താന്സര്വാനാഹവേ ക്രുദ്ധാന്സാനുബന്ധാന്സമാഗതാന്। അഹമേകഃ സമാദാസ്യേ തിമിര്യത്സ്യാനിവോദകാത്
യുദ്ധത്തിനായി കോപത്തോടെ കൂട്ടത്തോടെ വന്നവരെ, അവരുടെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം, ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് കീഴടക്കും, വെള്ളം ഇരുണ്ടിയെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതുപോലെ.
ഭീഷ്മം ദ്രോണം കൃപം കര്ണം ദ്രൌണിം ശല്യം സുയോധനമ് । ഏതാംശ്ചാപി നിരോത്സ്യാമി വേലേവ മകരാലയമ്
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കൃപൻ, കർണ്ണൻ, ദ്രൗണിയൻ, ശല്യൻ, സുയോധനൻ—ഇവരെയും ഞാൻ തീരം സമുദ്രത്തെ തടയുന്നതുപോലെ തടയും.
തഥാ ബ്രുവന്തം ധര്മാത്മാ പ്രാഹ രാജാ യുധിഷ്ഠിരഃ। തവ ധൈര്യം ച വീര്യം ച പാഞ്ചാലഃ പാണ്ഡവൈഃ സഹ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞവനോടു ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ധൈര്യവും ശക്തിയും, പാഞ്ചാലന്മാരോടും പാണ്ഡവന്മാരോടും കൂടിയുള്ളത്—'
സര്വേ സമധിരൂഢാഃ സ്മ സങ്ഗ്രാമാന്നഃ സമുദ്ധര । ജാനാമി ത്വാം മഹാബാഹോ ക്ഷത്രധര്മേ വ്യവസ്ഥിതമ്
'നാം എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിനായി പൂർണ്ണമായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; ഈ യുദ്ധത്തിൽ നിന്നു ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം. മഹാബാഹുവേ, നീ ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.'
സമര്ഥമേകം പര്യാപ്തം കൌരവാണാം വിനിഗ്രഹേ । പുരസ്താദുപയാതാനാം കൌരവാണാം യുയുത്സതാമ്
'യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ട് വന്ന കൌരവന്മാരെ കീഴടക്കാൻ നീ ഒരാളായി മതിയാകും, അതിന് കഴിവുള്ളവനുമാണ് നീ.'
ഭവത്താ യദ്വിധാതവ്യം തന്നഃ ശ്രേയഃ പരംതപ। സങ്ഗ്രാമാദപയാതാനാം ഭഗ്നാനാം ശരണൈഷിണാമ്
'ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നീ എന്ത് തീരുമാനിച്ചാലും അതാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും നല്ലത്; യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു രക്ഷ തേടുന്നവർക്കു.'
പൌരുഷം ദര്ശയഞ്ശൂരോ യസ്തിഷ്ഠേദഗ്രതഃ പുമാന്। ക്രീണീയാത്തം സഹസ്രേണ ഇതി നീതിമതാം മതമ്
'മുന്നിൽ നിന്ന് ധൈര്യം കാണിച്ചുനിൽക്കുന്ന വീരനെ ആയിരം പ്രതിഫലം നൽകി ആദരിക്കണം എന്നതാണ് ജ്ഞാനികളുടെ അഭിപ്രായം.'
സ ത്വം ശൂരശ്ച വീരശ്ച വിക്രാന്തശ്ച നരര്ഷഭ । ഭയാര്താനാം പരിത്രാതാ സംയുഗേഷു ന സംശയഃ
'നീ ധൈര്യശാലിയും വീരനുമാണ്, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനാണ്; യുദ്ധത്തിൽ ഭയത്താൽ വിറയുന്നവരെ രക്ഷിക്കുന്നവനാണെന്നതിൽ സംശയമില്ല.'
ഏവം ബ്രുവതി കൌന്തേയേ ധര്മാത്മനി യുധിഷ്ഠിരേ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്ന ഉവാചേദം മാം വചോ ഗതസാധ്വസമ് । സര്വാഞ്ജനപദാന്സൂത യോധാ ദുര്യോധനസ്യ യേ
കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ഭയം വിട്ട ദൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'സൂത, ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഉള്ള എല്ലാ യോദ്ധാക്കളെയും—'
സബാഹ്ലികാന്കുരൂന്ബ്രൂയാഃ പ്രാതിപേയാഞ്ശരദ്വതഃ । സൂതപുത്രം തഥാ ദ്രോണം സഹപുത്രം ജയദ്രഥമ്
'—ബാഹ്ലികന്മാരെയും, കുരുക്കളെയും, പ്രതീപന്റെ പുത്രന്മാരെയും, ശരദ്വതിനെ, സൂതപുത്രനെയും, ദ്രോണനും അവന്റെ മകനെയും, ജയദ്രഥനെയും—'
ദുഃശാസനം വികര്ണം ച തഥാ ദുര്യോധനം നൃപമ് ഭീഷ്മം ച ബ്രൂഹി ഗത്വാ ത്വമാശു ഗച്ഛ ച മാചിരമ്
'—ദുഃശാസനനെയും വികർണ്ണനെയും, രാജാവായ ദുര്യോധനനെയും, ഭീഷ്മനെയും, നീ വേഗത്തിൽ ചെന്നു അറിയിക്കണം; വൈകരുത്.'
യുധിഷ്ഠിരഃ സാധുനൈവാഭ്യുപേയോ മാ വോഽവധീദര്ജുനോ ദേവഗുപ്തഃ। രാജ്യം ദദ്ധ്വം ധര്മരാജസ്യ തൂര്ണം യാചധ്വം വൈ പാണ്ഡവം ലോകവീരമ്
'യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ സമീപിക്കേണ്ടത് ധർമ്മപാതയിലൂടെയാണ്. ദേവന്മാരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന അർജുനനെ അവഗണിക്കരുത്. ഉടൻ തന്നെ രാജ്യം ധർമ്മരാജാവിന് തിരിച്ചു കൊടുക്കൂ; ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനായ പാണ്ഡവനോട് അപേക്ഷിക്കൂ.'
നൈതാദൃശോ ഹി യോധോഽസ്തി പൃഥിവ്യാമിഹ കശ്ചന। യഥാവിധഃ സവ്യസാചീ പാണ്ഡവഃ സത്യവിക്രമഃ
'ഭൂമിയിൽ അർജുനനെന്ന പാണ്ഡവനുപോലുള്ള ധൈര്യശാലിയായ യോദ്ധാവൊരാളുമില്ല.'
ദേവൈര്ഹി സംഭൃതോ ദിവ്യോ രഥോ ഗാണ്ഡീവധന്വനഃ । ന സജേയോമനുഷ്യേണ മാ സ്മ കൃദ്ധ്വം മനോ യുധി
'ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള അർജുനന്റെ ദിവ്യരഥം ദേവന്മാർ ഒരുക്കിയതാണ്; യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ അവനെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല. യുദ്ധം ചെയ്യാൻ മനസ്സിടരുത്.'
ക്ഷത്രതേജാ ബ്രഹ്മചാരീ കൌമാരാദപി പാണ്ഡവഃ। തേന സംയുഗമേഷ്യന്തി മന്ദാ വിലപതോ മമ
'കൗമാരകാലം മുതൽ തന്നെ പാണ്ഡവനിൽ ക്ഷത്രതേജസും ബ്രഹ്മചാര്യശീലവും ഉണ്ടായിരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് എന്റെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച് മൂഢന്മാർ യുദ്ധത്തിനായി വരുന്നത്.'
ദുര്യോധന നിവര്തസ്വ യുദ്ധാദ്ഭരതസത്തമ । ന ഹി യുദ്ധം പ്രശംസന്തി സര്വാവസ്ഥമരിന്ദമ
'ദുര്യോധന, ഭാരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറൂ; യുദ്ധം ഒരു സാഹചര്യത്തിലും ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിക്കുന്നില്ല.'
അലമര്ധം പൃഥിവ്യാസ്തേ സഹാമാത്യസ്യ ജീവിതുമ് । പ്രയച്ഛ പാണ്ഡുപുത്രാണാം യഥോചിതമരിന്ദമ
'നിനക്കും മന്ത്രിമാർക്കും ഭൂമിയുടെ പാതി മതിയല്ലേ ജീവിക്കാൻ; പാണ്ഡവന്മാർക്ക് അവർക്കുള്ള ഭാഗം നീ കൊടുക്കണം.'
ഏതദ്ധി കുരവഃ സര്വേ മന്യന്തേ ധര്മസംഹിതമ് । യത്ത്വം പ്രശാന്തിം മന്യേഥാഃ പാണ്ഡുപുത്രൈര്മഹാത്മഭിഃ
'ഇത് തന്നെയാണ് ധർമ്മം അനുസരിച്ച് പണ്ടാരും കുരുക്കളും കരുതുന്നത്: നീ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം സമാധാനം തേടണം.'
അങ്ഗേമാം സമവേക്ഷസ്വ പുത്ര സ്വാമേവ വാഹിനീമ് । ജാത ഏഷ തവാഭാവസ്ത്വം തു മോഹാന്ന ബുദ്ധ്യസേ
'മകനേ, ഈ സൈന്യം നിന്റെതെന്നു കണക്കാക്കണം; ഈ വൈരാഗ്യം നിനക്കാണ് ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്, പക്ഷേ മോഹം കാരണം നീ അതു മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.'
ന ത്വഹം യുദ്ധമിച്ഛാമി നൈതദിച്ഛതി ബാഹ്ലികഃ। ന ച ഭീഷ്മോ ന ച ദ്രോണോ നാശ്വത്ഥാമാ ന സഞ്ജയഃ
'ഞാനും ബാഹ്ലികനും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും അശ്വത്താമനും സഞ്ജയനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.'
ന സോമദത്തോ ന ശലോ ന കൃപോ യുദ്ധമിച്ഛതി । സത്യവ്രതഃ പുരുമിത്രോ ജയോ ഭൂരിശ്രവാസ്തഥാ
'സോമദത്തനും ശല്യനും കൃപനും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; സത്യവ്രതനും പുരുമിത്രനും ജയദ്രഥനും ഭൂരിശ്രവസ്സും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.'
യേഷു സംപ്രതിതിഷ്ഠേയുഃ കുരവഃ പീഡിതാഃ പരൈഃ । തേ യുദ്ധം നാഭിനന്ദന്തി തത്തുഭ്യം താത രോചതാമ്
'പക്ഷികൾക്ക് മറ്റുള്ളവരാൽ ഉപദ്രവം നേരിട്ടാൽ പോലും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന കുരുക്കൾ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ മകനേ, നിനക്ക് അതാണ് ഇഷ്ടം.'
ന ത്വം കരോഷി കാമേന കര്ണഃ കാരയിതാ തവ। ദുഃശാസനശ്ച പാപാത്മാ ശകുനിശ്ചാപി സൌബലഃ
'നീ സ്വമേധയാ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല; കർണ്ണൻ നിനക്കായി ചെയ്യുന്നു, ദുഃശാസനൻ എന്ന പാപാത്മാവും സുബലപുത്രനായ ശകുനിയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.'
നാഹം ഭവതി ന ദ്രോണേ നാശ്വത്ഥാമ്നി ന സഞ്ജയേ। ന ഭീഷ്മേ ന കാമ്ഭോജേ ന കൃപേ ന ച ബാഹ്ലികേ
'ഞാനും ദ്രോണനും അശ്വത്താമനും സഞ്ജയനും ഭീഷ്മനും കാംബോജനും കൃപനും ബാഹ്ലികനും—'
സത്യവ്രതേ പുരുമിത്രേ ഭൂരിശ്രവസി വാ പുനഃ । അന്യേഷു വാ താവകേഷു ഭാരം കുത്വാ സമാഹ്വയമ്
'—സത്യവ്രതനും പുരുമിത്രനും ഭൂരിശ്രവസ്സും മറ്റുള്ളവരും നിന്റെ പക്ഷക്കാരും ഈ ഭാരമായ സമരം ഏറ്റെടുക്കാൻ തയ്യാറല്ല.'
അഹം ച താത കര്ണശ്ച രണയജ്ഞം വിതത്യ വൈ। യുധിഷ്ഠിരം പശും കൃത്വാ ദീക്ഷിതൌ ഭരതര്ഷഭ
'പക്ഷേ ഞാനും കർണ്ണനും യുദ്ധയാഗം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ യാഗപശുവാക്കി ഞങ്ങൾ ദീക്ഷിതരായി നിൽക്കുന്നു, ഭാരതകുലത്തിലെ മഹാനേ.'
രഥോ വേദീ സ്രുവഃ ഖങ്ഗോ ഗദാ സ്രുക് കവചോഽജിനമ് । ചാതുര്ഹോത്രം ച ധുര്യാ മേ ശരാ ദര്ഭാ ഹവിര്യശഃ
എന്റെ രഥം തന്നെ യാഗവേദിയാണ്, യാഗഹോം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന കഷായം എന്റെ വാൾ, ഗദയാണ് യാഗസൂചി, കാവചം എന്റെ വസ്ത്രം. നാലു വിധത്തിലുള്ള യാഗം എന്റെ കുതിരകൾ, അമ്പുകൾ ദർഭപ്പുല്ല്, പ്രശസ്തി തന്നെയാണ് ഞാൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹവിസ്സ്.
ആത്മയജ്ഞേന നൃപതേ ഇഷ്ട്വാ വൈവസ്വതം രണേ। വിജിത്യ ച സമേഷ്യാവോ ഹതാമിത്രൌ ശ്രിയാ വൃതൌ
രാജാവേ, ഞാൻ തന്നെ യാഗം ചെയ്ത് യമധർമരാജാവിനെ യുദ്ധത്തിൽ പൂജിക്കും. ജയിച്ചാൽ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് മഹത്വത്തോടെ ഞങ്ങൾ തിരിച്ചു വരും.
അഹം ച താത കര്ണശ്ച ഭ്രാതാ ദുഃശാസനശ്ച മേ। ഏതേ വയം ഹനിഷ്യാമഃ പാണ്ഡവാന്സമരേ ത്രയഃ
എന്റെ പ്രിയ പിതാവേ, ഞാനും, കർണ്ണനും, എന്റെ സഹോദരൻ ദുര്യോധനനും—ഞങ്ങൾ മൂന്നുപേരും യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവരെ സംഹരിക്കും.
അഹം ഹി പാണ്ഡവാന്ഹത്വാ പ്രശാസ്താ പൃഥിവീമിമാമ് । മാം വാ ഹത്വാ പാണ്ഡുപുത്രാ ഭോക്താരഃ പൃഥിവീമിമാം
ഞാൻ പാണ്ഡവരെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ ഈ ഭൂമി ഞാൻ ഭരിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ എന്നെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ അവർ ഈ ഭൂമി ആസ്വദിക്കും.