സോഽഭിധ്യായന്നുത്പതിഷ്ണന്നിഹന്യാ- ദനാദരേണാപ്രതിബുധ്യമാനഃ। നൈനം മൃത്യുര്മൃത്യുരിവാത്തി ഭൂത്വാ ഏവം വിദ്വാന്യോ വിനിഹന്തി കാമാന്
ആസൂയ ഉയരുന്നിടത്തും, അതിൽ വീഴാതെ ജാഗരൂകതയോടെ ഇരിക്കുന്നവനെ, മരണത്തിന് തന്നെ അതിനെ പോലെ, മരണം തിന്നുകയില്ല. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനി ആഗ്രഹങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
കാമാനുസാരീ പുരുഷഃ കാമാനനു വിനശ്യതി। കാമാന്വ്യുദസ്യ ധുനുതേ യത്കിഞ്ചിത്പുരുഷോ രജഃ
ആഗ്രഹങ്ങളെ പിന്തുടരുന്ന മനുഷ്യൻ ആ ആഗ്രഹങ്ങളോടൊപ്പം തന്നെ നശിക്കുന്നു; എന്നാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവൻ മനസ്സിലെ മലിനതയൊക്കെ തള്ളിക്കളയുന്നു.
തമോപ്രകാശോ ഭൂതാനാം നരകോഽയം പ്രദൃശ്യതേ। മുഹ്യന്ത ഇവ ധാവന്തി ഗച്ഛന്തഃ ശ്വഭ്രമുന്മുഖാഃ
ജീവികളിൽ കാണുന്ന ഈ ഇരുട്ടും വെളിച്ചവും നരകമായി തോന്നുന്നു; അവർ ഭ്രമിച്ചവരെപ്പോലെ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു, തലകീഴായി അഗാധതയിലേക്കാണ് അവർ പോകുന്നത്.
അമൂഢവൃത്തേഃ പുരുഷസ്യേഹ കുര്യാ- ത്കിം വൈ മൃത്യുസ്താര്ണ ഇവാസ്യ വ്യാഘ്രഃ । അമന്യമാനഃ ക്ഷത്രിയ കിഞ്ചിദന്യ- ന്നാധീയതേ താര്ണ ഇവാസ്യ സര്പഃ
അവിവേചനമില്ലാതെ നന്നായി ജീവിക്കുന്നവനോട് മരണം എന്ത് ചെയ്യും? കടന്നുപോയവനോട് കടുവയ്ക്ക് പോലെയാണ് അതിന്റെ അവസ്ഥ. മറ്റൊന്നും മനസ്സിലാക്കാതെ, അങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നവൻ മറ്റൊന്നും പഠിക്കാറില്ല; കടന്നുപോയവനോട് പാമ്പിന് പോലെയാണ് അതിന്റെ അവസ്ഥ.
ര്മൃത്യോര്യഥാ വിഷയം പ്രാപ്യ മര്ത്യഃ
മരണത്തിന്റെ ലോകത്തേക്ക് എത്തിയ മനുഷ്യൻപോലെ—
യാനേവാഹുരിജ്യയാ സാധുലോകാന് ദ്വിജാതീനാം പുണ്യതമാന്സനാതനാത്। തേഷാം പരാര്ഥം കഥയന്തീഹ വേദാ ഏതദ്വിദ്വാന്നൈതി കഥം നു കര്മ
യജ്ഞംകൊണ്ടു നേടാമെന്ന് പറയുന്ന, ദ്വിജന്മാർക്ക് ഏറ്റവും പുണ്യവും ശാശ്വതവുമായ ലോകങ്ങൾക്കുറിച്ച്, വേദങ്ങൾ ഇവിടെ മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണത്തിനായി പറയുന്നു. ഇതറിയുന്നവൻ എങ്ങനെ കര്മ്മത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കും?
ഏവം ഹ്യവിദ്വാനുപയാതി തത്ര തത്രാര്ഥജാതം ച വദന്തി വേദാഃ। സവേഹ ആയാതി പരം പരാത്മാ പ്രയാതി മാര്ഗേണ നിഹത്യ മാര്ഗാന്
അജ്ഞാനികൾ അവിടേക്ക് പോകുന്നു; വേദങ്ങൾ പലവിധ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ പരമാത്മാവ് എല്ലാ വഴികളും തകർത്തു, ശരിയായ വഴിയിലൂടെ പുറപ്പെടുന്നു.
കോഽസൌ നിയുങ്ക്തേ തമജം പുരാണം സ ചേദിദം സര്വമനുക്രമേണ। കിം വാസ്യ കാര്യമഥവാ സുഖം ച തന്മേ വിദ്വന്ബ്രൂഹി സര്വം യഥാവത്
ആ അജനം, പുരാതനമായവനെ ആരാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്? അവൻ എല്ലാം ക്രമത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവന്റെ ലക്ഷ്യം എന്ത്? അവന് സന്തോഷം എന്താണ്? ജ്ഞാനി, ഇതെല്ലാം ശരിയായി എന്നോട് പറയൂ.
ദോഷോ മഹാനത്ര വിഭേദയോഗേ ഹ്യനാദിയോഗേന ഭവന്തി നിത്യാഃ। തഥാസ്യ നാധിക്യമപൈതി കിഞ്ചി- ദനാദിയോഗേന ഭവന്തി പുംസഃ
വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ വലിയ ഒരു ദോഷം ഉണ്ട്; ആദിയില്ലാത്ത ബന്ധം കൊണ്ടു ഇവ ശാശ്വതമാണ്. അതുപോലെ, അവനിൽ ഒന്നും കുറയുന്നില്ല; ആദിയില്ലാത്ത ബന്ധം കൊണ്ടു മനുഷ്യനിൽ ഇവ ഉണ്ടാകുന്നു.
യ ഏതദ്വാ ഭഗവാന്സ നിത്യോ വികാരയോഗേന കരോതി വിശ്വമ്। തഥാച തച്ഛക്തിരിതി സ്മ മന്യതേ। തഥാര്ഥയോഗേന ഭവന്തി വേദാഃ
ഭഗവാൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ ശാശ്വതനാണ്; പരിവർത്തനത്തിന്റെ ബന്ധം കൊണ്ടു അവൻ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതാണ് അവന്റെ ശക്തിയെന്ന് കരുതുന്നു; അങ്ങനെ വസ്തുക്കളോടുള്ള ബന്ധം കൊണ്ടു വേദങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
യസ്മാദ്ധര്മാന്നാചരന്തീഹ കേചി- ത്തഥാ ധര്മാന്കേചിദിഹാചരന്തി। ധര്മഃ പാപേന പ്രതിഹന്യതേ സ്വി- ദുതാഹോ ധര്മഃ പ്രതിഹന്തി പാപമ്
ഇവിടെ ചിലർ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കാറില്ല, ചിലർ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; പാപം കൊണ്ടു ധർമ്മം തടയപ്പെടുന്നോ, അല്ലെങ്കിൽ ധർമ്മം പാപത്തെ തടയുന്നോ?
തസ്മിന്സ്ഥിതൌ വാപ്യുഭയം ഹി നിത്യം ജ്ഞാനേന വിദ്വാന്പ്രതിഹന്തി സിദ്ധമ്। തഥാന്യഥാ പുണ്യമുപൈതി ദേഹീ തഥാഗതം പാപമുപൈതി സിദ്ധമ്
ഇരുവിധത്തിലും ഇവ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കും; ജ്ഞാനി അറിവുകൊണ്ട് ഉറപ്പുള്ളതിനെ അതിജയിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ശരീരധാരി പുണ്യം നേടുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഉറപ്പായ പാപം നേടുന്നു.
ഗത്വോഭയം കര്മണാ യുജ്യതേ സ്ഥിരം ശുഭസ്യ പാപസ്യ സ ചാപി കര്മണാ। ധര്മേണ പാപം പ്രണുദതീഹ വിദ്വാന് ധര്മോ ബലീയാനിതി തത്ര വിദ്ധിഃ
ഇരുവിധത്തിലേക്കും പോയാൽ, മനുഷ്യൻ നല്ലതിലും ചീത്തയിലും കര്മ്മത്തിലൂടെ ഉറപ്പായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ ജ്ഞാനി ധർമ്മംകൊണ്ട് പാപം അകറ്റുന്നു; ഈ കാര്യത്തിൽ ധർമ്മം ശക്തമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
യാനിഹാഹുഃ സ്വസ്യ ധര്മസ്യ ലോകാ- ന്ദ്വിജാതീനാം പുണ്യകൃതാം സനാതനാന്। തേഷാം ക്രമാന്കഥയ തതോഽപി ചാന്യാ- ന്നൈതദ്വിദ്വന്വേത്തുമിച്ഛാമി കര്മ
സ്വന്തം ധർമ്മത്തിന്റെ ലോകങ്ങൾ, ദ്വിജന്മാർക്ക് ശാശ്വതവും പുണ്യമുള്ളതുമായ ലോകങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നവയുടെ ക്രമം, അതിനപ്പുറത്തുള്ള മറ്റുള്ളവയും നീ പറയണം. ജ്ഞാനി, ഈ കര്മ്മം ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യേഷാം വ്രതേഽഥ വിസ്പര്ധാ ബലേ ബലവതാമിവ। തേ ബ്രാഹ്മണാ ഇതഃ പ്രേത്യ സ്വര്ഗേ യാന്തി പ്രകാശതാമ്
വ്രതങ്ങളിൽ പരസ്പരം മത്സരിക്കുന്നതുപോലെ, ശക്തന്മാരുടെ ശക്തിയെപ്പോലെ, അങ്ങനെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട് സ്വർഗത്തിൽ പ്രകാശത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
യേഷാം ധര്മേ ച വിസ്പര്ധാ തേഷാം ജജ്ജ്ഞാനസാധനമ്। തേ ബ്രാഹ്മണാ ഇതോ മുക്താഃ സ്വര്ഗം യാന്തി ത്രിവിഷ്ടപമ്
ധർമ്മത്തിൽ മത്സരവും, അറിവാണ് മാർഗ്ഗവുമുള്ളവർ, അങ്ങനെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇവിടെ നിന്ന് മോചിതരായി സ്വർഗത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതലോകത്തേക്ക് എത്തുന്നു.
തസ്യ സമ്യക്സമാചാരമാഹുര്വേദവിദോ ജനാഃ। നൈനം മന്യേത ഭൂയിഷ്ഠം ബാഹ്യമാഭ്യന്തരം ജനമ്
വേദം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു, അവന്റെ പെരുമാറ്റം ശരിയാണെന്ന്. പുറത്തുള്ളവരെയോ അകത്തുള്ളവരെയോ, അധികംപേർക്കും അവനോടു തുല്യനായി കരുതേണ്ടതില്ല.
യത്ര മന്യേത ഭൂയിഷ്ഠം പ്രാവൃഷീവ തൃണോദകമ്। അന്നം പാനം ബ്രാഹ്മണസ്യ തഞ്ജീവോന്നാനുസംജ്വരേത്
മഴക്കാലത്ത് പുല്ലും വെള്ളവും എങ്ങുമുള്ളതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണന് ഭക്ഷണവും കുടിവെള്ളവും എവിടെയുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നിടത്ത്, അവൻ അതുകൊണ്ട് മാത്രം ജീവനം പുലർത്തണം.
യത്രാകഥയമാനസ്യ പ്രയച്ഛത്യശിവം ഭയമ്। അതിരിക്തമിവാകുര്വന്സ ശ്രേയാന്നേതരോ ജനഃ
ആർക്കും പറയാതെ തന്നെ, ദു:ഖമോ ഭയമോ ഉണ്ടാക്കുന്നതു കൊടുക്കുന്നവൻ, അതിക്രമം ചെയ്യുന്നവനാണ്; അങ്ങനെയുള്ളവൻ മറ്റൊരാളേക്കാൾ കുറവാണ്.
യോ വാ കഥയമാനസ്യ ഹ്യാത്മാനം നാനുസംജ്വരേത്। ബ്രഹ്മസ്വം നോപഭുഞ്ജീത തദന്നം സംമതം സതാമ്। കുശവല്കലചേലാദ്യം ബ്രഹ്മസ്വം യോഗിനോ വിദുഃ
ആർ ചോദിച്ചപ്പോൾ പോലും തനിക്കു ജീവൻ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കാതെ ഇരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ സമ്പത്ത് ആസ്വദിക്കരുത്; അങ്ങനെയുള്ള ഭക്ഷണം സന്മാർഗ്ഗികൾ വിലമതിക്കുന്നു. കൂശതർപ്പും വൃക്ഷത്തൊലിയും പോലുള്ളവയാണ് ബ്രാഹ്മണന്റെ സമ്പത്ത് എന്ന് യോഗികൾ അറിയുന്നു.
യഥാ ഖം വാന്തമശ്നാതി ശ്വാ വൈ നിത്യമഭൂതയേ । ഏവം തേ വാന്തമശ്നന്തി സ്വവീര്യസ്യോപസേവനാത്
പട്ടി എപ്പോഴും താനെ ഛർദ്ദിച്ച ഭക്ഷണം തിന്നുന്നത് പോലെ, മറ്റുള്ളവരുടെ ശക്തി ഉപയോഗിച്ച് ഉപേക്ഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരും തങ്ങളുടെ നാശത്തിനാണ് അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.
നിത്യമജ്ഞാതചര്യാ മേ ഇതി മന്യേത ബ്രാഹ്മണഃ। ജ്ഞാതീനാം തു വസന്മധ്യേ നൈവം വിന്ദേത കിഞ്ചന
ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും 'ഞാൻ ആരും അറിയാത്തവനാണ്' എന്ന് കരുതണം. എന്നാൽ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ അങ്ങനെ ഒന്നും കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല.
കോഹ്യേവമന്തരാത്മാനം ബ്രാഹ്മണോ ഹന്തുമര്ഹതി। നിര്ലിങ്ഗമചലം ശുദ്ധം സര്വദ്വന്ദ്വവിവര്ജിതമ്
സ്വന്തം അന്തരാത്മാവിനെ, അതായത് അടയാളങ്ങളില്ലാത്തതും അചഞ്ചലവും ശുദ്ധവും എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങളും വിട്ടതുമായ അതിനെ, ആരാണ് നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുക?
യോഽന്യഥാ സന്തമാത്മാനമന്യഥാ പ്രതിപദ്യതേ। കിം തേന ന കൃതം പാപം ചോരേണാത്മാപഹാരിണാ
താൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉള്ളതിനെക്കാൾ വ്യത്യസ്തമായി തന്നെ കാണുന്നവൻ, സ്വയം തന്നെ മോഷ്ടിക്കുന്ന കള്ളനാണ്; അവൻ ചെയ്തിട്ടില്ലാത്ത പാപം എന്താണ്?
അശ്രാന്തഃ സ്യാദനാദാതാ സംമതോ നിരുപദ്രവഃ। ശിഷ്ടോ ന ശിഷ്ടവത്സ സ്യാദ്ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിത്കവിഃ
അവൻ ക്ഷീണമില്ലാത്തവനും, എടുക്കാത്തവനും, ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും, പ്രശ്നങ്ങളില്ലാത്തവനും ആകണം; ബ്രഹ്മം അറിയുന്ന ജ്ഞാനിയാവുമ്പോൾ, വെറും ശിഷ്യനുപോലെ പെരുമാറരുത്.
അനാഢ്യാ മാനുഷേ വിത്തേ ആഢ്യാ ദൈവേ തഥാ ക്രതൌ । തേ ദുര്ധര്ഷാ ദുഷ്പ്രകമ്പ്യാസ്താന്വിദ്യാദ്ബ്രഹ്മണസ്തനുമ്
മാനുഷിക സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്തവരും, ദൈവികവും യാഗസമ്പത്തിലും സമ്പന്നരായവരും, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരാണ്; അവരെ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ശരീരമായി അറിയണം.
സര്വാന്ഖിഷ്ടകൃതോ ദേവാന്വിദ്യാദ്യ ഇഹ കശ്ചന। ന സ മാനോ ബ്രാഹ്മണസ്യ തസ്മിന്പ്രയതതേ സ്വയമ്
ഇവിടെ ആരെങ്കിലും എല്ലാ ദേവതകളെയും കോപിപ്പിച്ചാൽ, അങ്ങനെയുള്ള ശ്രമത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന ബ്രാഹ്മണന് ആദരം ലഭിക്കില്ല.
യമപ്രയതമാനം തു മാനയന്തി സമാഹിതാഃ । ന മാന്യമാനോ മന്യേത നാവമാനേഽതിസംജ്വരേത്
ആദരത്തിനായി ശ്രമിക്കാത്തവനെയാണ് സമാധാനമുള്ളവർ ആദരിക്കുന്നത്; ആദരിക്കപ്പെടാതിരുന്നാൽ അവൻ അവമാനിതനായി കരുതരുത്, അതിനാൽ അതിയായി ദു:ഖിക്കേണ്ടതുമില്ല.
ലോകഃ സ്വഭാവവൃത്തിര്ഹി നിമേഷോന്മഷവത്സദാ। വിദ്വാംസോ മാനയന്തീഹ ഇതി മന്യേത മാനിതഃ
ലോകം എപ്പോഴും സ്വഭാവപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു, കണ്ണ് മടക്കുന്നതുപോലെ. ആദരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, 'ഇവിടെ ജ്ഞാനികൾ ആദരിക്കുന്നു' എന്ന് കരുതണം.
അധര്മനിപുണാ മുഢാ ലോകേ മായാവിശാരദാഃ । ന മാന്യം മാനയിഷ്യന്തി ഏവം മന്യേത മാനിതഃ
അധർമ്മത്തിൽ നിപുണരും, മായയിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ള മണ്ടന്മാർ, ആദരിക്കേണ്ടവരെ ആദരിക്കില്ല; അതിനാൽ ആദരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അങ്ങനെ തന്നെ കരുതണം.