തേന വശ്ചേദിരാജേന പാണ്ഡവാ അഭ്യയുഞ്ജത । അക്ഷൌഹിണ്യാ പരിവൃതഃ പാണ്ഡവാന്യോഭിസംശ്രിതഃ
ചേദിരാജാവിനെ ആശ്രയിച്ച്, വലിയൊരു സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, പാണ്ഡവർ അവനെ ആശ്രയിച്ച് മുന്നേറി.
യഃ സംശ്രയഃ പാണ്ഡവാനാം ദേവാനാമിവ വാസവഃ। തേന വോ വാസുദേവേന പാണ്ഡവാ അഭ്യയുഞ്ജത
ദേവന്മാർക്ക് ഇന്ദ്രൻ എങ്ങനെയോ, പാണ്ഡവർക്ക് അതുപോലെ ആശ്രയമായ വാസുദേവനോടൊപ്പം പാണ്ഡവർ മുന്നേറി.
യഥാ ചേദിപതേര്ഭ്രാതാ ശരഭോ ഭരതര്ഷഭ। കരകര്ഷേണ സഹിതസ്താഭ്യാം വസ്തേഽഭ്യയുഞ്ജത
ചേദിരാജാവിന്റെ സഹോദരനായ ശരഭനും കരകർഷനുമൊപ്പം ചേർന്ന്, ഭാരതവംശത്തിലെ വീരന്മാരായ ആ ഇരുവരോടും കൂടെ മുന്നേറി.
താരാസന്ധിഃ സഹദേവോ ജയത്സേനശ്ച താവുഭൌ । യുദ്ധേ പ്രതിരഥേ വീരൌ പാണ്ഡവാര്ഥേ വ്യവസ്ഥിതൌ
താരാസന്ധിയും സഹദേവനും ജയത്സേനനും—യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം തുല്യശക്തിയുള്ള ഈ വീരന്മാർ പാണ്ഡവർക്ക് വേണ്ടി ഉറച്ചുനിന്നു.
ദ്രുപദശ്ച മഹാതേജാ ബലേന മഹതാ വൃതഃ। ത്യക്താത്മാ പാണ്ഡവാര്ഥായ സോത്സ്യമാനോ വ്യവസ്ഥിതഃ
മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള ദ്രുപദൻ, വലിയൊരു സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, തന്റെ ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിച്ച് പാണ്ഡവർക്ക് വേണ്ടി നിലകൊണ്ടു.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ പ്രാച്യോദീച്യാ മഹീക്ഷിതഃ। ശതശോ യാനുപാശ്രിതാ ധര്മരാജോ വ്യവസ്ഥിതഃ
ഇവരും, കൂടാതെ അനേകം പൂർവ്വദേശത്തെയും വടക്കൻ ദേശത്തെയും രാജാക്കന്മാരും, നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ, ധർമ്മരാജാവിനെ ആശ്രയിച്ച് നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
സര്വ ഏതേ മഹോത്സാഹാ യേ ത്വയാ പരികീര്തിതാഃ। ഏകതസ്ത്വേവ തേ സര്വേ സമേതാ ഭീമ ഏകതഃ
നീ പറഞ്ഞ എല്ലാ മഹോത്സാഹികളെയും ഒരുമിച്ച് ഒരു പക്ഷത്താക്കി, ഭീമൻ ഒറ്റയ്ക്ക് മറുവശത്തുണ്ടായാൽ പോലും,
ഭീമസേനാദ്ധി മേ ഭൂയോ ഭയം സഞ്ജായതേ മഹത്। ക്രുദ്ധാദമര്ഷണാത്താത വ്യാഘ്രാദിവ മഹാരുരോഃ
എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ഭയം ഭീമസേനനിൽ നിന്നാണ്, അച്ഛാ, അവന്റെ ക്രോധവും ക്ഷമയില്ലായ്മയും കാരണം, വലിയ ഒരു പുലിയുടെ കൂക്കുപോലെയാണ്.
ജാഗര്മി രാത്രയഃ സര്വാ ദീര്ഘമുഷ്ണം ച നിഃശ്വസന്। ഭീതോ വൃകോദരാത്താത സിംഹാത്പശുരിവാപരഃ
വൃക്കോദരനോടുള്ള ഭയത്തിൽ ഞാൻ മുഴുവൻ രാത്രിയും ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, ദീർഘമായി ചൂടോടെ ശ്വസിക്കുന്നു, അച്ഛാ, മറ്റൊരു മൃഗം സിംഹത്തെ ഭയപ്പെടുന്നതുപോലെ.
ന ഹി തസ്യ മഹാബാഹോഃ ശക്രപ്രതിമതേജസഃ। സൈന്യേഽസ്മിന്പ്രതിപശ്യാമി യ ഏനം വിഷഹേദ്യുധി
വലിയ ഭുജശക്തിയും ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ തേജസ്സുമുള്ള അവനെ ഈ സൈന്യത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ നേരിടാൻ ആരെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
അമര്ഷണശ്ച കൌന്തേയോ ദൃഢവൈരശ്ച പാണ്ഡവഃ । അനര്മഹാസീ സോന്മാദസ്തിര്യക്പ്രേക്ഷീ മഹാസ്വനഃ
കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ക്ഷമയില്ലാത്തവനും, പാണ്ഡവൻ ശക്തമായ വൈരമുള്ളവനും, കളിയില്ലാത്തവനും, ഉന്മാദിയായവനും, വക്രദൃഷ്ടിയുള്ളവനും, വലിയ ശബ്ദത്തിൽ കൂക്കുന്നവനുമാണ്.
മഹാവേഗോ മഹോത്സാഹോ മഹാബാഹുര്മഹാബലഃ। മന്ദാനാം മമ പുത്രാണാം യുദ്ധേനാന്തം കരിഷ്യതി
വലിയ വേഗവും ഉത്സാഹവും ശക്തിയുമുള്ള ഭീമൻ, എന്റെ മന്ദബുദ്ധിയുള്ള മക്കളുടെ യുദ്ധത്തിന് അവസാനം വരുത്തും.
ഉരുഗ്രാഹഗൃഹീതാനാം ഗദാം ബിഭ്രദ്വൃകോദരഃ। കുരൂണാമൃഷഭോ യുദ്ധേ ദണ്ഡപാണിരിവാന്തകഃ
വൃക്കോദരൻ, വലിയ പാമ്പിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് എടുത്ത ഗദ ധരിച്ച്, കുരുവംശത്തിലെ സിംഹം യുദ്ധത്തിൽ ദണ്ഡധാരിയായ യമനെപ്പോലെയാകും.
അഷ്ടാശ്രിമായസീം ഘോരാം ഗദാം കാഞ്ചനഭൂഷണാമ് । മനസാഹം പ്രപശ്യാമി ബ്രഹ്മദണ്ഡമിവോദ്യതമ്
എട്ടു ഇരുമ്പ് ഗദകളും, ഭയാനകവും പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ അവയുടെ ഭാവം ഞാൻ മനസ്സിൽ ബ്രഹ്മദണ്ഡം ഉയർത്തിയതുപോലെ കാണുന്നു.
യഥാ മൃഗാണാം യൂഥേഷു സിംഹോ ജാതബലശ്ചരേത്। മാമകേഷു തഥാ ഭീമോ ബലേഷു വിചരിഷ്യതി
സിംഹം എങ്ങനെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുമോ, അതുപോലെ ഭീമൻ എന്റെ മക്കളുടെ സൈന്യത്തിനിടയിൽ സഞ്ചരിക്കും.
സര്വേഷാം മമ പുത്രാണാം സ ഏകഃ ക്രൂരവിക്രമഃ । ബഹ്വാശീ വിപ്രതീപശ്ച ബാല്യേപി രഭസഃ സദാ
എന്റെ എല്ലാ മക്കളിലും, അവൻ മാത്രം ക്രൂരപ്രവർത്തികളിൽ ത്വരിതനും, അധികം ഭക്ഷിക്കുന്നവനും, എപ്പോഴും എതിര്ചിന്തയുള്ളവനും, ബാല്യത്തിലും ഉത്സാഹവാനുമാണ്.
ഉദ്വേപതേ മേ ഹൃദയം യേ മേ ദുര്യോധനാദയഃ। ബാല്യേഽപി തേന യുദ്ധ്യന്തോ വാരണേനേവ മര്ദിതാഃ
ദുര്യോധനനും മറ്റുള്ളവരും ബാല്യത്തിലേ തന്നെ യുദ്ധത്തിൽ അവനാൽ ആനകളെ കീഴടക്കുന്നതുപോലെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ ഓർക്കുമ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയം വിറയുന്നു.
തസ്യ വീര്യേണ സംക്ലിഷ്ടാ നിത്യമേവ സുതാ മമ। സ ഏവ ഹേതുര്ഭേദസ്യ ഭീമോ ഭീമപരാക്രമഃ
എന്റെ മക്കൾക്ക് എപ്പോഴും അവന്റെ ശക്തിയാൽ വേദനയുണ്ടായി; അതിന്റെ കാരണം ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള ഭീമനാണ്.
ഗ്രസമാനമനീകാനി നരവാരണവാജിനാമ്। പശ്യാമീവാഗ്രതോ ഭീമം ക്രോധമൂര്ഛിതമാഹവേ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ കോപത്തിൽ കത്തുന്ന ഭീമൻ എന്റെ മുന്നിൽ, മനുഷ്യരെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ ഞാൻ കാണുന്നപോലെയാണ്.
അസ്ത്രേ ദ്രോണാര്ജുനസമം വായുവേഗസമം ജവേ। മഹേശ്വരസമം ക്രോധേ കോ ഹന്യാദ്ഭീമമാഹവേ
അസ്ത്രങ്ങളിൽ ദ്രോണമോ അർജുനനോതുല്യനും, വേഗത്തിൽ കാറ്റുപോലെയും, കോപത്തിൽ മഹാദേവനോടു സമനുമായ ഭീമനെ യുദ്ധത്തിൽ ആരാണ് കൊല്ലാൻ കഴിയുക?
സഞ്ജയാചക്ഷ്വ മേ ശൂരം ഭീമസേനമമര്ഷണമ് । .......... യേഽഹം യത്തേന രിപുഘാതിനാ । ..... സര്വേ പുത്രാഃ മമ മനസ്വിനാ
സഞ്ജയ, എന്റെ മക്കളെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയുള്ള ധൈര്യശാലിയായ ഭീമസേനനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറയൂ.
യേന ഭീമബലാ യക്ഷാ രാക്ഷസാശ്ച പുരാ ഹതാഃ। കഥം തസ്യ രണേ വേഗം മാനുഷഃ പ്രസഹിഷ്യതി
ഭീമന്റെ ശക്തിയാൽ യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും ഒരിക്കൽ സംഹരിച്ചിരുന്നു; അങ്ങനെ ഉള്ളവന്റെ വേഗം യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ നേരിടും?
ന സ ജാതു വശേ തസ്ഥൌ മമ ബാല്യേഽപി സഞ്ജയ । കിം പുനര്മമ ദുഷ്പുത്രൈഃ ക്ലിഷ്ടഃ സംപ്രതി പാണ്ഡവഃ
സഞ്ജയ, ബാല്യത്തിലേ തന്നെ അവൻ എനിക്ക് ഒരിക്കലും കീഴടങ്ങിയിട്ടില്ല; ഇപ്പോൾ എന്റെ ദുഷ്ടമക്കൾ അവനെ പീഡിപ്പിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ അവൻ വഴങ്ങും?
നിഷ്ഠുരോ രോഷണോഽത്യര്ഥം ഭജ്യേതാപി ന സംനമേത്। തിര്യക്പ്രേക്ഷീം സംഹതഭ്രൂഃ കഥം ശാമ്യേദ്വൃകോദരഃ
അവൻ കഠിനനും അത്യന്തം കോപമുള്ളവനും ആണ്; ഒടിഞ്ഞുപോകും പക്ഷേ വഴങ്ങില്ല; വക്രദൃഷ്ടിയും ചുരുണ്ട കണികൂടിയ കണികളും ഉള്ള വൃക്കോദരൻ എങ്ങനെ ശമിക്കും?
ശൂരസ്തഥാഽപ്രതിബലോ ഗൌരസ്താല ഇവോന്നതഃ। പ്രമാണതോ ഭീമസേനഃ പ്രാദേശേനാധികോഽര്ജുനാത്
അവൻ ധൈര്യശാലിയും അപരാജിതശക്തിയുമുള്ളവനും ഉന്നതമായ താളവൃക്ഷംപോലെയും ആണ്; ഭീമസേനൻ വലിപ്പത്തിൽ അർജുനനെക്കാൾ ഒരു വിരൽ നീളത്തിൽ കൂടുതലാണ്.
ജവേന വാജിനോഽത്യേതി ബലേനാന്ത്യേതി കുഞ്ജരാന് । അവ്യക്തജല്പീ മധ്വക്ഷോ മധ്യമഃ പാണ്ഡവോ ബലീ
വേഗത്തിൽ കുതിരകളെക്കാൾ മുന്നിൽ, ശക്തിയിൽ ആനകളെക്കാൾ മേൽ; വാക്ക് വ്യക്തമല്ല, തേൻപോലുള്ള കണ്ണുകൾ, ശക്തിയുള്ള ഇടത്തരം പാണ്ഡവൻ.
ഇതി ബാല്യേ ശ്രുതഃ പൂര്വം മയാ വ്യാസമുഖാത്പുരാ। രൂപതോ വീര്യതശ്ചൈവ യാഥാതഥ്യേന പാണ്ഡവഃ
എന്റെ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ, പാണ്ഡവന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപവും വീര്യവും ഞാൻ നേരത്തെ തന്നെ വ്യാസനിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ആയസേന സ ദണ്ഡേന രഥന്നാഗാന്നരാന്ഹയാന്। ഹനിഷ്യതി രണേ ക്രുദ്ധോ രൌദ്രഃ ക്രൂരപരാക്രമഃ
കോപത്തിൽ കത്തുന്ന ആ ഭയങ്കരനായ യോദ്ധാവ് ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള ഗദയാൽ യുദ്ധത്തിൽ രഥങ്ങളെയും ആനകളെയും മനുഷ്യരെയും കുതിരകളെയും തകർക്കും.
അമര്ഷീ നിത്യസംരബ്ധോ ഭീമഃ പ്രഹരതാം വരഃ। മയാ താത പ്രതീപാനി കുര്വന്പൂര്വം വിമാനിതഃ
ഭീമൻ എപ്പോഴും അമർഷിയുമാണ്, യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളവൻ; പണ്ടു ഞാൻ ചെയ്ത വിരോധത്തിന് അവനെ അപമാനിച്ചിരുന്നു.
നിഷ്കര്ണാമായസീം സ്ഥൂലാം സുപാര്ശ്വാം കാഞ്ചനീം ഗദാമ് । ശതഘ്നീം ശതനിര്ഹാദാം കഥം ശക്ഷ്യന്തി മേ സുതാഃ
ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള കനത്ത, വീതിയേറിയ, പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച, നൂറു മിന്നലുകൾ പോലെ ഇടിയുന്ന ആ ഗദയെ എങ്ങനെ എന്റെ മക്കൾ നേരിടും?