കിം ത്വം ന വേദ തദ്ഭൂയോ യന്മേ ബ്രൂയാത്സനാതനഃ। ത്വമേവ വിദുര ബ്രൂഹി പ്രജ്ഞാശേഷോഽസ്തി ചേത്തവ
നിത്യനായവൻ എന്നോട് പറയുന്നതെന്താണെന്ന് നീ അറിയുന്നില്ലേ? നീയല്ലേ, വിദ്യുരാ, എല്ലാം മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ? അതിനാൽ നീ തന്നെയാണ് ഇതെനിക്ക് പറയേണ്ടത്.
ശൂദ്രയോനാവഹം ജാതോ നാതോഽന്യദ്വക്തുമുത്സഹേ। കുമാരസ്യ തു യാബുദ്ധിര്വേദ താം ശാശ്വതീമഹമ്
ഞാൻ ശൂദ്രസ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ്, അതിനാൽ വേറെ ഒന്നും പറയാൻ ധൈര്യമില്ല. എന്നാൽ രാജകുമാരൻ വേദങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയുന്ന ജ്ഞാനം ഞാൻ ശാശ്വതമായതാണെന്ന് കരുതുന്നു.
ബ്രാഹ്മീം ഹി യോനിമാപന്നഃ സഗുഹ്യമപി യോ വദേത്। ന തേന ഗര്ഹ്യോ ദേവാനാം തസ്മാദേതദ്ബ്രവീമി തേ
ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ രഹസ്യമായതും പറഞ്ഞാലും ദേവന്മാർക്ക് അവനെ കുറ്റം പറയാനാവില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിന്നോട് ഇതു പറയുന്നത്.
ബ്രവീഹി വിദുര ത്വം മേ പുരാണം തം സനാതനമ് । കഥമേതേന ദേഹേന സ്യാദിഹൈവ സമാഗമഃ
വിദ്യുരാ, നീ എന്നോട് ആ പുരാതനമായ ശാശ്വതമായ ഉപദേശം പറയണം. ഈ ശരീരത്തോടെ എങ്ങനെ ഐക്യം ഉണ്ടാകാമെന്നു പറയൂ.
ചിന്തയാമാസ വിദുരസ്തഭൃഷിം ശംസിതവ്രതമ്। സ ച തച്ചിന്തിതം ജ്ഞാത്വാ ദര്ശയാമാസ ഭാരത
വിദുരൻ വ്രതശുദ്ധിയാൽ പ്രശസ്തനായ സന്യാസിയെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. ആ മഹാത്മാവ് അവന്റെ ചിന്ത മനസ്സിലാക്കി അതു വെളിപ്പെടുത്തി.
സ ചൈനം പ്രതിജഗ്രാഹ വിധിദൃഷ്ടേന കര്മണാ । സുഖോപവിഷ്ടം വിശ്രാന്തമഥൈനം വിദുരോഽബ്രവീത്
അവൻ നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ അവനെ സ്വീകരിച്ചു; സുഖമായി ഇരുന്ന് വിശ്രമിച്ചപ്പോൾ വിദ്യുരൻ അവനോട് സംസാരിച്ചു.
ഭഗവന്സംശയഃ കശ്ചിദ്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ മാനസഃ । യോ ന ശക്യോ മയാ വക്തും ത്വമസ്മൈ വക്തുമര്ഹസി
ഭഗവൻ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു സംശയമുണ്ട്, ഞാൻ അതു പറയാൻ കഴിയുന്നില്ല. അതിനാൽ, നീ തന്നെയാണ് അവനോട് പറയേണ്ടത്.
യം ശ്രത്വാഽയം മനുഷ്യേന്ദ്രഃ സര്വദുഃഖാതിഗോ ഭവേത്
അത് കേട്ടാൽ ഈ മനുഷ്യരാജാവ് എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞു പോകും.
ലാഭാലാഭൌ പ്രിയദ്വേഷ്യൌ യഥൈനം ന ജരാന്തകൌ। വിഷഹേരന്ഭയാമര്ഷൌ ശ്രുത്പിപാസേ മദോദ്ഭവൌ । അരതിശ്ചൈവ തന്ദ്രീ ച കാമക്രോധൌ ക്ഷയോദയൌ
ലാഭം നഷ്ടം, ഇഷ്ടം അനിഷ്ടം, അവനെ വൃദ്ധിയും മരണവും കീഴടക്കരുത്; ഭയം കോപം, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ദാഹവും വിശപ്പും, അതുപോലെ അസന്തോഷം, മന്ദത, ആസക്തിയും ക്രോധവും, ക്ഷയം വളർച്ചയും.
തതോ രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രോ മനീഷീ സംപൂജ്യ വാക്യം വിദുരേരിതം തത്। സനത്സുജാതം രഹിതേ മഹാത്മാ പപ്രച്ഛ ബുദ്ധിം പരമാം ബുഭൂഷന്
അതിനുശേഷം ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ബുദ്ധിമാൻ, വിദ്യുരന്റെ വാക്കുകൾ ആദരപൂർവം കേട്ടു. പരമജ്ഞാനം ആഗ്രഹിച്ച് മഹാത്മാവായ സനത്സുജാതനോട് ഒറ്റയ്ക്ക് ചോദിച്ചു.
സനത്സുജാത യദിമം ശൃണോമി ന മൃത്യുരസ്തീതി തവോപദേശമ്। ദേവാസുരാ ഹ്യാചരന്ബ്രഹ്മചര്യ- മമൃത്യവേ തത്കതരന്നു സത്യമ്
സനത്സുജാതാ, ഞാൻ നിന്റെ ഉപദേശത്തിൽ മരണമില്ലെന്നു കേൾക്കുന്നു. എന്നാൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അമൃതതയ്ക്കായി ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടു. അതിൽ ഏതാണ് സത്യം?
അമൃത്യും കര്മണാ കേചിന്മൃത്യുര്നാസ്തീതി ചാപരേ। ശൃണു മേ ബ്രുവതോ രാജന്യഥൈതന്മാ വിശങ്കിഥാഃ
ചിലർ പറയുന്നു കർമ്മത്തിലൂടെ അമൃതത ലഭിക്കും, മറ്റുള്ളവർ മരണമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. രാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കൂ, സംശയിക്കേണ്ട.
ഉഭേ സത്യേ ക്ഷത്രിയാദ്യ പ്രവൃത്തേ മോഹോ മൃത്യുഃ സംമതോഽയം കവീനാമ്। പ്രമാദം വൈ മൃത്യുമഹം ബ്രവീമി തഥാഽപ്രമാദമമൃതത്വം ബ്രവീമി
ഇരുവരും സത്യമാണെന്ന് ക്ഷത്രിയർ പറയുന്നു. ജ്ഞാനികൾക്ക് ഭ്രമം തന്നെയാണ് മരണം. ഞാൻ പറയുന്നു അശ്രദ്ധയാണ് മരണം, അതുപോലെ ജാഗ്രതയാണ് അമൃതത.
പ്രമാദാദ്വൈ അസുരാഃ പരാഭവ- ന്നപ്രമാദാദ്ബ്രഹ്മഭൂതാഃ സുരാശ്ച। നൈവ മൃത്യുര്വ്യാഘ്ര ഇവാത്തി ജന്തൂ- ന്ന ഹ്യസ്യ രൂപമുപലഭ്യതേ ഹി
അശ്രദ്ധ മൂലം അസുരന്മാർ നശിച്ചു, ജാഗ്രത മൂലം ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മസ്വരൂപരായി. മരണം പുലിയെപ്പോലെ ജീവികളെ തിന്നുന്നില്ല, അതിന്റെ രൂപം ആരും കാണുന്നില്ല.
യമം ത്വേകേ മൃത്യുമതോഽന്യമാഹു- രാത്മാവാസമമൃതം ബ്രഹ്മചര്യമ്। പിതൃലോകേ രാജ്യമനുശാസ്തി ദേവഃ ശിവഃ ശിവാനാമശിവോഽശിവാനാമ്
ചിലർ യമനെ മരണത്തിന്റെ അധിപനെന്ന് പറയുന്നു, ചിലർ ആത്മാവിലും ബ്രഹ്മചര്യത്തിലും അമൃതതയുണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. പിതൃലോകത്ത് ദേവൻ ആധിപത്യം വഹിക്കുന്നു; ശുഭന്മാർക്ക് ശുഭൻ, അശുഭന്മാർക്ക് അശുഭൻ.
അസ്യാദേശാന്നിഃസരതേ നരാണാം ക്രോധഃ പ്രമാദോ ലോഭരൂപശ്ച മൃത്യുഃ। അഹം ഗതേനൈവ ചരന്വിമാര്ഗാ- ന്ന ചാത്മനോ യോഗമുപൈതി കശ്ചിത്
ഈ ഉപദേശത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിൽ കോപം, അശ്രദ്ധ, ലാഭം എന്നിവ ഉയരുന്നു, അവയെല്ലാം മരണത്തിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്. മനസ്സു തെറ്റിയവൻ വഴിതെറ്റി നടക്കുന്നു, ആരും ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടുന്നില്ല.
തേ മോഹിതാസ്തദ്വശേ വര്തമാനാ ഇതഃ പ്രേതാസ്തത്ര പുനഃ പതന്തി। തതസ്താന്ദേവാ അനുവിപ്ലവന്തേ അതോ മൃത്യുര്മരണാദഭ്യുപൈതി
അവരിൽ ഭ്രമം പിടിച്ചവരും അതിന്റെ അധീനരായവരും ഇവിടെ നിന്ന് പോയി അവിടെ വീണ്ടും വീഴുന്നു. പിന്നെ ദേവന്മാർ അവരെ അലട്ടുന്നു, അങ്ങനെ മരണം മരണമൂലം അടുത്ത് വരുന്നു.
കര്മോദയേ കര്മഫലാനുരാഗാ- സ്തത്രാനു തേ യാന്തി ന തരന്തി മൃത്യുമ് । സദര്ഥയോഗാനവഗമാത്സമന്താ- ത്പ്രവര്തതേ ഭോഗഭോഗേന ദേഹീ
കർമ്മം ആരംഭിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലത്തിൽ ആസക്തി ഉണ്ടാകുന്നു; അങ്ങനെ അവർ പോകുന്നു, പക്ഷേ മരണത്തെ അതിജയിക്കാറില്ല. യഥാർത്ഥ ഐക്യം അറിയാത്തതിനാൽ, ശരീരധാരി എല്ലായിടത്തും അനുഭവങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.
തദ്വൈ മഹാമോഹനമിന്ദ്രിയാണാം മിഥ്യാര്ഥയോഗസ്യ ഗതിര്ഹി നിത്യാ। മിഥ്യാര്ഥയോഗാഭിഹതാന്തരാത്മാ സ്മരന്നുപാസ്തേ വിഷയാന്സമന്താത്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കുള്ള മഹത്തായ മായയാണ് ഇതു; വ്യാജമായ വസ്തുക്കളോടുള്ള ബന്ധം എപ്പോഴും തുടരും. അങ്ങനെ വ്യാജബന്ധം കൊണ്ടു അകത്തുള്ള മനസ്സ് ബാധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവൻ ചുറ്റും എല്ലായിടത്തും ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ ഓർത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അഭിധ്യാ വൈ പ്രഥമം ഹന്തി ലോകാന് കാമക്രോധാവനുഗൃഹ്യാശു പശ്ചാത്। ഏതേ ബാലാന്മൃത്യവേ പ്രാപയന്തി ധീരാസ്തു ധൈര്യേണ തരന്തി മൃത്യുമ്
ആസൂയ ആദ്യം മനുഷ്യരെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ഉടനെ അതിനൊപ്പം ആസക്തിയും കോപവും അവരെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. ഈ വഴിയിൽ അജ്ഞാനികൾ മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ധൈര്യത്തോടെ നിലനിൽക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ മരണത്തെ അതിജയിക്കുന്നു.
സോഽഭിധ്യായന്നുത്പതിഷ്ണന്നിഹന്യാ- ദനാദരേണാപ്രതിബുധ്യമാനഃ। നൈനം മൃത്യുര്മൃത്യുരിവാത്തി ഭൂത്വാ ഏവം വിദ്വാന്യോ വിനിഹന്തി കാമാന്
ആസൂയ ഉയരുന്നിടത്തും, അതിൽ വീഴാതെ ജാഗരൂകതയോടെ ഇരിക്കുന്നവനെ, മരണത്തിന് തന്നെ അതിനെ പോലെ, മരണം തിന്നുകയില്ല. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനി ആഗ്രഹങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
കാമാനുസാരീ പുരുഷഃ കാമാനനു വിനശ്യതി। കാമാന്വ്യുദസ്യ ധുനുതേ യത്കിഞ്ചിത്പുരുഷോ രജഃ
ആഗ്രഹങ്ങളെ പിന്തുടരുന്ന മനുഷ്യൻ ആ ആഗ്രഹങ്ങളോടൊപ്പം തന്നെ നശിക്കുന്നു; എന്നാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവൻ മനസ്സിലെ മലിനതയൊക്കെ തള്ളിക്കളയുന്നു.
തമോപ്രകാശോ ഭൂതാനാം നരകോഽയം പ്രദൃശ്യതേ। മുഹ്യന്ത ഇവ ധാവന്തി ഗച്ഛന്തഃ ശ്വഭ്രമുന്മുഖാഃ
ജീവികളിൽ കാണുന്ന ഈ ഇരുട്ടും വെളിച്ചവും നരകമായി തോന്നുന്നു; അവർ ഭ്രമിച്ചവരെപ്പോലെ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു, തലകീഴായി അഗാധതയിലേക്കാണ് അവർ പോകുന്നത്.
അമൂഢവൃത്തേഃ പുരുഷസ്യേഹ കുര്യാ- ത്കിം വൈ മൃത്യുസ്താര്ണ ഇവാസ്യ വ്യാഘ്രഃ । അമന്യമാനഃ ക്ഷത്രിയ കിഞ്ചിദന്യ- ന്നാധീയതേ താര്ണ ഇവാസ്യ സര്പഃ
അവിവേചനമില്ലാതെ നന്നായി ജീവിക്കുന്നവനോട് മരണം എന്ത് ചെയ്യും? കടന്നുപോയവനോട് കടുവയ്ക്ക് പോലെയാണ് അതിന്റെ അവസ്ഥ. മറ്റൊന്നും മനസ്സിലാക്കാതെ, അങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നവൻ മറ്റൊന്നും പഠിക്കാറില്ല; കടന്നുപോയവനോട് പാമ്പിന് പോലെയാണ് അതിന്റെ അവസ്ഥ.
ര്മൃത്യോര്യഥാ വിഷയം പ്രാപ്യ മര്ത്യഃ
മരണത്തിന്റെ ലോകത്തേക്ക് എത്തിയ മനുഷ്യൻപോലെ—
യാനേവാഹുരിജ്യയാ സാധുലോകാന് ദ്വിജാതീനാം പുണ്യതമാന്സനാതനാത്। തേഷാം പരാര്ഥം കഥയന്തീഹ വേദാ ഏതദ്വിദ്വാന്നൈതി കഥം നു കര്മ
യജ്ഞംകൊണ്ടു നേടാമെന്ന് പറയുന്ന, ദ്വിജന്മാർക്ക് ഏറ്റവും പുണ്യവും ശാശ്വതവുമായ ലോകങ്ങൾക്കുറിച്ച്, വേദങ്ങൾ ഇവിടെ മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണത്തിനായി പറയുന്നു. ഇതറിയുന്നവൻ എങ്ങനെ കര്മ്മത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കും?
ഏവം ഹ്യവിദ്വാനുപയാതി തത്ര തത്രാര്ഥജാതം ച വദന്തി വേദാഃ। സവേഹ ആയാതി പരം പരാത്മാ പ്രയാതി മാര്ഗേണ നിഹത്യ മാര്ഗാന്
അജ്ഞാനികൾ അവിടേക്ക് പോകുന്നു; വേദങ്ങൾ പലവിധ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ പരമാത്മാവ് എല്ലാ വഴികളും തകർത്തു, ശരിയായ വഴിയിലൂടെ പുറപ്പെടുന്നു.
കോഽസൌ നിയുങ്ക്തേ തമജം പുരാണം സ ചേദിദം സര്വമനുക്രമേണ। കിം വാസ്യ കാര്യമഥവാ സുഖം ച തന്മേ വിദ്വന്ബ്രൂഹി സര്വം യഥാവത്
ആ അജനം, പുരാതനമായവനെ ആരാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്? അവൻ എല്ലാം ക്രമത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവന്റെ ലക്ഷ്യം എന്ത്? അവന് സന്തോഷം എന്താണ്? ജ്ഞാനി, ഇതെല്ലാം ശരിയായി എന്നോട് പറയൂ.
ദോഷോ മഹാനത്ര വിഭേദയോഗേ ഹ്യനാദിയോഗേന ഭവന്തി നിത്യാഃ। തഥാസ്യ നാധിക്യമപൈതി കിഞ്ചി- ദനാദിയോഗേന ഭവന്തി പുംസഃ
വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ വലിയ ഒരു ദോഷം ഉണ്ട്; ആദിയില്ലാത്ത ബന്ധം കൊണ്ടു ഇവ ശാശ്വതമാണ്. അതുപോലെ, അവനിൽ ഒന്നും കുറയുന്നില്ല; ആദിയില്ലാത്ത ബന്ധം കൊണ്ടു മനുഷ്യനിൽ ഇവ ഉണ്ടാകുന്നു.
യ ഏതദ്വാ ഭഗവാന്സ നിത്യോ വികാരയോഗേന കരോതി വിശ്വമ്। തഥാച തച്ഛക്തിരിതി സ്മ മന്യതേ। തഥാര്ഥയോഗേന ഭവന്തി വേദാഃ
ഭഗവാൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ ശാശ്വതനാണ്; പരിവർത്തനത്തിന്റെ ബന്ധം കൊണ്ടു അവൻ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതാണ് അവന്റെ ശക്തിയെന്ന് കരുതുന്നു; അങ്ങനെ വസ്തുക്കളോടുള്ള ബന്ധം കൊണ്ടു വേദങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.