യദും ച തുര്വസും ചോഭൌ ദ്രുഹ്യും ചൈവ സഹാനുജമ്। അന്തേഷു സ വിനിക്ഷിപ്യ നാഹുഷഃ സ്വാത്മജാന്സുതാന്
യദുവിനെയും തുര്വസുവിനെയും ദ്രുഹ്യുവിനെയും അനുവിനെയും അവരുടെ ഇളയ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം, നാഹുഷൻ തന്റെ മക്കളെ അതിരുപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു.
ദത്ത്വാ ച പൂരവേ രാജ്യം വനവാസായ ദീക്ഷിതഃ। പുരാത്സ നിര്യയൌ രാജാ ബ്രാഹ്മണൈസ്താപസൈഃ സഹ
രാജ്യം പൂരുവിന് നൽകി, രാജാവ് വനവാസത്തിനായി വ്രതം സ്വീകരിച്ചു; ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും തപസ്സുകാരോടും കൂടെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ദേവയാന്യാ ച സഹിതഃ ശര്മിഷ്ഠയാ ച ഭാരത। അകരോത്സ വനേ രാജാ സഭാര്യസ്തപ ഉത്തമമ്
ഭാരത, രാജാവായ യയാതി ദേവയാനിയും ശർമിഷ്ഠയും കൂടെക്കൊണ്ട്, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കാട്ടിൽ ഉത്തമമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
യദോസ്തു യാദവാ ജാതാസ്തുര്വസോര്യവനാഃ സ്മൃതാഃ। ദ്രുഹ്യോഃ സുതാസ്തു വൈ ഭോജാ അനോസ്തു മ്ലേച്ഛജാതയഃ
യദുവിൽ നിന്നു യാദവന്മാർ ജനിച്ചു; തുര്വസുവിൽ നിന്നു യവനന്മാർ; ദ്രുഹ്യുവിന്റെ മക്കളാണ് ഭോജന്മാർ; അനുവിൽ നിന്നു മ്ലേച്ഛജാതികൾ ഉണ്ടായി.
പൂരോസ്തു പൌരവോ വംശോ യത്ര ജാതോഽസി പാര്ഥിവ। ഇദം വര്ഷസഹസ്രാണി രാജ്യം കാരയിതും വശീ
പൂരുവിൽ നിന്നാണ് പൗരവ വംശം ഉദിച്ചത്, രാജാവേ, അതിൽ നിന്നാണ് നീ ജനിച്ചത്; ഈ വംശം ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ രാജ്യം ഭരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം സ നാഹുഷോ രാജാ യയാതിഃ പുത്രമീപ്സിതമ്। രാജ്യേഽഭിഷിച്യ മുദിതോ വാനപ്രസ്ഥോഽഭവന്മുനിഃ
ഇങ്ങനെ, നാഹുഷന്റെ മകനായ യയാതി രാജാവ് ഇഷ്ടപ്പെട്ട മകനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി സന്തോഷത്തോടെ വാനപ്രസ്ഥാശ്രമം സ്വീകരിച്ച് മുനിയായി.
ഉഷിത്വാ ച വനേ വാസം ബ്രാഹ്മണൈഃ സംശിതവ്രതഃ। ഫലമൂലാശനോ ദാന്തസ്തതഃ സ്വര്ഗമിതോ ഗതഃ
അവൻ കാട്ടിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം കഠിനവ്രതം പാലിച്ചു, ഫലവും കിഴങ്ങും മാത്രം കഴിച്ചു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, പിന്നീട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
സ ഗതഃ സ്വര്നിവാസം തം നിവസന്മുദിതഃ സുഖീ। കാലേന നാതിമഹതാ പുനഃ ശക്രേണ പാതിതഃ
അവൻ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി സന്തോഷത്തോടെയും സുഖത്തോടെയും താമസിച്ചു; എന്നാൽ അധികം വൈകാതെ ഇന്ദ്രൻ അവനെ വീണ്ടും താഴെ ഇറക്കി.
സ്വര്ഗതശ്ച പുനര്ബ്രഹ്മന്നിവസന്ദേവവേശ്മനി। കാലേന നാതിമഹതാ കഥം ശക്രേണ പാതിതഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, സ്വർഗത്തിൽ ദേവതകളുടെ ഭവനത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന അവൻ എങ്ങനെ അധികം വൈകാതെ ഇന്ദ്രനാൽ താഴെ ഇറക്കപ്പെട്ടു എന്ന് പറയൂ.
നിപതന്പ്രച്യുതഃ സ്വര്ഗാദപ്രാപ്തോ മേദിനീതലമ്। സ്ഥിത ആസീദന്തരിക്ഷേ സ തദേതി ശ്രുതം മയാ
സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണു ഭൂമിയിലെത്താതെ, ആകാശത്ത് തങ്ങിനിന്നു; ഇതാണ് ഞാൻ കേട്ടത്.
തത ഏവ പുനശ്ചാപി ഗതഃ സ്വര്ഗമിതി ശ്രുതമ്। രാജ്ഞാ വസുമതാ സാര്ധമഷ്ടകേന ച വീര്യവാന്
അവിടെ നിന്ന് വീണ്ടും രാജാവ് വസുമതിയോടും വീരനായ അഷ്ടകനോടും കൂടി സ്വർഗം പ്രാപിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രതര്ദനേന ശിവിനാ സമേത്യ കില സംസദി। കര്മണാ കേന സ ദിവം പുനഃ പ്രാപ്തോ മഹീപതിഃ
പ്രതർദനനും ശിവിയും കൂടെ സഭയിൽ ചേർന്ന്, ഏത് കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് ആ രാജാവ് വീണ്ടും സ്വർഗം പ്രാപിച്ചത്?
സര്വമേതദശേഷേണ ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ। കഥ്യമാനം ത്വയാ വിപ്ര വിപ്രര്ഷിഗണസംനിധൌ
ഈ എല്ലാം ഞാൻ സത്യസന്ധമായി മുഴുവനും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണനേ, ഭക്തർക്ക് മുന്നിൽ നീ പറയുന്നപോലെ.
ദേവരാജസമോ ഹ്യാസീദ്യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ। വര്ധനഃ കുരുവംശസ്യ വിഭാവസുസമദ്യുതിഃ
ദേവരാജനോടു സമമായിരുന്ന യയാതി രാജാവ്, കുരുവംശത്തെ വളർത്തിയവനും അഗ്നിപോലുള്ള തേജസ്സുള്ളവനുമായിരുന്നു.
തസ്യ വിസ്തീര്ണയശസഃ സത്യകീര്തേര്മഹാത്മനഃ। ചരിതം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ദിവി ചേഹ ച സര്വശഃ
വിപുലമായ കീർത്തിയും സത്യമായ പ്രശസ്തിയും ഉള്ള ആ മഹാത്മാവിന്റെ കാര്യങ്ങൾ, സ്വർഗത്തിലും ഭൂമിയിലും, ഞാൻ മുഴുവനും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഹന്ത തേ കഥയിഷ്യാമി യയാതേരുത്തരാം കഥാമ്। ദിവി ചേഹ ച പുണ്യാര്ഥാം സര്വപാപപ്രണാശിനീമ്
ശ്രദ്ധിക്കൂ, ഞാൻ യയാതിയുടെ സ്വർഗത്തിലും ഭൂമിയിലും നടന്ന പുണ്യകരമായ, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന കഥ തുടർന്നു പറയാം.
യയാതിര്നാഹുഷോ രാജാ പൂരും പുത്രം കനീയസമ്। രാജ്യേഽഭിഷിച്യ മുദിതഃ പ്രാവവ്രാജ വനം തദാ
നാഹുഷന്റെ മകനായ യയാതി രാജാവ്, ഏറ്റവും ഇളയ മകനായ പൂരുവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി സന്തോഷത്തോടെ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
അന്ത്യുഷേ സ വിനിക്ഷിപ്യ പുത്രാന്യദുപുരോഗമാന്। ഫലമൂലാശനോ രാജാ വനേ സംന്യവസച്ചിരമ്
മുതിർന്ന മക്കളെ പൂരുവിന് ഏൽപ്പിച്ച ശേഷം, രാജാവ് ദീർഘകാലം കാട്ടിൽ ഫലവും കിഴങ്ങും മാത്രം കഴിച്ച് ജീവിച്ചു.
ശംസിതാത്മാ ജിതക്രോധസ്തര്പയന്പിതൃദേവതാഃ। അഗ്നീംശ്ച വിധിവജ്ജുഹ്വന്വാനപ്രസ്ഥവിധാനതഃ
സ്വയം നിയന്ത്രിതനും കോപം ജയിച്ചവനും ആയ യയാതി, പിതൃദേവന്മാരെയും അഗ്നികളെയും വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിന്റെ നിയമപ്രകാരം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
അഥിതീന്പൂജയാമാസ വന്യേന ഹവിഷാ വിഭുഃ। ശിലോഞ്ഛവൃത്തിമാസ്ഥായ ശേഷാന്നകൃതഭോജനഃ
വന്യഭക്ഷ്യങ്ങൾ കൊണ്ടു അതിഥികളെ ആദരിച്ചു, ശിലോഞ്ചവൃത്തി സ്വീകരിച്ച്, ശേഷിച്ച അന്നം മാത്രം കഴിച്ചു.
പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം ച ഏവംവൃത്തിരഭൂന്നൃപഃ। അബ്ഭക്ഷഃ ശരദസ്ത്രിംശദാസീന്നിയതവാങ്മനാഃ
ആ രാജാവ് ആയിരം വർഷം അങ്ങനെ ജീവിച്ചു; മുപ്പത് വർഷം ശരദ്കാലങ്ങളിൽ വായുവാണ് ഭക്ഷ്യമായത്, വാക്കും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ചവനായി.
തതശ്ച വായുഭക്ഷോഽഭൂത്സംവത്സരമതന്ദ്രിതഃ। തഥാ പഞ്ചാഗ്നിമധ്യേ ച തപസ്തേപേ സ വത്സരമ്
അതിനുശേഷം ഒരു വർഷം മുഴുവൻ അവൻ ക്ഷീണമില്ലാതെ വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു ജീവിച്ചു; അങ്ങനെ തന്നെ, അഞ്ചു അഗ്നികളിൽ നടുവിൽ ഒരു വർഷം കഠിനതപസ്സും ചെയ്തു.
ഏകപാദഃ സ്തിതശ്ചാസീത്ഷണ്മാസാനനിലാശനഃ। പുണ്യകീര്തിസ്തതഃ സ്വര്ഗേ ജഗാമാവൃത്യ രോദസീ
അവൻ ആറുമാസം ഒരുകാലിൽ നിൽക്കുകയും വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുകയും ചെയ്തു; അതിനുശേഷം, നല്ല പേര് നേടിയവനായി, ഭൂമിയും ആകാശവും കടന്ന് സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
സ്വര്ഗതഃ സ തു രാജേന്ദ്രോ നിവസന്ദേവവേശ്മനി। പൂജിതസ്ത്രിദശൈഃ സാധ്യൈര്മരുദ്ഭിര്വസുഭിസ്തഥാ
സ്വർഗത്തിൽ എത്തിയ രാജാവ് ദേവലോകത്തിൽ പാർത്തു, മുപ്പതുപേരും സാദ്ധ്യന്മാരും മരുതുകളും വസുക്കളും അവനെ ആദരിച്ചു.
ദേവലോകം ബ്രഹ്മലോകം സംചരന്പുണ്യകൃദ്വശീ। അവസത്പൃഥിവീപാലോ ദീര്ഘകാലമിതി ശ്രുതിഃ
ദേവലോകത്തെയും ബ്രഹ്മലോകത്തെയും ചുറ്റി, പുണ്യശീലനും ആത്മസംയമനമുള്ളവനുമായ രാജാവ് അവിടെ ദീർഘകാലം പാർത്തി — അങ്ങനെ ശ്രുതി പറയുന്നു.
സ കദാചിന്നൃപശ്രേഷ്ഠോ യയാതിഃ ശക്രമാഗമത്। കഥാന്തേ തത്ര ശക്രേണ സ പൃഷ്ടഃ പൃഥിവീപതിഃ
ഒരു ദിവസം ആ മഹാരാജാവ് യയാതി ഇന്ദ്രനോടു ചേർന്നു; അവരുടെ സംഭാഷണത്തിന് ശേഷം ഇന്ദ്രൻ ഭൂമിയുടെ അധിപനോടു ചോദിച്ചു.
യദാ സ പൂരുസ്തവ രൂപേണ രാജ- ഞ്ജരാം ഗൃഹീത്വാ പ്രചചാര ഭൂമൌ। തദാ ച രാജ്യം സംപ്രദായൈവ തസ്മൈ ത്വയാ കിമുക്തഃ കഥയേഹ സത്യമ്
നിന്റെ മകൻ പുരു, നിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് നിന്റെ വൃദ്ധാവസ്ഥ ഏറ്റെടുത്തു ഭൂമിയിൽ ഭരിച്ചപ്പോൾ, നീ രാജ്യം അവനു വിട്ടുകൊടുത്തു. അപ്പോൾ നീ അവനോടു എന്താണ് പറഞ്ഞത്? സത്യമായി പറയൂ.
ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ കൃത്സ്നോയം വിഷയസ്തവ। മധ്യേ പൃഥിവ്യാസ്ത്വം രാജാ ഭ്രാതരോഽന്ത്യാധിപാസ്തവ
ഗംഗയും യമുനയും ഇടയിൽ ഈ മുഴുവൻ ദേശം നിന്റെതാണ്; ഭൂമിയുടെ നടുവിൽ നീ രാജാവാണ്, സഹോദരന്മാർ പുറംഭാഗങ്ങളിൽ ഭരിക്കുന്നു.
ന ച കുര്യാന്നരോ ദൈന്യം ശാഠ്യം ക്രോധം തഥൈവ ച। ജൈഹയം ച മത്സരം വൈരം സര്വത്രേദം ന കാരയേത്
മനുഷ്യൻ ദു:ഖം, കപടം, കോപം എന്നിവയിൽ പ്രവർത്തിക്കരുത്; പരാജയം, അസൂയ, വൈരം എന്നിവയും ആരോടും ഉണ്ടാക്കരുത്.
മാതരം പിതരം ജ്യേഷ്ഠം വിദ്വാംസം ച തപോധനമ്। ക്ഷമാവന്തം ച രാജേന്ദ്ര നാവമന്യേത ബുദ്ധിമാന്
രാജാധിരാജാ, ബുദ്ധിമാന്മാർ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും മുതിർന്നവനെയും പണ്ഡിതനെയും തപസ്സുകാരനെയും ക്ഷമയുള്ളവനെയും അവഹേളിക്കരുത്.