ബാണസ്യ ഭൌമസ്യ ച കര്ണ ഹന്താ കിരീടിനം രക്ഷതി വാസുദേവഃ । യസ്ത്വാദൃശാനാം ച വരീയസാം ച ഹന്താ രിപൂണാം തുമുലേ പ്രഗാഢേ
ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള ആ അമ്പിനെ സംഹരിക്കുന്നവൻ വാസുദേവനാണ്. അർജുനനെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനും, നിനക്കു പോലെയും അതിലും ശക്തിയുള്ള ശത്രുക്കളെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സംഹരിക്കുന്നവനും വാസുദേവനാണ്.
അസംശയം വൃഷ്ണിപതിര്യഥോക്ത- സ്തഥാ ച ഭൂയാംശ്ച തതോ മഹാത്മാ। അഹം യദുക്തഃ പരുഷം തു കിംചി- ത്പിതാമഹസ്തസ്യ ഫലം ശൃണോതു
സംശയമില്ല, വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ പ്രഭു പറഞ്ഞതുപോലെയും അതിലും മഹത്തായവനാണ്. ഞാൻ, പിതാമഹൻ, പറഞ്ഞ കഠിനവാക്കുകളുടെ ഫലം അവൻ കേൾക്കട്ടെ.
ന്യസ്യാമി ശസ്ത്രാണി ന ജാതു സങ്ഖ്യേ പിതാമഹോ ദ്രക്ഷ്യതി മാം സഭായാമ്। ത്വയി പ്രശാന്തേ തു മമ പ്രഭാവം ദ്രക്ഷ്യന്തി സര്വേ ഭുവി ഭൂമിപാലാഃ
ഞാൻ എന്റെ ആയുധങ്ങൾ വച്ച്, ഇനി യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും പങ്കെടുക്കില്ല; പിതാമഹൻ എന്നെ സഭയിൽ കാണും. എന്നാൽ നീ ശാന്തനായാൽ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും എന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി കാണും.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സ മഹാധനുഷ്മാന് ഹിത്വാ സഭാം സ്വം ഭവനം ജഗാമ । ഭീഷ്മസ്തു ദുര്യോധനമേവ രാജന് മധ്യേ കുരൂണാം പ്രഹസന്നുവാച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ മഹാബലവാൻ തന്റെ വില്ല് വച്ച്, സഭ വിട്ട് സ്വന്തം ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി. ഭീഷ്മൻ, കുരുക്കളുടെ നടുവിൽ ചിരിച്ചു കൊണ്ട്, രാജാവേ, ദുര്യോധനനോട് പറഞ്ഞു.
സത്യപ്രതിജ്ഞഃ കില സൂതപുത്ര- സ്തഥാ കസ ഭാരം വിഷഹേത കസ്മാത്। വ്യൂഹം പ്രതിവ്യൂഹ്യ ശിരാംസി ഭിത്ത്വാ ലോകക്ഷയം പശ്യത ഭീമസേനാത്
സൂതപുത്രൻ സത്യവ്രതനാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ആ ഭാരമൊക്കെ ആരാണ് സഹിക്കാൻ കഴിയുക? ഭീമസേനൻ, ശത്രുസേനകളെ തകർത്തു തലകൾ ചിതറിച്ച് ലോകനാശം വരുത്തുന്നത് നീ കാണുക.
ആവന്ത്യകാലിങ്ഗജയദ്രഥേഷു ചേദിധ്വജേ തിഷ്ഠതി ബാഹ്ലികേ ച। അഹം ഹനിഷ്യാമി സദാ പരേഷാം സഹസ്രശശ്ചായുതശശ്ച യോധാന്
അവന്ത്യരും കാലിംഗരും ജയദ്രഥന്റെ സേനയും ചേദികളും ബാഹ്ലികരും എവിടെയായാലും, ഞാൻ എപ്പോഴും ശത്രുക്കളുടെ ആയിരക്കണക്കിന്, പതിനായിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളെ സംഹരിക്കും.
യദൈവ രാമേ ഭഗവത്യനിന്ദ്യേ ബ്രഹ്മബ്രുവാണഃ കൃതവാംസ്തദസ്ത്രമ്। തദൈവ ധര്മശ്ച തഷശ്ച നഷ്ടം വൈകര്തനസ്യാധമപൂരുഷസ്യ
നിന്ദനീയമല്ലാത്ത ഭഗവാൻ രാമൻ ബ്രഹ്മശബ്ദം ഉച്ചരിച്ച് ആ ആയുധം നൽകിയപ്പോൾ തന്നെ, വൈകര്തനനായ ആ അധമന്റെ ധർമ്മവും തപസ്സും അന്ന് തന്നെ നഷ്ടമായി.
തഥോക്തവാക്യേ നൃപതീന്ദ്ര ഭീഷ്മേ നിക്ഷിപ്യ ശസ്ത്രാണി ഗതേ ച കര്ണേ। വൈചിത്രവീര്യസ്യ സുതോഽല്പബുദ്ധി- ര്ദുര്യോധനഃ ശാന്തനവം ബഭാഷേ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആയുധങ്ങൾ വച്ചപ്പോൾ, കർണ്ണനും പോയി. അപ്പോൾ വിവിത്രവീര്യന്റെ മകനായ ബുദ്ധിയില്ലാത്ത ദുര്യോധനൻ ശാന്തനുവിന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു.
സദൃശാനാം മനുഷ്യേഷു സര്വേഷാം തുല്യജന്മനാമ്। കഥമേകാന്തതസ്തേഷാം പാര്ഥാനാം മന്യസേ ജയമ്
സമാനമായ ജന്മവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ള മനുഷ്യരിൽ, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് നിർബന്ധമായും ജയമുണ്ടാകുമെന്ന് എങ്ങനെ വിശ്വസിക്കുന്നു?
വയം ച തേഽപി തുല്യാ വൈ വീര്യേണ ച പരാക്രമൈഃ । സമേന വയസാ ചൈവ പ്രാതിഭേന ശ്രുതേന ച
വീര്യത്തിലും ധൈര്യത്തിലും, പ്രായത്തിലും ബുദ്ധിയിലും പഠനത്തിലും ഞങ്ങളും അവരും ഒരുപോലെയാണ്.
അസ്ത്രേണ യോധയുഗ്യാ ച ശീഘ്രത്വേ കൌശലേ തഥാ। സര്വേ സ്മ സമജാതീയാഃ സര്വേ മാനുഷയോനയഃ
ആയുധങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലും, യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാകുന്നതിലും, വേഗത്തിലും, കഴിവിലും, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരേ ജന്മക്കാരാണ്, എല്ലാവരും മനുഷ്യരാണല്ലോ.
പിതാമഹ വിജാനീഷേ പാര്ഥേഷു വിജയം കഥമ്। നാഹം ഭവതി ന ദ്രോണേ ന കൃപേ ന ച ബാഹ്ലികേ
പിതാമഹാ, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് ജയമുണ്ടാകുമെന്ന് എങ്ങനെ ഉറപ്പായി പറയുന്നു? ഭീഷ്മനിൽ അല്ല, ദ്രോണമിൽ അല്ല, കൃപയിൽ അല്ല, ബാഹ്ലികനിൽ പോലും അല്ല.
അന്യേഷു ച നരേന്ദ്രേഷു പരാക്രമ്യ സമാരഭേ। അഹം വൈകര്തനഃ കര്ണോ ഭ്രാതാ ദുഃശാസനശ്ച മേ
മറ്റു മഹാരഥികളായ രാജാക്കന്മാരിലും അല്ല. ഞാൻ രാധയുടെ മകനായ കർണ്ണനാണ്, എന്റെ സഹോദരൻ ദുഃശാസനനാണ്.
പാണ്ഡവാന്സമരേ പഞ്ച ഹനിഷ്യാമഃ ശിതൈഃ ശരൈഃ । തതോ രാജന്മഹായജ്ഞൈര്വിവിധൈര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ
യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങൾ അഞ്ചു പാണ്ഡവന്മാരെയും കൂര്മായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സംഹരിക്കും. അതിന് ശേഷം, രാജാവേ, വലിയ യാഗങ്ങളും ധാരാളം ദാനങ്ങളും നടത്തും.
ബ്രാഹ്മണാംസ്തര്പയിഷ്യാമി ഗോഭിരശ്വൈര്ധനേന ച । യദാ പരികരിഷ്യന്തി ഐണേയാനിവ തന്തുനാ । അതരിത്രാനിവ ജലേ ബാഹുഭിര്മാമകാ രണേ
യുദ്ധഭൂമിയില് എന്റെ ആളുകള് പാണ്ഡുവിന്മാരെ കയറുപയോഗിച്ച് കെട്ടുന്ന പശുക്കളെപ്പോലെ, അല്ലെങ്കില് നീന്താന് അറിയാത്തവരെ വെള്ളത്തില് പിടിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ, കൈകളാല് പിടിച്ചുവശീകരിക്കുമ്പോള്, ഞാന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പശുക്കളും കുതിരകളും ധനവും നല്കി തൃപ്തിപ്പെടുത്തും.
പശ്യന്തസ്തേ പരാംസ്തത്ര രഥനാഗസമാകുലാന്। തദാ ദര്പം വിമോക്ഷ്യന്തി പാണ്ഡവാഃ സ ച കേശവഃ
അവിടെ തങ്ങളുടെ ആളുകള് രഥങ്ങളുടെയും ആനകളുടെയും കലഹത്തില് നിന്ന് ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ടാല്, അപ്പോള് പാണ്ഡവര്ക്കും കേശവനും അഹങ്കാരം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വരും.
സുഖാന്യവാപ്യ സഹിതാഃ കൃത്വാ കര്മ സുദുസ്തരമ്। വിസ്രബ്ധാസ്തു ഭവിഷ്യാമഃ പ്രാപ്തേ കാലേ ഗതജ്വരാഃ
നാം ഒരുമിച്ച് സന്തോഷം നേടുകയും, അത്യന്തം കഠിനമായ കര്മ്മം പൂര്ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്താല്, സമയമെത്തുമ്പോള് ഭയമോ വിഷമമോ ഇല്ലാതെ വിശ്രമിക്കാം.
അഥാബ്രവീന്മഹാരാജോ ധൃതരാഷ്ട്രഃ സുദുര്മനാഃ । വിദുരം വിദുഷാം ശ്രേഷ്ഠം സര്വപാര്ഥിവസംനിധൌ
അപ്പോള് മഹാരാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രന് വളരെ ദുഃഖത്തോടെ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തില് ജ്ഞാനത്തില് ശ്രേഷ്ഠനായ വിദുരനോട് പറഞ്ഞു.
മോഹിതോ മൃത്യുപാശേന കാലസ്യ വശമാഗതഃ। താത കര്ണേന സഹിതഃ പുത്രോ ദുര്യോധനോ മമ
എന്റെ മകന് ദുര്യോധനന് കര്ണനോടൊപ്പം മരണത്തിന്റെ കുടുക്കില് അകപ്പെട്ടു, കാലത്തിന്റെ അധീനനായി ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രിയനായവനേ.
ഇഹ നിഃശ്രേയസം പ്രാഹുര്വൃദ്ധാ നിശ്ചിതദര്ശിനഃ । ബ്രാഹ്മണസ്യ വിശേഷേണ ദമോ ധര്മഃ സനാതനഃ
ഇവിടെ, യാഥാര്ത്ഥ്യദര്ശികളായ മൂപ്പന്മാര് പറയുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്ക്ക്, ആത്മനിയന്ത്രണമെന്നതാണു ശാശ്വതമായ ധര്മ്മവും പരമമായ മോക്ഷവും.
തസ്യ ദാനം ക്ഷമാ സിദ്ധിര്യഥാവദുപപദ്യതേ । ദമോ ദാനം തപോ ജ്ഞാനമധീതം ചാനുവര്തതേ
അവനില് ദാനം, ക്ഷമ, വിജയമെന്നിവ ശരിയായി ഉണ്ടാകും; ആത്മനിയന്ത്രണം ദാനം, തപസ്, പഠിച്ച ജ്ഞാനം എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
ദമസ്തേജോ വര്ധയതി പവിത്രം ദമ ഉത്തമമ് । വിപാപ്മാ വൃദ്ധതേജാസ്തു പുരുഷോ വിന്ദതേ മഹത്
ആത്മനിയന്ത്രണം തേജസ് വര്ധിപ്പിക്കുന്നു; ആത്മനിയന്ത്രണമെന്നത് ഉത്തമമായ വിശുദ്ധിയാണ്. പാപമില്ലാത്ത, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവന് മഹത്വം നേടുന്നു.
ക്രവ്യാദ്ഭ്യ ഇവ ഭൂതാനാമദാന്തേഭ്യഃ സദാ ഭയമ് । യേഷാം ച പ്രതിഷേധാര്ഥം ക്ഷത്രം സൃഷ്ടം സ്വയംഭുവാ
മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവരെ പോലെ, നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവരെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭയപ്പെടുന്നു; അവരെ നിയന്ത്രിക്കാന് ക്ഷത്രിയവര്ഗ്ഗം സ്വയംഭുവായ ദൈവം സൃഷ്ടിച്ചു.
ആശ്രമേഷു ചതുര്ഷ്വാഹുര്ദമമേവോത്തമം വ്രതമ്। തസ്യ ലിങ്ഗം പ്രവക്ഷ്യാമി യേഷാം സമുദയോ ദമഃ
നാല് ആശ്രമങ്ങളിലും ആത്മനിയന്ത്രണമാണു ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വ്രതം എന്ന് പറയുന്നു; അതില് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ലക്ഷണങ്ങള് ഞാന് പറയാം.
ക്ഷമാ ധൃതിരഹിംസാ ച സമതാ സത്യമാര്ജവമ് । ഇന്ദ്രിയാഭിജയോ ധൈര്യം മാര്ദവം ഹ്രീരചാപലമ്
ക്ഷമ, ധൈര്യം, അഹിംസ, സമത്വം, സത്യവാക്ക്, നേരുമനസ്, ഇന്ദ്രിയജയം, ധൈര്യം, സൌമ്യത, ലജ്ജ, ചഞ്ചലത്വം ഇല്ലായ്മ—
അകാര്പണ്യമസംരമ്ഭഃ സന്തോഷം ശ്രദ്ദധാനതാ । ഏതാനി യസ്യ രാജേന്ദ്ര സ ദാന്തഃ പുരുഷഃ സ്മൃതഃ
കഞ്ചുഷത്വമില്ലായ്മ, ഉന്മാദമില്ലായ്മ, സംതൃപ്തി, വിശ്വാസം— രാജാവേ, ഈ ഗുണങ്ങള് ഉള്ളവന് ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
കാമോ ലോഭശ്ച ദര്പശ്ച മന്യുര്നിദ്രാ വികത്ഥനമ്। മാന ഈര്ഷ്യാം ച ശോകശ്ച നൈതദ്ദാന്തോ നിഷേവതേ। അജിഹ്മമശഠം ശുദ്ധമേതദ്ദാന്തസ്യ ലക്ഷണമ്
കാമം, ലോഭം, അഹങ്കാരം, കോപം, ഉറക്കം, പ്രശംസ, മാനഭാവം, അസൂയ, ദുഃഖം— ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവന് ഇവയൊന്നും ആസ്വദിക്കില്ല; നേരുമനസ്, കപടത്വമില്ലായ്മ, ശുദ്ധി— ഇവയാണ് ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവന്റെ ലക്ഷണങ്ങള്.
അലോലുപസ്തഥാഽല്പേപ്സുഃ കാമാനാമവിചിന്തിതാ । സമുദ്രകല്പഃ പരുഷഃ സ ദാന്തഃ പരികീര്തിതഃ
അലോഭിയന്, ചെറുത് മാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങള് കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാത്തവന്, സമുദ്രംപോലെ ആഴമുള്ളവന്, ചിലപ്പോള് കടുപ്പമുള്ളവന്— ഇങ്ങനെയുള്ളവനാണ് ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവന് എന്നു പറയുന്നു.
സുവൃത്തഃ ശീലസംപന്നഃ പ്രസന്നാത്മാഽത്മവിദ്ബുധഃ । പ്രാപ്യേഹ ലോകേ സംമാനം സുഗതിം പ്രേത്യ ഗച്ഛതി
നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവന്, നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ളവന്, മനസ്സ് ശുദ്ധിയുള്ളവന്, ആത്മജ്ഞാനമുള്ളവന്, ഈ ലോകത്ത് മാന്യതയും മരിച്ചശേഷം നല്ല ഗതിയും നേടുന്നു.
അഭയം യസ്യ ഭൂതേഭ്യഃ സര്വേഷാമഭയം യതഃ। സ വൈ പരിണതപ്രജ്ഞഃ പ്രഖ്യാതോ മനുജോത്തമഃ
എല്ലാ ജീവികള്ക്കും ഭയമില്ലാത്തവന്, ആരെയും ഭയപ്പെടുത്താത്തവന്— അവന് പക്വമായ ജ്ഞാനമുള്ളവനും മനുഷ്യരില് ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.