ദ്രോണാകര്ണൌ പ്രതീയാതാം യദി വീരൌ നരര്ഷഭൌ । കൃതാസ്ത്രൌ ബലിനാം ശ്രേഷ്ഠൌ സമരേഷ്വപരാജിതൌ
ദ്രോണനും കർണ്ണനും, ഇരുവരും ധൈര്യശാലികളും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ലാത്തവരുമായ ഇവർ ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ട് വരുകയാണെങ്കിൽ—
മഹാന്സ്യാത്സംശയോ ലോകേ ന ത്വസ്തി വിജയോ മമ। ഘൃണീ കര്ണഃ പ്രമാദീ ച ആചാര്യഃ സ്ഥവിരോ ഗുരുഃ
അപ്പോൾ ലോകത്ത് വലിയ അനിശ്ചിതത്വം ഉണ്ടാകും, എനിക്ക് വിജയമോ പ്രതീക്ഷയോ ഇല്ല. കർണ്ണൻ അഭിമാനിയും അശ്രദ്ധയുമാണ്; ഗുരുനാഥൻ ദ്രോണൻ വയസ്സായ മാന്യനും ആദരണീയനും ആണല്ലോ.
സമര്ഥോ ബലവാന്പാര്ഥോ ദൃഢധന്വാ ജിതക്ലമഃ । ഭവേത്സുതുമുലം യുദ്ധം സര്വശോഽപ്യപരാജയഃ
പാർഥൻ കഴിവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞവനാണ്; വില്ലിൽ ഉറച്ചതും യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷീണം അറിയാത്തവനും. അങ്ങനെയുള്ള യുദ്ധം അത്യന്തം ഭീകരമായിരിക്കും; അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ജയിക്കാത്തവനാണ്.
സര്വേ ഹ്യസ്ത്രവിദഃ ശൂരാഃ സര്വേ പ്രാപ്താ മഹദ്യശഃ । അപി സര്വാമരൈശ്വര്യം ത്യജേയുര്ന പുനര്ജയമ്
എല്ലാവരും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ധീരന്മാരാണ്; എല്ലാവർക്കും വലിയ പ്രശസ്തിയുണ്ട്. എന്നാൽ അവർ ദൈവങ്ങളുടെ ആധിപത്യം പോലും ഉപേക്ഷിക്കും, പക്ഷേ തോൽവിയെ ഒരിക്കലും അംഗീകരിക്കില്ല.
വധേ നൂനം ഭവേച്ഛാന്തിസ്തയോര്വാ ഫാല്ഗുനസ്യ ച। ന തു ഹന്താര്ജുനസ്യാസ്തി ജേതാ ചാസ്യ ന വിദ്യതേ
അവരിൽ ഒരാളുടെ മരണത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഫാൽഗുനന്റെ മരണത്തിലോ മാത്രമേ സമാധാനം ഉണ്ടാകൂ; പക്ഷേ അർജുനനെ കൊല്ലാൻ ആരും കഴിയില്ല, അവനെ ജയിക്കാൻ ആരുമില്ല.
മന്യുസ്തസ്യ കഥം ശാമ്യേന്മന്ദാന്പ്രതി യ ഉത്ഥിതഃ । അന്യേഽപ്യസ്ത്രാണി ജാനന്തി ജീയന്തേ ച ജയന്തി ച। ഏകാന്തവിജയസ്ത്വേവ ശ്രൂയതേ ഫാല്ഗുനസ്യ ഹ
അവൻ മന്ദബുദ്ധികളോടുള്ള കോപം എങ്ങനെ ശമിക്കും? മറ്റുള്ളവർക്കും ആയുധവിദ്യ അറിയാം, അവർ ജയിക്കുകയും തോറ്റുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു; പക്ഷേ ഫാൽഗുനൻ മാത്രം എല്ലായ്പ്പോഴും ജയിക്കുന്നവനാണെന്ന് കേൾക്കുന്നു.
ത്രയസ്ത്രിംശത്സമാഹൂയ ഖാണ്ഡവേഽഗ്നിമതര്പയത്। ജിഗായ ച സുരാന്സര്വാന്നാസ്യ വിദ്മഃ പരാജയമ്
അവൻ മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാരെ വിളിച്ചു ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ അഗ്നിയെ സംതൃപ്തനാക്കി; ദേവന്മാരെല്ലാം അവൻ ജയിച്ചു—അവന്റെ തോൽവി ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല.
യസ്യ യന്താ ഹൃഷീകേശഃ ശീലവൃത്തസമോ യുധി। ധ്രുവസ്തസ്യ ജയസ്താത യഥേന്ദ്രസ്യ ജയസ്തഥാ
അവന്റെ രഥസാരഥി ഹൃഷീകേശനാണ്; യുദ്ധത്തിൽ സ്വഭാവത്തിലും പ്രവർത്തിയിലും സമന്വയമുള്ളവൻ. അങ്ങനെ അവന്റെ വിജയം ഉറപ്പാണ്, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രന്റെ വിജയം ഉറപ്പ്.
കൃഷ്ണാവേകരഥേ യത്താവധിജ്യം ഗാണ്ഡിവം ധനുഃ। യുഗപത്രീണി തേജാംസി സമേതാന്യനുശുശ്രുമ
കൃഷ്ണനും അവനും ഒരേ രഥത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഗാണ്ഡീവം വില്ല് കെട്ടിയപ്പോൾ, എല്ലാ ശക്തികളും ഒരുമിച്ച് ചേരുന്നുവെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
നൈവാസ്തി നോ ധനുസ്തദൃങ്വ യോദ്ധാ ന ച സാരഥിഃ । തച്ച മന്ദാ ന ജാനന്തി ദുര്യോധനവശാനുഗാഃ
അങ്ങനെയുള്ള വില്ലും അങ്ങനെയുള്ള യോദ്ധാവും അങ്ങനെയുള്ള രഥസാരഥിയും ഞങ്ങൾക്ക് ഇല്ല; ദുര്യോധനന്റെ ഇച്ഛയിൽ അനുസരിക്കുന്നവർക്കും ഇതൊന്നും മനസ്സിലാവുന്നില്ല.
ശേഷയേദശനിര്ദീപ്തോ വിപതന്മൂര്ധ്നി സഞ്ജയ। ന തു ശേഷം ശരാസ്താത കുര്യുരസ്താഃ കിരീടിനാ
സഞ്ജയ, ഇന്ധനം ഇല്ലാതെ ജ്വലിക്കുന്ന തീ വീഴുന്ന തലയിൽ പോലും ശേഷിക്കാം; പക്ഷേ കിരീടധാരിയായവൻ വിടുന്ന അമ്പുകൾ ഒരു അവശിഷ്ടവും ശേഷിപ്പിക്കില്ല.
അപി ചാസ്യന്നിവാഭാതി നിഘ്നന്നിവ ധനഞ്ജയഃ । ഉദ്ധരന്നിവ കായേഭ്യഃ ശിരാംസി ശരവൃഷ്ടിഭിഃ
അവൻ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ തലകൾ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തുമ്പോൾ, ധനഞ്ജയൻ ഭക്ഷിക്കുന്നതുപോലെയും കൊല്ലുന്നതുപോലെയും ഉയർത്തുന്നതുപോലെയും തോന്നുന്നു.
അപി ബാണമയം തേജഃ പ്രദീപ്തമിവ സര്വതഃ । ഗാണ്ഡീവോത്ഥം ദഹേതാജൌ പുത്രാണാം മമ വാഹിനീ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്നുള്ള അമ്പുകളുടെ തീപോലുള്ള ശക്തി എന്റെ മക്കളുടെ സൈന്യത്തെ ചുറ്റും കത്തിച്ചുപോകുംപോലെയാണ്.
അപി സാ രഥഘോഷേണ ഭയാര്താ സവ്യസാചിനഃ । വിത്രസ്താ ബഹുധാ സേനാ ഭാരതീ പ്രതിഭാതി മേ
സവ്യാസാചിയുടെ രഥത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് ഭയപ്പെട്ട് ഭാരതസൈന്യം പലവിധത്തിൽ വിറയക്കുന്നവരായി എനിക്ക് തോന്നുന്നു.
യഥാ കക്ഷം മഹാനഗ്നിഃ പ്രദഹേത്സര്വതശ്ചരന്। മഹാര്ചിരനിലോദ്ധൂതസ്തദ്വദ്ധക്ഷ്യതി മാമകാന്
വായുവാൽ ഉണർത്തപ്പെട്ട വലിയ തീ കാടിന്റെ താഴ്വര മുഴുവൻ കത്തിച്ചുപോകുന്നതുപോലെ, അവൻ എന്റെ ആളുകളെ അങ്ങനെ തന്നെ നശിപ്പിക്കും.
യദോദ്വമന്നിശിതാന്ബാണസങ്ഘാം- സ്താനാതതായീ സമരേ കിരീടീ। സൃഷ്ടോഽന്തകഃ സര്വഹരോ വിധാത്രാ യഥാ ഭവേത്തദ്വദപാരണീയഃ
കിരീടധാരിയായവൻ യുദ്ധത്തിൽ കഠിനമായ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടം വിടുമ്പോൾ, സൃഷ്ടികർത്താവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം എല്ലാം നശിപ്പിക്കാൻ വന്ന മരണൻപോലെയാണ് അവൻ.
യദാ ഹയഭീക്ഷ്ണം സുബുഹൂന്പ്രകാരാന് ശ്രോതാസ്മി താനാവസഥേ കുരൂണാമ്। തേഷാം സമന്താച്ച തഥാ രണാഗ്രേ ക്ഷയഃ കിലായം ഭരതാനുപൈതി
അവൻ കുതിരകളെ പലവിധത്തിൽ ഓടിപ്പിക്കുമ്പോൾ, കുരുക്കളുടെ പാളയത്തിലും യുദ്ധഭൂമിയുടെ മുൻവശത്തും നാശം ഭാരതന്മാരെ എത്തുന്നുവെന്ന് ഞാൻ കേൾക്കുന്നു.
യഥൈവ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ പരാക്രാന്താ ജിഗീഷവഃ। തഥൌഭിസരാസ്തേഷാം ത്യക്താത്മാനോ ജയേ ധൃതാഃ
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും ധൈര്യത്തോടെയും വിജയത്തിനായി ആഗ്രഹത്തോടെയും മുന്നേറുന്നതുപോലെ, അവരുടെ കൂട്ടാളികളും ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിച്ച് ജയത്തിനായി ഉറച്ച മനസ്സോടെ നിൽക്കുന്നു.
......ഹി പരാക്രാന്താനാചക്ഷീഥാഃ പരാന്മമ। പാഞ്ചാലാന്കേകയാന്മത്സ്യാന്മാഗധാന്വത്സഭൂമിപാന്
നീ എന്റെ ശത്രുക്കളായ പാഞ്ചാലന്മാരെയും കേകയന്മാരെയും മത്സ്യന്മാരെയും മാഗധന്മാരെയും വത്സരാജാക്കളെയും വീര്യത്തിൽ എനിക്ക് മേൽക്കോയ്മ പുലർത്തുന്നതായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
യശ്ച സേന്ദ്രാനിമാഁല്ലോകാനിച്ഛന്കുര്യാദ്വശേ ബലീ। സ സ്രഷ്ടാ ജഗതഃ കൃഷ്ണഃ പാണ്ഡവാനാം ജയേ ധൃതഃ
ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം തന്റെ വശത്തിലാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശക്തനായവൻ, പാണ്ഡവരുടെ വിജയത്തിനായി പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത സൃഷ്ടാവായ കൃഷ്ണനാണ്.
സമസ്താമര്ജുനാദ്വിദ്യാം സാത്യകിഃ ക്ഷിപ്രമാപ്തവാന്। ശൈനേയഃ സമരേ സ്ഥാതാ ബീജവത്പ്രവപഞ്ശരാന്
ശിനിയുടെ പുത്രനായ സാത്യകി അർജുനനിൽ നിന്ന് എല്ലാ ആയുധവിദ്യകളും വേഗത്തിൽ കൈവശമാക്കി; യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവൻ വിത്തുപോലെ അമ്പുകൾ വിതറിയുകൊണ്ട് ഉറച്ചുനിൽക്കും.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാഞ്ചാല്യഃ ക്രൂരകര്മാ മഹാരഥഃ । മാമകേഷു രണം കര്താ ബലേഷു പരമാസ്ത്രവിത്
ദൃപദന്റെ പുത്രനായ പാഞ്ചാലനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ക്രൂരപ്രവൃത്തിയുള്ള മഹാരഥൻ ആണ്; അവൻ എന്റെ സൈന്യത്തിനെതിരെ യുദ്ധം നടത്തും, അത്യുത്തമ ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്.
യുധിഷ്ഠിരസ്യ ച ക്രോധാദര്ജുനസ്യ ച വിക്രമാത്। മയാഭ്യാം ഭീമസേനാച്ച ഭയം മേ താത ജായതേ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നും അർജുനന്റെ വീര്യത്തിൽ നിന്നും ഭീമസേനനും എന്നിൽ നിന്നും, പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, എനിക്ക് ഭയം തോന്നുന്നു.
അമാനുഷം മനുഷ്യേന്ദ്രൈര്ജാലം വിതതമന്തരാ । ന മേ സൈന്യാസ്തരിഷ്യന്തി തതഃ ക്രോശാമി സഞ്ജയ
ഈ രാജാക്കന്മാർ അമാനുഷികമായ ഒരു മായാജാലം പടർത്തിയിരിക്കുന്നു; എന്റെ സൈന്യം അതു കടക്കാൻ കഴിയില്ല, അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നതെന്ന് സഞ്ജയ.
ദര്ശനീയോ മനസ്വീ ച ലക്ഷ്മീവാന്ബ്രഹ്മവര്ചസീ। മേധാവീ സുകൃതപ്രജ്ഞോ ധര്മാത്മാ പാണ്ഡുനന്ദനഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ മനോഹരനും ധൈര്യശാലിയും ഭാഗ്യവാനുമായും ബ്രഹ്മതേജസ്സുള്ളവനുമായും ബുദ്ധിമാനുമായും നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ നിപുണനുമായും ധാർമ്മികനുമായും ആണ്.
മിത്രാമാത്യൈഃ സുസംപന്നഃ സംപന്നോ യുദ്ധയോജകൈഃ । ഭ്രാതൃഭിഃ ശ്വശുരൈര്വീരൈരുപപന്നോ മഹാരഥൈഃ
അവൻ സുഹൃത്തുക്കളാലും മന്ത്രിമാരാലും യുദ്ധകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാലും സഹോദരന്മാരാലും വീരനായ മരുമക്കളാലും മഹാരഥന്മാരാലും വളരെയധികം പിന്തുണയുള്ളവനാണ്.
ധൃത്യാ ച പുരുഷവ്യാഘ്രോ നൈഭൃത്യേന ച പാണ്ഡവഃ। അനുശംസോ വദാന്യശ്ച ഹീമാന്സത്യപരാക്രമഃ
പുരുഷസിംഹനായ പാണ്ഡവൻ ധൈര്യത്തിലും സൂക്ഷ്മതയിലും ഉന്നതനാണ്; വിനയവും ദാനശീലതയും ഉള്ളവൻ, തണുത്ത മനസ്സും സത്യവീര്യവും അവനുണ്ട്.
ബഹുശ്രുതഃ കൃതാത്മാ ച വൃദ്ധസേവീ ജിതേന്ദ്രിയഃ । തം സര്വഗുണസംപന്നം സമിദ്ധമിവ പാവകമ്
അവൻ വളരെ പഠിച്ചവനും ആത്മസംയമനം ഉള്ളവനും മൂപ്പന്മാരെ ആദരിക്കുന്നവനും ഇന്ദ്രിയജയൻ ആയവനും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനാണ്, തെളിഞ്ഞു കത്തുന്ന അഗ്നിപോലെയാണ്.
തപന്തമഭി കോ മന്ദഃ പതിഷ്യതി പതങ്ഗവത്। പാണ്ഡവാഗ്നിമനാവാര്യം മുമൂര്ഷുര്നഷ്ടചേതനഃ
തിളങ്ങുന്ന അഗ്നിപോലുള്ള പാണ്ഡവനെ നേരിടാൻ, ജീവൻ കളയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു ഭ്രാന്തൻ മാത്രമേ, പുഴുവിനെപ്പോലെ അഗ്നിയിലേക്ക് ചാടാൻ ശ്രമിക്കൂ.
തനുരുച്ചഃ ശിഖീ രാജാ മിഥ്യോപചരിതോ മയാ। മന്ദാനാം മമ പുത്രാണാം യുദ്ധേനാന്തം കരിഷ്യതി
ഉയർന്നതും ജ്വലിക്കുന്നതുമായ ആ രാജാവിനെ ഞാൻ അന്യായമായി അപമാനിച്ചു; അവൻ യുദ്ധത്തിലൂടെ എന്റെ മണ്ടന്മാരായ പുത്രന്മാരുടെ അന്ത്യം വരുത്തും.