ചികീര്ഷിതം വിപ്രകൃതം ച യസ്യ നാന്യേ ജനാഃ കര്മ ജാനന്തി കിംചിത്। മന്ത്രേ ഗുപ്തേ സമ്യഗനുഷ്ഠിതേ ച നാല്പോഽപ്യസ്യ ച്യവതേ കശ്ചിദര്ഥഃ
താൻ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതോ ചെയ്തതോ മറ്റുള്ളവർക്ക് അറിയില്ല; രഹസ്യമായി ആലോചനം നടത്തി ശരിയായി നടപ്പിലാക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ ചെറിയതെങ്കിലും നഷ്ടം സംഭവിക്കില്ല.
യഃ സര്വഭൂതപ്രശമേ നിവിഷ്ടഃ സത്യോ മൃദുര്മാനകൃച്ഛുദ്ധഭാവഃ അതീവ സ ജ്ഞായതേ ജ്ഞാതിമധ്യേ മഹാമണിര്ജാത്യ ഇവ സപ്രന്നഃ
എല്ലാ ജീവികളും സമാധാനത്തിൽ നിലനിൽക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ, സത്യവാനും, സ്നേഹപൂർവവുമാണ്; അഹങ്കാരമില്ല, മനസ്സിൽ ശുദ്ധിയുണ്ട്; ഇങ്ങനെയുള്ളവൻ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ മഹാമണിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
യ ആത്മനാഽപത്രപതേ ഭൃശം നരഃ സ സര്വലോകസ്യ ഗുരുര്ഭവത്യുത അനന്തജേജാഃ സുമനാഃ സമാഹിതഃ സ തേജസാ സൂര്യ ഇവാവഭാസതേ
സ്വന്തം തെറ്റുകൾക്കു ഏറെ ലജ്ജപ്പെടുന്നവനാണ് ലോകത്തിന്റെയും ഗുരു; അനന്തമായ ഉത്സാഹവും സന്തോഷവും ഏകാഗ്രതയും ഉള്ളവൻ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
വനേ ജാതാഃ ശാപദഗ്ധസ്യ രാജ്ഞഃ പാണ്ഡോഃ പുത്രാഃ പഞ്ച പഞ്ചേന്ദ്രകല്പാഃ । ത്വയൈവ ബാലാ വര്ധിതാഃ ശിക്ഷിതാശ്ച തവാദേശം പാലയന്ത്യാമ്ബികേയ
കാടിൽ ജനിച്ച, ശാപം കൊണ്ടു രാജാവായ പാണ്ഡുവിന്റെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ അഞ്ചു ഇന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ തുല്യരാണ്; അമ്മികയുടെ മകനായ നീയാണ് അവരെ വളർത്തിയും പഠിപ്പിച്ചും വളർത്തിയത്; അവർ നിന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്നു.
പ്രദായൈഷാമുചിതം താതരാജ്യം സുഖീ പുത്രൈഃ സഹിതോ മോദമാനഃ । ന ദേവാനാം നാപി ച മാനുഷാണാം ഭവിഷ്യസി ത്വം ഗര്ഹണീയോ നരേന്ദ്ര
അവർക്കു യോഗ്യമായ രാജ്യം നല്കിയാൽ, രാജാവേ, നീ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും; അപ്പോൾ ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും നിന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്താൻ ആരുമുണ്ടാകില്ല.
ജാഗ്രതോ ദഹ്യമാനസ്യ യത്കാര്യമനുപശ്യസി। തദ്ബ്രൂഹി ത്വം ഹി നസ്താത ധര്മാര്ഥകുശലഃ ശുചിഃ
ജാഗ്രതയോടെ വിഷമത്തോടെ നീ യോജിച്ചതായി കാണുന്ന കാര്യങ്ങൾ എന്താണോ, അതെല്ലാം ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞുതരിക, അച്ഛാ, നീ ധർമ്മത്തിലും ലാഭത്തിലും നിപുണനും ശുദ്ധനും ആണല്ലോ.
തസ്മാദ്യഥാവദ്വിദുര പ്രശാധി പ്രജ്ഞാപൂര്വം സര്വമജാതശത്രോഃ। യന്മന്യസേ പഥ്യമദീനസത്വ ശ്രേയസ്കരം ബ്രൂഹി തദ്വൈ കുരൂണാമ്
അതിനാൽ, വിദ്യുരാ, അജാതശത്രുവിന് വേണ്ടിയുള്ള കാര്യങ്ങൾ നീ മനസ്സോടെ നോക്കി ശരിയായി നടത്തണം; കുരുക്കൾക്ക് ഉത്തമവും ഹിതകരവും എന്നെന്താണെന്ന് നീ വിചാരിക്കുന്നതെന്തുമോ, അതു നിർഭയമായി പറയണം.
പാപാശങ്കീ പാപമേവാനുപശ്യന് പൃച്ഛാമി ത്വാം വ്യാകുലേനാത്മനാഹമ് । കജേ തന്മേ ബ്രൂഹി തത്പം യഥാവ- ന്മനീഷിതം സര്വമജാതശത്രോഃ
പാപം ഭയന്ന്, എല്ലായിടത്തും ദോഷം മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂവെന്ന് തോന്നി, ഞാൻ ഉളളത്തിൽ വിഷമത്തോടെ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു; അജാതശത്രുവിന് ഏറ്റവും നല്ലതെന്താണെന്ന് നീ മനസ്സിൽ വിചാരിക്കുന്നതെല്ലാം എനിക്ക് തുറന്നു പറയണം.
ശുഭം വാ യദി വാ പാപം ദ്വേഷ്യം വാ യദി വാ പ്രിയമ്। നാപൃഷ്ടഃ കസ്യചിദ്ബ്രൂയാദ്യഃ സ നേച്ഛേത്പരാഭവമ്
നല്ലതായാലും ദോഷമായാലും, വെറുപ്പായാലും ഇഷ്ടമായാലും, ആരെങ്കിലും ചോദിക്കാതെ ആരോടും പറയരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ മറ്റൊരാളുടെ പരാജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
തസ്മാദ്വക്ഷ്യാമി തേ രാജന്ഹിതം യത്സ്യാന്കുരൂന്പ്രതി। വചഃ ശ്രേയസ്കരം ധര്മ്യം ബ്രുവതസ്തന്നിബോധ മേ
അതിനാൽ, രാജാവേ, കുരുക്കൾക്ക് ഹിതമായതെന്താണോ, അതു ഞാൻ പറഞ്ഞുതരാം; എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രവിക്കൂ, അവ നന്മയും ധർമ്മവും നൽകുന്നതാണ്.
മിഥ്യോപേതാനി കര്മാണി സിദ്ധ്യേതാദീനി ഭാരത। അനുപായപ്രയുക്താനി മാ സ്മ തേ....മനഃ കൃഥാഃ
ഭാരതാ, കപടമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ ചിലപ്പോൾ വിജയിക്കാം; എന്നാൽ ശരിയായ മാർഗ്ഗം ഇല്ലാതെ ചെയ്തവയിൽ മനസ്സു ഇടരുത്.
തഥൈവ യോഗവിഹിതം യത്തു കര്മ ന സിധ്യതി। ഉപായയുക്തം മേധാവീ ന തത്ര ഗ്ലപയേന്മനഃ
അതുപോലെ, യോഗാനുസൃതമായി ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ വിജയിക്കാതിരുന്നാലും, അതു ശരിയായ മാർഗ്ഗത്തിൽ ചെയ്തതാണെങ്കിൽ, ബുദ്ധിമാന്മാർ അതിനാൽ മനസ്സു വിഷമിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല.
അനുബന്ധാനവേക്ഷേത സാനുബന്ധേഷു കര്മസു। സംപ്രധാര്യ ച കുര്വീത സഹസാ ന സമാചരേത്
ഫലമുള്ള പ്രവൃത്തികളിൽ ഫലങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി ആലോചിക്കണം; എല്ലാം നന്നായി വിചാരിച്ചശേഷം മാത്രം ചെയ്യണം, ആവേശത്തിൽ പെട്ടെന്ന് ചെയ്യരുത്.
അനുബന്ധം ച സംപ്രേക്ഷ്യ വിപാകം ചൈവ കര്മണാമ്। ഉത്ഥാനമാത്മനശ്ചൈവ ധീരഃ കുര്വീത വാ ന വാ
പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലവും, അതിന്റെ പരിണതിയും, തനിക്കുള്ള ശേഷിയും എല്ലാം ആലോചിച്ചശേഷം ധീരൻ ചെയ്യണമോ വേണ്ടയോ എന്ന് തീരുമാനിക്കണം.
യഃ പ്രമാണം ന ജാനാതി സ്ഥാനേ വൃദ്ധൌ തഥാ ക്ഷയേ। കോശേ ജനപദേ ദണ്ഡേ ന സ രാജ്യേഽവതിഷ്ഠതേ
വളർച്ചയിലും ക്ഷയത്തിലും, ധനത്തിലും രാജ്യത്തിലും ശിക്ഷയിലും യുക്തമായ അളവ് അറിയാത്തവൻ രാജ്യം നിലനിർത്താൻ കഴിയില്ല.
യസ്ത്വേതാനി പ്രമാണാനി യഥോക്താന്യനുപശ്യതി। യുക്തോ ധര്മാര്ഥയോര്ജ്ഞാനേ സ രാജ്യമധിഗച്ഛതി
പക്ഷേ, ഈ അളവുകൾ പറഞ്ഞതുപോലെ മനസ്സിലാക്കി, ധർമ്മത്തിലും ലാഭത്തിലും ജ്ഞാനം ഉള്ളവൻ രാജ്യം നേടും.
ന രാജ്യം പ്രാപ്തമിത്യേവ വര്തിതവ്യമസാംപ്രതമ്। ശ്രിയം ഹ്യവിനയോ ഹന്തി ജരാ രൂപമിവോത്തമമ്
രാജ്യം കിട്ടിയെന്നു കരുതി ഇപ്പോൾ തന്നെ അഹങ്കരിച്ച് പെരുമാറരുത്; കാരണം, ജര എന്നത് എത്ര മനോഹരമായ രൂപവും നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, അച്ചടക്കം ഇല്ലായ്മ സമൃദ്ധിയെ നശിപ്പിക്കും.
ഭക്ഷ്യോത്തമപ്രതിച്ഛന്നം മത്സ്യോ ബഡിശമായസമ്। അന്നാഭിലാഷീ ഗ്രസതേ നാനുബന്ധമവേക്ഷതേ
മത്സ്യം ഏറ്റവും നല്ല ഭക്ഷണത്തിൽ ഒളിപ്പിച്ച ഇരുമ്പ് കൊക്ക് ഭക്ഷ്യലോലൻ ആകുമ്പോൾ വിചാരിക്കാതെ വിഴുങ്ങുന്നു; അതിന്റെ ഫലം അവൻ നോക്കുന്നില്ല.
യച്ഛക്യം ഗ്രസിതും ഗ്രസ്യം ഗ്രസ്തം പരിണമേച്ച യത്। ഹിതം ച പരിണാമേ യത്തദാദ്യം ഭൂതിമിച്ഛതാ
എന്ത് വിഴുങ്ങാൻ കഴിയുമോ അതു മാത്രം വിഴുങ്ങണം; വിഴുങ്ങിയതിന്റെ ഫലവും നോക്കണം; അവസാനം നല്ലതായതാണെങ്കിൽ ആദ്യം അതു തിരഞ്ഞെടുക്കണം, സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.
വനസ്പതേരപക്വാനി ഫലാനി പ്രചിനോതി യഃ। സ നാപ്നോതി രസം തേഭ്യോ ബീജം ചാസ്യ വിനശ്യതി
മരത്തിൽ നിന്ന് പാകം വരാത്ത പഴങ്ങൾ എടുക്കുന്നവൻ അതിന്റെ രുചി ലഭിക്കില്ല; അവന്റെ വിത്തും നശിക്കും.
യസ്തു പക്വമുപാദത്തേ കാലേ പരിണതം ഫലമ്। ഫലാദ്രസം സ ലഭതേ ബീജാച്ചൈവ ഫലം പുനഃ
പക്ഷേ, ശരിയായ സമയത്ത് പാകം വന്ന പഴം എടുക്കുന്നവൻ പഴത്തിൽ നിന്ന് രുചിയും, വിത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും പഴവും നേടും.
യഥാ മധു സമാദത്തേ രക്ഷന്പുഷ്പാണി ഷട്പദഃ। തദ്വദര്ഥാന്മനുഷ്യേഭ്യ ആദദ്യാദവിഹിംസയാ
പൂക്കൾ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് തേനീച്ച എങ്ങനെ തേൻ ശേഖരിക്കുമോ, അതുപോലെ മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത് എടുക്കുമ്പോഴും അവർക്കു ദോഷം വരുത്താതെ വേണം.
പുഷ്പം പുഷ്പം വിചിന്വീത മൂലച്ഛേദം ന കാരയേത് । മാലാകാര ഇവാരാമേ ന യഥാങ്ഗാരകാരകഃ
പൂക്കൾ ഒന്നു ഒന്നു എടുത്തു കൂട്ടണം, ചെടി വേരോടെ പറിക്കരുത്. തോട്ടത്തിലെ മാലാകാരൻപോലെയാകണം, കത്തിക്കൊള്ളാൻ മരം വെട്ടുന്നവനെപ്പോലെ അല്ല.
കിം നു മേ സ്യാദിദം കൃത്വാ കിം നു മേ സ്യാദകുര്വതഃ। ഇതി കര്മാണി സഞ്ചിന്ത്യ കുര്യാദ്വാ പുരുഷോ ന വാ
ഞാൻ ഇത് ചെയ്താൽ എനിക്ക് എന്ത് ലഭിക്കും? ചെയ്യാതിരുന്നാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും? ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചശേഷം, ഒരു മനുഷ്യൻ ചെയ്യണമോ വേണ്ടയോ എന്ന് തീരുമാനിക്കണം.
അനാരഭ്യാ ഭവന്ത്യര്ഥാഃ കേചിന്നിത്യം യഥാഽഗതാഃ । കൃതഃ പുരുഷകാരോഽഹി ഭവേദ്യേഷു നിരര്ഥകഃ
ചില കാര്യങ്ങൾ നമ്മൾ ശ്രമിക്കാതിരുന്നാലും സ്വതവേ സംഭവിക്കാറുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ ശ്രമിച്ചാൽ, അതിന് ഫലമുണ്ടാകില്ല.
അനര്ഥേ ചൈവ നിരതമര്ഥേ ചൈവ പരാങ്ഭുഖമ്। ന തം ഭര്താരമിച്ഛന്തി ഷണ്ഢം പതിമിവ സ്ത്രിയഃ
നിഷ്പ്രയോജനമായ കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രം മുഴുകി, പ്രയോജനമുള്ളതിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിക്കുന്നവനെ സ്ത്രീകൾ ഭർത്താവായി ആഗ്രഹിക്കില്ല, അവശനായ ഭർത്താവിനെപ്പോലെ.
പ്രസാദോ നിഷ്ഫലോ യസ്യ ക്രോധശ്ചാപി നിരര്ഥകഃ। ന തം ഭര്താരമിച്ഛന്തി ഷണ്ഢം പതിമിവ സ്ത്രിയഃ
ആളുടെ അനുകൂലതയ്ക്ക് ഫലമില്ല, കോപം പോലും അർത്ഥശൂന്യമാണെങ്കിൽ, സ്ത്രീകൾ അവനെ ഭർത്താവായി ആഗ്രഹിക്കില്ല, അവശനായ ഭർത്താവിനെപ്പോലെ.
കാംശ്ചിദര്ഥാന്നരഃ പ്രാജ്ഞോ ലഘുമൂലാന്മഹാഫലാന് । ക്ഷിപ്രമാരഭതേ കര്തും ന ദീര്ഘയതി താദൃശാന്
ചുരുങ്ങിയ ശ്രമം മതിയാകുന്ന, വലിയ ഫലമുള്ള ചില കാര്യങ്ങൾ ബുദ്ധിമാൻ ഉടൻ ചെയ്യാൻ തുടങ്ങും; അത്തരത്തിൽ വൈകിപ്പിക്കില്ല.
ഋജു പശ്യതി യഃ സര്വം ചക്ഷുഷാ നു പിബന്നിവ । ആസീനമപി തൂഷ്ണീകമനുരജ്യന്തി തം പ്രജാഃ
എല്ലാം നേരായ കണ്ണോടെ നോക്കുന്നവനെ, കണ്ണിലൂടെ ആസ്വദിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ നിശബ്ദമായി ഇരുന്നാലും ജനങ്ങൾ ആകർഷിക്കപ്പെടും.
സുപുഷ്പിതഃ സ്യാദഫലഃ ഫലിതഃ സ്യാദ്ദുരാരുഹഃ । അപക്വഃ പക്വസങ്കാശോ ന തു ശീര്യേത കര്ഹിചിത്
ഒരു വൃക്ഷം പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കാം, പക്ഷേ പഴം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാം; പഴം ഉണ്ടെങ്കിലും കയറാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കാം; പാകം പോലെ തോന്നിയാലും അങ്ങനെയല്ലായിരിക്കാം; എങ്കിലും ആ വൃക്ഷം ഒരിക്കലും ഉണങ്ങുന്നില്ല.