തത്ര പുണ്യം ദസ്യുവധേന ലഭ്യതേ സോഽയം ദോഷഃ കുരുഭിസ്തീവ്രരൂപഃ । അധര്മജ്ഞൈര്ധര്മമബുധ്യമാനൈഃ പ്രാദുര്ഭൂതഃ സഞ്ജയ സാധു തന്ന
അവിടെ കള്ളന്മാരെ കൊല്ലുന്നതിലൂടെ പുണ്യം ലഭിക്കും. എന്നാൽ, ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്ത കുരുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഈ വലിയ തെറ്റ് സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു, സഞ്ജയ, ഇത് നല്ലതല്ല.
തത്ര രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ സപുത്രോ ധര്മ്യം ഹരേത്പാണ്ഡവാനാമകസ്മാത്। നാവേക്ഷന്തേ രാജധര്മം പുരാണം തദന്വയാഃ കുരവഃ സര്വ ഏവ
അവിടെ ധൃതരാഷ്ട്രനും മകന്മാരും പാണ്ഡവരുടെ അവകാശം അന്യായമായി പിടിച്ചെടുത്തു. പഴയ രാജധർമ്മം ഇവരാരും കണക്കാക്കുന്നില്ല; കുരുക്കൾ എല്ലാവരും അവരെ പിന്തുടരുന്നു.
സ്തേനോ ഹരേദ്യത്ര ധനം ഹ്യദൃഷ്ടഃ പ്രസഹ്യ വാ യത്ര ഹരേത ദൃഷ്ടഃ । ഉഭൌ ഗര്ഹ്യൌ ഭവതഃ സഞ്ജയൈതൌ കിം വൈ പൃഥത്കം ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രേ
ഒരു കള്ളൻ മറഞ്ഞ് ധനം എടുക്കുകയോ, ആരെങ്കിലും ബലമായി എടുത്തുപോകുകയോ ചെയ്താൽ ഇരുവരും കുറ്റക്കാരാണ്, സഞ്ജയ. ഇവർക്കും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനും有什么 വ്യത്യാസമുണ്ട്?
സോഽയം ലോഭാന്മന്യതേ ധര്മമേതം യമിച്ഛതി ക്രോധവശാനുഗാമീ। ഭാഗഃ പുനഃ പാണ്ഡവാനാം നിവിഷ്ട- സ്തം നഃ കസ്മാദാദദീരന്പരേ വൈ
ലാഭം കൊണ്ടാണ് ഇദ്ദേഹം ഇതിനെ ധർമ്മമെന്ന് കരുതുന്നത്; കോപത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ചുള്ളത്. പക്ഷേ, പാണ്ഡവരുടെ പങ്ക് ഉറപ്പായതാണ്—പിന്നെ മറ്റുള്ളവർക്ക് അതെന്തിന് എടുക്കണം?
അസ്മിന്പദേ യുധ്യതാം നോ വധോഽപി ശ്ലാഘ്യഃ പിത്ര്യം പപരാജ്യാദ്വിശിഷ്ടമ്। ഏതാന്ധര്മാന്കൌരവാണാം പുരാണാ- നാചക്ഷീഥാഃ സഞ്ജയ രാജമധ്യേ
ഈ നിലയിൽ പോരാടുമ്പോൾ നമ്മളെ കൊല്ലുകയായാലും അതു പ്രശംസനീയമാണ്; പിതാക്കന്മാരുടെ രാജ്യം അന്യരുടെതിനെക്കാൾ ഉത്തമം. സഞ്ജയ, ഈ പഴയ കുരുകുല ധർമ്മങ്ങൾ രാജാക്കന്മാരുടെ മുന്നിൽ പ്രഖ്യാപിക്കൂ.
ഏതേ മദാന്മൃത്യുവശാഭിപന്നാഃ സമാനീതാ ധാര്തരാഷ്ട്രേണ മൂഢാഃ। ഇദം പുനഃ കര്മ പാപീയ ഏവ സഭാമധ്യേ പശ്യ വത്തം കുരൂണാമ്
ഇവരെ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ അഹങ്കാരത്തിലും മരണഭയത്തിലും ആക്കി കൂട്ടിച്ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രവൃത്തിയും അതിലും വലിയ പാപം തന്നെയാണ്—നീ സഭയിൽ കുരുക്കളുടെ നാശം കാണുക.
പ്രിയം ഭാര്യാം ദ്രൌപദീം പാണ്ഡവാനാം യശസ്വിനീം ശീലവൃത്തോപപന്നാമ്। യദുപൈക്ഷന്ത കുരവോ ഭീഷ്മമുഖ്യാഃ കാമാനിഗേനോപരുദ്ധാം വ്രജന്തീമ്
പാണ്ഡവരുടെ പ്രിയഭാര്യയും, പ്രശസ്തയുമായ ദ്രൗപദിയെ, നല്ല സ്വഭാവവും പെരുമയും ഉള്ളവളെ, ഭീഷ്മൻമാർ മുന്നിൽ കാമം പിടിച്ചവരാൽ തടയപ്പെട്ട് പോകുന്നത് കുരുക്കൾ കണ്ടു.
താം ചേത്തദാ തേ സകുമാരവൃദ്ധാ അവാരയിഷ്യന്കുരവഃ സമേതാഃ । മമ പ്രിയം ധൃതരാഷ്ട്രോഽകരിഷ്യത് പുത്രാണാം ച കൃതമസ്യാഭവിഷ്യത്
അപ്പോൾ, കുട്ടികളും മൂപ്പന്മാരുമൊത്ത് കുരുക്കൾ ചേർന്ന് അതു തടഞ്ഞിരുന്നുവെങ്കിൽ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ എനിക്ക് ഇഷ്ടമായത് ചെയ്തേനെ; മക്കളുടെ ഈ ദുഷ്കൃത്യം സംഭവിച്ചേ ഇരിക്കില്ലായിരുന്നു.
ദുഃശാസനഃ പ്രതിലോമ്യാന്നിനായ സഭാമധ്യേ ശ്വശുരാണാം ച കൃഷ്ണാമ്। സാ തത്ര നീതാ കരുണം വ്യപേക്ഷ്യ നാന്യം ക്ഷത്തുര്നാഥമവാപ കിംചിത്
ദുഃശാസനൻ കൃഷ്ണയെ സഭയുടെ നടുവിലും ശ്വശുരന്മാരുടെ മുന്നിലും വലിച്ചുകൊണ്ടു വന്നു. അവൾ അവിടെ കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ ദു:ഖത്തോടെ ചുറ്റും നോക്കി, ആരെയും രക്ഷകനോ ആശ്രയമോ കണ്ടില്ല.
കാര്പണ്യാദേവ സഹിതാസ്തത്ര ഭൂപാ നാശക്നുവന്പ്രതിവക്തും സഭായാമ്। ഏകഃ ക്ഷത്താ ധര്മ്യമര്ഥം ബ്രുവാണോ ധര്മബുദ്ധ്യാ പ്രത്യുവാചാല്പബുദ്ധിമ്
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ ദയകൊണ്ടു ഒന്നും പറയാൻ സഭയിൽ കഴിയാതെ നിന്നു. ഒരുവൻ മാത്രം, സാരഥി, ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കി ഉചിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, അജ്ഞാനിയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
അബുദ്ധ്വാ ത്വം ധര്മമേതം സഭായാ- അഥേച്ഛസേ പാണ്ഡവസ്യോപദേഷ്ടുമ് । കൃഷ്ണാ ത്വേതത്കര്മ ചകാര ശുദ്ധം സുദുഷ്കരം തത്ര സഭാം സമേത്യ
നീ ഈ സഭയിലെ ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കാതെ പാണ്ഡവനെ ഉപദേശിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. കൃഷ്ണ അവിടെ കടന്ന് ഈ ശുദ്ധവും അത്യന്തം ദുഷ്കരവുമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു.
യേന കൃച്ഛ്രാത്പാണ്ഡവാനുജ്ജഹാര തഥാഽഽത്മാനം നൌരിവ സാഗരൌഘാത്। യത്രാബ്രവീത്സൂതപുത്രഃ സഭായാം കൃഷ്ണാം സ്ഥിതാം ശ്വശുരാണാം സമീപേ
കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ച് അവൾ പാണ്ഡവന്മാരെയും തന്നെയും കടലിലെ തിരമാലയിൽ നിന്ന് കപ്പൽ രക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ രക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ സാരഥിയുടെ മകൻ സഭയിൽ കൃഷ്ണയോട്, ശ്വശുരന്മാരുടെ അടുത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
ന തേ ഗതിര്വിദ്യതേ യാജ്ഞസേനി പ്രപദ്യേഥാ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ വേശ്മ। പരാജിതാസ്തേ പതയോ ന സന്തി പതിം ചാന്യം ഭാമിനി ത്വം വൃണീഷ്വ
യജ്ഞസേനീ, നിനക്ക് ഇനി വഴിയില്ല; നീ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കണം. നിന്റെ ഭർത്താക്കന്മാർ തോറ്റുപോയി, അവർ ഇനി രക്ഷകരല്ല—നീ മറ്റൊരു ഭർത്താവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ, സുന്ദരിയേ.
യോ ബീഭത്സോര്ഹൃദയേ പ്രോത ആസീ- ദസ്ഥി ഛിന്ദന്മര്മഘാതീ സുഘോരഃ । കര്ണാച്ഛരോ വാങ്ഭയസ്തിഗ്മതേജാഃ പ്രതിഷ്ഠിതോ ഹൃദയേ ഫാല്ഗുനസ്യ
ഭീമസേനന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കയറിയ അതി ഭയങ്കരവും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ അമ്പ്, അസ്ഥിയും പ്രാണഭാഗവും തൊടുന്നതുപോലെയോ, അല്ലെങ്കിൽ കർണ്ണന്റെ ഭയാനകമായ അമ്പ് അർജുനന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കയറിയതുപോലെയോ ആയിരുന്നു.
കൃഷ്ണാജിനാനി പരിധിത്സമാനാന് ദുഃശാസനഃ കടുകാന്യഭ്യഭാഷത്। ഏതേ സര്വേ ഷണ്ഡതിലാ വിനഷ്ടാഃ ക്ഷയം ഗതാ നരകം ദീര്ഘകാലമ്
കൃഷ്ണാജിനം ധരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ദുഃശാസനൻ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ഇവർ എല്ലാം ശണ്ഡന്മാരാണ്, നശിച്ചവരും ദീർഘകാലം നരകത്തിൽ കഴിയേണ്ടവരുമാണ്.
ദ്യൂതേ വാക്യം ഗര്ഹ്യമേവം യഥോക്തമ്
ജൂയിലായിരുന്നു ഇങ്ങനെ കുറ്റം പറയാവുന്ന വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചത്.
സ്വയം ത്വഹം പ്രാര്ഥയേ തത്ര ഗന്തും സമാധാതും കാര്യമേതദ്വിപന്നമ് । ` ജാനാസി ത്വം ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ മോഹം ദുരാത്മനഃ പാപവശാനുഗസ്യ
ഞാൻ തന്നെ അവിടെ പോയി ഈ പരാജയപ്പെട്ട കാര്യം പരിഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നീ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകന്റെ മോഹവും, ദുഷ്ടനും പാപത്തിൽ അടിമപ്പെട്ടവനുമാണെന്ന് അറിയുന്നു.
അഹാപയിത്വാ യദി പാണ്ഡവാര്ഥം ശമം കുരൂണാമപി ചേച്ഛകേയമ്। പുണ്യം ച മേ സ്യാച്ചരിതം മഹോദയം മുച്യേരംശ്ച കുരവോ മൃത്യുപാശാത്
പാണ്ഡവരുടെ കാര്യം തിരികെ നൽകിയും, കുരുക്കൾക്കിടയിൽ സമാധാനം കൊണ്ടുവന്നാൽ, എനിക്ക് വലിയ പുണ്യവും നേട്ടവും ലഭിക്കും; കുരുക്കൾ മരണത്തിന്റെ പാശത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.
അപി മേ വാചം ഭാഷമാണസ്യ കാവ്യാം ധര്മാരാമാമര്ഥവതീമഹിംസ്രാമ് । അവേക്ഷേരന്ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ സമക്ഷം മാം ച പ്രാപ്തം കുരവഃ പൂജയേയുഃ
ഞാൻ സംസാരിക്കുന്ന ഈ വാക്കുകൾ നീതിയോടും അർത്ഥവത്തായും, ആരെയും ദുഃഖിപ്പിക്കാത്തതായും ഇരിക്കുമ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ഇവയെ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ, എന്റെ വരവിൽ കുരുക്കൾ എന്നെ ആദരിച്ചാൽ എത്ര മനോഹരമായിരിക്കും.
അതോഽന്യഥാ രഥിനാ ഫാല്ഗുനേന ഭീമേന ചൈവാഹവദംശിതേന। ബലോത്സിക്താന്ധാര്തരാഷ്ട്രാംശ്ച വിദ്ധി പ്രദഹ്യമാനാന്കര്മണാ സ്വേന പാപാന്
അല്ലെങ്കിൽ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ അധികാരത്തിൽ മദിച്ചവരായി, അർജുനനും യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള ഭീമനും അവരുടെ തന്നെ ദുഷ്കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് അവരെ നശിപ്പിക്കുമെന്ന് നീ അറിയണം.
പരാജിതാന്പാണ്ഡവേയാംസ്തു വാചോ രൌദ്രാ രൂക്ഷാ ഭാഷതേ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ । ഗദാഹസ്തോ ഭീമസേനോഽപ്രമത്തോ ദുര്യോധനം സ്മാരയിതാ ഹി കാലേ
പാണ്ഡവന്മാർ തോറ്റുപോയാൽ, ദുര്യോധനൻ കഠിനവും ക്രൂരവുമായ വാക്കുകൾ പറയും; പക്ഷേ, ഗദയുമായി ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭീമസേനൻ, സമയമെത്തുമ്പോൾ ദുര്യോധനനെ അവൻ നൽകിയ വാഗ്ദാനം ഓർമ്മിപ്പിക്കും.
സുയോധനോ മന്യുമയോ മഹാദ്രുമഃ സ്കന്ധഃ കര്ണഃ ശകുനിസ്തസ്യ ശാഖാഃ । ദുഃശാസനഃ പുഷ്കഫലേ സമൃദ്ധേ മൂലം രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രോഽമനീഷീ
സുയോധനൻ കോപത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു വലിയ വൃക്ഷംപോലെയാണ്; അവന്റെ തണ്ടാണ് കർണ്ണൻ, ശാഖകൾ ശകുനിയും, ധുഷ്ശാസനൻ സമൃദ്ധമായ ഫലമാണ്; ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരാണ് വിവേകമില്ലാത്ത രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ.
യുധിഷ്ഠിരോ ധര്മമയോ മഹാദ്രുമഃ സ്കന്ധോഽര്ജുനോ ഭീമസേനോഽസ്യ ശാഖാഃ । മാദ്രീപുത്രൌ പുഷ്പഫലേ സമൃദ്ധേ മൂലം ത്വഹം ബ്രഹ്മ ച ബ്രാഹ്മണാശ്ച
യുധിഷ്ഠിരൻ നീതിയിൽ നിന്നുള്ള വലിയ വൃക്ഷംപോലെയാണ്; അതിന്റെ തണ്ടാണ് അർജുനൻ, ഭീമസേനനും സഹോദരന്മാരും ശാഖകളാണ്; മാദ്രിയുടെ പുത്രന്മാർ പൂവും ഫലവും; ഞാൻ, ബ്രഹ്മാവും ബ്രാഹ്മണന്മാരും വേരാണ്.
വനം രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ സപുത്രഃ സിംഹാ വനേ സഞ്ജയ പാണ്ഡവേയാഃ। സിംഹാഭിഗുപ്തം ന വനം വിനശ്യേത് സിംഹോ ന നശ്യേത വനാഭിഗുപ്തഃ
രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനും പുത്രന്മാരും കാടാണ്, സഞ്ജയ, ആ കാടിനുള്ളിലെ സിംഹങ്ങൾ പാണ്ഡവന്മാരാണ്; സിംഹങ്ങൾ കാവലിരിക്കുന്ന കാട് നശിക്കില്ല, കാട് കാവലിരിക്കുന്ന സിംഹവും നശിക്കില്ല.
നിര്വനോ വധ്യതേ സിംഹോ നിഃസിംഹം വധ്യതേ വനമ്। തസ്മാത്സിംഹോ വനം രക്ഷേദ്വനം സിംഹം ച പാലയേത്
കാടില്ലാത്ത സിംഹം കൊല്ലപ്പെടും, സിംഹമില്ലാത്ത കാട് നശിക്കും; അതിനാൽ, സിംഹം കാടിനെ സംരക്ഷിക്കണം, കാടും സിംഹത്തെ സംരക്ഷിക്കണം.
വനം രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ വനേ വ്യാഘ്രാശ്ച പാണ്ഡവാഃ। മാ വനം ഛിന്ധി സവ്യാഘ്രം വ്യാഘ്രാ നേശുര്വനം വിനാ
ധൃതരാഷ്ട്രൻ കാടാണ്, ആ കാടിനുള്ളിലെ പുലികൾ പാണ്ഡവന്മാരാണ്; കാടും പുലികളും ഒരുമിച്ച് നശിപ്പിക്കരുത്, കാരണം പുലികൾക്ക് കാടില്ലാതെ ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നിര്വനോ വധ്യതേ വ്യാഘ്രോ നിര്വ്യാഘ്രം ഛിദ്യതേ വനമ്। തസ്മാദ്വ്യാഘ്രോ വനം രക്ഷേദ്വയം വ്യാഘ്രം ച പാലയേത്
കാടില്ലാത്ത പുലി കൊല്ലപ്പെടും, പുലികളില്ലാത്ത കാട് നശിക്കും; അതിനാൽ പുലി കാടിനെ സംരക്ഷിക്കണം, നാം പുലിയെ സംരക്ഷിക്കണം.
ലതാധര്മാ ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ സാലാഃ സഞ്ജയ പാണ്ഡവാഃ। ന ലതാ വര്ധതേ ജാതു മഹാദ്രുമമനാശ്രിതാ
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ വള്ളികളാണ്, പാണ്ഡവന്മാർ വലിയ വൃക്ഷങ്ങളാണ്, സഞ്ജയ; വലിയ വൃക്ഷം ആശ്രയിക്കാതെ ഒരു വള്ളിക്കും വളരാൻ കഴിയില്ല.
സ്ഥിതാഃ ശുശ്രൂഷിതും പാര്ഥാഃ സ്ഥിതാ യോദ്ധുമരിന്ദമാഃ। യത്കൃത്യം ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ തത്കരോതു നരാധിപഃ
പാർഥപുത്രന്മാർ സേവനത്തിനും, ഈ വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിനും ഒരുക്കമായിരിക്കുന്നു; രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ രാജാവിന് ഉചിതമായത് ചെയ്യട്ടെ.
സ്ഥിതാഃ ശമേ മഹാത്മാനഃ പാണ്ഡവാ ധര്മചാരിണഃ। യോധാഃ സമര്ഥാസ്തദ്വിദ്വന്നാചക്ഷീഥാ യഥാതഥമ്
പാണ്ഡവന്മാർ മഹാത്മാക്കളും നീതിപാലകരുമാണ്; അവർ സമാധാനത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു, അവരുടെ സൈന്യം ശക്തമാണ്; ജ്ഞാനിയേ, യാഥാർത്ഥ്യം മറച്ച് പറയരുത്.