ജ്യേഷ്ഠാംശഹാരീ ഗുണകൃദിഹ ലോകേ പരത്ര ച। ശ്രേയാന്പുത്രോ ഗുണോപേതഃ സ പുത്രോ നേതരോ വൃഥാ। വദന്തി ധര്മം ധര്മജ്ഞാഃ പിതൄണാം പുത്രകാരണാത്
ഈ ലോകത്തും മറ്റുള്ള ലോകത്തും ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും, മൂത്തവന്റെ അവകാശം ഏറ്റെടുക്കുന്നവനും മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥ മകൻ. ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവൻ വെറുതെ മകനല്ല. പിതാക്കൾക്കായി മക്കളെക്കുറിച്ച് ധർമ്മം അറിയുന്നവർ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.
വേദോക്തം സംഭവം മഹ്യമനേന ഹൃദയോദ്ഭവമ്। തസ്യ ജാതമിദം കൃത്സ്നമാത്മാ പുത്ര ഇതി ശ്രുതിഃ
വേദങ്ങൾ പറയുന്നു: മകൻ എന്നിൽ നിന്നാണ്, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്. അവനിൽ നിന്നുള്ളതെല്ലാം എന്നാണ് ഈ ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
യദുനാഽഹമവജ്ഞാതസ്തഥാ തുര്വസുനാപി ച। ദ്രുഹ്യുനാ ചാനുനാ ചൈവ മയ്യവജ്ഞ കൃതാ ഭൃശമ്
യദുവും, അതുപോലെ തുര്വസുവും, ദ്രുഹ്യുവും, അനുവും എന്നെ അപമാനിച്ചു; അവർ എല്ലാവരും എന്നെ വളരെ അവഗണിച്ചു.
പൂരുണാ തു കൃതം വാക്യം മാനിതം ച വിശേഷതഃ। കനീയാന്മമ ദായാദോ ധൃതാ യേന ജരാ മമ
പൂരു എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ചു, പ്രത്യേകമായി എന്നെ ആദരിച്ചു; അവൻ എങ്കിൽ ചെറുപ്പവനായാലും എന്റെ അവകാശിയും, എന്റെ വൃദ്ധാവസ്ഥയെ ആശ്രയിക്കുന്നവനുമാണ്.
മമ കാമഃ സ ച കൃതഃ പൂരുണാ മിത്രരൂപിണാ। ശുക്രേണ ച വരോദത്തഃ കാവ്യേനോശനസാ സ്വയമ്
എന്റെ ആഗ്രഹം പൂരു നിറവേറ്റി, അവൻ സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറി; ശുക്രൻ തന്ന അനുഗ്രഹം കൊണ്ടും കാവ്യൻ ഉശനസിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടുമാണ് ഇത് സാധ്യമായത്.
പുത്രോ യസ്ത്വാഽനുവര്തേത സ രാജാ പൃഥിവീപതിഃ। `യോ വാനുവര്തീ പുത്രാണാം സ പുത്രോ ദായഭാഗ്ഭവേത്
അച്ഛന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്ന മകനാണ് രാജാവും ഭൂമിയുടെ അധിപതിയും; മക്കളിൽ അച്ഛനു കീഴടങ്ങുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ മകനും അവകാശിയും.
യഃ പുത്രോ ഗുണസംപന്നോ മാതാപിത്രോര്ഹിതഃ സദാ
ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും ക്ഷേമം നോക്കുന്നവനും—
സര്വമര്ഹതി കല്യാണം കനീയാനപി സത്തമഃ। `വേദ ധമാര്ഥശാസ്ത്രേഷു മുനിഭിഃ കഥിതം പുരാ
അവൻ ചെറുപ്പവനായാലും ഉത്തമനായാലും എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തിനും അർഹനാണ്; വേദങ്ങളിലും ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും മുനിമാർ ഇതു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അര്ഹഃ പൂരുരിദം രാജ്യം യഃ സുതഃ പ്രിയകൃത്തവ। വരദാനേന ശുക്രസ്യ ന ശക്യം വക്തുമുത്തരമ്
പൂരു ഈ രാജ്യത്തിന് അർഹനാണ്, കാരണം അവൻ എന്നോടു സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറിയ മകനാണ്; ശുക്രൻ നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിന് എതിരായി ഒന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല.
പൌരജാനപദൈസ്തുഷ്ടൈരിത്യുക്തോ നാഹുഷസ്തദാ। അഭ്യഷിഞ്ചത്തതഃ പൂരും രാജ്യേ സ്വേ സുതമാത്മനഃ
നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നാഹുഷൻ തന്റെ സ്വന്തം മകൻ പൂരുവിനെ തന്റെ രാജ്യത്തിൽ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
യദും ച തുര്വസും ചോഭൌ ദ്രുഹ്യും ചൈവ സഹാനുജമ്। അന്തേഷു സ വിനിക്ഷിപ്യ നാഹുഷഃ സ്വാത്മജാന്സുതാന്
യദുവിനെയും തുര്വസുവിനെയും ദ്രുഹ്യുവിനെയും അനുവിനെയും അവരുടെ ഇളയ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം, നാഹുഷൻ തന്റെ മക്കളെ അതിരുപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു.
ദത്ത്വാ ച പൂരവേ രാജ്യം വനവാസായ ദീക്ഷിതഃ। പുരാത്സ നിര്യയൌ രാജാ ബ്രാഹ്മണൈസ്താപസൈഃ സഹ
രാജ്യം പൂരുവിന് നൽകി, രാജാവ് വനവാസത്തിനായി വ്രതം സ്വീകരിച്ചു; ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും തപസ്സുകാരോടും കൂടെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ദേവയാന്യാ ച സഹിതഃ ശര്മിഷ്ഠയാ ച ഭാരത। അകരോത്സ വനേ രാജാ സഭാര്യസ്തപ ഉത്തമമ്
ഭാരത, രാജാവായ യയാതി ദേവയാനിയും ശർമിഷ്ഠയും കൂടെക്കൊണ്ട്, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കാട്ടിൽ ഉത്തമമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
യദോസ്തു യാദവാ ജാതാസ്തുര്വസോര്യവനാഃ സ്മൃതാഃ। ദ്രുഹ്യോഃ സുതാസ്തു വൈ ഭോജാ അനോസ്തു മ്ലേച്ഛജാതയഃ
യദുവിൽ നിന്നു യാദവന്മാർ ജനിച്ചു; തുര്വസുവിൽ നിന്നു യവനന്മാർ; ദ്രുഹ്യുവിന്റെ മക്കളാണ് ഭോജന്മാർ; അനുവിൽ നിന്നു മ്ലേച്ഛജാതികൾ ഉണ്ടായി.
പൂരോസ്തു പൌരവോ വംശോ യത്ര ജാതോഽസി പാര്ഥിവ। ഇദം വര്ഷസഹസ്രാണി രാജ്യം കാരയിതും വശീ
പൂരുവിൽ നിന്നാണ് പൗരവ വംശം ഉദിച്ചത്, രാജാവേ, അതിൽ നിന്നാണ് നീ ജനിച്ചത്; ഈ വംശം ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ രാജ്യം ഭരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം സ നാഹുഷോ രാജാ യയാതിഃ പുത്രമീപ്സിതമ്। രാജ്യേഽഭിഷിച്യ മുദിതോ വാനപ്രസ്ഥോഽഭവന്മുനിഃ
ഇങ്ങനെ, നാഹുഷന്റെ മകനായ യയാതി രാജാവ് ഇഷ്ടപ്പെട്ട മകനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി സന്തോഷത്തോടെ വാനപ്രസ്ഥാശ്രമം സ്വീകരിച്ച് മുനിയായി.
ഉഷിത്വാ ച വനേ വാസം ബ്രാഹ്മണൈഃ സംശിതവ്രതഃ। ഫലമൂലാശനോ ദാന്തസ്തതഃ സ്വര്ഗമിതോ ഗതഃ
അവൻ കാട്ടിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം കഠിനവ്രതം പാലിച്ചു, ഫലവും കിഴങ്ങും മാത്രം കഴിച്ചു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, പിന്നീട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
സ ഗതഃ സ്വര്നിവാസം തം നിവസന്മുദിതഃ സുഖീ। കാലേന നാതിമഹതാ പുനഃ ശക്രേണ പാതിതഃ
അവൻ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി സന്തോഷത്തോടെയും സുഖത്തോടെയും താമസിച്ചു; എന്നാൽ അധികം വൈകാതെ ഇന്ദ്രൻ അവനെ വീണ്ടും താഴെ ഇറക്കി.
സ്വര്ഗതശ്ച പുനര്ബ്രഹ്മന്നിവസന്ദേവവേശ്മനി। കാലേന നാതിമഹതാ കഥം ശക്രേണ പാതിതഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, സ്വർഗത്തിൽ ദേവതകളുടെ ഭവനത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന അവൻ എങ്ങനെ അധികം വൈകാതെ ഇന്ദ്രനാൽ താഴെ ഇറക്കപ്പെട്ടു എന്ന് പറയൂ.
നിപതന്പ്രച്യുതഃ സ്വര്ഗാദപ്രാപ്തോ മേദിനീതലമ്। സ്ഥിത ആസീദന്തരിക്ഷേ സ തദേതി ശ്രുതം മയാ
സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണു ഭൂമിയിലെത്താതെ, ആകാശത്ത് തങ്ങിനിന്നു; ഇതാണ് ഞാൻ കേട്ടത്.
തത ഏവ പുനശ്ചാപി ഗതഃ സ്വര്ഗമിതി ശ്രുതമ്। രാജ്ഞാ വസുമതാ സാര്ധമഷ്ടകേന ച വീര്യവാന്
അവിടെ നിന്ന് വീണ്ടും രാജാവ് വസുമതിയോടും വീരനായ അഷ്ടകനോടും കൂടി സ്വർഗം പ്രാപിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രതര്ദനേന ശിവിനാ സമേത്യ കില സംസദി। കര്മണാ കേന സ ദിവം പുനഃ പ്രാപ്തോ മഹീപതിഃ
പ്രതർദനനും ശിവിയും കൂടെ സഭയിൽ ചേർന്ന്, ഏത് കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് ആ രാജാവ് വീണ്ടും സ്വർഗം പ്രാപിച്ചത്?
സര്വമേതദശേഷേണ ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ। കഥ്യമാനം ത്വയാ വിപ്ര വിപ്രര്ഷിഗണസംനിധൌ
ഈ എല്ലാം ഞാൻ സത്യസന്ധമായി മുഴുവനും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണനേ, ഭക്തർക്ക് മുന്നിൽ നീ പറയുന്നപോലെ.
ദേവരാജസമോ ഹ്യാസീദ്യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ। വര്ധനഃ കുരുവംശസ്യ വിഭാവസുസമദ്യുതിഃ
ദേവരാജനോടു സമമായിരുന്ന യയാതി രാജാവ്, കുരുവംശത്തെ വളർത്തിയവനും അഗ്നിപോലുള്ള തേജസ്സുള്ളവനുമായിരുന്നു.
തസ്യ വിസ്തീര്ണയശസഃ സത്യകീര്തേര്മഹാത്മനഃ। ചരിതം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ദിവി ചേഹ ച സര്വശഃ
വിപുലമായ കീർത്തിയും സത്യമായ പ്രശസ്തിയും ഉള്ള ആ മഹാത്മാവിന്റെ കാര്യങ്ങൾ, സ്വർഗത്തിലും ഭൂമിയിലും, ഞാൻ മുഴുവനും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഹന്ത തേ കഥയിഷ്യാമി യയാതേരുത്തരാം കഥാമ്। ദിവി ചേഹ ച പുണ്യാര്ഥാം സര്വപാപപ്രണാശിനീമ്
ശ്രദ്ധിക്കൂ, ഞാൻ യയാതിയുടെ സ്വർഗത്തിലും ഭൂമിയിലും നടന്ന പുണ്യകരമായ, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന കഥ തുടർന്നു പറയാം.
യയാതിര്നാഹുഷോ രാജാ പൂരും പുത്രം കനീയസമ്। രാജ്യേഽഭിഷിച്യ മുദിതഃ പ്രാവവ്രാജ വനം തദാ
നാഹുഷന്റെ മകനായ യയാതി രാജാവ്, ഏറ്റവും ഇളയ മകനായ പൂരുവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി സന്തോഷത്തോടെ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
അന്ത്യുഷേ സ വിനിക്ഷിപ്യ പുത്രാന്യദുപുരോഗമാന്। ഫലമൂലാശനോ രാജാ വനേ സംന്യവസച്ചിരമ്
മുതിർന്ന മക്കളെ പൂരുവിന് ഏൽപ്പിച്ച ശേഷം, രാജാവ് ദീർഘകാലം കാട്ടിൽ ഫലവും കിഴങ്ങും മാത്രം കഴിച്ച് ജീവിച്ചു.
ശംസിതാത്മാ ജിതക്രോധസ്തര്പയന്പിതൃദേവതാഃ। അഗ്നീംശ്ച വിധിവജ്ജുഹ്വന്വാനപ്രസ്ഥവിധാനതഃ
സ്വയം നിയന്ത്രിതനും കോപം ജയിച്ചവനും ആയ യയാതി, പിതൃദേവന്മാരെയും അഗ്നികളെയും വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിന്റെ നിയമപ്രകാരം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
അഥിതീന്പൂജയാമാസ വന്യേന ഹവിഷാ വിഭുഃ। ശിലോഞ്ഛവൃത്തിമാസ്ഥായ ശേഷാന്നകൃതഭോജനഃ
വന്യഭക്ഷ്യങ്ങൾ കൊണ്ടു അതിഥികളെ ആദരിച്ചു, ശിലോഞ്ചവൃത്തി സ്വീകരിച്ച്, ശേഷിച്ച അന്നം മാത്രം കഴിച്ചു.