അഗ്നിം സമിദ്ധം ശമയേദ്ഭുജാഭ്യാം ചന്ദ്രം ച സൂര്യം ച നിവാരയേത। ഹരേദ്ദേവാനാമമൃതം പ്രസഹ്യ യുദ്ധേന യോ വാസുദേവം ജിഗീഷേത്
തന്റെ കൈകൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ അണയ്ക്കാൻ, ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും നിർത്താൻ, ദേവന്മാരുടെ അമൃതം ബലാൽ പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനാണ്, വാസുദേവനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്.
യോ രുക്മിണീമേകരഥേന ഭോജ- നുത്സാദ്യ രാജ്ഞഃ സമരേ പ്രസഹ്യ। ഉവാഹ ഭാര്യാം യശസാ ജ്വലന്തീം യസ്യാം ജജ്ഞേ രൌക്മിണേയോ മഹാത്മാ
ഒരു രഥത്തിൽ മാത്രം കയറി, യുദ്ധത്തിൽ ഭോജന്മാരെയും രാജാവിനെയും തോൽപ്പിച്ചു, പ്രശസ്തിയാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന രുക്മിണിയെ കൊണ്ടുപോയവൻ, അവളിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ മഹാത്മാവായ രുക്മിണീപുത്രൻ—
അയം ഗാന്ധാരാംസ്തരസാ സംപ്രമഥ്യ ജിത്വാ പുത്രാന്നഗ്നജിതഃ സമഗ്രാന് ബദ്ധം മുമോച വിനദന്തം പ്രസഹ്യ സുദര്ശനം വൈ ദേവതാനാം ലലാമമ്
ഈയാള് ഗന്ധാര ദേശത്തെ വേഗത്തില് കീഴടക്കി, നഗ്നജിതിന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരെയും ജയിച്ചു, ബന്ധിക്കപ്പെട്ട് കരയുന്ന സുദര്ശനനെ മോചിപ്പിച്ചു, ദേവന്മാരുടെ കിരീടവും പിടിച്ചെടുത്തു.
അയം കവാടേ നിജഘാന പാണ്ഡ്യം തഥാ കലിങ്ഗാന്ദന്തവക്രം മമര്ദ। അനേന ദഗ്ധാ വര്ഷപൂഗാന്വിനാഥാ വാരാണസീ നഗരീ സംബഭൂവ
ഇവന് വാതിലില് പാണ്ഡ്യനെ വീഴ്ത്തി, കലിംഗ രാജാവിനെയും ദന്തവക്രനെയും തകര്ത്തു; ഇതു കൊണ്ട് വര്ഷങ്ങളോളം വാരാണസി നഗരം ശൂന്യമായ് കത്തിക്കഴിഞ്ഞു.
അയം സ്മ യുദ്ധേ മന്യതേഽന്യൈരജേയം തമേകലവ്യം നാമ നിഷാദരാജമ്। വേഗേനൈവ ശൈലമഭിഹത്യ ജമ്ഭഃ ശേതേ സ കൃഷ്ണേന ഹതഃ പരാസുഃ
യുദ്ധത്തില് മറ്റുള്ളവര് ജയിക്കാനാകാത്തവനെന്ന് കരുതിയ ഇവന്, നിഷാദരാജാവായ ഏകലവ്യനെ ശക്തിയോടെ കൊന്നു, ജംഭന് പര്വതത്തെ അടിക്കുന്നതുപോലെ, കൃഷ്ണന് അവനെ കൊല്ലുകയും അവന് അവിടെയെ മരിച്ചുകിടക്കുകയും ചെയ്തു.
തഥോഗ്രസേനസ്യ സുതം സുദുഷ്ടം വൃഷ്ണ്യന്ധകാനാം മധ്യഗതം സഭാസ്ഥമ്। അപാതയദ്ബലദേവദ്വിതീയോ ഹത്വാ ദദൌ ചോഗ്രസേനായ രാജ്യമ്
ഉഗ്രസേനന്റെ ദുഷ്ടനായ പുത്രനെ, വൃഷ്ണി-അന്ധകരുടെ ഇടയില് സഭയില് ഇരുന്നവനെ, ബാലരാമന് പോലൊരു വീരന് താഴെ വീഴ്ത്തി, അവനെ കൊല്ലുകയും രാജ്യം ഉഗ്രസേനന് തിരികെ നല്കുകയും ചെയ്തു.
അയം സൌഭം യോധയാമാസ സ്വസ്ഥം വിഭീഷണം മായയാ സാല്വരാജമ്। സൌഭദ്വാരി പ്രത്യഗൃഹ്ണാച്ഛതഘ്നീം ദോര്ഭ്യാം ക ഏനം വിഷഹേത മര്ത്യഃ
സൗഭ രാജാവായ സാല്വന് മായാജാലം ഉപയോഗിച്ചപ്പോള്, ഇവന് സൗഭയുടെ വാതിലില് നൂറുപേര് കൊല്ലുന്ന ആയുധം കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു; മനുഷ്യരില് ആര്ക്കു അവനെ നേരിടാന് കഴിയും?
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം നാമ ബഭൂവ ദുര്ഗം പുരം ഘോരമസുരാണാമസഹ്യമ്। മഹാബലോ നരകസ്തത്ര ഭൌമോ ജഹാരാദിത്യാ മണികുണ്ഡലേ ശുഭേ
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം എന്ന പേരില് ഒരു ഭയങ്കരമായ അസുര നഗരവും കോട്ടയും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ ശക്തനായ ഭൗമന് നരകന് സൂര്യന്റെ പ്രകാശമുള്ള കുണ്ഡലങ്ങള് അപഹരിച്ചു.
ന തം ദേവാഃ സഹ ശക്രേണ ശേകുഃ സമാഗതാ യുധി മൃത്യോരഭീതാഃ । ദൃഷ്ട്വാ ച തം വിക്രമം കേശവസ്യ ബലം തഥൈവാസ്ത്രമവാരണീയമ്
ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാര്ക്കും യുദ്ധത്തില് അവനെ ജയിക്കാനായില്ല, മരണത്തെ ഭയപ്പെടാതിരുന്നിട്ടും; കേശവന്റെ വീര്യവും ശക്തിയും തടയാനാവാത്ത ആയുധങ്ങളും കണ്ടു അവര് വിസ്മയിച്ചു.
ജാനന്തോഽസ്യ പ്രകൃതിം കേശവസ്യ ന്യയോജയന്ദസ്യുവധായ കൃഷ്ണമ്। സ തത്കര്മ പ്രതിശുശ്രാവ ദുഷ്കര- മൈശ്വര്യവാന്സിദ്ധിഷു വാസുദേവഃ
കേശവന്റെ സ്വഭാവം അറിഞ്ഞ ദേവന്മാര് കൃഷ്ണനെ അസുരനെ കൊല്ലാന് നിയോഗിച്ചു; വാസുദേവന് ആ ദുഷ്കരമായ കര്മ്മം വിജയകരമായി പൂര്ത്തിയാക്കി.
നിര്മോചനേ ഷട്സഹസ്രാണി ഹത്വാ സംച്ഛിദ്യ പാശാന്സഹസാ ക്ഷുരാന്താന്। മുരം ഹത്വാ വിനിഹത്യൌഘരക്ഷോ നിര്മോചനം ചാപി ജഗാമ വീരഃ
അവന് മോചനത്തില് ആറായിരം പേരെ കൊല്ലുകയും, പെട്ടെന്നു മൂര്ച്ചയുള്ള ആയുധം കൊണ്ട് ബന്ധങ്ങള് മുറിക്കുകയും, മുരനെ കൊല്ലുകയും, കാവല്ക്കാരുടെ കൂട്ടങ്ങളെ തകര്ക്കുകയും ചെയ്തു; അങ്ങനെ വീരന് മോചനസ്ഥലത്ത് എത്തി.
തത്രൈവ തേനാസ്യ ബഭൂവ യുദ്ധം മഹാബലേനാതിബലസ്യ വിഷ്ണോഃ । ശേതേ സ കൃഷ്ണേന ഹതഃ പരാസു- ര്വാതേനേവ മഥിതഃ കര്ണികാരഃ
അവിടെ അതിശക്തനായ വിഷ്ണുവുമായി അവന് യുദ്ധം നടത്തി; കൃഷ്ണന് അവനെ കൊന്നു, അവന് കാറ്റില് തകര്ന്ന കണിക്കൊന്നപൂവുപോലെ അവിടെ മരിച്ചുകിടന്നു.
ആഹൃത്യ കൃഷ്ണോ മണികുണ്ഡലേ തേ ഹത്വാ ച ഭൌമം നരകം മുര ച। ശ്രിയാ വൃതോ യശസാ ചൈവ വിദ്വാ- ന്പ്രത്യാജഗാമാപ്രതിമപ്രഭാവഃ
കൃഷ്ണന് ആ കുണ്ഡലങ്ങള് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു, ഭൗമനെയും നരകനെയും മുരനെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു; മഹത്വവും കീർത്തിയും അണിഞ്ഞ്, ജ്ഞാനത്തിലും പ്രഭാവത്തിലും തുല്യനില്ലാതെ, തിരികെ മടങ്ങി.
അസ്മൈ വരാണ്യദദംസ്തത്ര ദേവാ ദൃഷ്ട്വാ ഭീമം കര്മ കൃതം രണേ തത്। ശ്രമശ്ച തേ യുധ്യമാനസ്യ ന സ്യാ- ദാകാശേ ചാപ്സു ച തേ ക്രമഃ സ്യാത്
അവിടെ യുദ്ധത്തില് ഭയങ്കരമായ പ്രവര്ത്തികള് കണ്ട ദേവന്മാര് അവന് വരങ്ങള് നല്കി; യുദ്ധത്തില് അവന് ക്ഷീണമുണ്ടാകില്ല, ആകാശത്തിലും ജലത്തിലും സഞ്ചരിക്കാനും കഴിയും.
ശസ്ത്രാണി ഗാത്രേ ന ച തേ ക്രമേര- ന്നിത്യേവ കൃഷ്ണശ്ച തതഃ കൃതാര്ഥഃ । ഏവം രൂപേ വാസുദേവേഽപ്രമേയേ മഹാബലേ ഗുണസംപത്സദൈവ
അയുധങ്ങള് അവന്റെ ശരീരത്തെ തൊടാനാവില്ല, കൃഷ്ണന് എല്ലായ്പ്പോഴും തൃപ്തനാണ്; അങ്ങനെ അളവറ്റ ശക്തിയുള്ള, സദാ ഗുണസമ്പന്നനായ വാസുദേവനില് ഈ ഗുണങ്ങള് എല്ലായ്പ്പോഴും കാണാം.
തമസഹ്യം വിഷ്ണുമനന്തവീര്യ- മാശംസതേ ധാര്തരാഷ്ട്രോ വിജേതുമ് । സദാ ഹ്യേനം തര്കയതേ ദുരാത്മാ തച്ചാപ്യയം സഹതേഽസ്മാന്സമീക്ഷ്യ
അജേയനായ അനന്തശക്തിയുള്ള വിഷ്ണുവിനെ ജയിക്കാമെന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; ദുഷ്ടന് എപ്പോഴും അവനെ നേരെ തോല്പ്പിക്കാന് ശ്രമിക്കുന്നു, എങ്കിലും കൃഷ്ണന് ഞങ്ങളെ നോക്കി സഹിക്കുന്നു.
പര്യാഗതം മമ കൃഷ്ണസ്യ ചൈവ യോ മന്യതേ കലഹം സംപ്രസഹ്യ। ശക്യം ഹര്തും പാണ്ഡവാനാം മമത്വം തദ്വേദിതാ സംയുഗം തത്ര ഗത്വാ
എനിക്ക് അല്ലെങ്കില് കൃഷ്ണനില് നിന്ന് ആരെങ്കിലും ബലംപ്രയോഗിച്ച് രാജ്യം പിടിക്കാമെന്നും, പാണ്ഡവരുടെ അവകാശം കവർന്നെടുക്കാമെന്നും കരുതുന്നവന്, യുദ്ധഭൂമിയില് വന്നു യാഥാര്ത്ഥ്യം അറിയേണ്ടി വരും.
നമസ്കൃത്വാ ശാന്തനവായ രാജ്ഞേ ദ്രോണായാഥോ സഹപുത്രായ ചൈവ। ശാരദ്വതായാപ്രതിദ്വന്ദ്വിനേ ച യോത്സ്യാമ്യഹം രാജ്യമഭീപ്സമാനഃ
ശാന്തനുവിനും രാജാവിനും, ദ്രോണനും അവന്റെ പുത്രനുമും, യുദ്ധത്തില് തുല്യനില്ലാത്ത ശരദ്വതിനും വന്ദനം അര്പ്പിച്ച്, രാജ്യം നേടാന് ആഗ്രഹിച്ച് ഞാന് യുദ്ധം ചെയ്യും.
ധര്മേണാപ്തം നിധനം തസ്യ മന്യേ യോ യോത്സ്യതേ പാണ്ഡവൈര്ധര്മചാരീ । മിഥ്യാ ഗ്ലഹേ നിര്ജിതാ വൈ നൃശംസൈഃ സംവത്സരാന്വൈ ദ്വാദശ രാജപുത്രാഃ
ധര്മപാലകനായ പാണ്ഡവരുമായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവന് ന്യായമായ മരണം നേരിടും എന്ന് ഞാന് വിശ്വസിക്കുന്നു; കപടമായ മത്സരത്തില് ക്രൂരന്മാരാല് തോറ്റ രാജകുമാരന്മാര് പന്ത്രണ്ടു വര്ഷം വനവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു.
വാസഃ കൃച്ഛ്രോ വിഹിതശ്ചാപ്യരണ്യേ ദീര്ഘം കാലം ചൈകമജ്ഞാതവര്ഷമ്। തേ ഹി കസ്മാജ്ജീവതാം പാണ്ഡവാനാം നന്ദിഷ്യന്തേ ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ പദസ്ഥാഃ
കഠിനമായ വനവാസവും, ഒരു ദീർഘവർഷം മറഞ്ഞുകഴിയലും അവര്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ടു; പാണ്ഡവര് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോള് അധികാരത്തില് ഇരിക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാര് എന്തിന് സന്തോഷിക്കണം?
തേ ചേദസ്മാന്യുധ്യമാനാഞ്ജയേയു- ര്ദേവൈര്മഹേന്ദ്രപ്രമുഖൈഃ സഹായൈഃ। ധര്മാദധര്മശ്ചരിതോ ഗരീയാം- സ്തതോ ധ്രുവം നാസ്തി കൃതം ച സാധു
അവരെല്ലാം മഹേന്ദ്രന് അടക്കം ദേവന്മാരുടെ സഹായത്തോടെ നമ്മളെ യുദ്ധത്തില് ജയിച്ചാല്, അപ്പോള് ധര്മ്മം കവിഞ്ഞു അധര്മ്മം മേലിടുന്നു എന്നതാണു സത്യം; അങ്ങനെ നല്ല പ്രവൃത്തികള്ക്ക് യാതൊരു മൂല്യവും ഇല്ലാതാകും.
ന ചേദിദം പൌരുഷം കര്മബദ്ധം ന ചേദസ്മാന്മന്യതേഽസൌ വിശിഷ്ടാന്। ആശംസേഽഹം വാസുദേവദ്വിതീയോ ദുര്യോധനം സാനുബന്ധം നിഹന്തുമ്
ഈ പ്രവൃത്തിക്ക് മനുഷ്യശ്രമം വേണ്ടതല്ലെങ്കില്, അവന് നമ്മളെ അത്രയും ശ്രേഷ്ഠരായി കണക്കാക്കുന്നില്ലെങ്കില്, വാസുദേവനും മറ്റൊരാളും ചേര്ന്ന് ദുര്യോധനനും അവന്റെ കൂട്ടുകാരെയും നശിപ്പിക്കുമെന്ന് ഞാന് പ്രത്യാശിക്കുന്നു.
ന ചേദിദം കര്മ നരേന്ദ്ര വന്ധ്യം ന ചേദ്ഭവേത്സുകൃതം നിഷ്ഫലം വാ। ഇദം ച തച്ചാഭിസമീക്ഷ്യ നൂനം പരാജയോ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സാധുഃ
രാജാവേ, ഈ പ്രവൃത്തി ഫലരഹിതമല്ലെങ്കില്, നല്ല പ്രവൃത്തികള് വെറുതെയാവുന്നില്ലെങ്കില്, ഇതും അതും ആലോചിച്ചാല് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ തോല്വി തന്നെ നീതിയുള്ളതായിരിക്കും.
പ്രത്യക്ഷം വഃ കുരവോ യദ്ബ്രവീമി യുദ്ധ്യമാനാ ധാര്തരാഷ്ട്രാ ന സന്തി। അന്യത്ര യുദ്ധാത്കുരവോ യദി സ്യു- ര്ന യുദ്ധേ വൈ ശേഷ ഇഹാസ്തി കശ്ചിത്
കുരുക്കളെ, ഞാന് നിങ്ങളോടു പറയുന്നത് വ്യക്തമാണ്: ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാര് യുദ്ധം ചെയ്താല് അവരില് ആരും ശേഷിക്കില്ല; യുദ്ധം ഒഴികെ കുരുക്കള് ജീവിച്ചിരിക്കുമെങ്കില് യുദ്ധഭൂമിയില് ഒരാളും ശേഷിക്കില്ല.
ഹത്വാ ത്വഹം ധാര്തരാഷ്ട്രാന്സകര്ണാ- ന്രാജ്യം കുരൂണാമവജേതാ സമഗ്രമ്। യദ്വഃ കാര്യം തത്കുരുധ്വം യഥാസ്വ- മിഷ്ടാന്ദരാനാത്മഭോഗാന്ഭജധ്വമ്
ഞാന് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെയും കര്ണനെയും കൊല്ലുകയാണെങ്കില്, കുരുവംശത്തിന്റെ മുഴുവന് രാജ്യം ഞാന് നേടും; നിങ്ങള്ക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെന്തെങ്കിലും ചെയ്യൂ, നിങ്ങള് ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ രാജസുഖങ്ങള് അനുഭവിക്കൂ.
അപ്യേവം നോ ബ്രാഹ്മണാഃ സന്തി വൃദ്ധാ ബഹുശ്രുതാഃ ശീലവന്തഃ കുലീനാഃ। സാംവത്സരാ ജ്യോതിഷി ചാഭിയുക്താ നക്ഷത്രയോഗേഷു ച നിശ്ചയജ്ഞാഃ
നമ്മുടെ ഇടയില് തന്നെ പ്രായം ചെന്ന, ഏറെ പഠിച്ച, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള, ഉത്തമ കുടുംബത്തില് ജനിച്ച, ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ള, നക്ഷത്രയോഗങ്ങള് നന്നായി അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാര് ഉണ്ട്.
ഉച്ചാവചം ദൈവയുക്തം രഹസ്യം ദിവ്യാഃ പ്രശ്നാ മൃഗചക്രാ മുഹൂര്താഃ । ക്ഷയം മഹാന്തം കുരുസൃഞ്ജയാനാം നിവേദയന്തേ പാണ്ഡവാനാം ജയം ച
വിവിധ ദൈവിക ലക്ഷണങ്ങളിലൂടെയും രഹസ്യചിഹ്നങ്ങളിലൂടെയും, ദിവ്യപ്രശ്നങ്ങളിലൂടെയും, മൃഗചക്രങ്ങളിലൂടെയും, മുഹൂർത്തങ്ങളിലൂടെയും, കുരുക്കളുടെയും ശ്രുഞ്ചയന്മാരുടെയും വലിയ നാശവും പാണ്ഡവരുടെ വിജയവും അവര് പ്രവചിക്കുന്നു.
യഥാ ഹി നോ മന്യതേഽജാതശത്രുഃ സംസിദ്ധാര്ഥോ ദ്വിപതാം നിഗ്രഹായ। ജനാര്ദനശ്ചാപ്യപരോക്ഷവിദ്യോ ന സംശയം പശ്യതി വൃഷ്ണിസിംഹഃ
അജാതശത്രു തന്റെ ലക്ഷ്യം സാധിച്ചുവെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതുപോലെ, വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ സിംഹമായ ജനാര്ദ്ദനനും എല്ലാം നേരിട്ട് അറിയുന്നവനായി യാതൊരു സംശയവും കാണുന്നില്ല.
അഹം തഥൈനം ഖലു ഭാവിരൂപം പശ്യാമി ബുദ്ധയാ സ്വയമപ്രമത്തഃ। ദൃഷ്ടിശ്ച മേ ന വ്യഥതേ പുരാണീ സംയുധ്യമാനാ ധാര്തരാഷ്ട്രാ ന സന്തി
അതുപോലെ, ഞാനും മനസ്സില് ഉറപ്പോടെ ഭാവി സംഭവങ്ങള് വ്യക്തമായി കാണുന്നു; എന്റെ പഴയ ദൃഷ്ടി തളരുന്നില്ല—ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാര് യുദ്ധം ചെയ്താല് അവരില് ആരും ശേഷിക്കില്ല.
അനാലബ്ധം ജൃമ്ഭതി ഗാണ്ഡിവം ധനു- രനാഹതാ കമ്പതി മേ ധനുര്ജ്യാ। ബാണാശ്ച മേ തൂണമുഖാദ്വിസൃത്യ മുഹുര്മുഹുര്ഗന്തുമുശന്തി ചൈവ
ഗാണ്ഡീവം സ്വയം വലിഞ്ഞു നീളുന്നു, അതിന്റെ ധനുസ്സുരുകം ആരും തൊടാതിരിക്കുമ്പോഴും വിറയുന്നു; എന്റെ അമ്പുകള് തൂണിന്റെ വായില്നിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പുറത്ത് പോകാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.