ഗങ്ഗാവേഗ ഇവാനൂപാംസ്തീരജാന്വിവിധാന്ദ്രുമാന്। പ്രഭങ്ക്ഷ്യതി രണേ സേനാം പുത്രാണാം മമ സഞ്ജയ
ഗംഗയുടെ പ്രഭവം കരകളെയും തീരത്തുള്ള വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളെയും തകർക്കുന്നതുപോലെ, സഞ്ജയ, അവൻ യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ മക്കളുടെ സൈന്യത്തെ തകർക്കും.
വധം നൂനം ഗമിഷ്യന്തി ഭീമസേനഭയാര്ദിതാഃ । മമ പുത്രാശ്ച ഭൃത്യാശ്ച രാജാനശ്ചൈവ സഞ്ജയ
ഭീമസേനന്റെ ഭയത്തിൽ ആകുലരായി, എന്റെ മക്കളും ഭൃത്യന്മാരും രാജാക്കന്മാരും സഞ്ജയ, ഉറപ്പായും മരണത്തിലേക്ക് പോകും.
യേന രാജാ മഹാവീര്യഃ പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം പുരാ। വാസുദേവസഹായേന ജരാസന്ധോ നിപാതിതഃ
വാസുദേവന്റെ സഹായത്തോടെ, മഹാവീര്യശാലിയായ രാജാവ് ജരാസന്ധൻ തന്റെ അകത്തു പാളയത്തിൽ തന്നെ അവൻ വീഴ്ത്തിയവനാണ്.
കൃത്സ്നേയം പൃഥിവീ ദേവീ ജരാസന്ധേന ധീമതാ। മാഗധേന്ദ്രേണ ബലിനാ വശേ കൃത്വാ പ്രതാപിതാ
മാഗധരാജാവായ ജരാസന്ധൻ, ധീരനും ശക്തനും ആയവൻ, ഈ ഭൂമിദേവിയെ മുഴുവനും കീഴടക്കി പീഡിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ഭീഷ്മപ്രതാപാത്കുരവോ നയേനാന്ധകവൃഷ്ണയഃ । യന്ന തസ്യ വശേ ജഗ്മുഃ കേവലം ദൈവമേവ തത്
ഭീഷ്മന്റെ വീര്യത്താൽ, നയത്താൽ, അന്ധകവൃഷ്ണികൾകൊണ്ടും, അവർ അവന്റെ അധീനതയിൽപ്പെട്ടില്ല; അതെല്ലാം ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ മാത്രമാണ്.
സ ഗത്വാ പാണ്ഡുപുത്രേണ തരസാ ബാഹുശാലിനാ। അനായുധേന വീരേണ നിഹതഃ കിം തതോഽധികമ്
പാണ്ഡുപുത്രനായ ശക്തനായ, വേഗമുള്ള, ആയുധമില്ലാത്തവനാൽ ജരാസന്ധൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; അതിൽ കൂടുതൽ എന്ത് ഉണ്ട്?
ദീര്ഘകാലസമാസക്തം വിശമാശീവിഷോ യഥാ। സ മോക്ഷ്യതി രണേ തേജഃ പുത്രേഷു മമ സഞ്ജയ
ദീർഘകാലം അടക്കി വച്ച വിഷം ഉള്ള പാമ്പുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ മക്കളുടെ നേരെ അവൻ തന്റെ ശക്തി പുറത്തുവിടും, സഞ്ജയ.
മഹേന്ദ്ര ഇവ വജ്രേണ ദാനവാന്ദേവസത്തമഃ । ഭീമസേനോ ഗദാപാണിഃ സൂദയിഷ്യതി മേ സുതാന്
മഹേന്ദ്രൻ വജ്രംകൊണ്ട് ദാനവരെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച ഭീമസേനൻ എന്റെ മക്കളെ സംഹരിക്കും.
അവിഷഹ്യമനാവാര്യം തീവ്രവേഗപരാക്രമമ് । പശ്യാമീവാതിതാമ്രാക്ഷമാപതന്തം വൃകോദരമ്
അസഹ്യവും, തടയാനാവാത്തതും, അതിവേഗവും ശക്തിയുമുള്ളവനായി, രക്തം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ വൃകോദരൻ ഞങ്ങളിലേക്കു പാഞ്ഞുവരുന്നത് ഞാൻ കാണുന്നു.
അഗദസ്യാപ്യധനുഷോ വിരഥസ്യ വിവര്മണഃ । ബാഹുഭ്യാം യുധ്യമാനസ്യ കസ്തിഷ്ഠേദഗ്രതഃ പുമാന്
ആരായാലും, പരിക്കില്ലാതെ, വില്ലില്ലാതെ, രഥമില്ലാതെ, കാവലില്ലാതെ, വെറും കൈകളാൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ കഴിയുമോ?
ഭീഷ്മോ ദ്രോണശ്ച വിപ്രോഽയം കൃപഃ ശാരദ്വതസ്തഥാ। ജാന്ത്യേതേ യഥൈവഹം വീര്യജ്ഞസ്തസ്യ ധീമതഃ
ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും ഈ ബ്രാഹ്മണനായ കൃപനും, ശാരദ്വതപുത്രനും, അവന്റെ ധൈര്യവും വീര്യവും എനിക്ക് പോലെ തന്നെ അറിയുന്നു.
ആര്യവ്രതം തു ജാനന്തഃ സങ്ഗരാന്തം വിധിത്സവഃ । സേനാമുഖേഷു സ്ഥാസ്യന്തി മാമകാനാം നരര്ഷഭാഃ
ആര്യവ്രതം അറിയുന്നവരും, യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഉറച്ചവരുമായ എന്റെ സൈന്യത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ മുന്നണിയിൽ നിലകൊള്ളും.
ബലീയഃ സര്വതോ ദിഷ്ടം പുരുഷസ്യ വിശേഷതഃ। പശ്യന്നപി ജയം തേഷാം ന നിയച്ഛാമി യത്സുതാന്
ഭാഗ്യത്തിന് വലിയ ശക്തിയുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യരുടെ കാര്യത്തിൽ. അവരുടെ വിജയം ഞാൻ കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഞാൻ നിന്റെ മക്കളെ തടയുന്നില്ല.
തേ പുരാണം മഹേഷ്വാസാ മാര്ഗമൈന്ദ്രം സമാസ്ഥിതാഃ। ത്യക്ഷ്യന്തി തുമുലേ പ്രാണാന്രക്ഷന്തഃ പാര്ഥിവം യശഃ
അവ പഴയ കാലത്തെ മഹാശക്തിശാലിയായ വില്ലാളികൾ, ഇന്ദ്രന്റെ മാർഗത്തിൽ ഉറച്ചവർ, രാജകീയമായ കീര്ത്തി കാത്തുകൊണ്ട് ആ കലഹത്തിൽ ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിക്കും.
യഥൈഷാം മാമകാസ്താത തഥൈഷാം പാണ്ഡവാ അപി। പൌത്രാ ഭീഷ്മസ്യ ശിഷ്യാശ്ച ദ്രോണസ്യ ച കൃപസ്യ ച
എന്റെ മക്കൾക്ക് അവരോടുള്ളത് പോലെ തന്നെയാണ് പാണ്ഡവർക്കും അവരോടുള്ളത്. അവർ ഭീഷ്മന്റെ മുമ്മക്കളാണ്, ദ്രോണനും കൃപനും എന്നിവരുടെ ശിഷ്യരും ആകുന്നു.
യേ ത്വസ്മദാശ്രയം കിഞ്ചിദ്ദത്തമിഷ്ടം ച സഞ്ജയ। തസ്യാപചിതിമാര്യത്വാത്കര്താരഃ സ്ഥവിരാസ്ത്രയഃ
നമ്മിൽ നിന്ന് കൊടുത്തതോ ഇഷ്ടം വെച്ചതോ എത്രയോ ചെറുതായാലും, സഞ്ജയ, ആ മൂന്നു മൂപ്പന്മാർ അവരുടെ മഹത്ത്വം കൊണ്ട് അതിന് തിരിച്ചടവ് നൽകും.
ആദദാനസ്യ ശസ്ത്രം ഹി ക്ഷത്രധര്മം പരീപ്സതഃ। നിധനം ക്ഷത്രിയസ്യാജൌ വരമേവാദ്ദുരുത്തമമ്
യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആയുധം എടുത്തു കിടക്കുന്ന ഒരു ക്ഷത്രിയന്, യുദ്ധത്തിൽ മരണം ഏറ്റവും വലിയ അപമാനത്തേക്കാൾ നല്ലതാണ്.
സ വൈ ശോചാമി സര്വാന്വൈ യേ യുയുത്സന്തി പാണ്ഡവൈഃ । വിക്രുഷ്ടം വിദുരോണാദൌ തദേതദ്ഭയമാഗതമ്
പാണ്ഡവരോടു യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന എല്ലാവർക്കും ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു; വിദുരനും മറ്റുള്ളവരും മുന്നേ തന്നെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു, ഇപ്പോൾ ആ ഭയം സംഭവിച്ചു.
ന തു മന്യേ വിഘാതായ ജ്ഞാനം ദുഃഖസ്യ സഞ്ജയ । ഭവത്യതിബലം ഹ്യേതജ്ജ്ഞാനസ്യാപ്യുപഘാതകമ്
ദുഃഖം മാറ്റാൻ അറിവ് മതിയാവില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, സഞ്ജയ; ഇതിന് വലിയ ശക്തിയുണ്ട്, അറിവിനെയും ഇത് കീഴടക്കും.
ഋഷയോ ഹ്യപി നിര്മുക്താഃ പശ്യന്തോ ലോകസങ്ഗ്രഹാന്। സുഖൈര്ഭവന്തി സുഖിനസ്തഥാ ദുഃഖേന ദുഃഖിതാഃ
ലോകബന്ധങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ മോചനമുണ്ടായ ഋഷിമാരും സന്തോഷത്തിൽ സന്തോഷിക്കുകയും ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കിം പുനര്മോഹമാസക്തസ്തത്ര തത്ര സഹസ്രധാ। പുത്രേഷു രാജ്യദാരേഷു പൌത്രേഷ്വപി ച ബന്ധുഷു
പിന്നെ, മായയിൽ കുടുങ്ങി, മക്കളിലും രാജ്യത്തിലും ഭാര്യയിലും മുമ്മക്കളിലും ബന്ധുക്കളിലും ആയിരം വിധം ആസക്തനായവരുടെ സ്ഥിതി എങ്ങനെയാകും?
സംശയേ തു മഹത്യസ്മിന്കിം നു മേ ക്ഷമമുത്തരമ്। വിനാശം ഹ്യേവ പശ്യാമി കുരൂണാമനുചിന്തതയന്
ഇത്ര വലിയ അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ എനിക്ക് യോജിച്ച ഉത്തരം എന്താണ്? ഞാൻ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ കുറുക്കളുടെ നാശം മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂ.
ദ്യൂതപ്രമുഖമാഭാതി കുരൂണാം വ്യസനം മഹത്। മന്ദേനൈശ്വര്യകാമേന ലോഭാത്പാപമിദം കൃതമ്
കുരുക്കളുടെ വലിയ ദുരന്തം ചതുരശ്ശില കളിയിൽ നിന്നാണ് തുടങ്ങിയത്; അധികാരലോഭം കൊണ്ടുള്ള ഒരു ഭ്രാന്തൻ ഈ പാപം ചെയ്തു.
മന്യേ പര്യായധര്മോഽയം കാലസ്യാത്യന്തഗാമിനഃ। ചക്രേ പ്രധിരിവാസക്തോ നാസ്യ ശക്യം പലായിതുമ്
ഇത് കാലത്തിന്റെ ആവർത്തന നിയമമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; കാലം ഒരിക്കലും നിൽക്കില്ല. ചക്രം ചതിയിൽ കുടുങ്ങിയതുപോലെ, ഇതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ല.
കിം നു കുര്യാം കഥം കുര്യാം ക്വ നു ഗച്ഛാമി സഞ്ജയ । ഏതേ നശ്യന്തി കുരവോ മന്ദാഃ കാലവശം ഗതാഃ
എന്ത് ചെയ്യണം, എങ്ങനെ ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം, സഞ്ജയ? ഈ മണ്ടൻ കുറുക്കൾ കാലത്തിന്റെ പിടിയിൽ നശിക്കുന്നു.
അവശോഽഹം തദാ താത പുത്രാണാം നിഹതേ ശതേ। ശ്രോഷ്യാമി നിനദം സ്ത്രീണാം കഥം മാം മരണം സ്പൃശേത്
അപ്പോൾ ഞാൻ നിർവശനായി, നൂറു മക്കൾ കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, സ്ത്രീകളുടെ കരച്ചിൽ ഞാൻ കേൾക്കും; അപ്പോൾ മരണം എനിക്ക് എങ്ങനെ തൊടാതിരിക്കും?
യഥാ നിദാഘേ ജ്വലനഃ സമദ്ധോ ദഹേത്കക്ഷം വായുനാ ചോദ്യമാനഃ । ഗദാഹസ്തഃ പാണ്ഡവോ വൈ തഥൈവ ഹന്താ മദീയാന്സഹിതോഽര്ജുനേന
വെയിലത്ത് കാറ്റ് ഉണർത്തിയ തീ വരണ്ട പുല്ല് എങ്ങനെ കത്തിക്കും, അതുപോലെ ഗദാധാരിയായ പാണ്ഡവനും അർജുനനും ചേർന്ന് എന്റെ ആളുകളെ സംഹരിക്കും.
യസ്യ വൈ നാനൃതാ വാചഃ കദാചിദനുശുശ്രുമ । ത്രൈലോക്യമപി തസ്യ സ്യാദ്യോദ്ധാ യസ്യ ധനഞ്ജയഃ
അവൻ ഒരിക്കലും അസത്യവാക്ക് പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടില്ല; ധനഞ്ജയൻ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവനാണെങ്കിൽ, മൂന്നു ലോകവും അവനു ലഭിക്കും.
തസ്യൈവ ച ന പശ്യാമി യുധി ഗാണ്ഡീവധന്വനഃ। അനിശം ചിന്തയാനോഽപി യഃ പ്രതീയാദ്രഥേന തമ്
ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ളവനെ യുദ്ധത്തിൽ ആരും നേരിടാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു; നിരന്തരം ചിന്തിച്ചാലും, ആരും അവനെ രഥത്തിൽ നേരിടാൻ ധൈര്യപ്പെടില്ല.
അസ്യതഃ കര്ണിനാലീകാന്മാര്ഗണാന്ഹൃദയച്ഛിദഃ। പ്രത്യേതാ ന സമഃ കശ്ചിദ്യുധി ഗാണ്ഡീവധന്വനഃ
കണ്ണി അണിയിച്ച അമ്പുകൾ ഹൃദയം തുളയ്ക്കുന്ന ഗാണ്ഡീവധാരിയെ യുദ്ധത്തിൽ തുല്യനായി ആരും നിലകൊള്ളാൻ കഴിയില്ല.