ഖങ്ഗഃ കോശാന്നിഃസരതി പ്രസന്നോ ഹിത്വേവ ജീര്ണാസുരഗസ്ത്വചം സ്വാമ്। ധ്വജേ വാചോ രൌദ്രരൂപാ ഭവന്തി കദാ രഥോ യോക്ഷ്യതേ തേ കിരീടിന്
എന്റെ വാള് തൂക്കില്നിന്ന് തിളങ്ങി പുറത്തുവരുന്നു, പഴയ ചർമ്മം കളയുന്ന പാമ്പുപോലെ; പതാകയില് ഭയങ്കരമായ വാക്കുകള് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു—കിരീടധാരിയായ നീയുടെ രഥം എപ്പോഴാണ് കുതിരയിടുന്നത്?
ഗോമായുസങ്ഘാശ്ച നദന്തി രാത്രൌ രക്ഷാംസ്യഥോ നിഷ്പതന്ത്യന്തരിക്ഷാത്। മൃഗാഃ ശ്രൃഗാലാഃ ശിതികണ്ഠാശ്ച കാകാ ഗൃധ്രാ ബകാശ്ചൈവ തരക്ഷവശ്ച
പുലര്ച്ചെ നായ്ക്കളായ ഗോമായുക്കളുടെ കൂട്ടം അര്ദ്ധരാത്രിയില് കുരച്ചുപോവുന്നു, ഭൂതങ്ങള് ആകാശത്തില്നിന്ന് ഇറങ്ങുന്നു, കാട്ടുമൃഗങ്ങളും, ശൃഗാലങ്ങളും, നീലകണ്ഠങ്ങളായ കാക്കകളും, കഴുകന്മാരും, കുരുക്കന്മാരും, കാട്ടുപട്ടികളും കാണപ്പെടുന്നു.
സുവര്ണപത്രാശ്ച പതന്തി പഞ്ചാ- ദൃഷ്ട്വാ രഥം ശ്വേതഹയപ്രയുക്തമ് । അഹം ഹ്യേകഃ പാര്ഥിവാന്സര്വയോധാന് ശരാന്വര്പന്മൃത്യുലോകം നയേയമ്
സ്വര്ണ്ണപക്ഷങ്ങളുള്ള പക്ഷികള് അഞ്ചഞ്ചായി വെള്ള കുതിരകള് കയറ്റിയ രഥം കണ്ടപ്പോള് വീഴുന്നു; ഞാനൊറ്റക്കാര് തന്നെ എല്ലാ രാജാക്കളെയും സൈനികരെയും എന്റെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് മരണലോകത്തിലേക്ക് അയക്കാന് കഴിയും.
സമാദേദാനഃ പൃഥഗസ്ത്രമാര്ഗാ- ന്യഥാപ്രിരിദ്ധോ ഗഹനം നിദാഘേ। സ്ഥൂണാകര്ണം പാശുപതം മഹാസ്ത്രം ബ്രാഹ്മം ചാസ്ത്രം യച്ച ശക്രോഽപ്യദാന്മേ
വിവിധ ആയുധമാര്ഗ്ഗങ്ങള് വേറേ വേറെയായി എടുത്ത്, വേനലില് കാട്ടില് കയറുന്നപോലെ, ശിവായുധവും ബ്രഹ്മായുധവും, ഇന്ദ്രന് തന്ന ആയുധവും എനിക്ക് ഉണ്ട്.
വധേ ധൃതോ വേഗവതഃ പ്രമുഞ്ച- ന്നാഹം പ്രജാഃ കിഞ്ചിദിഹാവശിഷ്യേ । ശാന്തിം ലപ്സ്യേ പരമോ ഹ്യേപ ഭാവഃ സ്ഥിരോ മമ ബ്രൂഹി ഗാവല്ഗണേ താന്
നശിപ്പിക്കാന് ഉദ്ദേശിച്ച് ഈ വേഗമുള്ള ആയുധങ്ങള് ഞാന് വിട്ടുവിട്ടാല് ഇവിടെ ജീവന് ഉള്ള ഒരാളും ശേഷിക്കില്ല; എങ്കിലും പരമമായ സമാധാനമാണ് എന്റെ മനസ്സിലുള്ളത്—ഇത് അവര്ക്ക് നീ അറിയിക്കൂ, ഗാവല്ഗണ.
യേ വൈജയ്യാഃ സമരേ സൂത ലബ്ധ്വാ ദേവാനപീന്ദ്രഗ്രമുഖാന്സമേതാത്। തൈര്മന്മതേ കലഹം സംപ്രസഹ്യ സ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ പശ്യത മോഹമസ്യ
യുദ്ധത്തില് യഥാര്ത്ഥത്തില് ജയിച്ചവരും, ഇന്ദ്രന് അടക്കം ദേവന്മാരെയും ജയിച്ചവരും, അവരോടൊപ്പം ഈ കലഹം നടത്തട്ടെ എന്ന് എന്റെ അഭിപ്രായം; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ മോഷം കാണൂ.
വൃദ്ധോ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവഃ കൃപശ്ച ദ്രോണഃ സപുത്രോ വിദുരശ്ച ധീമാന്। ഏതേ സര്വേ യദ്വദന്തേ തദസ്തു ആയുഷ്മന്തഃ കുരവഃ സന്തു സര്വേ
പ്രായം ചെന്ന ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മനും, കൃപനും, പുത്രനോടൊപ്പം ദ്രോണനും, ധീരനായ വിദുരനും പറയുന്നതെന്താണോ അതെല്ലാം അതുപോലെ ആകട്ടെ; എല്ലാ കുരുക്കളും ദീർഘായുസ്സോടെ ഇരിക്കട്ടെ.
സമവേതേഷു സര്വേഷു തേഷു രാജസു ഭാരത। ദുര്യോധനമിദം വാക്യം ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോഽബ്രവീത്
എല്ലാ രാജാക്കളും ഒരുമിച്ചിരുന്നപ്പോള്, ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മന് ദുര്യോധനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ബൃഹസ്പതിശ്ചോശനാ ച ബ്രഹ്മാണം പര്യുപസ്ഥിതൌ। മരുതശ്ച സഹേന്ദ്രേണ വസവശ്ചാഗ്രിനാ സഹ
ബൃഹസ്പതിയും ഉശനാസും ബ്രഹ്മാവിനരികിൽ എത്തി. മരുത്ഗണങ്ങളും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം, വസുക്കളും അഗ്നിയോടൊപ്പം ചേർന്ന് എത്തിയിരുന്നു.
ആദിത്യാശ്ചൈവ സാധ്യാശ്ച യേ ച സപ്തര്പയോ ദിവി। വിശ്വാവസുശ്ച ഗന്ധര്വഃ ശുഭാശ്ചാപ്സരസാം ഗണാഃ
ആദിത്യന്മാരും സാദ്ധ്യന്മാരും, ആകാശത്തിലെ ഏഴു മഹർഷിമാരും, വിശ്വാവസു എന്ന ഗന്ധർവനും, മനോഹരമായ അപ്സരസ്മാരുടെ കൂട്ടവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നമസ്കൃത്യോപജഗ്മുസ്തേ ലോകവൃദ്ധം പിതാമഹമ് । പരിവാര്യ ച വിശ്വേശം പര്യാസത ദിവൌകസഃ
അവരൊക്കെയും ലോകത്തിന്റെ പ്രാചീനനായ പിതാമഹനു വന്ദനം ചെയ്ത് സമീപിച്ചു. പിന്നെ ലോകങ്ങളുടെ നാഥനെ ചുറ്റി ദേവന്മാർ അങ്ങോട്ട് നിന്നു.
തേഷാം മനശ്ച തേജശ്ചാപ്യാദദാനാവിവൌജസാ । പൂര്വദേവൌ വ്യതിക്രാന്തൌ നരനാരായണാവൃഷീ
അവരുടെ മനസ്സും തേജസ്സും ഏറ്റെടുത്ത്, പുരാതനമായ മഹർഷിമാരായ നരനും നാരായണനും അവരെക്കാൾ മേലായി നിലകൊണ്ടു.
ബൃഹസ്പതിസ്തു പപ്രച്ഛ ബ്രഹ്മാണം കാവിമാവിതി। ഭവന്തം നോപതിഷ്ഠേതേ തൌ നഃ ശംസ പിതാമഹ
അപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി ബ്രഹ്മാവിനോട് ചോദിച്ചു: 'ആ ഇരുവരും നിങ്ങളെ സമീപിക്കാത്തതെന്ത്? ദയവായി ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ, പിതാമഹാ.'
യാവേതൌ പൃഥിവീം ദ്യാം ച ഭാസയന്തൌ തപസ്വിനൌ। ജ്വലന്തൌ രോചമാനൌ ച വ്യാപ്യാതീതൌ മഹാബലൌ
ആ ഇരുവരും തപസ്സിലൂടെ ഭൂമിയും ആകാശവും പ്രകാശിപ്പിച്ച്, മഹാശക്തിയോടെ തെളിഞ്ഞു ജ്വലിച്ചു അവയെക്കാൾ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.
നരനാരായണാവേതൌ ലോകാല്ലോകം സമാസ്ഥിതൌ । ഊര്ജിതൌ സ്വേന തപസാ മഹാസത്വപരാക്രമൌ
നരനും നാരായണനും തങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകം തോറും നിലകൊണ്ടു, മഹാസ്വഭാവവും ധൈര്യവും ഉള്ളവരാണ് അവർ.
ഏതൌ ഹി കര്മണാ ലോകം നന്ദയാമാസതുര്ധ്രുവമ് । ദ്വിധാഭൂതൌ മഹാപ്രാജ്ഞൌ വിദ്ധി ബ്രഹ്മന്പരന്തപൌ । അസുരാണാം വിനാശായ ദേവഗന്ധര്വപൂജിതൌ
അവരുടെ പ്രവർത്തികൾകൊണ്ട് ലോകം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; ബ്രഹ്മനേ, മഹാപണ്ഡിതരായ ആ ഇരുവരും ദൈവങ്ങളും ഗന്ധർവന്മാരും ആദരിക്കുന്നവരായി, അസുരന്മാരുടെ നാശത്തിനായി രണ്ടായി ജനിച്ചു എന്നറിഞ്ഞുകൊൾക.
ജഗാമ ശക്രസ്തച്ഛ്രത്വാ യത്ര തൌ തേപതുസ്തപഃ । സാര്ധം ദേവഗണൈഃ സര്വൈര്ബൃഹസ്പതിപുരോഗമൈഃ
ഇത് കേട്ടശേഷം, ഇന്ദ്രൻ ബൃഹസ്പതിയെയും മറ്റ് ദേവഗണങ്ങളെയും കൂട്ടി ആ ഇരുവരും തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തദാ ദേവാസുരേ യുദ്ധേ ഭയേ ജാതേ ദിവൌകസാമ്। അയാചത മഹാത്മാനൌ നരനാരായണൌ വരമ്
ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർക്കിടയിൽ ഭയം പടർന്നപ്പോൾ, അവർ മഹാത്മാക്കളായ നരനെയും നാരായണനെയും ഒരു വരം ചോദിച്ചു.
താവബ്രൂതാം വൃണീഷ്വേതി തദാ ഭരതസത്തമ। അഥൈതാവബ്രവീച്ഛകഃ സാഹ്യം നഃ ക്രിയതാമിതി
അപ്പോൾ ആ ഇരുവരും, 'നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടത് തിരഞ്ഞെടുക്കൂ,' എന്നു പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾക്ക് സഹായം നൽകണം.'
തതസ്തൌ ശക്രമബ്രൂതാം കരിഷ്യാവോ യദിച്ഛസി। താഭ്യാം ച സഹിതഃ ശക്രോ വിജിഗ്യേ ദൈത്യദാനവാന്
അപ്പോൾ ആ ഇരുവരും ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ഞങ്ങൾ ചെയ്യും.' പിന്നെ അവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഇന്ദ്രൻ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ജയിച്ചു.
നര ഇന്ദ്രസ്യ സംഗ്രാമേ ഹത്വാ ശത്രൂന്പരന്തപഃ । പൌലോമാന്കാലഖഞ്ജാംശ്ച സഹസ്രാണി ശതാനി ച
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനായ നരൻ, ഇന്ദ്രന്റെ യുദ്ധത്തിൽ, പോളോമന്മാരെയും കാലഖഞ്ജന്മാരെയും നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് കൊല്ലുകയുണ്ടായി.
ഏഷ ഭ്രാന്തേ രഥേ തിഷ്ഠന്ഭല്ലേനാപാഹരച്ഛിരഃ। ജമ്ഭസ്യ ഗ്രസമാനസ്യ തദാ ഹ്യര്ജുന ആഹവേ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ അശാന്തമായ രഥത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, അർജുനൻ അപ്പോൾ ജംഭൻ എന്ന ദാനവൻ ശത്രുവിനെ വധിച്ചു, അവന്റെ തല വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
ഏഷ പാരേ സമുദ്രസ്യ ഹിരണ്യപുരമാരുജത്। ഹത്വാ ഷഷ്ടിം സഹസ്രാണി നിവാതകവചാന്രണേ
അവൻ സമുദ്രം കടന്ന് ഹിരണ്യപുരം ആക്രമിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ അറുപതിനായിരം നിവാതകവചന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
ഏഷ ദേവാന്സഹേന്ദ്രേണ ജിത്വാ പരപുരഞ്ജയഃ। അതര്പയന്മഹാബാഹുരര്ജുനോ ജാതവേദസമ്
ശത്രുനഗരങ്ങൾ കീഴടക്കുന്നവനായ അർജുനൻ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരെ ജയിച്ച്, തന്റെ മഹാബലത്തോടെ ജാതവേദസിനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
നാരായണസ്തഥൈവാത്ര ഭൂയസോഽന്യാഞ്ജഘാന ഹ। ഏവമേതൌ മഹാവീര്യൌ തൌ പശ്യത സമാഗതൌ
അതു പോലെ തന്നെ, നാരായണനും അനേകം ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചു; ഇങ്ങനെ ഈ ഇരുവരും മഹാശക്തിയോടെ ഒന്നിച്ചു വന്നിരിക്കുന്നു—നിങ്ങൾ കാണുക.
വാസുദേവാര്ജുനൌ വീരൌ സമവേതൌ മഹാരഥൌ । നരനാരായണൌ ദേവൌ പൂര്വദേവാവിതി ശ്രുതിഃ
വാസുദേവനും അർജുനനും, വീര്യശാലികളായ മഹാരഥികളും, ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു; നരനും നാരായണനും, പുരാതന ദേവതകൾ—ഇതാണു ശ്രുതി പറയുന്നത്.
അജേയൌ മാനുഷേ ലോകേ സേന്ദ്രൈരപി സുരാസുരൈഃ । ഏഷ നാരായണഃ കൃഷ്ണഃ ഫാല്ഗുനശ്ച നരഃ സ്മൃതഃ। നാരായണോ നരശ്ചൈവ സത്ത്വമേകം ദ്വിധാ കൃതമ്
മനുഷ്യലോകത്ത് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പോലും ജയിക്കാനാകാത്തവരാണ് ഈ നാരായണനും കൃഷ്ണനും; ഫാൽഗുനനാണ് നരൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്. നാരായണനും നരനും ഒരേ ആത്മാവാണ്, രണ്ടായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതൌ ഹി കര്മണാ ലോകാനശ്രുവാതേഽക്ഷയാന്ധ്രുവാന്। തത്രതത്രൈവ ജായേതേ യുദ്ധകാലേ പുനഃപുനഃ
ഇവരിരുവരും തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; അവിടെ അവിടെ യുദ്ധസമയങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ചുവരുന്നു.
തസ്മാത്കര്മൈവ കര്തവ്യമിതി ഹോവാച നാരദഃ । ഏതദ്ധി സര്വമാചഷ്ട വൃഷ്ണിചക്രസ്യ വേദവിത്
അതിനാൽ പ്രവൃത്തിയേ ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് നാരദൻ പറഞ്ഞു. വൃഷ്ണിവംശത്തിൽ വേദജ്ഞനായവൻ ഇതെല്ലാം വിശദീകരിച്ചു.
ശങ്ഖചക്രഗദാഹസ്തം യദാ ദ്രക്ഷ്യസി കേശവമ്। പര്യാദദാനം ചാസ്ത്രാണി ഭീമധന്വാനമര്ജുനമ്
നീ കേശവനെ ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വഹിക്കുന്നതും, ഭീമശരധാരിയായ അർജുനൻ വില്ലും ആയുധങ്ങളും എടുക്കുന്നതും കാണുമ്പോൾ—