വിശ്വാച്യാ സഹിതോ രേമേ വ്യഭ്രാജന്നന്ദനേ വനേ। അലകായാം സ കാലം തു മേരുശൃങ്ഗേ തഥോത്തരേ
അവൻ വിശ്വാചിയോടൊപ്പം നന്ദനവനത്തിൽ പ്രകാശപൂർവ്വം ആനന്ദിച്ചു; അലകായിലും, മേറു പർവ്വതത്തിന്റെ വടക്കൻ ചൂഡയിലും കാലം ചെലവിട്ടു.
യദാ സ പശ്യതേ കാലം ധര്മാത്മാ തം മഹീപതിഃ। പൂര്ണം മത്വാ തതഃ കാലം പൂരും പുത്രമുവാച ഹ
ആ ധാർമ്മികനായ രാജാവ് തന്റെ കാലം പൂർണ്ണമായി കഴിഞ്ഞതായി കണ്ടപ്പോൾ, അതു മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ മകൻ പൂരുവിനോട് പറഞ്ഞു.
യഥാകാമം യഥോത്സാഹം യഥാകാലമരിന്ദമ। സേവിതാ വിഷയാഃ പുത്ര യൌവനേന മയാ തവ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന മകനേ, ഞാൻ എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, ഉത്സാഹത്തോടെയും യൗവനകാലത്തും, നിന്റെ خاطرം ഈ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
ന ജാതു കാമഃ കാമാനാമുപഭോഗേന ശാമ്യതി। ഹവിഷാ കൃഷ്ണവര്ത്മേവ ഭൂയ ഏവാഭിവര്ധതേ
ആഗ്രഹങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു കൊണ്ടു ഒരിക്കലും ശമിക്കാറില്ല; clarified butter അഗ്നിയിൽ ഒഴിച്ചാൽ അഗ്നി കൂടുതൽ വളരുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹം കൂടി വളരുന്നു.
യത്പൃഥിവ്യാം വ്രീഹിയവം ഹിരണ്യം പശവഃ സ്ത്രിയഃ। ഏകസ്യാപി ന പര്യാപ്തം തസ്മാന്നൃഷ്ണാം പരിത്യജേത്
ഭൂമിയിൽ ഉള്ള എല്ലാ അരിയും യവവും പൊന്നും പശുക്കളും സ്ത്രീകളും ഒരാൾക്കു പോലും മതിയാവില്ല; അതുകൊണ്ട് ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിക്കണം.
യാ ദുസ്ത്യജാ ദുര്മതിഭിര്യാ ന ജീര്യതി ജീര്യതഃ। യോഽസൌ പ്രാണാന്തികോ രോഗസ്താംതൃഷ്ണാം ത്യജതഃ സുഖമ്
മണ്ടന്മാർക്ക് ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്ത, ശരീരം വൃദ്ധമായാലും വൃദ്ധമാകാത്ത ആ തൃഷ്ണയാണ് മരണകാരിയായ രോഗം; അതു ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനാണ് സുഖം ലഭിക്കുന്നത്.
പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം മേ വിഷയാസക്തചേതസഃ। തഥാപ്യനുദിനം തൃഷ്ണാ മമൈതേഷ്വഭിജായതേ
ആയിരം വർഷം മുഴുവൻ എന്റെ മനസ്സ് സുഖങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടമായിരുന്നു; എന്നിട്ടും, ദിവസേന ഈ ആഗ്രഹം മാത്രം കൂടി വളർന്നു.
തസ്മാദേനാമഹം ത്യക്ത്വാ ബ്രഹ്മണ്യാധായ മാനസമ്। നിര്ദ്വന്ദ്വോ നിര്മമോ ഭൂത്വാ ചരിഷ്യാമി മൃഗൈഃ സഹ
അതുകൊണ്ട്, ഇതൊക്കെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞാൻ മനസ്സ് പരമാത്മാവിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി, ഇരട്ടത്വവും സ്വാർത്ഥതയും വിട്ട്, മൃഗങ്ങളോടൊപ്പം ജീവിക്കും.
പൂരോ പ്രീതോഽസ്മി ഭദ്രം തേ ഗൃഹാണേദം സ്വയൌവനമ്। രാജ്യം ചേദം ഗൃഹാണ ത്വം `യാവദിച്ഛസി യൌവനമ്। താവദ്ദീര്ഘായുഷാ ഭുങ്ഖ' ത്വം ഹി മേ പ്രിയകൃത്സുതഃ
പൂരുവേ, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തോഷവാനാണ്; നിനക്ക് എല്ലാ ഭദ്രതയും ഉണ്ടാകട്ടെ! എന്റെ യൗവനവും ഈ രാജ്യവും നീ സ്വീകരിക്കൂ; നീ എത്രകാലം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അത്രയും കാലം യൗവനം അനുഭവിച്ച്, ദീർഘായുസോടെ ഭരിക്കൂ. നീ എന്റെ പ്രിയപുത്രനാണ്.
പ്രതിപേദേ ജരാം രാജാ യയാതിര്നാഹുഷസ്തദാ। യൌവനം പ്രതിപേദേ ച പൂരുഃ സ്വം പുനരാത്മവാന്
അപ്പോൾ നാഹുഷന്റെ മകനായ യയാതി വൃദ്ധാവസ്ഥ സ്വീകരിച്ചു; ആത്മസംയമനമുള്ള പൂരു തന്റെ യൗവനം തിരികെ നേടി.
അഭിഷേക്തുകാമം നൃപതിം പൂരും പുത്രം കനീയസമ്। ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖാ വര്ണാ ഇദം വചനമബ്രുവന്
പൂരുവിനെ, ഏറ്റവും ഇളയ മകനായി, രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റ് വർഗ്ഗങ്ങളും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കഥം ശുക്രസ്യ നപ്താരം ദേവയാന്യാഃ സുതം പ്രഭോ। ജ്യേഷ്ഠം യദുമതിക്രമ്യ രാജ്യം പൂരോഃ പ്രയച്ഛസി
പ്രഭുവേ, ശുക്രന്റെ മകനായ ദേവയാനിയുടെ മൂത്ത മകൻ യദുവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, നീ എങ്ങനെ രാജ്യം പൂരുവിന് നൽകുന്നു?
യദുര്ജ്യേഷ്ഠസ്തവ സുതോ ജാതസ്തമനു തുര്വസുഃ। ശര്മിഷ്ഠായാഃ സുതോ ദ്രുഹ്യുസ്തതോഽനുഃ പൂരുരേവ ച
നിന്റെ മൂത്ത മകനായ യദു ആദ്യം ജനിച്ചു, പിന്നെ തുര്വസു; ശർമിഷ്ഠയുടെ മകനായ ദ്രുഹ്യു, പിന്നെ അനു, ഒടുവിൽ പൂരു.
കഥം ജ്യേഷ്ഠാനതിക്രമ്യ കനീയാന്രാജ്യമര്ഹതി। ഏതത്സംബോധയാമസ്ത്വാം ധര്മം ത്വം പ്രതിപാലയ
മൂത്തവരെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഇളയവൻ എങ്ങനെ രാജ്യം അർഹിക്കുന്നു? ഇതു നിനക്ക് ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു; നീ ധർമ്മം പാലിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖാ വര്ണാഃ സര്വേ ശൃണ്വന്തു മേ വചഃ। ജ്യേഷ്ഠം പ്രതി യഥാ രാജ്യം ന ദേയം മേ കഥംചന
ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റു എല്ലാവരും എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം. രാജ്യം എപ്പോഴും മൂത്തവനു നൽകാൻ പാടില്ല.
മമ ജ്യേഷ്ഠേന യദുനാ നിയോഗോ നാനുപാലിതഃ। പ്രതികൂലഃ പിതുര്യശ്ച ന സ പുത്രഃ സതാം മതഃ
എന്റെ മൂത്തമകൻ യദു എന്റെ കല്പന അനുസരിച്ചില്ല; അച്ഛന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ നല്ല മകനായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
മാതാപിത്രോര്വചനകൃദ്ധിതഃ പഥ്യശ്ച യഃ സുതഃ। സ പുത്രഃ പുത്രവദ്യശ്ച വര്തതേ പിതൃമാതൃഷു
അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും വാക്കുകൾ അനുസരിച്ച്, അവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ജീവിക്കുന്നവൻ മാത്രമാണ് സത്യമായ മകനും, മാതാപിതാക്കൾക്ക് യഥാർത്ഥ മകനായി പെരുമാറുന്നവനും.
പുദിതി നരകസ്യാഖ്യാ ദുഃഖം ച നരകം വിദുഃ। പുതസ്ത്രാണാത്തതഃ പുത്ത്രമിഹേച്ഛന്തി പരത്ര ച
'പുതി' എന്നത് നരകത്തിന്റെ പേരാണ്; നരകം ദു:ഖം തന്നെയാണ്. അതിനാൽ നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ആളുകൾ മകനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഈ ലോകത്തും മറ്റുള്ളവിടത്തും.
ആത്മനഃ സദൃശഃ പുത്രഃ പിതൃദേവര്ഷിപൂജനേ। യോ ബഹൂനാം ഗുണകരഃ സ പുത്രോ ജ്യേഷ്ഠ ഉച്യതേ
സ്വന്തം സ്വഭാവം കാണിക്കുന്നവനും, അച്ഛനെയും ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും ആദരിക്കുന്നവനും, നല്ല ഗുണങ്ങൾക്കു ഉടമയായവനും മാത്രമാണ് മൂത്തമകനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
മൂകോഽന്ധോ ബധിരഃ ശ്വിത്രീ സ്വധര്മം നാനുതിഷ്ഠതി। ചോരഃ കില്ബിഷികഃ പുത്രോ ജ്യേഷ്ഠോ ന ജ്യേഷ്ഠ ഉച്യതേ
വായില്ലാത്തവൻ, കുരുടൻ, ചെവികേൾവിയില്ലാത്തവൻ, കുഷ്ഠരോഗിയെന്നിങ്ങനെയുള്ളവരും, സ്വന്തം കർത്തവ്യം പാലിക്കാത്തവനും, കള്ളനും പാപിയും — ഇവർ മൂത്തമകൻ ആയാലും, മൂത്തമകനെന്നു പറയാൻ പാടില്ല.
ജ്യേഷ്ഠാംശഹാരീ ഗുണകൃദിഹ ലോകേ പരത്ര ച। ശ്രേയാന്പുത്രോ ഗുണോപേതഃ സ പുത്രോ നേതരോ വൃഥാ। വദന്തി ധര്മം ധര്മജ്ഞാഃ പിതൄണാം പുത്രകാരണാത്
ഈ ലോകത്തും മറ്റുള്ള ലോകത്തും ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും, മൂത്തവന്റെ അവകാശം ഏറ്റെടുക്കുന്നവനും മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥ മകൻ. ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവൻ വെറുതെ മകനല്ല. പിതാക്കൾക്കായി മക്കളെക്കുറിച്ച് ധർമ്മം അറിയുന്നവർ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.
വേദോക്തം സംഭവം മഹ്യമനേന ഹൃദയോദ്ഭവമ്। തസ്യ ജാതമിദം കൃത്സ്നമാത്മാ പുത്ര ഇതി ശ്രുതിഃ
വേദങ്ങൾ പറയുന്നു: മകൻ എന്നിൽ നിന്നാണ്, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്. അവനിൽ നിന്നുള്ളതെല്ലാം എന്നാണ് ഈ ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
യദുനാഽഹമവജ്ഞാതസ്തഥാ തുര്വസുനാപി ച। ദ്രുഹ്യുനാ ചാനുനാ ചൈവ മയ്യവജ്ഞ കൃതാ ഭൃശമ്
യദുവും, അതുപോലെ തുര്വസുവും, ദ്രുഹ്യുവും, അനുവും എന്നെ അപമാനിച്ചു; അവർ എല്ലാവരും എന്നെ വളരെ അവഗണിച്ചു.
പൂരുണാ തു കൃതം വാക്യം മാനിതം ച വിശേഷതഃ। കനീയാന്മമ ദായാദോ ധൃതാ യേന ജരാ മമ
പൂരു എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ചു, പ്രത്യേകമായി എന്നെ ആദരിച്ചു; അവൻ എങ്കിൽ ചെറുപ്പവനായാലും എന്റെ അവകാശിയും, എന്റെ വൃദ്ധാവസ്ഥയെ ആശ്രയിക്കുന്നവനുമാണ്.
മമ കാമഃ സ ച കൃതഃ പൂരുണാ മിത്രരൂപിണാ। ശുക്രേണ ച വരോദത്തഃ കാവ്യേനോശനസാ സ്വയമ്
എന്റെ ആഗ്രഹം പൂരു നിറവേറ്റി, അവൻ സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറി; ശുക്രൻ തന്ന അനുഗ്രഹം കൊണ്ടും കാവ്യൻ ഉശനസിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടുമാണ് ഇത് സാധ്യമായത്.
പുത്രോ യസ്ത്വാഽനുവര്തേത സ രാജാ പൃഥിവീപതിഃ। `യോ വാനുവര്തീ പുത്രാണാം സ പുത്രോ ദായഭാഗ്ഭവേത്
അച്ഛന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്ന മകനാണ് രാജാവും ഭൂമിയുടെ അധിപതിയും; മക്കളിൽ അച്ഛനു കീഴടങ്ങുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ മകനും അവകാശിയും.
യഃ പുത്രോ ഗുണസംപന്നോ മാതാപിത്രോര്ഹിതഃ സദാ
ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും ക്ഷേമം നോക്കുന്നവനും—
സര്വമര്ഹതി കല്യാണം കനീയാനപി സത്തമഃ। `വേദ ധമാര്ഥശാസ്ത്രേഷു മുനിഭിഃ കഥിതം പുരാ
അവൻ ചെറുപ്പവനായാലും ഉത്തമനായാലും എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തിനും അർഹനാണ്; വേദങ്ങളിലും ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും മുനിമാർ ഇതു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അര്ഹഃ പൂരുരിദം രാജ്യം യഃ സുതഃ പ്രിയകൃത്തവ। വരദാനേന ശുക്രസ്യ ന ശക്യം വക്തുമുത്തരമ്
പൂരു ഈ രാജ്യത്തിന് അർഹനാണ്, കാരണം അവൻ എന്നോടു സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറിയ മകനാണ്; ശുക്രൻ നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിന് എതിരായി ഒന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല.
പൌരജാനപദൈസ്തുഷ്ടൈരിത്യുക്തോ നാഹുഷസ്തദാ। അഭ്യഷിഞ്ചത്തതഃ പൂരും രാജ്യേ സ്വേ സുതമാത്മനഃ
നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നാഹുഷൻ തന്റെ സ്വന്തം മകൻ പൂരുവിനെ തന്റെ രാജ്യത്തിൽ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.