ദാസ്യഃ സ്യുര്യാ യേ ച ദാസാഃ കുരൂണാം തദാശ്രയാ ബഹവഃ കുബ്ജഖഞ്ജാഃ। ആഖ്യായ മാം കുശലിനം സ്മ തേഭ്യോ- ഽപ്യനാമയം പരിപൃച്ഛേര്ജഘന്യമ്
കുരുക്കളുടെ ദാസിമാരും ദാസന്മാരും, അവരിൽ ആശ്രയിക്കുന്ന അനേകം കുബ്ജന്മാരും കുഴപ്പമുള്ളവരും—അവർക്കും ഞാൻ സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയിക്കണം, അവരിൽ ഏറ്റവും താഴെയുള്ളവരുടേയും ആരോഗ്യവും അന്വേഷിക്കണം.
കച്ചിദ്വൃത്തിം വര്തതേ വൈ പുരാണീം കച്ചിദ്ഭോഗാന്ദാര്തരാഷ്ട്രോ ദദാതി। അങ്ഗഹീനാന്കൃപണാന്വാമനാന്വാ യാനാനൃശംസ്യാദ്ധാര്തരാഷ്ട്രോ ബിഭര്തി
പഴയ ആചാരങ്ങൾ ഇപ്പോഴും തുടരുന്നുണ്ടോ? ധൃതരാഷ്ട്രൻ ആനന്ദങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ടോ? അംഗഭംഗം ഉള്ളവരെയും, ദുർഭാഗ്യക്കാരെയും, ചുരുങ്ങിയവരെയും—ധൃതരാഷ്ട്രൻ കരുണയോടെ നോക്കുന്നു എന്നോ?
അന്ധാശ്ച സര്വേ ബധിരാസ്തഥൈവ ഹസ്താജീവാ ബഹവോ യേഽത്ര സന്തി। ആഖ്യായ മാം കുശലിനം സ്മ തേഭ്യോ- ഽപ്യനാമയം പരിപൃച്ഛേര്ജഘന്യമ്
ഇവിടെ കാഴ്ചയില്ലാത്തവരും ചെവികേൾവിയില്ലാത്തവരും കൈവശം ജോലി ചെയ്യുന്നവരും എത്രയോ ആളുകൾ ഉണ്ട്. അവർക്കും ഞാൻ സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയിക്കണം. അവരിൽ ഏറ്റവും താഴെയുള്ളവരുടെ കാര്യവും സ്നേഹത്തോടെ ചോദിച്ചറിയണം.
മാ ഭൈഷ്ട ദുഃഖേന കുജീവിതേന നൂനം കൃതം പരലോകേഷു പാപമ്। നിഗൃഹ്യ ശത്രൂന്സുഹൃദോഽനുഗൃഹ്യ വാസോഭിരന്നേന ച വോ ഭരിഷ്യേ
കഷ്ടം കൊണ്ടോ ദുർബലമായ ജീവിതം കൊണ്ടോ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. മുൻജന്മത്തിൽ പാപം ചെയ്തതുകൊണ്ടാണ് ഇതൊക്കെ സംഭവിക്കുന്നത്. ഞാൻ ശത്രുക്കളെ തടയും, സ്നേഹിതർക്കു ദയ കാണിക്കും, നിങ്ങൾക്കു വസ്ത്രവും ആഹാരവും നൽകും.
ത്വയോച്യമാനാം ശ്രൃണുയുക്തഥാ കുരു
ഞാൻ പറയുന്നത് പോലെ അവരോടു പറയുകയും അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യണം.
സന്ത്യേവ മേ ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ കൃതാനി ഭാവീന്യഥോ നോ ബത വര്തയന്തി । താന്പശ്യാമി യുക്തരൂപാംസ്തഥൈവ താമേവ സിദ്ധിം ശ്രാവയേഥാ നൃപം തമ്
ബ്രാഹ്മണർക്കായി ഞാൻ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഫലം ഇനിയും വരാനുണ്ട്, ഇപ്പോൾ കാണാനില്ല. യോഗ്യരായവരെ ഞാൻ കാണുന്നു. ഈ സിദ്ധി രാജാവിനോട് നീ അറിയിക്കണം.
യേ ചാനാഥാ ദുര്ബലാഃ സര്വകാല- മാത്മന്യേവ പ്രയതന്തേഽഥ മൂഢാഃ। താംശ്ചാപി ത്വം കൃപണാന്സര്വഥൈവ ഹ്യസ്മദ്വാക്യാത്കുശലം താത പൃച്ഛേഃ
ആരും നോക്കാനില്ലാത്തവരും ദുർബലരും എല്ലായ്പ്പോഴും തങ്ങള്ക്കായി പരിശ്രമിക്കുന്നവരും മനസ്സിലാക്കാത്തവരുമായ ദു:ഖിതരോടും ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ സുഖം ചോദിക്കണം, മകനേ.
യേ ചാപ്യന്യേ സംശ്രിതാ ധാര്തരാഷ്ട്രാ- ന്നാനാദിഗ്ഭ്യോഽഭ്യാഗതാഃ സൂതപുത്ര । ദൃഷ്ട്വാ താംശ്ചൈവാര്ഹതശ്ചാപി സര്വാ- ന്സംപൃച്ഛേഥാഃ കുശലം ചാവ്യയം ച
ധൃതരാഷ്ട്രപുതന്മാരെ ആശ്രയിച്ച് വിവിധ ദിശകളിൽ നിന്നു വന്നവരും യോഗ്യരായവരും അവരെ കണ്ടാൽ അവരുടെ സുഖവും സ്ഥിരമായ ക്ഷേമവും ചോദിക്കണം, സാരഥിപുത്രാ.
ഏവം സര്വാനാഗതാഭ്യാഗതാംശ്ച രാജ്ഞോ ദൂതാന്സര്വദിഗ്ഭ്യോഭ്യുപേതാന് । പൃഷ്ട്വാ സര്വാന്കുശലം താംശ്ച സൂത പശ്ചാദഹം കുശലീ തേഷു വാച്യഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാ വന്നവരോടും എത്തിയവരോടും രാജാവിന്റെ ദൂതന്മാരോടും എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നുമുള്ളവരോടും സുഖം ചോദിച്ചശേഷം, ഞാൻ അവരോടൊപ്പം സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് നീ അറിയിക്കണം, സാരഥി.
ന ഹീദൃശാഃ സന്ത്യപരേ പൃഥിവ്യാം യേ യോധകാ ധാര്തരാഷ്ട്രേണ ലബ്ധാഃ। ധര്മസ്തു നിത്യോ മമ ധര്മ ഏവ മഹാബലഃ ശത്രുനിബര്ഹണായ
ഭൂമിയിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുതൻ നേടിയ യോദ്ധാക്കളെപ്പോലുള്ളവർ വേറൊരിടത്തില്ല. എങ്കിലും ധർമ്മം എന്നെക്കാൾ വലിയതും ശാശ്വതവുമാണ്. ശത്രുക്കളെ ജയിപ്പിക്കാൻ ധർമ്മം തന്നെ ശക്തിയാണ്.
ഇദം പുനര്വചനം ധാര്തരാഷ്ട്രം സുയോധനം സഞ്ജയ ശ്രാവയേഥാഃ । യസ്തേ ശരീരേ ഹൃദയം ദുനോതി കാമഃ കുരൂനസപത്നോഽനുശിഷ്യാമ്
ഇനി, സഞ്ജയ, നീ ഈ വാക്കുകൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുതൻ ദുര്യോധനനോട് പറയണം: കുരുക്കളുടെ ശത്രുക്കളെക്കുറിച്ച് നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആഗ്രഹം ഞാൻ നിനക്കു വിശദീകരിക്കും.
ന വിദ്യതേ യുക്തിരേതസ്യ കാചി- ന്നൈവം വിധാസ്യാമി യഥാ പ്രിയം തേ। ദദസ്വ വാ ശക്രപുരീം മമൈവ യുധ്വസ്വ വാ ഭാരതമുഖ്യവീര
ഇതിൽ യുക്തമായ വഴിയൊന്നുമില്ല. ഞാൻ നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചെയ്യില്ല. നീ ഇന്ദ്രന്റെ നഗരം തന്നേ എനിക്കു തരിക, അല്ലെങ്കിൽ ഭാരതവീരന്മാരിൽ പ്രധാനനായവനേ, യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാവുക.
ഉത സന്തമസന്തം വാ ബാലം വൃദ്ധം ച സഞ്ജയ। ഉതാബലം ബലീയാംസം ധാതാ പ്രകുരുതേ വശേ
നല്ലവനോ കெട്ടവനോ ബാലനോ വയോധികനോ ദുർബലനോ ശക്തനോ ആയാലും സ്രഷ്ടാവ് എല്ലാവരെയും തന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുന്നു.
ഉത ബാലായ പാണ്ഡിത്യം പണ്ഡിതായോത ബാലതാമ്। ദദാതി സര്വമീശാനഃ പുരസ്താച്ഛുക്രമുച്ചരന്
കുട്ടിക്കു ജ്ഞാനവും പണ്ഡിതനു ബാലത്വവും ദൈവം നൽകുന്നു. എല്ലാം നൽകുന്നത് ആ പരമേശ്വരനാണ്.
ബലം ജിജ്ഞാസമാനസ്യ ആചക്ഷീഥാ യഥാതഥമ്। അഥ മന്ത്ര മന്ത്രയിത്വാ യാഥാതഥ്യേന ഹൃഷ്ടവത്
ആർക്കെങ്കിലും ശക്തി അറിയാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ അതു സത്യമായി പറയണം. ശേഷം ആലോചിച്ച് യഥാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി സന്തോഷത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കണം.
ഗാവല്ഗണേ കുരൂന്ഗത്വാ ധൃതരാഷ്ട്രം മഹാബലമ് । അഭിവാദ്യോപസംഗൃഹ്യ തതഃ പൃച്ഛേരനാമയമ്
ഗാവൽഗണേ, നീ കുരുക്കളുടെ ധൃതരാഷ്ട്രനെ സമീപിച്ച് ആദരവോടെ വന്ദനം ചെയ്ത് അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിക്കണം.
ബ്രൂയാശ്ചൈനം ത്വമാസീനം കുരുഭിഃ പരിവാരിതമ് । തവൈവ രാജന്വീര്യേണ സുഖം ജീവന്തി പാണ്ഡവാഃ
അവനെ കുരുക്കൾ ചുറ്റി ഇരിക്കുന്നപ്പോൾ നീ പറയണം: രാജാവേ, നിന്റെ വീര്യത്താൽ തന്നെയാണ് പാണ്ഡവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നത്.
തവ പ്രസാദാദ്ബാലാസ്തേ പ്രാപ്താ രാജ്യമരിന്ദമ। രാജ്യേ താന്സ്ഥാപയിത്വാഽഗ്രേ നോപേക്ഷസ്വ വിനശ്യതഃ
നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ആ ബാലന്മാർ രാജ്യം നേടിയിട്ടുണ്ട്, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ. അവരെ രാജ്യം ഭരിക്കാൻ അനുവദിച്ച്, അവർ നശിക്കുമ്പോൾ അവരെ അവഗണിക്കരുത്.
സര്വമപ്യേതദേകസ്യ നാലം സഞ്ജയ കസ്യചിത് । താത സംഹത്യ ജീവാമോ ദ്വിഷതാം മാ വശം ഗമഃ
ഇതൊക്കെ ഒരാള്ക്ക് മാത്രം മതിയാകില്ല, സഞ്ജയ. ആര്ക്കും മതിയാകില്ല. മകനേ, നമ്മൾ ഒത്തുചേർന്ന് ജീവിക്കണം, ശത്രുക്കളുടെ അധികാരത്തിൽ പെടരുത്.
തഥാ ഭീഷ്മം ശാന്തനവം ഭാരതാനാം പിതാമഹമ്। ശിരസാഽഭിവദേഥാസ്ത്വം മമ നാമ പ്രകീര്തയന്
അങ്ങനെ തന്നെ ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മനോടും, ഭാരതവംശത്തിന്റെ മൂപ്പനോടും, എന്റെ പേര് പറഞ്ഞ് തലകുനിഞ്ഞ് വന്ദനം ചെയ്യണം.
അഭിവാദ്യ ച വക്തവ്യസ്തതോഽസ്മാകം പിതാമഹഃ । ഭവതാ ശന്തനോര്വംശോ നിമഗ്നഃ പുനരുദ്ധൃതഃ
മഹാപിതാവിനെ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ച് പറയണം: 'നിങ്ങളാൽ തന്നെ ശാന്തനുവിന്റെ വംശം മുങ്ങിപ്പോയതിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.'
സ ത്വം കുരു തഥാ താത സ്വമതേന പിതാമഹ । യഥാ ജീവന്തി തേ പൌത്രാഃ പ്രീതിമന്തഃ പരസ്പരമ്
അതിനാൽ, മഹാപിതാവേ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സിന് എങ്ങനെ ഉചിതമാണെന്ന് അങ്ങനെ ചെയ്യണം, ώστε നിങ്ങളുടെ മക്കൾ തമ്മിൽ സ്നേഹത്തോടും ഐക്യത്തോടും കൂടെ ജീവിക്കാനാകണം.
തഥൈവ വിദുരം ബ്രൂയാഃ കുരൂണാം മന്ത്രധാരിണമ്। അയുദ്ധം സൌമ്യ ഭാഷസ്വ ഹിതകാമോ യുധിഷ്ഠിരേ
അത് പോലെ തന്നെ, കുരുവംശത്തിന്റെ ഉപദേശകനായ വിദുരനോടും പറയണം: 'യുധിഷ്ഠിരനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ സമാധാനത്തിനായി സംസാരിക്കുക.'
അഥ ദുര്യോധനം ബ്രൂയാ രാജപുത്രമമര്ഷണമ്। മധ്യേ കുരൂണാമാസീനമനുനീയ പുനഃ പുനഃ
പിന്നീട്, അപമാനം സഹിക്കാത്ത രാജപുത്രനായ ദുര്യോധനനോട്, കുരുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഇരുന്ന്, വീണ്ടും വീണ്ടും മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ച് സംസാരിക്കണം.
അപാപാം യദുപൈക്ഷസ്ത്വം കൃഷ്ണാമേതാം സഭാഗതാമ് । തദ്ദുഃഖമതിതിക്ഷാമ മാ വധീഷ്മ കുരൂനിതി
'നീ ഈ നിർദോഷിയായ കൃഷ്ണയെ സഭയിൽ അവഗണിച്ചു; ആ ദുഃഖം നാം സഹിക്കാം, കുരുക്കളെ നശിപ്പിക്കരുത്' എന്ന് പറയണം.
ഏവം പൂര്വാപരാന്ക്ലേശാനതിതിക്ഷന്ത പാണ്ഡവാഃ। ബലീയാംസോഽപി സന്തോ യത്തത്സര്വം കുരവോ വിദുഃ
പാണ്ഡവർ ശക്തരായിരുന്നിട്ടും, അവർ മുമ്പും പിന്നീട് ഉണ്ടായ എല്ലാ കഷ്ടതകളും സഹിച്ചു; അതെല്ലാം കുരുക്കൾക്ക് നന്നായി അറിയാം.
യന്നഃ പ്രവ്രാജയേഃ സൌമ്യ അജിനൈഃ പ്രതിവാസിതാന്। തദ്ദുഃഖമതിതിക്ഷാമ മാ വധീഷയ കുരൂനിതി
'നീ ഞങ്ങളെ മൃഗചർമ്മം ധരിപ്പിച്ച് വനവാസത്തിലേക്ക് അയച്ചതിന്റെ ദുഃഖവും നാം സഹിച്ചു; കുരുക്കളുടെ നാശം ആഗ്രഹിക്കരുത്' എന്ന് പറയണം.
യത്കുന്തീം സമതിക്രമ്യ കൃഷ്ണാം കേശേഷ്വധര്ഷയത്। ദുഃശാസനസ്തേഽനുമതേ തച്ചാസ്മാഭിരുപേക്ഷിതമ്
കുന്തിയെ അവഗണിച്ച്, ദുഃശാസനൻ, നിന്റെ സമ്മതത്തോടെ, കൃഷ്ണയെ മുടിയിൽ പിടിച്ച് വലിച്ചപ്പോൾ, അതും ഞങ്ങൾ ക്ഷമിച്ചു.
അഥോചിതം സ്വകം ഭാഗം ലഭേമഹി പരന്തപ। നിവര്തയ പരദ്രവ്യാദ്ബുദ്ധിം ഗൃദ്ധാം നരര്ഷഭ
ഇപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങളുടെ അവകാശമുള്ള ഭാഗം ഞങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കട്ടെ; അന്യരുടെ സ്വത്ത് നേരെയുള്ള താത്പര്യം വിട്ടുകളയണം.
ശാന്തിരേവം ഭവേദ്രാജന്പ്രീതിശ്ചൈവ പരസ്പരമ് । രാജ്യൈകദേശമപി നഃ പ്രയച്ഛ ശമമിച്ഛതാമ്
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, രാജാവേ, സമാധാനവും പരസ്പരസ്നേഹവും ഉണ്ടാകും; ഞങ്ങൾ സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരായതിനാൽ, രാജ്യത്തിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുക.