ആര്തസ്വരം ഹന്യമാനം ഹതം ച വികീര്ണകേശാസ്ഥികപാലസങ്ഘമ്। പ്രജാപതേഃ കര്മ യഥാര്ഥനിഷ്ഠിതം തദാ ദൃഷ്ട്വാ തപ്സ്യതി മന്ദബുദ്ധിഃ
വേദനയോടെ നിലവിളിച്ച്, കൊല്ലപ്പെടുകയും, അവരുടേത് മുടിയും അസ്ഥികളും തലയ്ക്കപ്പാലുകളും ചിതറുകയും, സൃഷ്ടികർത്താവിന്റെ പ്രവൃത്തി പൂർത്തിയാകുന്നതുപോലെ, ദുര്യോധനൻ അതു കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ആ ഭ്രമിച്ചവൻ ദു:ഖം അനുഭവിക്കും.
യദാ രഥേ ഗാണ്ഡിവം വാസുദേവം ദിവ്യം ശങ്ഖം പാഞ്ചജന്യം ഹയാംശ്ച। തൂണാവക്ഷയ്യൌ ദേവദത്തം ച മാം ച ദൃഷ്ട്വാ യുദ്ധേ ധാര്തരാഷ്ട്രോഽന്വതപ്സ്യത്
രഥത്തിൽ ഗാണ്ഡീവവും വാസുദേവനും ദിവ്യമായ പാഞ്ചജന്യശംഖവും, അക്ഷയമായ കുത്തികളും ദേവദത്തവും എന്നെയും യുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനൻ കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ യുദ്ധത്തിന്റെ താപം അനുഭവിക്കും.
ഉദ്വര്തയന്ദസ്യുസങ്ഘാന്സമേതാന് പ്രവര്തയന്യുഗമന്യദ്യുഗാന്തേ। യദാ ധക്ഷ്യാമ്യഗ്നിവത്കൌരവേയാം- സ്തദാ തപ്താ ധൃതരാഷ്ട്രഃ സപുത്രഃ
ഈ ശത്രുസമൂഹങ്ങളെ ഞാൻ തകർക്കുമ്പോൾ, കാലാന്ത്യത്തിൽ ഒരു പുതിയ യുഗം തുടങ്ങുന്നതുപോലെ, കൌരവരെ അഗ്നിപോലെ ദഹിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രനും പുത്രന്മാരും ദു:ഖം അനുഭവിക്കും.
സഭ്രാതാ വൈ സഹസൈന്യഃ സഭൃത്യോ ഭ്രഷ്ടൈശ്വര്യഃ ക്രോധവശോഽല്പചേതാഃ। ദര്പസ്യാന്തേ നിഹതോ വേപമാനഃ പശ്ചാന്മന്ദസ്തപ്സ്യതി ധാര്തരാഷ്ട്രഃ
സഹോദരന്മാരോടും സൈന്യത്തോടും ഭൃത്യന്മാരോടും കൂടെ, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, കോപത്തിൽ പിടയുന്ന, വിവേകമില്ലാത്ത, അഹങ്കാരത്തിന്റെ അവസാനം കൊല്ലപ്പെട്ട്, വിറയച്ച്, ആ ഭ്രമിച്ച ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ പിന്നീട് പശ്ചാത്താപം അനുഭവിക്കും.
പൂര്വാഹ്ണേ മാം കൃതജപ്യം കദാചി- ദ്വിപ്രഃ പ്രോവാചോദകാന്തേ മനോജ്ഞമ്। കര്തവ്യം തേ ദുഷ്കരം കര്മ പാര്ഥ യോദ്ധവ്യം കതേ ശത്രുഭിഃ സവ്യസാചിന്
ഒരു പ്രഭാതത്തിൽ, ഞാൻ ജപം പൂർത്തിയാക്കി വെള്ളത്തീരത്ത് ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ എന്നോട് മനോഹരമായി പറഞ്ഞു: 'പാർഥാ, നിനക്ക് വളരെ കഠിനമായ ഒരു ജോലി കാത്തിരിക്കുന്നു; ശത്രുക്കളോട് നീ യുദ്ധം ചെയ്യണം, സവ്യസാചീ.'
ഇന്ദ്രോ വാ തേ ഹരിവാന്വജ്രഹസ്തഃ പുരസ്താദ്യാതു സമരേഽരീന്വിനിഘ്നന്। സുഗ്രീവയുക്തേന രഥേന വാ തേ പശ്ചാത്കൃഷ്ണോ രക്ഷതു വാസുദേവഃ
വജ്രം കൈവശമുള്ള ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിന്നു ശത്രുക്കളെ തകർക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തമ കുതിരകൾ ചേർത്ത രഥത്തിൽ നീ സഞ്ചരിക്കട്ടെ; പിന്നിൽ വാസുദേവനായ കൃഷ്ണൻ നിന്നെ കാത്തിരിപ്പാൻ.
വജ്രേ ചാഹം വജ്രഹസ്താന്മഹേന്ദ്രാ- ദസ്മിന്യുദ്ധേ വാസുദേവം സഹായമ്। സ മേ ലബ്ധോ ദസ്യുവധായ കൃഷ്ണോ മന്യേ ചേതദ്വിഹിതം ദൈവതേര്മേ
ഈ യുദ്ധത്തിൽ വജ്രം കൈവശമുള്ളവരിൽ ഞാൻ വജ്രം തന്നെയാണ്, വാസുദേവൻ എന്നെ കൂടെ സഹായിക്കുന്നു. കൃഷ്ണൻ എന്നെ ശത്രുനാശത്തിനായി ലഭിച്ചു; ഇതെനിക്ക് ദേവതകൾ നിർണ്ണയിച്ചതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
അയുദ്ധ്യമാനോ മനസാപി യസ്യ ജയം കൃഷ്ണഃ പുരുഷസ്യാഭിനന്ദേത്। ഏവം സര്വാന്സ വ്യതീയാദമിത്രാന് സേന്ദ്രാന്ദേവാന്മാനുഷേ നാസ്തി ചിന്താ
യാരെക്കുറിച്ച് കൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ പോലും ജയത്തെ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവൻ യുദ്ധം ചെയ്യാതിരുന്നാലും, ദൈവങ്ങളെയും ഇന്ദ്രനെയും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കും; മനുഷ്യലോകത്ത് സംശയം വേണ്ട.
സ ബാഹുഭ്യാം സാഗരമുത്തിതീര്ഷേ- ന്മഹോദധിം സലിലസ്യാപ്രമേയമ്। തേജസ്വിനം കൃഷ്ണമത്യന്തശൂരം യുദ്ധേന യോ വാസുദേവം ജിഗീഷേത്
തന്റെ കൈകൊണ്ട് അപ്പുറത്തേക്കുള്ള സമുദ്രം കടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനോ, അത്യന്തം ധീരനും വീരനുമായ കൃഷ്ണനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനോ—
ഗിരിം യ ഇച്ഛേത്തു തലേന ഭേത്തും ശിലോച്ചയം ശ്വേതമതിപ്രമാണമ്। തസ്യൈവ പാണിഃ സനഖോ വിശീര്യേ- ന്ന ചാപി കിഞ്ചിത്സ ഗിരേസ്തു കുര്യാത്
വലിയ വെള്ളപർവതം കൈകൊണ്ട് തകർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്റെ വിരലുകൾ തകർന്നുപോകും, പക്ഷേ ആ പർവതത്തിന് ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല.
അഗ്നിം സമിദ്ധം ശമയേദ്ഭുജാഭ്യാം ചന്ദ്രം ച സൂര്യം ച നിവാരയേത। ഹരേദ്ദേവാനാമമൃതം പ്രസഹ്യ യുദ്ധേന യോ വാസുദേവം ജിഗീഷേത്
തന്റെ കൈകൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ അണയ്ക്കാൻ, ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും നിർത്താൻ, ദേവന്മാരുടെ അമൃതം ബലാൽ പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനാണ്, വാസുദേവനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്.
യോ രുക്മിണീമേകരഥേന ഭോജ- നുത്സാദ്യ രാജ്ഞഃ സമരേ പ്രസഹ്യ। ഉവാഹ ഭാര്യാം യശസാ ജ്വലന്തീം യസ്യാം ജജ്ഞേ രൌക്മിണേയോ മഹാത്മാ
ഒരു രഥത്തിൽ മാത്രം കയറി, യുദ്ധത്തിൽ ഭോജന്മാരെയും രാജാവിനെയും തോൽപ്പിച്ചു, പ്രശസ്തിയാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന രുക്മിണിയെ കൊണ്ടുപോയവൻ, അവളിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ മഹാത്മാവായ രുക്മിണീപുത്രൻ—
അയം ഗാന്ധാരാംസ്തരസാ സംപ്രമഥ്യ ജിത്വാ പുത്രാന്നഗ്നജിതഃ സമഗ്രാന് ബദ്ധം മുമോച വിനദന്തം പ്രസഹ്യ സുദര്ശനം വൈ ദേവതാനാം ലലാമമ്
ഈയാള് ഗന്ധാര ദേശത്തെ വേഗത്തില് കീഴടക്കി, നഗ്നജിതിന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരെയും ജയിച്ചു, ബന്ധിക്കപ്പെട്ട് കരയുന്ന സുദര്ശനനെ മോചിപ്പിച്ചു, ദേവന്മാരുടെ കിരീടവും പിടിച്ചെടുത്തു.
അയം കവാടേ നിജഘാന പാണ്ഡ്യം തഥാ കലിങ്ഗാന്ദന്തവക്രം മമര്ദ। അനേന ദഗ്ധാ വര്ഷപൂഗാന്വിനാഥാ വാരാണസീ നഗരീ സംബഭൂവ
ഇവന് വാതിലില് പാണ്ഡ്യനെ വീഴ്ത്തി, കലിംഗ രാജാവിനെയും ദന്തവക്രനെയും തകര്ത്തു; ഇതു കൊണ്ട് വര്ഷങ്ങളോളം വാരാണസി നഗരം ശൂന്യമായ് കത്തിക്കഴിഞ്ഞു.
അയം സ്മ യുദ്ധേ മന്യതേഽന്യൈരജേയം തമേകലവ്യം നാമ നിഷാദരാജമ്। വേഗേനൈവ ശൈലമഭിഹത്യ ജമ്ഭഃ ശേതേ സ കൃഷ്ണേന ഹതഃ പരാസുഃ
യുദ്ധത്തില് മറ്റുള്ളവര് ജയിക്കാനാകാത്തവനെന്ന് കരുതിയ ഇവന്, നിഷാദരാജാവായ ഏകലവ്യനെ ശക്തിയോടെ കൊന്നു, ജംഭന് പര്വതത്തെ അടിക്കുന്നതുപോലെ, കൃഷ്ണന് അവനെ കൊല്ലുകയും അവന് അവിടെയെ മരിച്ചുകിടക്കുകയും ചെയ്തു.
തഥോഗ്രസേനസ്യ സുതം സുദുഷ്ടം വൃഷ്ണ്യന്ധകാനാം മധ്യഗതം സഭാസ്ഥമ്। അപാതയദ്ബലദേവദ്വിതീയോ ഹത്വാ ദദൌ ചോഗ്രസേനായ രാജ്യമ്
ഉഗ്രസേനന്റെ ദുഷ്ടനായ പുത്രനെ, വൃഷ്ണി-അന്ധകരുടെ ഇടയില് സഭയില് ഇരുന്നവനെ, ബാലരാമന് പോലൊരു വീരന് താഴെ വീഴ്ത്തി, അവനെ കൊല്ലുകയും രാജ്യം ഉഗ്രസേനന് തിരികെ നല്കുകയും ചെയ്തു.
അയം സൌഭം യോധയാമാസ സ്വസ്ഥം വിഭീഷണം മായയാ സാല്വരാജമ്। സൌഭദ്വാരി പ്രത്യഗൃഹ്ണാച്ഛതഘ്നീം ദോര്ഭ്യാം ക ഏനം വിഷഹേത മര്ത്യഃ
സൗഭ രാജാവായ സാല്വന് മായാജാലം ഉപയോഗിച്ചപ്പോള്, ഇവന് സൗഭയുടെ വാതിലില് നൂറുപേര് കൊല്ലുന്ന ആയുധം കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു; മനുഷ്യരില് ആര്ക്കു അവനെ നേരിടാന് കഴിയും?
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം നാമ ബഭൂവ ദുര്ഗം പുരം ഘോരമസുരാണാമസഹ്യമ്। മഹാബലോ നരകസ്തത്ര ഭൌമോ ജഹാരാദിത്യാ മണികുണ്ഡലേ ശുഭേ
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം എന്ന പേരില് ഒരു ഭയങ്കരമായ അസുര നഗരവും കോട്ടയും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ ശക്തനായ ഭൗമന് നരകന് സൂര്യന്റെ പ്രകാശമുള്ള കുണ്ഡലങ്ങള് അപഹരിച്ചു.
ന തം ദേവാഃ സഹ ശക്രേണ ശേകുഃ സമാഗതാ യുധി മൃത്യോരഭീതാഃ । ദൃഷ്ട്വാ ച തം വിക്രമം കേശവസ്യ ബലം തഥൈവാസ്ത്രമവാരണീയമ്
ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാര്ക്കും യുദ്ധത്തില് അവനെ ജയിക്കാനായില്ല, മരണത്തെ ഭയപ്പെടാതിരുന്നിട്ടും; കേശവന്റെ വീര്യവും ശക്തിയും തടയാനാവാത്ത ആയുധങ്ങളും കണ്ടു അവര് വിസ്മയിച്ചു.
ജാനന്തോഽസ്യ പ്രകൃതിം കേശവസ്യ ന്യയോജയന്ദസ്യുവധായ കൃഷ്ണമ്। സ തത്കര്മ പ്രതിശുശ്രാവ ദുഷ്കര- മൈശ്വര്യവാന്സിദ്ധിഷു വാസുദേവഃ
കേശവന്റെ സ്വഭാവം അറിഞ്ഞ ദേവന്മാര് കൃഷ്ണനെ അസുരനെ കൊല്ലാന് നിയോഗിച്ചു; വാസുദേവന് ആ ദുഷ്കരമായ കര്മ്മം വിജയകരമായി പൂര്ത്തിയാക്കി.
നിര്മോചനേ ഷട്സഹസ്രാണി ഹത്വാ സംച്ഛിദ്യ പാശാന്സഹസാ ക്ഷുരാന്താന്। മുരം ഹത്വാ വിനിഹത്യൌഘരക്ഷോ നിര്മോചനം ചാപി ജഗാമ വീരഃ
അവന് മോചനത്തില് ആറായിരം പേരെ കൊല്ലുകയും, പെട്ടെന്നു മൂര്ച്ചയുള്ള ആയുധം കൊണ്ട് ബന്ധങ്ങള് മുറിക്കുകയും, മുരനെ കൊല്ലുകയും, കാവല്ക്കാരുടെ കൂട്ടങ്ങളെ തകര്ക്കുകയും ചെയ്തു; അങ്ങനെ വീരന് മോചനസ്ഥലത്ത് എത്തി.
തത്രൈവ തേനാസ്യ ബഭൂവ യുദ്ധം മഹാബലേനാതിബലസ്യ വിഷ്ണോഃ । ശേതേ സ കൃഷ്ണേന ഹതഃ പരാസു- ര്വാതേനേവ മഥിതഃ കര്ണികാരഃ
അവിടെ അതിശക്തനായ വിഷ്ണുവുമായി അവന് യുദ്ധം നടത്തി; കൃഷ്ണന് അവനെ കൊന്നു, അവന് കാറ്റില് തകര്ന്ന കണിക്കൊന്നപൂവുപോലെ അവിടെ മരിച്ചുകിടന്നു.
ആഹൃത്യ കൃഷ്ണോ മണികുണ്ഡലേ തേ ഹത്വാ ച ഭൌമം നരകം മുര ച। ശ്രിയാ വൃതോ യശസാ ചൈവ വിദ്വാ- ന്പ്രത്യാജഗാമാപ്രതിമപ്രഭാവഃ
കൃഷ്ണന് ആ കുണ്ഡലങ്ങള് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു, ഭൗമനെയും നരകനെയും മുരനെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു; മഹത്വവും കീർത്തിയും അണിഞ്ഞ്, ജ്ഞാനത്തിലും പ്രഭാവത്തിലും തുല്യനില്ലാതെ, തിരികെ മടങ്ങി.
അസ്മൈ വരാണ്യദദംസ്തത്ര ദേവാ ദൃഷ്ട്വാ ഭീമം കര്മ കൃതം രണേ തത്। ശ്രമശ്ച തേ യുധ്യമാനസ്യ ന സ്യാ- ദാകാശേ ചാപ്സു ച തേ ക്രമഃ സ്യാത്
അവിടെ യുദ്ധത്തില് ഭയങ്കരമായ പ്രവര്ത്തികള് കണ്ട ദേവന്മാര് അവന് വരങ്ങള് നല്കി; യുദ്ധത്തില് അവന് ക്ഷീണമുണ്ടാകില്ല, ആകാശത്തിലും ജലത്തിലും സഞ്ചരിക്കാനും കഴിയും.
ശസ്ത്രാണി ഗാത്രേ ന ച തേ ക്രമേര- ന്നിത്യേവ കൃഷ്ണശ്ച തതഃ കൃതാര്ഥഃ । ഏവം രൂപേ വാസുദേവേഽപ്രമേയേ മഹാബലേ ഗുണസംപത്സദൈവ
അയുധങ്ങള് അവന്റെ ശരീരത്തെ തൊടാനാവില്ല, കൃഷ്ണന് എല്ലായ്പ്പോഴും തൃപ്തനാണ്; അങ്ങനെ അളവറ്റ ശക്തിയുള്ള, സദാ ഗുണസമ്പന്നനായ വാസുദേവനില് ഈ ഗുണങ്ങള് എല്ലായ്പ്പോഴും കാണാം.
തമസഹ്യം വിഷ്ണുമനന്തവീര്യ- മാശംസതേ ധാര്തരാഷ്ട്രോ വിജേതുമ് । സദാ ഹ്യേനം തര്കയതേ ദുരാത്മാ തച്ചാപ്യയം സഹതേഽസ്മാന്സമീക്ഷ്യ
അജേയനായ അനന്തശക്തിയുള്ള വിഷ്ണുവിനെ ജയിക്കാമെന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; ദുഷ്ടന് എപ്പോഴും അവനെ നേരെ തോല്പ്പിക്കാന് ശ്രമിക്കുന്നു, എങ്കിലും കൃഷ്ണന് ഞങ്ങളെ നോക്കി സഹിക്കുന്നു.
പര്യാഗതം മമ കൃഷ്ണസ്യ ചൈവ യോ മന്യതേ കലഹം സംപ്രസഹ്യ। ശക്യം ഹര്തും പാണ്ഡവാനാം മമത്വം തദ്വേദിതാ സംയുഗം തത്ര ഗത്വാ
എനിക്ക് അല്ലെങ്കില് കൃഷ്ണനില് നിന്ന് ആരെങ്കിലും ബലംപ്രയോഗിച്ച് രാജ്യം പിടിക്കാമെന്നും, പാണ്ഡവരുടെ അവകാശം കവർന്നെടുക്കാമെന്നും കരുതുന്നവന്, യുദ്ധഭൂമിയില് വന്നു യാഥാര്ത്ഥ്യം അറിയേണ്ടി വരും.
നമസ്കൃത്വാ ശാന്തനവായ രാജ്ഞേ ദ്രോണായാഥോ സഹപുത്രായ ചൈവ। ശാരദ്വതായാപ്രതിദ്വന്ദ്വിനേ ച യോത്സ്യാമ്യഹം രാജ്യമഭീപ്സമാനഃ
ശാന്തനുവിനും രാജാവിനും, ദ്രോണനും അവന്റെ പുത്രനുമും, യുദ്ധത്തില് തുല്യനില്ലാത്ത ശരദ്വതിനും വന്ദനം അര്പ്പിച്ച്, രാജ്യം നേടാന് ആഗ്രഹിച്ച് ഞാന് യുദ്ധം ചെയ്യും.
ധര്മേണാപ്തം നിധനം തസ്യ മന്യേ യോ യോത്സ്യതേ പാണ്ഡവൈര്ധര്മചാരീ । മിഥ്യാ ഗ്ലഹേ നിര്ജിതാ വൈ നൃശംസൈഃ സംവത്സരാന്വൈ ദ്വാദശ രാജപുത്രാഃ
ധര്മപാലകനായ പാണ്ഡവരുമായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവന് ന്യായമായ മരണം നേരിടും എന്ന് ഞാന് വിശ്വസിക്കുന്നു; കപടമായ മത്സരത്തില് ക്രൂരന്മാരാല് തോറ്റ രാജകുമാരന്മാര് പന്ത്രണ്ടു വര്ഷം വനവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു.
വാസഃ കൃച്ഛ്രോ വിഹിതശ്ചാപ്യരണ്യേ ദീര്ഘം കാലം ചൈകമജ്ഞാതവര്ഷമ്। തേ ഹി കസ്മാജ്ജീവതാം പാണ്ഡവാനാം നന്ദിഷ്യന്തേ ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ പദസ്ഥാഃ
കഠിനമായ വനവാസവും, ഒരു ദീർഘവർഷം മറഞ്ഞുകഴിയലും അവര്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ടു; പാണ്ഡവര് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോള് അധികാരത്തില് ഇരിക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാര് എന്തിന് സന്തോഷിക്കണം?