ദുര്യോധനോ ഹി യത്സേനഃ സര്വഥാ വിദിതസ്തവ । യച്ഛീലോ യത്സ്വഭാവശ്ച യദ്ബലോ യത്പരാക്രമഃ
ദുര്യോധനനും അവന്റെ സൈന്യവും പൂര്ണമായും നിനക്ക് അറിയാം; അവന്റെ സ്വഭാവം, സ്വഭാവഗുണങ്ങള്, ശക്തി, വീര്യം—ഇവയെല്ലാം നിനക്ക് അറിയാം.
പുരാ പ്രസന്നാഃ കുരവഃ സഹപുത്രാസ്തഥാ വയമ്। ഇന്ദ്രജ്യേഷ്ഠാ ഇവാഭൂമ മോദമാനാഃ സബാന്ധവാഃ
മുന്പൊരിക്കല് കുരുക്കളും അവരുടെ മക്കളും ഞങ്ങളുമൊക്കെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഐക്യത്തോടെ ജീവിച്ചിരുന്നു, ഇന്ദ്രനെ തലവനാക്കി ദേവന്മാര് സന്തോഷിക്കുന്നതുപോലെ.
ദുര്യോധനസ്യ ക്രോധേന ഭരതാ മധുസൂദന। ധക്ഷ്യന്തേ ശിശിരാപായേ വനാനീവ ഹുതാശനൈഃ
ദുര്യോധനന്റെ കോപം മൂലം, ഭാരതകുലത്തിലെ മധുസൂദനാ, ശിശിരം കഴിഞ്ഞ് കാടുകള് തീയില് കത്തുന്നതുപോലെ, ഭാരതര് നശിച്ചുപോകും.
അഷ്ടാദശേമേ രാജാനഃ പ്രഖ്യാത മധുസൂദന । യേ സമുച്ചിച്ഛിദുര്ജ്ഞാതീന്സുഹൃദശ്ച സബാന്ധവാന്
ഈ പതിനെട്ടു പ്രശസ്തരായ രാജാക്കന്മാര്, മധുസൂദനാ, സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും നശിപ്പിച്ചവരാണ്.
അസുരാണാം സമൃദ്ധാനാം ജ്വലതാമിവ തേജസാ। പര്യായകാലേ ധര്മസ്യ പ്രാപ്തേ കലിരജായത
ശക്തിയിലും തേജസ്സിലും ദീപ്തിയുള്ള അസുരന്മാരുടെ ഇടയില്, ധര്മ്മത്തിന്റെ കാലം അവസാനിച്ചപ്പോള്, കലിയുഗം ആരംഭിച്ചു.
ഹൈഹയാനാമുദാവര്തോ നീപാനാം ജനമേജയഃ । ബഹുലസ്താലജങ്ഘാനാം കൃമീണാമുദ്ധതോ വസുഃ
ഹൈഹയരില് ഉദാവർത്തനും, നീപരില് ജനമേജയനും, താളജംഘരില് ബഹുലനും, കൃമികളില് അഹങ്കാരമുള്ള വസുവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അജബിന്ദുഃ സുവീരാണാം സുരാഷ്ട്രാണാം രുഷര്ദ്ധികഃ। അര്കജശ്ച ബലീഹാനാം ചീനാനാം ധൌതമൂലകഃ
സുവീരരില് അജബിന്ദുവും, സുരാഷ്ട്രരില് രുഷർദ്ധികനും, ബലിഹാനരില് അർക്കജനും, ചീനരില് ധൗതമൂലകനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹയഗ്രീവോ വിദേഹാനാം വരയുശ്ച മഹൌജസാമ് । ബാഹുഃ സുന്ദരവംശാനാം ദീപ്താക്ഷാണാം പുരൂരവാഃ
വിദേഹരില് ഹയഗ്രീവനും, മഹാശക്തന്മാരില് വരയുവും, സുന്ദരവംശത്തില് ബാഹുവും, ദീപ്തമായ കണ്ണുള്ളവരില് പുരൂരവസും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സഹജശ്ചേദിമത്സ്യാനാം പ്രവീരാണാം വൃഷധ്വജഃ । ധാരണശ്ചന്ദ്രവത്സാനാം മുകുടാനാം വിഗാഹനഃ
ചേദിമത്സ്യരില് സഹജനും, പ്രഭാവശാലികളില് വൃഷധ്വജനും, ചന്ദ്രവത്സരില് ധാരണനും, മുകുടരില് വിഘാഹനനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശമശ്ച നന്ദിവേഗാനാമിത്യേതേ കുലപാംസനാഃ । യുഗാന്തേ കൃഷ്ണ സംഭൂതാഃ കുലേഷു പുരുഷാധമാഃ
നന്ദിവേഗരില് ശമനും—ഇവരൊക്കെയും, കൃഷ്ണാ, തങ്ങളുടെ വംശത്തിന് അപമാനമായവരും, യുഗാന്തത്തില് ജനിച്ച, കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരുമാണ്.
അപ്യയം നഃ കുരൂണാം സ്യാദ്യുഗാന്തേ കാലസംഭൃതഃ । ദുര്യോധനഃ കുലാങ്ഗാരോ ജഘന്യഃ പാപപൂരുഷഃ
കുരുക്കളില് ഈ ദുര്യോധനനും, യുഗാന്തത്തില് കാലം കൊണ്ടു ജനിച്ച, കുടുംബത്തിന് അപമാനവും ഏറ്റവും ദുഷ്ടനും ആകാമോ എന്നു തോന്നുന്നു.
തസ്മാന്മൃദു ശനൈര്ബ്രൂയാ ധര്മാര്ഥസഹിതം ഹിതമ് । കാമാനുബദ്ധം ബഹുലം നോഗ്രമുഗ്രപരാക്രമമ്
അതിനാല് നീ മൃദുലമായും, ശാന്തമായും, ധര്മ്മവും ലാഭവും ചേര്ന്ന, ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞെങ്കിലും കഠിനമല്ലാത്ത വാക്കുകള് സംസാരിക്കണം.
അപി ദുര്യോധനം കൃഷ്ണ സര്വേ വയമധശ്ചരാഃ। നീചൈര്ഭൂത്വാഽനുയാസ്യാമോ മാ സ്മ നോ ഭരതാ നശന്
ദുര്യോധനന് ഞങ്ങളെല്ലാവരിലും ഉയര്ന്നവനാണെങ്കിലുമെങ്കിലും, കൃഷ്ണാ, നമുക്ക് വിനയത്തോടെ അവനെ പിന്തുടരാം; നമ്മുടെ കാരണം ഭാരതര് നശിക്കരുത്.
അപ്യുദാസീനവൃത്തിഃ സ്യാദ്യഥാ നഃ കുരുഭിഃ സഹ। വാസുദേവ തഥാ കാര്യം ന കുരൂനനയഃ സ്പൃശേത്
നമ്മുടെ പെരുമാറ്റം ഉഭയകക്ഷി നിലയിലായിരിക്കട്ടെ, വാസുദേവാ, അങ്ങനെ ചെയ്താല് നമുക്ക് കുരുക്കളോടൊപ്പം കഴിയാം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് കുരുക്കളെ ദുരന്തം തൊടില്ല.
വാച്യഃ പിതാമഹോ വൃദ്ധോ യേ ച കൃഷ്ണ സമാസദഃ । ഭ്രാതൄണാമസ്തു സൌഭ്രാത്രം ധാര്തരാഷ്ട്രഃ പ്രശാമ്യതാമ്
കൃഷ്ണാ, ബഹുമാന്യനായ പിതാമഹനും മറ്റു മുതിർന്നവരും ഇവിടെയുണ്ടല്ലോ, അവരെ ആദരവോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്യണം. സഹോദരന്മാർക്കിടയിൽ സൗഹൃദം നിലനിൽക്കട്ടെ, ധൃതരാഷ്ട്രപുതൻ ശാന്തനാകട്ടെ.
അഹമേതദ്ബ്രവീമ്യേവം രാജാ ചൈവ പ്രശംസതി । അര്ജുനോ നൈവ യുദ്ധാര്ഥീ ഭൂയസീ ഹി ദയാഽര്ജുനേ
ഞാൻ ഇതാണ് പറയുന്നത്; രാജാവും അതിനെ അനുമോദിക്കുന്നു. അർജുനൻ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, കാരണം അർജുനന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വലിയ കാരുണ്യമുണ്ട്.
ഏതഛ്രുത്വാ മഹാബാഹുഃ കേശവഃ പ്രഹസന്നിവ। അഭൂതപൂര്വം ഭീമസ്യ മാര്ദവോപഹിതം വചഃ
ഇത് കേട്ടശേഷം, മഹാബലശാലിയായ കെശവൻ, നേരത്തെ ഒരിക്കലും കാണാത്തവിധം ഭീമന്റെ വാക്കുകൾ ഇളവോടെ പറഞ്ഞതിൽ ഒറ്റനോട്ടം പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കി.
ഗിരേരിവ ലഘുത്വം തച്ഛീതത്വമിവ പാവകേ। മത്വാ രാമാനുജഃ ശൌരിഃ ശാര്ങ്ഗധന്വാ വൃകോദരമ്
പർവ്വതം ഭാരംകുറയുന്നതുപോലെയും, അഗ്നി തണുത്തുപോകുന്നതുപോലെയും, രാമന്റെ അനുജനും ശാർംഗധനുവും കൈവശമുള്ള ശൗരിയും ഭീമനെക്കുറിച്ച് വിചാരിച്ചു.
സന്തേജസംസ്തദാ വാഗ്ഭിര്ഭാതരിശ്വേവ പാവകമ്। ഉവാച ഭീമമാസീനം കൃപയാഽഭിപരിപ്ലുതമ്
കാറ്റ് അഗ്നിയെ ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, കരുണയിൽ മുഴുകി ഇരുന്ന ഭീമനോടു അവൻ ആത്മാവിന് ശക്തി പകരുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ത്വമന്യദാ ഭീമസേന യുദ്ധമേവ പ്രശംസസി। വധാമിനന്ദിനഃ ക്രൂരാന്ധാര്തരാഷ്ട്രന്മിമര്ദിഷുഃ
ഭീമസേനാ, സാധാരണയായി നീ യുദ്ധം മാത്രമാണ് പ്രശംസിക്കുന്നത്; ക്രൂരനായ ധൃതരാഷ്ട്രപുതന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ നീ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ന ച സ്വപിഷി ജാഗര്ഷി ന്യുബ്ജഃ ശേഷേ പരന്തപ । ഘോരാമശാന്താം രുശതീം സദാ വാചം പ്രഭാഷസേ
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം പകരുന്നവനേ, നീ ഉറങ്ങുന്നില്ല, കാവലിരിക്കുന്നു എന്നും ഇല്ല; കുരുങ്ങി കിടക്കുന്നു, എപ്പോഴും ഭയാനകവും അശാന്തവുമായ വാക്കുകൾ പറയാറുണ്ട്.
നിഃശ്വസന്നഗ്നിവത്തേന സന്തപ്തഃ സ്വേന മന്യുനാ । അപ്രശാന്തമനാ ഭീമ സധൂമ ഇവ പാവകഃ
നിന്റെ സ്വന്തം കോപത്തിൽ കത്തുന്ന അഗ്നിപോലെ നീ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; ഭീമാ, മനസ്സ് ഒരിക്കലും ശാന്തിയില്ല, പുകപിടിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ.
ഏകാന്തേ നിഃശ്വസഞ്ശേപേ ഭാരാര്ത ഇവ ദുര്ബലഃ । അപി ത്വാം കേചിദുന്മത്തം മന്യന്തേഽതദ്വിദോ ജനാഃ
ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന് നീ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും, ഭാരം ചുമക്കുന്നവനുപോലെ ദുർബലനായി പുഞ്ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; യഥാർത്ഥം അറിയാത്ത ചിലർ നിന്നെ ഭ്രാന്തൻ എന്നു പോലും കരുതുന്നു.
ആരുജ്യ വൃക്ഷാന്നിര്മൂലാന്ഗജഃ പരിരുജന്നിവ । നിഘ്നന്പദ്ഭിഃ ക്ഷിതിം ഭീമ നിഷ്ടനന്പരിധാവസി
മരങ്ങൾ വേരോടെ പിഴുതെടുക്കുന്ന ആനപോലെ, ഭൂമിയെ കാലുകൊണ്ട് അടിച്ചു, ഭീമാ, നീ ഉച്ചത്തിൽ നിലവിളിച്ച് നടക്കുന്നു.
നാസ്മിഞ്ജനേ ന രമസേ രഹഃ ക്ഷിപസി പാണ്ഡവ । നാന്യം നിശി ദിവാ ചാപി കദാചിദഭിനന്ദസി
ഈ ജനങ്ങളിൽ നിന്നു നിന്നു സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നില്ല, ഒറ്റയ്ക്കു ഇരിക്കാനും ഇഷ്ടമില്ല, പാണ്ഡവാ; രാത്രി പകലൊന്നും ആരോടും നീ സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നില്ല.
അകസ്മാത്സ്മയമാനശ്ച രഹസ്യാസ്സേ രുദന്നിവ। ജാന്വോര്മൂര്ധാനമാധായ ചിരമാസ്തേ പ്രമീലിതഃ
അപ്രതീക്ഷിതമായി നീ പുഞ്ചിരിക്കുകയും, ഒളിച്ചിരുത്ത് കരയുന്നവനുപോലെ ഇരിക്കുകയും, മുട്ടിൽ തലചൂണ്ടി ദീർഘനേരം വിചാരത്തിൽ ആകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭ്രുകിടിം ച പുനഃ കുര്വന്നോഷ്ഠൌ ച വിദശന്നിവ । അഭീക്ഷ്ണം ദൃശ്യസേ ഭീമ സര്വം തന്മന്യുകാരിതമ്
വീണ്ടും നീ കണ്പിളർത്തുകയും, അധരങ്ങൾ കടിച്ചുമുറുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഭീമാ; ഈ എല്ലാം കോപത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
യഥാ തപുരസ്താത്സവിതാ ദൃശ്യതേ ശുക്രമുച്ചരന് । യഥാ ച പശ്ചാന്നിര്മുക്തോ ധ്രുവം പര്യേതി രശ്മിവാന്
പൂർവ്വദിശയിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെയും, പിന്നെ rays പുറത്ത് വിട്ട് പടിഞ്ഞാറോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെയും,
തഥാ സത്യം ബ്രവീമ്യേതന്നാസ്തി തസ്യ വ്യതിക്രമഃ । ഹന്താഹം ഗദയാഭ്യേത്യ ദുര്യോധനമമര്പണമ്
അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നത്: അതിൽ ഒരു വ്യതിചലനവും ഇല്ല—ഗദയുമായി ദുര്യോധനനെ നേരിടുമ്പോൾ ഞാൻ അവനെ നിർബന്ധമായും സംഹരിക്കും.
ഇതി സ്മ മധ്യേ ഭ്രാതൃണാം സത്യേനാലഭസേ വദാമ്। തസ്യ തേ പ്രശമേ ബുദ്ധിര്ധ്രിയതേഽദ്യ പരന്തപ
ഇങ്ങനെ സഹോദരന്മാരുടെ നടുവിൽ നീ സത്യത്തോടുകൂടി സംസാരിക്കുന്നു; ഇന്ന്, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം പകരുന്നവനേ, നിന്റെ മനസ്സ് സമാധാനത്തിലേക്കാണ് തിരിയുന്നത്.