ഠാം വര്ധയന്ത്യസ്യ മന്ത്രിണഃ । ശകുനിഃ സൂതപുത്രശ്ച ഭ്രാതാ ദുഃശാസനസ്തഥാ
എന്നിരുന്നാലും, അവന്റെ മന്ത്രിമാർ—ശകുനിയും, സാരഥിയുടെ മകനും, സഹോദരനായ ദുഃശാസനനും—അവന്റെ ഏറ്റവും ദുഷ്ടമായ മനസ്സിനെ കൂടുതൽ വളർത്തുന്നു.
സ ഹി ത്യാഗേന രാജ്യസ്യ ന ശമം സമുപൈഷ്യതി। അന്തരേണ വധം പാര്ഥ സാനുബന്ധഃ സുയോധനഃ
പാർത്താ, സുവ്യോധനനും അവന്റെ കൂട്ടുകാരും രാജ്യം വിട്ടാൽ പോലും, കൊല്ലപ്പെടാതെ അവര്ക്ക് മനസ്സിൽ സമാധാനം ഉണ്ടാകില്ല.
ന ചാപി പ്രണിപാതേന ത്യക്തുമിച്ഛതി ധര്മരാട് । യാച്യമാനശ്ച രാജ്യം സ ന പ്രജാസ്യതി ദുര്മതിഃ
ധർമ്മരാജാവിന് കീഴടങ്ങി രാജ്യം വിട്ടുപോകാൻ മനസ്സില്ല; എത്ര അപേക്ഷിച്ചാലും ആ ദുഷ്ടൻ രാജ്യം വിട്ടുകൊടുക്കില്ല.
ന തു മന്യേ സ തദ്വാച്യോ യദ്യുധിഷ്ഠിരശാതനമ് । ഉക്തം പ്രയോജനം യത്തു ധര്മരാജേന ഭാരത
യുധിഷ്ഠിരനെ തോൽപ്പിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇങ്ങനെ പറയേണ്ടതല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ധർമ്മരാജാവിന്റെ ഉദ്ദേശം വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു.
തഥാ പാപസ്തു തത്സര്വം ന കരിഷ്യതി കൌരവഃ । തസ്മിംശ്ചാക്രിയമാണേഽസൌ ലോകേ വധ്യോ ഭവിഷ്യതി
എന്നാൽ ആ പാപിയായ കൗരവൻ അതൊന്നും ചെയ്യില്ല; അവൻ അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ ലോകം അവനെ കൊല്ലേണ്ടവനായി കാണും.
മമ ചാപി സ വധ്യോ ഹി ജഗതശ്ചാപി ഭാരത । തേന കൌമാരകേ യൂയം സര്വേ വിപ്രകൃതാഃ സദാ
ഭാരതാ, അവൻ എനിക്കും ലോകത്തിനും കൊല്ലേണ്ടവനാണ്; അവൻ നിങ്ങളുടെ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ എല്ലാവർക്കും അന്യായം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
വിപ്രലുപ്തം ച വോ രാജ്യം നൃശംസേന ദുരാത്മനാ। ന ചോപശാമ്യതേ പാപഃ ശ്രിയം ദൃഷ്ട്വാ യുധിഷ്ഠിരേ
നിങ്ങളുടെ രാജ്യം ആ ക്രൂരനും ദുഷ്ടനും കവർന്നു; യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഐശ്വര്യം കണ്ടിട്ടും ആ പാപി ശാന്തിയിലാകുന്നില്ല.