അമര്ഷണശ്ച കൌന്തേയോ ദൃഢവൈരശ്ച പാണ്ഡവഃ । അനര്മഹാസീ സോന്മാദസ്തിര്യക്പ്രേക്ഷീ മഹാസ്വനഃ
കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ക്ഷമയില്ലാത്തവനും, പാണ്ഡവൻ ശക്തമായ വൈരമുള്ളവനും, കളിയില്ലാത്തവനും, ഉന്മാദിയായവനും, വക്രദൃഷ്ടിയുള്ളവനും, വലിയ ശബ്ദത്തിൽ കൂക്കുന്നവനുമാണ്.
മഹാവേഗോ മഹോത്സാഹോ മഹാബാഹുര്മഹാബലഃ। മന്ദാനാം മമ പുത്രാണാം യുദ്ധേനാന്തം കരിഷ്യതി
വലിയ വേഗവും ഉത്സാഹവും ശക്തിയുമുള്ള ഭീമൻ, എന്റെ മന്ദബുദ്ധിയുള്ള മക്കളുടെ യുദ്ധത്തിന് അവസാനം വരുത്തും.
ഉരുഗ്രാഹഗൃഹീതാനാം ഗദാം ബിഭ്രദ്വൃകോദരഃ। കുരൂണാമൃഷഭോ യുദ്ധേ ദണ്ഡപാണിരിവാന്തകഃ
വൃക്കോദരൻ, വലിയ പാമ്പിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് എടുത്ത ഗദ ധരിച്ച്, കുരുവംശത്തിലെ സിംഹം യുദ്ധത്തിൽ ദണ്ഡധാരിയായ യമനെപ്പോലെയാകും.
അഷ്ടാശ്രിമായസീം ഘോരാം ഗദാം കാഞ്ചനഭൂഷണാമ് । മനസാഹം പ്രപശ്യാമി ബ്രഹ്മദണ്ഡമിവോദ്യതമ്
എട്ടു ഇരുമ്പ് ഗദകളും, ഭയാനകവും പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ അവയുടെ ഭാവം ഞാൻ മനസ്സിൽ ബ്രഹ്മദണ്ഡം ഉയർത്തിയതുപോലെ കാണുന്നു.
യഥാ മൃഗാണാം യൂഥേഷു സിംഹോ ജാതബലശ്ചരേത്। മാമകേഷു തഥാ ഭീമോ ബലേഷു വിചരിഷ്യതി
സിംഹം എങ്ങനെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുമോ, അതുപോലെ ഭീമൻ എന്റെ മക്കളുടെ സൈന്യത്തിനിടയിൽ സഞ്ചരിക്കും.
സര്വേഷാം മമ പുത്രാണാം സ ഏകഃ ക്രൂരവിക്രമഃ । ബഹ്വാശീ വിപ്രതീപശ്ച ബാല്യേപി രഭസഃ സദാ
എന്റെ എല്ലാ മക്കളിലും, അവൻ മാത്രം ക്രൂരപ്രവർത്തികളിൽ ത്വരിതനും, അധികം ഭക്ഷിക്കുന്നവനും, എപ്പോഴും എതിര്ചിന്തയുള്ളവനും, ബാല്യത്തിലും ഉത്സാഹവാനുമാണ്.
ഉദ്വേപതേ മേ ഹൃദയം യേ മേ ദുര്യോധനാദയഃ। ബാല്യേഽപി തേന യുദ്ധ്യന്തോ വാരണേനേവ മര്ദിതാഃ
ദുര്യോധനനും മറ്റുള്ളവരും ബാല്യത്തിലേ തന്നെ യുദ്ധത്തിൽ അവനാൽ ആനകളെ കീഴടക്കുന്നതുപോലെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ ഓർക്കുമ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയം വിറയുന്നു.
തസ്യ വീര്യേണ സംക്ലിഷ്ടാ നിത്യമേവ സുതാ മമ। സ ഏവ ഹേതുര്ഭേദസ്യ ഭീമോ ഭീമപരാക്രമഃ
എന്റെ മക്കൾക്ക് എപ്പോഴും അവന്റെ ശക്തിയാൽ വേദനയുണ്ടായി; അതിന്റെ കാരണം ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള ഭീമനാണ്.
ഗ്രസമാനമനീകാനി നരവാരണവാജിനാമ്। പശ്യാമീവാഗ്രതോ ഭീമം ക്രോധമൂര്ഛിതമാഹവേ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ കോപത്തിൽ കത്തുന്ന ഭീമൻ എന്റെ മുന്നിൽ, മനുഷ്യരെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ ഞാൻ കാണുന്നപോലെയാണ്.
അസ്ത്രേ ദ്രോണാര്ജുനസമം വായുവേഗസമം ജവേ। മഹേശ്വരസമം ക്രോധേ കോ ഹന്യാദ്ഭീമമാഹവേ
അസ്ത്രങ്ങളിൽ ദ്രോണമോ അർജുനനോതുല്യനും, വേഗത്തിൽ കാറ്റുപോലെയും, കോപത്തിൽ മഹാദേവനോടു സമനുമായ ഭീമനെ യുദ്ധത്തിൽ ആരാണ് കൊല്ലാൻ കഴിയുക?
സഞ്ജയാചക്ഷ്വ മേ ശൂരം ഭീമസേനമമര്ഷണമ് । .......... യേഽഹം യത്തേന രിപുഘാതിനാ । ..... സര്വേ പുത്രാഃ മമ മനസ്വിനാ
സഞ്ജയ, എന്റെ മക്കളെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയുള്ള ധൈര്യശാലിയായ ഭീമസേനനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറയൂ.
യേന ഭീമബലാ യക്ഷാ രാക്ഷസാശ്ച പുരാ ഹതാഃ। കഥം തസ്യ രണേ വേഗം മാനുഷഃ പ്രസഹിഷ്യതി
ഭീമന്റെ ശക്തിയാൽ യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും ഒരിക്കൽ സംഹരിച്ചിരുന്നു; അങ്ങനെ ഉള്ളവന്റെ വേഗം യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ നേരിടും?
ന സ ജാതു വശേ തസ്ഥൌ മമ ബാല്യേഽപി സഞ്ജയ । കിം പുനര്മമ ദുഷ്പുത്രൈഃ ക്ലിഷ്ടഃ സംപ്രതി പാണ്ഡവഃ
സഞ്ജയ, ബാല്യത്തിലേ തന്നെ അവൻ എനിക്ക് ഒരിക്കലും കീഴടങ്ങിയിട്ടില്ല; ഇപ്പോൾ എന്റെ ദുഷ്ടമക്കൾ അവനെ പീഡിപ്പിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ അവൻ വഴങ്ങും?
നിഷ്ഠുരോ രോഷണോഽത്യര്ഥം ഭജ്യേതാപി ന സംനമേത്। തിര്യക്പ്രേക്ഷീം സംഹതഭ്രൂഃ കഥം ശാമ്യേദ്വൃകോദരഃ
അവൻ കഠിനനും അത്യന്തം കോപമുള്ളവനും ആണ്; ഒടിഞ്ഞുപോകും പക്ഷേ വഴങ്ങില്ല; വക്രദൃഷ്ടിയും ചുരുണ്ട കണികൂടിയ കണികളും ഉള്ള വൃക്കോദരൻ എങ്ങനെ ശമിക്കും?
ശൂരസ്തഥാഽപ്രതിബലോ ഗൌരസ്താല ഇവോന്നതഃ। പ്രമാണതോ ഭീമസേനഃ പ്രാദേശേനാധികോഽര്ജുനാത്
അവൻ ധൈര്യശാലിയും അപരാജിതശക്തിയുമുള്ളവനും ഉന്നതമായ താളവൃക്ഷംപോലെയും ആണ്; ഭീമസേനൻ വലിപ്പത്തിൽ അർജുനനെക്കാൾ ഒരു വിരൽ നീളത്തിൽ കൂടുതലാണ്.
ജവേന വാജിനോഽത്യേതി ബലേനാന്ത്യേതി കുഞ്ജരാന് । അവ്യക്തജല്പീ മധ്വക്ഷോ മധ്യമഃ പാണ്ഡവോ ബലീ
വേഗത്തിൽ കുതിരകളെക്കാൾ മുന്നിൽ, ശക്തിയിൽ ആനകളെക്കാൾ മേൽ; വാക്ക് വ്യക്തമല്ല, തേൻപോലുള്ള കണ്ണുകൾ, ശക്തിയുള്ള ഇടത്തരം പാണ്ഡവൻ.
ഇതി ബാല്യേ ശ്രുതഃ പൂര്വം മയാ വ്യാസമുഖാത്പുരാ। രൂപതോ വീര്യതശ്ചൈവ യാഥാതഥ്യേന പാണ്ഡവഃ
എന്റെ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ, പാണ്ഡവന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപവും വീര്യവും ഞാൻ നേരത്തെ തന്നെ വ്യാസനിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ആയസേന സ ദണ്ഡേന രഥന്നാഗാന്നരാന്ഹയാന്। ഹനിഷ്യതി രണേ ക്രുദ്ധോ രൌദ്രഃ ക്രൂരപരാക്രമഃ
കോപത്തിൽ കത്തുന്ന ആ ഭയങ്കരനായ യോദ്ധാവ് ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള ഗദയാൽ യുദ്ധത്തിൽ രഥങ്ങളെയും ആനകളെയും മനുഷ്യരെയും കുതിരകളെയും തകർക്കും.
അമര്ഷീ നിത്യസംരബ്ധോ ഭീമഃ പ്രഹരതാം വരഃ। മയാ താത പ്രതീപാനി കുര്വന്പൂര്വം വിമാനിതഃ
ഭീമൻ എപ്പോഴും അമർഷിയുമാണ്, യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളവൻ; പണ്ടു ഞാൻ ചെയ്ത വിരോധത്തിന് അവനെ അപമാനിച്ചിരുന്നു.
നിഷ്കര്ണാമായസീം സ്ഥൂലാം സുപാര്ശ്വാം കാഞ്ചനീം ഗദാമ് । ശതഘ്നീം ശതനിര്ഹാദാം കഥം ശക്ഷ്യന്തി മേ സുതാഃ
ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള കനത്ത, വീതിയേറിയ, പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച, നൂറു മിന്നലുകൾ പോലെ ഇടിയുന്ന ആ ഗദയെ എങ്ങനെ എന്റെ മക്കൾ നേരിടും?
അപാരമപ്ലവാഗാധം സമുദ്രം ശരവേധനമ് । ഭീമസേനമയം ദുര്ഗം താത മന്ദാസ്തിതീര്ഷവഃ
ഭീമസേനനാൽ നിർമ്മിതമായ ആ കോട്ട അപ്പാരവും അഗാധവുമായ, അമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ സമുദ്രംപോലെയാണ്; അതു കടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ ബുദ്ധിഹീനരാണ്.
ക്രോശതോ മേ ന ശ്രൃണ്വന്തി ബാലാഃ പണ്ഡിതമാനിനഃ । വിഷമം ന ഹി മന്യന്തേ പ്രാപതം മധുദര്ശിനഃ
ഞാൻ നിലവിളിച്ചാലും എന്റെ മക്കൾ, തങ്ങൾ പണ്ഡിതരാണെന്ന് കരുതി, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുന്നില്ല; തേൻപോലുള്ള ഭ്രമത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായി, അപകടം കാണുന്നില്ല.
സംയുഗേ യേ ഗമിഷ്യന്തി നരരൂപേണ മൃത്യുനാ। നിയതം ചോദിതാ ധാത്രാ സിംഹേനേവ മഹാമൃഗാഃ
യുദ്ധത്തിൽ പോകുന്നവർ, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ, മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള മരണത്തെ നേരിടുന്നവരുപോലെയാണ്; വലിയ മൃഗങ്ങളെ സിംഹം ഓടിക്കുന്നതുപോലെ.
ശൈക്യാം താത ചതുഷ്കിഷ്കും ഷഡശ്രിമമിതൌജസമ്। പ്രഹിതാം ദുഃഖസംസ്പര്ശാം കഥം ശക്ഷ്യന്തി മേ സുതാഃ
തന്തേ, ശിഖണ്ഡിയുടെ നാലു വെട്ടും ആറു അറ്റവും ഉള്ള ശക്തിയേറിയ, വേദനയുണ്ടാക്കുന്ന ആ കുന്തം എങ്ങനെ എന്റെ മക്കൾ സഹിക്കും?
ഗദാം ഭ്രാമയതസ്തസ്യ ഭിന്ദതോ ഹസ്തിമസ്തകാന്। സൃക്കിണീ ലേലിഹാനസ്യ ബാഷ്പമുത്സൃജതോ മുഹുഃ
അവൻ തന്റെ ഗദ ചുറ്റി ആനകളുടെ തലകൾ തകർത്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അധരങ്ങൾ ചാറ്റി, വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തുന്നവനായി കാണപ്പെട്ടു.
ഉദ്ദിശ്യ നാഗാന്പതതഃ കുര്വതോ ഭൈരവാന്രവാന്। പ്രതീപം പതതോ മത്താന്കുഞ്ജരാന്പ്രതി ഗര്ജതഃ
ആനകളെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഓടിച്ചെന്നു ഭയാനകമായ ആർപ്പു മുഴക്കി, കാട്ടാനകളെ നേരിട്ട് പ്രതിരോധിച്ച് ഉഗ്രമായി ഗർജിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
വിഗാഹ്യ രഥമാര്ഗേഷു വരാനുദ്ദിശ്യ നിഘ്നതഃ । അഗ്നേഃ പ്രജ്വലിതസ്യേവ അപി മുച്യേത മേ പ്രജാ
രഥപഥങ്ങളിൽ കയറി, മുൻപന്തിയിലെ വീരന്മാരെ വീഴ്ത്തുമ്പോൾ, എന്റെ ജനങ്ങൾ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയാത്തതുപോലെയാണ്.
വീഥീം കുര്വന്മഹാബാഹുര്ദ്രാവയന്മമ വാഹിനീമ് । നൃത്യന്നിവ ഗദാപാണിര്യുഗാന്തം ദര്ശയിഷ്യതി
വലിയ കൈകളോടെ, എന്റെ സൈന്യത്തെ ചിതറിച്ച്, ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച്, നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനായി, കാലാവസാനത്തിന്റെ ഭയാനകത്വം കാണിക്കും.
പ്രഭിന്ന ഇവ മാതങ്ഗഃ പ്രഭഞ്ജന്പുഷ്പിതാന്ദ്രുമാന്। പ്രവേക്ഷ്യതി രണേ സേനാം പുത്രാണാം മേ വൃകോദരഃ
പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങളെ തകർക്കുന്ന കാട്ടാനയെപ്പോലെ, വൃകോദരൻ എന്റെ മക്കളുടെ സൈന്യത്തിലേക്ക് യുദ്ധത്തിൽ കയറി തകർക്കും.
കുര്വന്രഥാന്വിപുരുഷാന്വിസാരഥിഹയധ്വജാന് । ആരുജന്പുരുഷവ്യാഘ്രോ രഥിനഃ സാദിനസ്തഥാ
മനുഷ്യരിൽ സിംഹം, രഥങ്ങൾ, മഹാവീരന്മാർ, രഥസാരഥികൾ, കുതിരകൾ, പതാകകൾ എന്നിവയെ തകർക്കും; രഥാരോഹികളെയും കുതിരസേനയെയും കീറിത്തെറിപ്പിക്കും.