അപ്യയം നഃ കുരൂണാം സ്യാദ്യുഗാന്തേ കാലസംഭൃതഃ । ദുര്യോധനഃ കുലാങ്ഗാരോ ജഘന്യഃ പാപപൂരുഷഃ
കുരുക്കളില് ഈ ദുര്യോധനനും, യുഗാന്തത്തില് കാലം കൊണ്ടു ജനിച്ച, കുടുംബത്തിന് അപമാനവും ഏറ്റവും ദുഷ്ടനും ആകാമോ എന്നു തോന്നുന്നു.
തസ്മാന്മൃദു ശനൈര്ബ്രൂയാ ധര്മാര്ഥസഹിതം ഹിതമ് । കാമാനുബദ്ധം ബഹുലം നോഗ്രമുഗ്രപരാക്രമമ്
അതിനാല് നീ മൃദുലമായും, ശാന്തമായും, ധര്മ്മവും ലാഭവും ചേര്ന്ന, ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞെങ്കിലും കഠിനമല്ലാത്ത വാക്കുകള് സംസാരിക്കണം.
അപി ദുര്യോധനം കൃഷ്ണ സര്വേ വയമധശ്ചരാഃ। നീചൈര്ഭൂത്വാഽനുയാസ്യാമോ മാ സ്മ നോ ഭരതാ നശന്
ദുര്യോധനന് ഞങ്ങളെല്ലാവരിലും ഉയര്ന്നവനാണെങ്കിലുമെങ്കിലും, കൃഷ്ണാ, നമുക്ക് വിനയത്തോടെ അവനെ പിന്തുടരാം; നമ്മുടെ കാരണം ഭാരതര് നശിക്കരുത്.
അപ്യുദാസീനവൃത്തിഃ സ്യാദ്യഥാ നഃ കുരുഭിഃ സഹ। വാസുദേവ തഥാ കാര്യം ന കുരൂനനയഃ സ്പൃശേത്
നമ്മുടെ പെരുമാറ്റം ഉഭയകക്ഷി നിലയിലായിരിക്കട്ടെ, വാസുദേവാ, അങ്ങനെ ചെയ്താല് നമുക്ക് കുരുക്കളോടൊപ്പം കഴിയാം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് കുരുക്കളെ ദുരന്തം തൊടില്ല.
വാച്യഃ പിതാമഹോ വൃദ്ധോ യേ ച കൃഷ്ണ സമാസദഃ । ഭ്രാതൄണാമസ്തു സൌഭ്രാത്രം ധാര്തരാഷ്ട്രഃ പ്രശാമ്യതാമ്
കൃഷ്ണാ, ബഹുമാന്യനായ പിതാമഹനും മറ്റു മുതിർന്നവരും ഇവിടെയുണ്ടല്ലോ, അവരെ ആദരവോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്യണം. സഹോദരന്മാർക്കിടയിൽ സൗഹൃദം നിലനിൽക്കട്ടെ, ധൃതരാഷ്ട്രപുതൻ ശാന്തനാകട്ടെ.
അഹമേതദ്ബ്രവീമ്യേവം രാജാ ചൈവ പ്രശംസതി । അര്ജുനോ നൈവ യുദ്ധാര്ഥീ ഭൂയസീ ഹി ദയാഽര്ജുനേ
ഞാൻ ഇതാണ് പറയുന്നത്; രാജാവും അതിനെ അനുമോദിക്കുന്നു. അർജുനൻ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, കാരണം അർജുനന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വലിയ കാരുണ്യമുണ്ട്.
ഏതഛ്രുത്വാ മഹാബാഹുഃ കേശവഃ പ്രഹസന്നിവ। അഭൂതപൂര്വം ഭീമസ്യ മാര്ദവോപഹിതം വചഃ
ഇത് കേട്ടശേഷം, മഹാബലശാലിയായ കെശവൻ, നേരത്തെ ഒരിക്കലും കാണാത്തവിധം ഭീമന്റെ വാക്കുകൾ ഇളവോടെ പറഞ്ഞതിൽ ഒറ്റനോട്ടം പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കി.
ഗിരേരിവ ലഘുത്വം തച്ഛീതത്വമിവ പാവകേ। മത്വാ രാമാനുജഃ ശൌരിഃ ശാര്ങ്ഗധന്വാ വൃകോദരമ്
പർവ്വതം ഭാരംകുറയുന്നതുപോലെയും, അഗ്നി തണുത്തുപോകുന്നതുപോലെയും, രാമന്റെ അനുജനും ശാർംഗധനുവും കൈവശമുള്ള ശൗരിയും ഭീമനെക്കുറിച്ച് വിചാരിച്ചു.
സന്തേജസംസ്തദാ വാഗ്ഭിര്ഭാതരിശ്വേവ പാവകമ്। ഉവാച ഭീമമാസീനം കൃപയാഽഭിപരിപ്ലുതമ്
കാറ്റ് അഗ്നിയെ ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, കരുണയിൽ മുഴുകി ഇരുന്ന ഭീമനോടു അവൻ ആത്മാവിന് ശക്തി പകരുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ത്വമന്യദാ ഭീമസേന യുദ്ധമേവ പ്രശംസസി। വധാമിനന്ദിനഃ ക്രൂരാന്ധാര്തരാഷ്ട്രന്മിമര്ദിഷുഃ
ഭീമസേനാ, സാധാരണയായി നീ യുദ്ധം മാത്രമാണ് പ്രശംസിക്കുന്നത്; ക്രൂരനായ ധൃതരാഷ്ട്രപുതന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ നീ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ന ച സ്വപിഷി ജാഗര്ഷി ന്യുബ്ജഃ ശേഷേ പരന്തപ । ഘോരാമശാന്താം രുശതീം സദാ വാചം പ്രഭാഷസേ
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം പകരുന്നവനേ, നീ ഉറങ്ങുന്നില്ല, കാവലിരിക്കുന്നു എന്നും ഇല്ല; കുരുങ്ങി കിടക്കുന്നു, എപ്പോഴും ഭയാനകവും അശാന്തവുമായ വാക്കുകൾ പറയാറുണ്ട്.
നിഃശ്വസന്നഗ്നിവത്തേന സന്തപ്തഃ സ്വേന മന്യുനാ । അപ്രശാന്തമനാ ഭീമ സധൂമ ഇവ പാവകഃ
നിന്റെ സ്വന്തം കോപത്തിൽ കത്തുന്ന അഗ്നിപോലെ നീ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; ഭീമാ, മനസ്സ് ഒരിക്കലും ശാന്തിയില്ല, പുകപിടിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ.
ഏകാന്തേ നിഃശ്വസഞ്ശേപേ ഭാരാര്ത ഇവ ദുര്ബലഃ । അപി ത്വാം കേചിദുന്മത്തം മന്യന്തേഽതദ്വിദോ ജനാഃ
ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന് നീ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും, ഭാരം ചുമക്കുന്നവനുപോലെ ദുർബലനായി പുഞ്ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; യഥാർത്ഥം അറിയാത്ത ചിലർ നിന്നെ ഭ്രാന്തൻ എന്നു പോലും കരുതുന്നു.
ആരുജ്യ വൃക്ഷാന്നിര്മൂലാന്ഗജഃ പരിരുജന്നിവ । നിഘ്നന്പദ്ഭിഃ ക്ഷിതിം ഭീമ നിഷ്ടനന്പരിധാവസി
മരങ്ങൾ വേരോടെ പിഴുതെടുക്കുന്ന ആനപോലെ, ഭൂമിയെ കാലുകൊണ്ട് അടിച്ചു, ഭീമാ, നീ ഉച്ചത്തിൽ നിലവിളിച്ച് നടക്കുന്നു.
നാസ്മിഞ്ജനേ ന രമസേ രഹഃ ക്ഷിപസി പാണ്ഡവ । നാന്യം നിശി ദിവാ ചാപി കദാചിദഭിനന്ദസി
ഈ ജനങ്ങളിൽ നിന്നു നിന്നു സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നില്ല, ഒറ്റയ്ക്കു ഇരിക്കാനും ഇഷ്ടമില്ല, പാണ്ഡവാ; രാത്രി പകലൊന്നും ആരോടും നീ സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നില്ല.
അകസ്മാത്സ്മയമാനശ്ച രഹസ്യാസ്സേ രുദന്നിവ। ജാന്വോര്മൂര്ധാനമാധായ ചിരമാസ്തേ പ്രമീലിതഃ
അപ്രതീക്ഷിതമായി നീ പുഞ്ചിരിക്കുകയും, ഒളിച്ചിരുത്ത് കരയുന്നവനുപോലെ ഇരിക്കുകയും, മുട്ടിൽ തലചൂണ്ടി ദീർഘനേരം വിചാരത്തിൽ ആകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭ്രുകിടിം ച പുനഃ കുര്വന്നോഷ്ഠൌ ച വിദശന്നിവ । അഭീക്ഷ്ണം ദൃശ്യസേ ഭീമ സര്വം തന്മന്യുകാരിതമ്
വീണ്ടും നീ കണ്പിളർത്തുകയും, അധരങ്ങൾ കടിച്ചുമുറുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഭീമാ; ഈ എല്ലാം കോപത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
യഥാ തപുരസ്താത്സവിതാ ദൃശ്യതേ ശുക്രമുച്ചരന് । യഥാ ച പശ്ചാന്നിര്മുക്തോ ധ്രുവം പര്യേതി രശ്മിവാന്
പൂർവ്വദിശയിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെയും, പിന്നെ rays പുറത്ത് വിട്ട് പടിഞ്ഞാറോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെയും,
തഥാ സത്യം ബ്രവീമ്യേതന്നാസ്തി തസ്യ വ്യതിക്രമഃ । ഹന്താഹം ഗദയാഭ്യേത്യ ദുര്യോധനമമര്പണമ്
അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നത്: അതിൽ ഒരു വ്യതിചലനവും ഇല്ല—ഗദയുമായി ദുര്യോധനനെ നേരിടുമ്പോൾ ഞാൻ അവനെ നിർബന്ധമായും സംഹരിക്കും.
ഇതി സ്മ മധ്യേ ഭ്രാതൃണാം സത്യേനാലഭസേ വദാമ്। തസ്യ തേ പ്രശമേ ബുദ്ധിര്ധ്രിയതേഽദ്യ പരന്തപ
ഇങ്ങനെ സഹോദരന്മാരുടെ നടുവിൽ നീ സത്യത്തോടുകൂടി സംസാരിക്കുന്നു; ഇന്ന്, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം പകരുന്നവനേ, നിന്റെ മനസ്സ് സമാധാനത്തിലേക്കാണ് തിരിയുന്നത്.
അഹോ യുദ്ധാഭികാങ്ക്ഷാണാം യുദ്ധകാല ഉപസ്ഥിതേ । ചേതാംസി വിപ്രതീപാനി യത്ത്വാം ഭീഭീമ വിന്ദതി
യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു യുദ്ധസമയം എത്തിയപ്പോൾ, ഭീമാ, നിന്റെ മനസ്സ് സംശയത്തിൽ ആകുന്നത് എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്!
അഹോ പാര്ഥ നിമിത്താനി വിപരീതാനി പശ്യസി। സ്വപ്നാന്തേ ജാഗരാന്തേ ച തസ്മാത്പ്രശമമിച്ഛസി
പാർത്താ, നീ പ്രതികൂല സൂചനകൾ കാണുന്നു; സ്വപ്നം അവസാനിക്കുമ്പോഴും ഉണരുന്ന സമയത്തും, അതുകൊണ്ടാണ് നീ സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
അഹോ നാശംസസേ കിംചിത്പുംസ്ത്വം ക്ലീബ ഇവാത്മനി । കശ്മലേനാഭിപന്നോഽസി തേന തേ വികൃതം മനഃ
അയ്യോ, നിന്റെ പുരുഷസ്വഭാവം വളരെ അല്പം മാത്രമാണ് കാണിക്കുന്നത്. നീ അകത്തുനിന്ന് ഒരു ശിഖണ്ഡിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ദുർബലതയിൽ പെട്ടു മനസ്സിൽ വലിയ ആശങ്കയുണ്ട്.
ഉദ്വേപതേ തേ ഹൃദയം മനസ്തേ പ്രതിസീദതി । ഊരുസ്തമ്ഭഗൃഹീതോഽസി തസ്മാത്പ്രശമമിച്ഛസി
നിന്റെ ഹൃദയം വിറക്കുന്നു, മനസ്സ് തളരുന്നു; നിന്റെ കാലുകൾ കട്ടിയടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് നീ സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
അനിത്യം കില മര്ത്യസ്യ പാര്ഥ ചിത്തം ചലാചലമ് । വാതവേഗപ്രചലിതാ അഷ്ഠീലാ ശാല്മലേരിവ
പാർത്താ, മനുഷ്യരുടെ മനസ്സ് സ്ഥിരതയില്ലാത്തതും മാറിമാറുന്നതുമാണ്. കാറ്റ് അടിച്ചാൽ ശാൽമലി മരത്തിന്റെ പഞ്ചു എങ്ങനെ ഇളകുന്നു, അതുപോലെയാണ്.
തവൈഷാ വികൃതാ ബുദ്ധിര്ഗവാം വാഗിവ മാനുഷീ । മനാംസി പാണ്ഡുപുത്രാണാം മഞ്ജയത്യപ്ലവാനിവ
നിന്റെ ഈ തെറ്റായ ധാരണ മനുഷ്യരിൽ പശുക്കളുടെ ഭാഷപോലെയാണ്. ഇത് പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളുടെ മനസ്സുകൾ തിരുമ്മുന്നു, തിരകളിൽ കപ്പൽ ഇളകുന്നതുപോലെ.
ഇദം മേ മഹാദാശ്ചര്യം പര്വതസ്യേവ സര്പണമ്। യദീദൃശം പ്രഭാഷേഥാ ഭീമസേനാസമം വചഃ
പർവതത്തിൽ പാമ്പ് കണ്ടതുപോലെ അത്ഭുതമാണ് ഈ വാക്കുകൾ നീ പറയുന്നത്, ഭീമസേനനോടു തുല്യമായത്.
സ ദൃഷ്ട്വാ സ്വാനി കര്മാണി കുലേ ജന്മ ച ഭാരത । ഉത്തിഷ്ഠസ്വ വിഷാദം മാ കൃഥാ വീര സ്ഥിരോ ഭവ
നിന്റെ പ്രവർത്തികളും ഉത്കൃഷ്ടമായ ജന്മവും ഓർത്തു, ഭാരതാ, എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കു! നിരാശയിൽ വീഴരുത്, വീരനായി ഉറപ്പോടെ നിൽക്കു.
ന ചൈതദനുരൂപം തേ യത്തേ ഗ്ലാനിരരിന്ദമ। യദോജസാ ന ലഭതേ ക്ഷത്രിയോ ന തദശ്രുതേ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, ഈ തളർച്ച നിനക്കു യോജിക്കുന്നതല്ല. ശക്തിയാൽ നേടാൻ കഴിയാത്തത് ഒരു ക്ഷത്രിയൻ കേൾക്കേണ്ടതല്ല.
തഥോക്തോ വാസുദേവേന നിത്യമന്യുരമര്ഷണഃ। സദശ്വവത്സമാധാവദ്ബഭാഷേ തദനന്തരമ്
വാസുദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, എപ്പോഴും കോപവും ഉറച്ച മനസ്സുമുള്ള ഭീമസേനൻ ഉണർന്നു, ഉഗ്രശക്തിയുള്ള കുതിരയെപ്പോലെ ഉയർന്ന്, പിന്നെ പറഞ്ഞു.