നാതിപ്രഹീണരശ്മിഃ സ്യാത്തഥാ ഭാവവിപര്യയേ । വിഷാദമര്ച്ഛേദ് ഗ്ലാനിം വാപ്യേതമര്ഥം ബ്രവീമിതേ
ഊർജ്ജം വളരെ കുറയാൻ അനുവദിക്കരുത്, മനസ്സിന്റെ നില മറിഞ്ഞുപോകാനും പാടില്ല; നിരാശയോ ക്ഷീണമോ വരാതിരിക്കാൻ ഇതാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്.
ശ്വോഭൂതേ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ സമീപം പ്രാപ്യ പാണ്ഡവ। യതിഷ്യേ പ്രശമം കര്തും യുഷ്മദര്ഥമഹാപയന്
നാളെ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി, പാണ്ഡവാ, നിങ്ങളുടെ ഭാവി ഭേദഗതിക്കായി ഞാൻ സമാധാനം നേടാൻ ശ്രമിക്കും.
ശമം ചേത്തേ കരിഷ്യന്തി തതോഽനന്തം യശോ മമ। ഭവതാം കച കൃതഃ കാമസ്തേഷാം ച ശ്രേയ ഉത്തമമ്
അവർ സമാധാനം സമ്മതിച്ചാൽ, എന്റെ കീർത്തി അതിരില്ലാതെ ഉയരും; നിങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറും, അവരുടെ ഉത്തമമായ ഭാവി ഉറപ്പാകും.
തേ ചേദഭിനിവേക്ഷ്യന്തേ നാഭ്യുപൈഷ്യന്തി മേ വചഃ । കുരവോ യുദ്ധമേവാത്ര ഘോരം കര്മ ഭവിഷ്യതി
അവർ എന്റെ വാക്കുകൾ അംഗീകരിക്കാതെ ഉറച്ച് നിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഇവിടെ കുരുക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടും, അതിനാൽ ഭയങ്കരമായ സംഭവം ഉണ്ടാകും.
അസ്മിന്യുദ്ധേ ഭീമസേന ത്വയി ഭാരഃ സമാഹിതഃ। ധൂരര്ജുനേന ധാര്യാ സ്യാദ്വേഢവ്യ ഇതരോ ജനഃ
ഈ യുദ്ധത്തിൽ, ഭീമസേന, ഭാരമാണ് നിന്റെ മേൽ; അർജുനൻ ആ ചുമതല വഹിക്കണം, മറ്റു എല്ലാവരും പിന്തുടരേണ്ടവരാണ്.
അഹം ഹി യന്താ ബീഭത്സോര്ഭവിതാ സംയുഗേ സതി। ധനഞ്ജയസ്യൈഷ കാമോ ന ഹി യുദ്ധം ന കാമയേ
യുദ്ധം വന്നാൽ, ബീഭത്സുവിന്റെ രഥം ഞാൻ ഓടിക്കും; ഇത് ധനഞ്ജയന്റെ ആഗ്രഹമാണ്, എനിക്ക് യുദ്ധം വേണ്ടതല്ല.
തസ്മാദാശങ്കമാനോഽഹം വൃകോദര മതിം തവ। ഗദതഃ ക്ലീബയാ വാചാ തേജസ്തേ സമദീദിപമ്
അതുകൊണ്ട്, വൃകോദരാ, നിന്റെ മനസ്സിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ആശങ്കപ്പെടുന്നു; നീ ദുർബലമായ വാക്കുകൾ പറയുമ്പോൾ, നിന്റെ ഊർജ്ജം പൂർണ്ണമായി ജ്വലിച്ചു.
ഉക്തം യുധിഷ്ഠിരേണൈവ യാവദ്വാച്യം ജനാര്ദന । തവ വാക്യം തു മേ ശ്രുത്വാ പ്രതിഭാതി പരന്തപ
യുധിഷ്ഠിരൻ പറയേണ്ടതെല്ലാം നേരത്തെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ജനാർദ്ദനാ; പക്ഷേ, നിന്റെ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേൾക്കുമ്പോൾ അതു എനിക്ക് അതീവ ഗൗരവമായി തോന്നുന്നു.
നൈവ പ്രശമമത്ര ത്വം മന്യസേ സുകരം പ്രഭോ । ലോഭാദ്വാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ദൈന്യാദ്വാ സമുപസ്ഥിതാത്
ഇവിടെ സമാധാനം എളുപ്പത്തിൽ സാധ്യമാണെന്ന് നീ കരുതുന്നില്ല, പ്രഭോ; ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ലോഭം കൊണ്ടോ, ഉണ്ടായിരിക്കുന്ന ദു:ഖം കൊണ്ടോ ആകാം.
അഫലം മന്യസേ വാഽപി പുരുഷസ്യ പരാക്രമമ് । ന ചാന്തരേണ കര്മാണി പൌരുഷേണ ബലോദയഃ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമം ഫലമില്ലെന്ന് നീ കരുതുന്നു; പക്ഷേ, പ്രവർത്തികളില്ലാതെ ധൈര്യത്തിൽ നിന്നു മാത്രം ശക്തി ഉണ്ടാകില്ല.
തദിദം ഭാഷിതം വാക്യം തഥാചന തഥൈവ തത്। ന ചൈതദേവം ദ്രഷ്ടവ്യമസാധ്യമപി കിംചന
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണ്, അതുപോലെ തന്നെ നടപ്പിലാക്കണം; എന്നാൽ ഒന്നും അസാധ്യമാണ് എന്ന് കരുതേണ്ടതില്ല.
കിം ചൈതന്മന്യസേ കൃച്ഛ്രമസ്മാകമവസാദകമ്। കുര്വന്തി തേഷാം കര്മാണി യേഷാം നാസ്തി ഫലോദയഃ
ഈ കഷ്ടത നമ്മുക്ക് തളർച്ചയാകുമെന്ന് നീ എന്തിനാണ് കരുതുന്നത്? പ്രവർത്തികൾക്ക് ഫലം ലഭിക്കാത്തവരാണ് ദു:ഖിക്കുന്നത്.
സംപാദ്യമാനം സമ്യക്വ സ്യാത്കര്മ സഫലം പ്രഭോ। സ തഥാ കൃഷ്ണ വര്തസ്വ യഥാ ശര്മ ഭവേത്പരൈഃ
ശരിയായി പ്രവർത്തിച്ചാൽ അതിന് നല്ല ഫലം ലഭിക്കും, പ്രഭോ; അതുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണാ, മറ്റുള്ളവർക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കുമെന്ന വിധം നീ പ്രവർത്തിക്കണം.
പാണ്ഡവാനാം കുരൂണാം ച ഭവാന്നഃ പ്രഥമഃ സുഹൃത്। സുരാണാമസുരാണാം ച യഥാ വീര പ്രജാപതിഃ
പാണ്ഡവർക്കും കുരുക്കൾക്കും നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ പ്രധാന സുഹൃത്ത്; ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പ്രജാപതി എങ്ങനെ ആണോ, അതുപോലെ നീയും, വീരാ.
കുരൂണാം പാണ്ഡവാനാം ച പ്രതിപത്സ്വ നിരാമയമ് । അസ്മദ്ധിതമനുഷ്ഠാനം മന്യേ തവ ന ദുഷ്കരമ്
കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കണം; ഞങ്ങളുടെ ഭാവി ഭേദഗതി നേടാൻ നീക്ക് പ്രയാസമൊന്നുമില്ലെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഏവം ച കാര്യതാമേതി കാര്യം തവ ജനാര്ദന । ഗമനാദേവമേവ ത്വം കരിഷ്യസി ജനാര്ദന
ഇങ്ങനെ, ജനാർദ്ദനാ, നിന്റെ ജോലി പൂർത്തിയായി; നീ പോയാൽ, അതിനാൽ തന്നെ നീ പ്രവർത്തനം നടത്തും, ജനാർദ്ദനാ.
ചികീര്ഷിതമഥാന്യത്തേ തസ്മിന്വീര ദുരാത്മാനി । ഭവിഷ്യതി ച തത്സര്വം യഥാ തവ ചികീര്ഷിതമ്
വീരനേ, നീ എന്ത് ചെയ്യാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്നാലും, ദുഷ്ടഹൃദയനായ അവൻ അതെല്ലാം നിന്റെ ഇഷ്ടംപോലെ തന്നെ ചെയ്യും.
ശര്മ തൈഃ സഹ വാ നോഽസ്തു തവ വാ യച്ചികീര്ഷിതമ് । വിചാര്യമാണോ യഃ കാമസ്തവ കൃഷ്ണ സ നോ ഗുരുഃ
നിനക്ക് അവരോടൊപ്പം സമാധാനം വേണമോ വേണ്ടയോ, കൃഷ്ണാ, നീ ആലോചിക്കുന്ന ആഗ്രഹം ഞങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗദീപം തന്നെയാണ്.
ന സ നാര്ഹതി ദുഷ്ടാത്മാ വധം സസുതബാന്ധവഃ। യേന ധര്മസുതേ ദൃഷ്ടാ ന സാ ശ്രീരുപമര്ഷിതാ
അവൻ ദുഷ്ടനും, മക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടിയവനുമാണെങ്കിലും, ധർമ്മപുത്രന് നഷ്ടമായ ഐശ്വര്യം അവൻ കണ്ടിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, അവനും അവന്റെ കൂട്ടരും മരണത്തിന് അർഹരല്ല.
യച്ചാപ്യപശ്യതോപായം ധര്മിഷ്ഠം മധുസൂദന। ഉപായേന നൃശംസേന ഹൃതാ ദുര്ദ്യൂതദേവിനാ
മധുസൂദനാ, നീ കാണുന്ന എല്ലാ നന്മയുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളും, ക്രൂരതയാൽ, ദുർദൈവമായ പാശക്രീഡയുടെ ദേവിയായ അവളെ അവൻ അപഹരിച്ചു.
കഥം ഹി പുരുഷോ ജാതഃ ക്ഷത്രിയേഷു ധനുര്ധരഃ । സമാഹൂതോ നിവര്തേത പ്രാണത്യാഗേഽപ്യുപസ്ഥിതേ
വീരന്മാരുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച വില്ലാളൻ, ജീവൻ പോലും അപകടത്തിലായാലും, ക്ഷത്രിയനായി ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടാൽ പിന്നോട്ട് പോകുമോ?
അധര്മേണ ജിതാന്ദൃഷ്ട്വാ വനേ പ്രവൃജിതാംസ്തഥാ। വധ്യതാം മമ വാര്ഷ്ണേയ നിര്ഗതോഽസൌ സുയോധനഃ
അധർമ്മംകൊണ്ട് തോറ്റു കാടിലേക്ക് പോകേണ്ടി വന്ന അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, വൃഷ്ണിവംശജാ, ആ ദുര്യോധനനെ ഞാൻ കൊല്ലണം.
ന ചൈതദദ്ഭുതം കൃഷ്ണ മിത്രാര്ഥേ യച്ചികീര്ഷസി। ക്രിയാ കഥംച മുഖ്യാ സ്യാന്മൃദുനാ ചേതരേണ വാ
കൃഷ്ണാ, നീ സ്നേഹിതരുടെ വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമല്ല; പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ മൃദുവായോ മറ്റേതെങ്കിലും രീതിയിലോ ചെയ്യാൻ കഴിയും?
അഥവാ മന്യസേ ജ്യായാന്വധസ്തേഷാമനന്തരമ് । തദേവ ക്രിയതാമാശു ന വിചാര്യമതസ്ത്വയാ
അല്ലെങ്കിൽ, അവരെ കൊല്ലുന്നത് ഏറ്റവും ഉചിതമാണെന്ന് നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, അതു തന്നെ ഉടൻ ചെയ്യുക; ഇനി നീ ആലോചിക്കേണ്ടതില്ല.
ജാനാസി ഹി യഥൈതേന ദ്രൌപദീ പാപബുദ്ധിനാ । പരിക്ലിഷ്ടാ സഭാമധ്യേ തച്ച തസ്യോപമര്ഷിതമ്
ദ്രൗപദിയെ ആ പാപബുദ്ധിയൻ സഭാമധ്യേ എങ്ങനെ പീഡിപ്പിച്ചുവെന്ന് നീ അറിയുന്നില്ലേ? അതും അവൾ സഹിച്ചു.
സ നാമ സമ്യഗ്വര്തേത പാണ്ഡവേഷ്വിതി മാധവ। ന മേ സഞ്ജായതേ ബുദ്ധിര്ബീജമുപ്തമിവോഷരേ
മാധവാ, അവൻ പാണ്ഡവന്മാരോട് നന്നായി പെരുമാറുമെന്ന് എങ്ങനെ പ്രതീക്ഷിക്കാം? മരുഭൂമിയിൽ വിതച്ച വിത്തുപോലെ, അത്തരം ചിന്ത എനിക്ക് വരുന്നില്ല.
തസ്മാദ്യന്മന്യസേ യുക്തം പാണ്ഡവാനാം ഹിതം ച യത്। തഥാഽഽശു കുരു വാര്ഷ്ണേയ യന്നഃ കാര്യമനന്തരമ്
അതിനാൽ, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് യുക്തവും ഉപകാരപ്രദവുമായത് നീ എന്താണ് കരുതുന്നത്, വൃഷ്ണിവംശജാ, അതു തന്നെ ഉടൻ ചെയ്യുക; ഇനി ഞങ്ങൾക്ക് വേണ്ടത് അതാണ്.
ഏവമേതന്മഹാബാഹോ യഥാ വദസി പാണ്ഡവ। പാണ്ഡവാനാം കുരൂണാം ച പ്രതിപത്സ്യേ നിരാമയമ്। സര്വം ത്വിദം മമായത്തം ബീഭത്സോ കര്മണോര്ദ്വയോഃ
മഹാബാഹുവായ പാണ്ഡവാ, നീ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്. പാണ്ഡവന്മാരോടും കുരുക്കളോടും ഞാൻ സമന്വയത്തോടെ പെരുമാറും. എന്നിരുന്നാലും, ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം നിനക്കും ഭീമനും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ക്ഷേത്രം ഹി രസവച്ഛുദ്ധം കര്മണൈവോപപാദിതമ്। ഋതേ വര്ഷാന്ന കൌന്തേയ ജാതു നിര്വര്തയേത്ഫലമ്
ഒരു നിലം വളരെയധികം ഉരുക്കവും ശുദ്ധിയുമുണ്ടെങ്കിലും, കൃഷി ചെയ്താൽ മാത്രമേ ഫലം ലഭിക്കൂ. മഴയില്ലാതെ, കുന്തിപുത്രാ, ഒരിക്കലും വിളവുണ്ടാകില്ല.
തത്ര വൈ പൌരുഷം ബ്രൂയുരാസേകം യത്ര കാരിതമ്। തത്ര ചാപി ധ്രുവം പശ്യേച്ഛോഷണം ദൈവകാരിതമ്
അവിടെ, കൃഷിക്കാർ ചെയ്തിരിക്കുന്ന ജലസേചനം മനുഷ്യശ്രമം എന്നു പറയുന്നു; എന്നാൽ വരൾച്ച വന്നാൽ അതു ദൈവത്തിന്റെ കാര്യമാണെന്ന് ഉറപ്പായി കാണുന്നു.