പുനരേവ കുരൂണാം ച പാണ്ഡവാനാം ച ബുദ്ധിമാന് ।' ശക്തിം ശങ്ഖ്യാതുമാരേഭേ തദാ വൈ മനുജാധിപഃ
കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവന്മാരുടെയും ശക്തി വീണ്ടും വിലയിരുത്താൻ ആ മനുഷ്യാധിപതി തുടങ്ങി.
ദേവമാനുഷയോഃ ശക്ത്യാ തേജസാ ചൈവ പാണ്ഡവാന്। കുരൂഞ്ശക്ത്യാഽല്പതരയാ ദുര്യോധനമഥാബ്രവീത്
ദേവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ശക്തിയും തേജസ്സും പാണ്ഡവന്മാരിൽ കാണുകയും, കുറവായ ശക്തി കുരുക്കളിൽ കാണുകയും ചെയ്ത ശേഷം, രാജാവ് ദുര്യോധനനോട് പറഞ്ഞു.
ദുര്യോധനേയം ചിന്താ മേ ശശ്വന്ന വ്യുപശാമ്യതി। സത്യം ഹ്യേതദഹം മന്യേ പ്രത്യക്ഷം നാനുമാനതഃ
ദുര്യോധനേ, എന്റെ ഈ ആശങ്ക ഒരിക്കലും ശമിക്കാറില്ല. ഞാൻ സത്യമായിട്ടാണ് വിശ്വസിക്കുന്നത്, ഇത് നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചറിയുന്നതാണ്, അനുമാനമല്ല.
ആത്മജേഷു പരം സ്നേഹം സര്വഭാതിനി കുര്വതേ। പ്രിയാമി ചൈഷാം കുര്വന്തി യഥാശക്തി ഹിതാനി ച
മനുഷ്യർക്ക് സ്വന്തം മക്കളോടാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്നേഹം. അവർക്ക് കഴിയുന്നത്ര, മക്കളുടെ പ്രിയവും ഉപകാരവും ചെയ്യുന്നവരാണ് അവർ.
ഏവമേവോപകര്തൄണാം പ്രായശോ ലക്ഷയാമഹേ। ഇച്ഛന്തി ബഹുലം സന്തഃ പ്രതികര്തും മഹത്പ്രിയമ്
അതുപോലെ, നന്മ ലഭിച്ചവർ, നല്ല മനസ്സുള്ളവർ ആണെങ്കിൽ, അതിന് മറുപടി നൽകാൻ വലിയ സ്നേഹത്തോടെയാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്ന് നാം സാധാരണ കാണുന്നു.
അഗ്നിഃ സാചിവ്യര്താ സ്യാത്ഖാണ്ഡവേ തത്കൃതം സ്മരന് । അര്ജുനസ്യാപി ഭീമേഽസ്മിന്കുരുപാണ്ഡുസമാഗമേ
ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ തന്റെ خاطرത്തിനായി ചെയ്തത് ഓർത്ത് അഗ്നി സഹായിക്കാൻ താത്പര്യപ്പെടും; അർജുനനും ഭീമനും ഈ കുരു-പാണ്ഡവ സമരത്തിൽ അതുപോലെ തന്നെ ഉണ്ടാകും.
ജാതിഗൃദ്ധ്യാഽഭിപന്നാശ്ച പാണ്ഡവാനാമനേകശഃ। ധര്മാദയഃ സമേഷ്യന്തി സമാഹൂതാ ദിവൌകസഃ
ജാതിയുടെയും ആഗ്രഹത്തിന്റെയും കാരണത്താൽ പാണ്ഡവന്മാരോടു ബന്ധമുള്ള അനേകം ദൈവങ്ങൾ, ധർമ്മാദികൾ ഉൾപ്പെടെ, വിളിച്ചാൽ ഒത്തുചേരും.
ഭീഷ്മദ്രോണകൃപാദീനാം ഭയാദശനിസന്നിഭമ് । രിരക്ഷിഷന്തഃ സംരഭ്യം ഗമിഷ്യന്തീതി മേ മതിഃ
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോൺ, കൃപൻ എന്നിവരും മറ്റുള്ളവരും, മിന്നലുപോലെ ഭയപ്പെട്ട്, തങ്ങളെത്തന്നെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഉത്സാഹത്തോടെ ശ്രമിക്കും എന്നാണ് എന്റെ വിചാരം.
തേ ദേവൈഃ സഹിതാഃ പാര്ഥാ ന ശക്യാഃ പ്രതിവീക്ഷിതുമ് । മാനുഷേണ നരവ്യാഘ്രാ വീര്യവന്തോഽസ്ത്രപാരഗാഃ
ദൈവങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന പൃഥയുടെ മക്കളായ പാണ്ഡവർ, മനുഷ്യരിൽ കടുവകൾപോലെയും ശക്തരും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമായ ഇവരെ മനുഷ്യർക്ക് നേരിടാൻ കഴിയില്ല.
ദുരാസദം യസ്യ ദിവ്യം ഗാണ്ഡീവം ധനുരുത്തമമ് । വാരുണൌ ചാക്ഷയൌ ദിവ്യൌ ശരപൂര്ണൌ മഹേഷുധീ
അവനോടു ദൈവികവും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമായ ഗാണ്ഡീവം എന്ന വലിയ വില്ലും, രണ്ട് അക്ഷയമായ ബാണക്കുപ്പികളും ഉണ്ട്; അവയിൽ ദൈവബാണങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വാനരശ്ച ധ്വജേ ദിവ്യോ നിഃസങ്ഗേ ധൂമവദ്ഗതിഃ । രഥശ്ച ചതുരന്തായാം യസ്യ നാസ്തി സമഃ ക്ഷിതൌ
അവന്റെ കൊടിയിൽ ദൈവികമായ വാനരൻ ഉണ്ട്, ആ കൊടി ധൂമംപോലെ തടസ്സമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഭൂമിയിൽ സമം ഇല്ലാത്ത അവന്റെ രഥം നാലു ദിക്കുകളിലേക്കും പോകുന്നു.
മഹാമേഘനിഭശ്ചാപി നിര്ഘോഷഃ ശ്രൂയതേ ജനൈഃ । മഹാശനിസമഃ ശബ്ദഃത ശാത്രവാണാം ഭയംകരഃ
ജനങ്ങൾ കേൾക്കുന്നത് അവന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനമാണ്, വലിയ മേഘംപോലെയും അതിന്റെ ശബ്ദം മഹാശനിപോലെയും ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമുണർത്തുന്നതുമാണ്.
യം ചാതിമാനുഷം വീര്യേ കൃത്സ്നോ ലോകോ വ്യവസ്യതി। ദേവാനാമപി ജേതാരം യം വിദുഃ പാര്ഥിവാ രണേ
ലോകം മുഴുവൻ അവന്റെ വീര്യം അതിമാനുഷികമാണെന്ന് കരുതുന്നു; യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെയും ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നവനാണെന്ന് രാജാക്കന്മാർ അറിയുന്നു.
ശതാനി പഞ്ച ചൈവേഷൂന്യോ ഗൃഹ്ണന്നൈവ ദൃശ്യതേ। നിമേഷാന്തരമാത്രേണ മുഞ്ചന്ദൂരം ച പാതയന്
അവൻ ഒരിക്കലും അഞ്ചുനൂറ് ബാണം കുറവായി എടുത്തതായി കാണപ്പെട്ടിട്ടില്ല; ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവയെ അകലെയുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ എറിഞ്ഞ് വീഴ്ത്തുന്നു.
യമാഹ ഭീഷ്മോ ദ്രോണശ്ച കൃപോ ദ്രൌണിസ്തഥൈവ ച । മദ്രരാജസ്തഥാ ശല്യോ മധ്യസ്ഥാ യേ ച മാനവാഃ
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോൺ, കൃപൻ, ദ്രൗണിയുടെ മകൻ, മദ്രരാജാവ് ശല്യൻ, മധ്യസ്ഥരായ യോദ്ധാക്കൾ എന്നിവരും, ഈ അതിമാനുഷിക രാജാക്കന്മാരെ നേരിടുന്ന പാർത്ഥനെ, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന രഥശ്രേഷ്ഠനെന്നു പറയുന്നു.
യുദ്ധായാവസ്ഥിതം പാര്ഥം പാര്ഥിവൈരതിമാനുഷൈഃ । അശക്യം രഥശാര്ദൂലം പരാജേതുമരിംദമമ്
യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നിൽക്കുന്ന പാർത്ഥനെ, അതിമാനുഷിക ശക്തിയുള്ള രാജാക്കന്മാർക്ക് പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അവൻ രഥങ്ങളിൽ കടുവയും ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവനുമാണ്.
ക്ഷിപത്യേകേന വേഗേന പഞ്ചബാണശതാനി യഃ। സദൃശം ബാഹുവീര്യേണ കാര്തവീര്യസ്യ പാണ്ഡവമ്
ഒരു വേഗത്തിൽ തന്നെ അഞ്ചുനൂറ് ബാണങ്ങൾ എറിഞ്ഞു വീഴ്ത്തുന്നവൻ, കാർതവീര്യന്റെ ഭുജശക്തിയോടു തുല്യമായ പാണ്ഡവനാണ്.
തമര്ജുനം മഹേഷ്വാസം മഹേന്ദ്രോപേന്ദ്രവിക്രമമ്। നിഘ്നന്തമിവ പശ്യാഭി വിമര്ദേഽസ്മിന്മഹാഹവേ
മഹാബലശാലിയായ അർജുനനെ, ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും തുല്യമായ വീര്യശാലിയെയും, ഈ മഹാസമരത്തിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നതും നീ കാണുക.
ഇത്യേവം ചിന്തയന്കൃത്സ്നമഹോരാത്രാണി ഭാരത । അനിദ്രോ നിഃസുഖശ്ചാസ്മി കുരൂണാം ശമചിന്തയാ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ, ഭാരതാ, പകലും രാത്രിയും ഉറക്കമില്ലാതെ സന്തോഷമില്ലാതെ, കുരുക്കളുടെ സമാധാനത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രം ആലോചിക്കുന്നത്.
ക്ഷയോദയോഽയം സുമഹാന്കുരൂണാം പ്രത്യുപസ്ഥിതഃ। അസ്യ ചേത്കലഹന്യാന്തഃ ശമാദന്യോ ന വിദ്യതേ
കുരുക്കളുടെ മുന്നിൽ വലിയൊരു നാശമോ വിജയമോ വരാനിരിക്കുകയാണ്; ഈ കലഹം സമാധാനത്തോടെ അവസാനിച്ചില്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരു മാർഗ്ഗം ഇല്ല.
ശമോ മേ രോചതേ നിത്യം പാര്ഥൈസ്താത ന വിഗ്രഹഃ । കുരുഭ്യോ ഹി സദാ മന്യേ പാണ്ഡവാഞ്ശക്തിമത്തരാന്
എനിക്ക് എപ്പോഴും സമാധാനമാണ് ഇഷ്ടം, പാണ്ഡവരോടു യുദ്ധം വേണ്ട. പാണ്ഡവന്മാർക്കാണ് ശക്തി കൂടുതൽ എന്നു ഞാൻ എപ്പോഴും കരുതിയിട്ടുണ്ട്.
പിതുരേതദ്വചഃ ശ്രുത്വാ ധാര്തരാഷ്ട്രോഽത്യമര്ഷണഃ। ആധായ വിപുലം ക്രോധം പുനരേവേദമബ്രവീത്
അച്ഛന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അശക്യാ ദേവസചിവാഃ പാര്ഥാഃ സ്യുരിതി യദ്ഭവാന്। മന്യതേ തദ്ഭയം വ്യേതു ഭവതോ രാജസത്തമ
പാണ്ഡവന്മാർ ദേവന്മാർക്കും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണെന്ന് രാജാവേ, നിങ്ങൾ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ആ ഭയം നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ നിന്ന് മാറട്ടെ.
അകാമദ്വേഷസംയോഗാല്ലോഭദ്രോഹാച്ച ഭാരത । ഉപേക്ഷയാ ച ഭാവാനാം ദേവാ ദേവത്വമാപ്നുവന്
ഇഷ്ടമോ ദ്വേഷമോ ഇല്ലാതെ, ലാലസയോ ദ്രോഹമോ കൂടാതെ, ലോകകാര്യങ്ങളിൽ അശ്രദ്ധയോടെ ദേവന്മാർ ദൈവികതയിലേക്ക് ഉയർന്നു.
ഇതി ദ്വൈപായേനോ വ്യാസോ നാരദശ്ച മഹാതപാഃ । ജാമദഗ്ന്യശ്ച രാമോ നഃ കഥാമകഥയത്പുരാ
ഇങ്ങനെ ദ്വൈപായനപുത്രനായ വ്യാസനും മഹാതപസ്വിയായ നാരദനും ജാമദഗ്ന്യനായ രാമനും ഈ കഥകൾ പഴയകാലത്ത് നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
നൈവ മാനുഷവദ്ദേവാഃ പ്രവര്തന്തേ കദാചന । കാമാത്ക്രോധാത്തഥാ ലോഭാദ്ദ്വേഷാച്ച ഭരതര്ഷഭ
ദേവന്മാർക്ക് മനുഷ്യരെപ്പോലെ ആഗ്രഹം, കോപം, ലാലസം, ദ്വേഷം എന്നിവ കൊണ്ട് ഒരിക്കലും പ്രവർത്തിക്കാറില്ല, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
യദാ ഹ്യഗ്നിശ്ച വായുശ്ച ധര്മ ഇന്ദ്രോഽശ്വിനാവപി। കാമയോഗാത്പ്രവര്തേരന്ന പാര്ഥാ ദുഃഖമാപ്നുയുഃ
അഗ്നിയും വായുവും ധർമ്മനും ഇന്ദ്രനും അശ്വിനികളും ആഗ്രഹം കൊണ്ടു പ്രവർത്തിച്ചാൽ, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് വലിയ ദുരിതം സംഭവിക്കും.
തസ്മാന്ന ഭവതാ ചിന്താ കാര്യൈഷാ സ്യാത്കഥംചന । ദൈവേഷ്വപേക്ഷകാ ഹ്യേതേ ശശ്വദ്ഭാവേഷു ഭാരത
അതിനാൽ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു വിധത്തിലും ആശങ്ക വേണ്ട, ഭാരതാ; ഇവർ എല്ലാം ദൈവികതയിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
അഥ ചേത്കാമസംയോഗാദ്ദ്വേഷോ ലോഭശ്ച ലക്ഷ്യതേ। ദേവേഷു ദൈവപ്രാമാണ്യാന്നൈഷാം തദ്വിക്രമിഷ്യതി
ദേവന്മാരിൽ ആഗ്രഹം, ദ്വേഷം, ലാലസം എന്നിവ കാണപ്പെട്ടാലും, അവരുടെ ദൈവികത അവരെ അതിൽ നിന്ന് തടയും.
മയാഽഭിമന്ത്രതഃ ശശ്വഞ്ജാതവേദാഃ പ്രശാമ്യതി। ദിധക്ഷുഃ സകലാഁല്ലോകാന്പരിക്ഷിപ്യ സമന്തതഃ
എന്റെ മന്ത്രശക്തിയിൽ ജാതവേദസായ അഗ്നി എല്ലായ്പ്പോഴും ശാന്തനാകുന്നു, ലോകങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് ദഹിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാലും.