അതന്ദ്രിതാ ഭാരമിമം മഹാന്തം ബിഭര്തി ദേവീ പൃഥിവീ വലേന। അതന്ദ്രിതാഃ ശീഘ്രസപോ വഹന്തി സന്തര്പയന്ത്യഃ സര്വഭൂതാനി നദ്യഃ
ദേവിയായ ഭൂമി ക്ഷീണമില്ലാതെ വലിയ ഭാരമെടുത്ത് ശക്തിയാൽ ധരിക്കുന്നു. ക്ഷീണമില്ലാതെ വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്ന നദികൾ എല്ലാ ജീവികളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.
അതന്ദ്രിതോ വര്ഷതി ഭൂരിതേജാഃ സന്നാദയന്നന്തരിക്ഷം ദിശശ്ച। അതന്ദ്രിതോ ബ്രഹ്മചര്യം ചചാര ശ്രേഷ്ഠത്വമിച്ഛന്ബലഭിദ്ദേവതാനാമ്
പ്രഭയുള്ളവൻ ക്ഷീണമില്ലാതെ മഴ പെയ്യുന്നു, ആകാശത്തെയും ദിശകളെയും മുഴങ്ങിക്കുന്നു. ക്ഷീണമില്ലാതെ ഇന്ദ്രൻ ബ്രഹ്മചര്യം ആചരിച്ചു, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠത നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ഹിത്വാ സുഖം മനസശ്ച പ്രിയാണി തേന ശക്രഃ കര്മണാ ശ്രൈഷ്ഠ്യമാപ। സത്യം ധര്മം പാലയന്നപ്രമത്തോ ദമം തിതിക്ഷാം സമതാം പ്രിയം ച
മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ സുഖവും പ്രിയപ്പെട്ടതും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇന്ദ്രൻ അങ്ങനെ ചെയ്തതുകൊണ്ടാണ് ഉന്നത സ്ഥാനം നേടിയത്. സത്യവും ധർമ്മവും ജാഗ്രതയോടെ പാലിച്ച്, ആത്മസംയമനം, ക്ഷമ, സമത്വം, സ്നേഹം എന്നിവയും അദ്ദേഹം ആചരിച്ചു.
ഏതാനി സര്വാണ്യുപസേവമാനോ യോ ദേവരാജ്യം മഘവാന്പ്രാപ മുഖ്യമ്। ബൃഹസ്പതിര്ബ്രഹ്മചര്യം ചചാര സമീഹിതഃ സംശിമാത്മാ യഥാവത്
ഈ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ആചരിച്ചുകൊണ്ടാണ് മഘവാൻ ദേവന്മാരിൽ പ്രധാന സ്ഥാനത്ത് എത്തിയത്. ബൃഹസ്പതി, മനസ്സു സ്ഥിരമായി, ഉചിതമായ വിധത്തിൽ ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ചു, തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിനായി പരിശ്രമിച്ചു.
ഹിത്വാ സുഖ പ്രതിരുധ്യേന്ദ്രിയാണി തേന ദേവാനാമഗമദ്ഗൌരവം സഃ। തഥാ നക്ഷത്രാണി കര്മണാഽമുത്ര ഭാന്തി രുദ്രാദിത്യാ വസവോഽഥാപി വിശ്വേ
സുഖം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, അങ്ങനെ ചെയ്തതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ദേവന്മാരിൽ ആദരവും നേടിയത്. അതുപോലെ തന്നെ, നക്ഷത്രങ്ങളും അവരുടെ കർമ്മംകൊണ്ടാണ് അവിടെ പ്രകാശിക്കുന്നത്; രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, വിശ്വദേവന്മാർ ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
യമോ രാജാ വൈശ്രവണഃ കുബേരോ ഗന്ധര്വയക്ഷാപ്സരസശ്ച സൂത। ബ്രഹ്മവിദ്യാം ബ്രഹ്മചര്യം ക്രിയാം ച നിപേവമാണാ ഋഷയോഽമുത്ര ഭാന്തി
യമൻ, വൈശ്രവണൻ എന്ന കുബേരൻ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, രഥസാരഥികൾ എന്നിവരും ബ്രഹ്മവിദ്യ, ബ്രഹ്മചര്യം, കർമ്മങ്ങൾ എന്നിവ ആചരിച്ച്, മഹർഷികൾ അവിടെയും പ്രകാശിക്കുന്നു.
ജാനന്നിമം സര്വലോകസ്യ ധര്മം വിപ്രേന്ദ്രാണാം ക്ഷത്രിയാണാം വിശാം ച। സ കസ്മാത്ത്വം ജാനതാം ജ്ഞാനവാന്സന് വ്യായച്ഛസേക സഞ്ജയ കൌരവാര്ഥേ
സകല ലോകങ്ങളുടെയും ധർമ്മം, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും, ക്ഷത്രിയന്മാരുടെയും, ജനങ്ങളുടെതും നീ അറിയുമ്പോൾ, അറിഞ്ഞിട്ടും, ജ്ഞാനിയായ സഞ്ജയ, കൌരവരുടെ കാര്യത്തിൽ നീ എന്തുകൊണ്ട് സംശയിക്കുന്നു?
ആമ്നായേഷു നിത്യസംയോഗമസ്യ തഥാഽശ്വമേധേ രാജസൂയേ ച വിദ്ധി। സംയുജ്യതേ ധനുപാ വര്മണാ ച ഹസ്ത്യശ്വാദ്യൈ രഥശസ്ത്രൈശ്ച ഭൂയഃ
വേദങ്ങളിലും അശ്വമേധയാഗത്തിലും രാജസൂയയാഗത്തിലും എപ്പോഴും ആയുധങ്ങൾ, കാവചങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
തേ ചേദിമേ കൌരവാണാമ്രുപായ- മവഗച്ഛേയുവധേനൈവ പാര്ഥാഃ। ധര്മത്രാണം പുണ്യമേഷാം കൃതം സ്യാ- ദാര്യേ വൃത്തേ ഭീമസേനം നിഗൃഹ്യ
ഈ കൌരവർ ഈ മാർഗം മനസ്സിലാക്കിയാൽ, പാണ്ഡവർ കൊല്ലപ്പെടും; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവരുടെ പ്രവർത്തി ധാർമ്മികവും പുണ്യകരവുമാകും, ഭീമസേനനെ ഉത്തമമായ രീതിയിൽ നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ട്.
തേ ചേത്പിത്ര്യേ കര്മണി വര്തമാനാ ആപദ്യേരന്ദിഷ്ടവശേന മൃത്യുമ്। യഥാശക്ത്യാപൂരയന്തഃ സ്വകര്മ തദപ്യേഷാം നിധനം സ്യാത്പ്രശസ്തമ്
അവർക്കു പിതൃകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ വിധിയുടെ പ്രകാരം മരണം സംഭവിച്ചാൽ, അവർക്ക് കഴിയുന്നത്ര സ്വന്തം കര്മ്മം നിറവേറ്റി, അത്തരം അന്ത്യം പോലും അവർക്കു പ്രശംസനീയമായിരിക്കും.
ഉതാഹോ ത്വം മന്യസേ ശാമ്യമേവ രാജ്ഞാം യുദ്ധേ വര്തതേ ധര്മതന്ത്രമ്। അയുദ്ധേ വാ വര്തതേ ധര്മതന്ത്രം തഥൈവ തേ വാചമിമാം ശ്രൃണോമി
അല്ലെങ്കിൽ നീ കരുതുന്നത് സമാധാനമേ രാജാക്കന്മാർക്കുള്ള യഥാർത്ഥ ധർമ്മമെന്നും, യുദ്ധം ഒഴിവാക്കുന്നതിലാണ് ധർമ്മമെന്നും ആണോ? ഈ വാക്കുകൾ നീ പറയുന്നതും ഞാൻ കേൾക്കുന്നു.
ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ പ്രഥമം സംവിഭാഗ- മവേക്ഷ്യ ത്വം സഞ്ജയ സ്വം ച കര്മ। നിശമ്യാഥോ പാണ്ഡവാനാം ച കര്മ പ്രശംസ വാ നിന്ദ വാ യാ മതിസ്തേ
നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെ ആദ്യ വിഭജനവും, നിന്റെ സ്വന്തം കര്മ്മവും, സഞ്ജയ, ആദ്യം പരിഗണിച്ച്, പിന്നെ പാണ്ഡവരുടെ കര്മ്മം കേട്ട ശേഷം, നിന്റെ മനസ്സനുസരിച്ച് പ്രശംസിക്കുകയോ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുക.
അധീയീത ബ്രാഹ്മണോ വൈ യജേത ദദ്യാദീയാത്തീര്ഥമുഖ്യാനി ചൈവ। അധ്യാപ്രയേദ്യാജയേച്ചാപി യാജ്യാന് പ്രതിഗ്രഹാന്വാ വിഹിതാന്പ്രതീച്ഛേത്
ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ പഠിക്കണം, യാഗങ്ങൾ നടത്തണം, ദാനം ചെയ്യണം, സ്വീകരിക്കണം, പ്രധാന തീർഥങ്ങൾ സന്ദർശിക്കണം, പഠിപ്പിക്കണം, യാഗങ്ങളിൽ മുഖ്യകാർമികനാകണം, നിശ്ചിതമായ ദാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണം.
അധീയീത ക്ഷത്രിയോഽഥോ യജേത ദദ്യാദ്ധനം ന തു യാചേത കിംചിത്। ന യാജയേന്ന തു ചാധ്യാപയീത ഏവം സ്മൃതഃ ക്ഷത്രധര്മഃ പുരാണഃ
ക്ഷത്രിയൻ പഠിക്കണം, യാഗങ്ങൾ നടത്തണം, ധനം ദാനം ചെയ്യണം, എന്നാൽ ഒന്നും യാചിക്കരുത്; യാഗങ്ങളിൽ മുഖ്യകാർമികനാകരുത്, പഠിപ്പിക്കരുത്; ഇതാണ് പഴയ കാലം മുതൽ പറയുന്ന ക്ഷത്രധർമ്മം.
തഥാ രാജന്യോ രക്ഷണം വൈ പ്രജാനാം കൃത്വാ ധര്മേണാപ്രമത്തോഽഥ ദത്ത്വാ। യജ്ഞൈദിഷ്ട്വാ സര്വവേദാനധീത്യ ദാരാന്കൃവാ പുണ്യകൃദാവസേദ്ഗൃഹാന്
അങ്ങനെ രാജാവും, തന്റെ പ്രജകളെ ധർമ്മപൂർവ്വം ജാഗ്രതയോടെ സംരക്ഷിച്ച്, ദാനം ചെയ്ത്, യാഗങ്ങൾ നടത്തി, എല്ലാ വേദങ്ങളും പഠിച്ച്, വിവാഹം കഴിച്ച്, പുണ്യപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു, വീട്ടിൽ വസിക്കണം.
സ ധര്മാത്മാ ധര്മമധീത്യ പുണ്യം യദൃച്ഛയാ വ്രജതി ബ്രഹ്മലോകമ്। വൈശ്യോഽധീത്യ കൃഷിഗോരക്ഷപണ്യൈ- ര്വിത്തം ചിന്വന്പാലയന്നപ്രമത്തഃ
അവൻ ധാർമ്മികനും, ധർമ്മവും പുണ്യവും പഠിച്ച്, യാദൃച്ഛികമായി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ എത്തുന്നു. വൈശ്യൻ പഠനം നടത്തി, കൃഷി, പശുപാലനം, വ്യാപാരം എന്നിവയിലൂടെ സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ച്, അതിനെ ജാഗ്രതയോടെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
ദേവം സ്മൃതഃ ശൂദ്രധര്മഃ പുരാണഃ
ഇതാണ് പഴയ കാലം മുതൽ പറയുന്ന ശൂദ്രന്റെ കര്മ്മം.
ഏതാന്രാജാ പാലയന്നപ്രമത്തോ നിയോജയന്സര്വവര്ണാന്സ്വധര്മേ। അകാമാത്മാ സമവൃത്തിഃ പ്രജാസു നാധാര്മികാനനുരുധ്യേത കാമാത്
രാജാവ് ഈ എല്ലാവരെയും ജാഗ്രതയോടെ സംരക്ഷിച്ച്, എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളെയും അവരുടെ കര്മ്മത്തിൽ നിശ്ചയിച്ച്, ജനങ്ങളിൽ സമദർശിയായി, ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, അധാർമ്മികരെ ഇഷ്ടം കൊണ്ടു പിന്തുണയ്ക്കരുത്.
ശ്രേയാംസ്തസ്മാദ്യദി വിദ്യേത കശ്ചി- ദഭിജ്ഞാതഃ സര്വധര്മോപപന്നഃ । സ തം ദ്രഷ്ടുമനുശിഷ്യന്പ്രജാനാം ന ചൈതദ്ബുധ്യേദിതി തസ്മിന്നസാധുഃ
അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിഞ്ഞു, ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ഒരാളുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ ജനങ്ങളെ ഉപദേശിക്കണം; ഇത് മനസ്സിലാക്കാത്തവൻ ആ സ്ഥാനത്തിന് യോഗ്യനല്ല.
ഉത്പാദിതം വര്മ ശസ്ത്രം ധനുശ്ച
കാവചം, ആയുധങ്ങൾ, വില്ലുകൾ എന്നിവ ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു.
തത്ര പുണ്യം ദസ്യുവധേന ലഭ്യതേ സോഽയം ദോഷഃ കുരുഭിസ്തീവ്രരൂപഃ । അധര്മജ്ഞൈര്ധര്മമബുധ്യമാനൈഃ പ്രാദുര്ഭൂതഃ സഞ്ജയ സാധു തന്ന
അവിടെ കള്ളന്മാരെ കൊല്ലുന്നതിലൂടെ പുണ്യം ലഭിക്കും. എന്നാൽ, ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്ത കുരുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഈ വലിയ തെറ്റ് സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു, സഞ്ജയ, ഇത് നല്ലതല്ല.
തത്ര രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ സപുത്രോ ധര്മ്യം ഹരേത്പാണ്ഡവാനാമകസ്മാത്। നാവേക്ഷന്തേ രാജധര്മം പുരാണം തദന്വയാഃ കുരവഃ സര്വ ഏവ
അവിടെ ധൃതരാഷ്ട്രനും മകന്മാരും പാണ്ഡവരുടെ അവകാശം അന്യായമായി പിടിച്ചെടുത്തു. പഴയ രാജധർമ്മം ഇവരാരും കണക്കാക്കുന്നില്ല; കുരുക്കൾ എല്ലാവരും അവരെ പിന്തുടരുന്നു.
സ്തേനോ ഹരേദ്യത്ര ധനം ഹ്യദൃഷ്ടഃ പ്രസഹ്യ വാ യത്ര ഹരേത ദൃഷ്ടഃ । ഉഭൌ ഗര്ഹ്യൌ ഭവതഃ സഞ്ജയൈതൌ കിം വൈ പൃഥത്കം ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രേ
ഒരു കള്ളൻ മറഞ്ഞ് ധനം എടുക്കുകയോ, ആരെങ്കിലും ബലമായി എടുത്തുപോകുകയോ ചെയ്താൽ ഇരുവരും കുറ്റക്കാരാണ്, സഞ്ജയ. ഇവർക്കും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനും有什么 വ്യത്യാസമുണ്ട്?
സോഽയം ലോഭാന്മന്യതേ ധര്മമേതം യമിച്ഛതി ക്രോധവശാനുഗാമീ। ഭാഗഃ പുനഃ പാണ്ഡവാനാം നിവിഷ്ട- സ്തം നഃ കസ്മാദാദദീരന്പരേ വൈ
ലാഭം കൊണ്ടാണ് ഇദ്ദേഹം ഇതിനെ ധർമ്മമെന്ന് കരുതുന്നത്; കോപത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ചുള്ളത്. പക്ഷേ, പാണ്ഡവരുടെ പങ്ക് ഉറപ്പായതാണ്—പിന്നെ മറ്റുള്ളവർക്ക് അതെന്തിന് എടുക്കണം?
അസ്മിന്പദേ യുധ്യതാം നോ വധോഽപി ശ്ലാഘ്യഃ പിത്ര്യം പപരാജ്യാദ്വിശിഷ്ടമ്। ഏതാന്ധര്മാന്കൌരവാണാം പുരാണാ- നാചക്ഷീഥാഃ സഞ്ജയ രാജമധ്യേ
ഈ നിലയിൽ പോരാടുമ്പോൾ നമ്മളെ കൊല്ലുകയായാലും അതു പ്രശംസനീയമാണ്; പിതാക്കന്മാരുടെ രാജ്യം അന്യരുടെതിനെക്കാൾ ഉത്തമം. സഞ്ജയ, ഈ പഴയ കുരുകുല ധർമ്മങ്ങൾ രാജാക്കന്മാരുടെ മുന്നിൽ പ്രഖ്യാപിക്കൂ.
ഏതേ മദാന്മൃത്യുവശാഭിപന്നാഃ സമാനീതാ ധാര്തരാഷ്ട്രേണ മൂഢാഃ। ഇദം പുനഃ കര്മ പാപീയ ഏവ സഭാമധ്യേ പശ്യ വത്തം കുരൂണാമ്
ഇവരെ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ അഹങ്കാരത്തിലും മരണഭയത്തിലും ആക്കി കൂട്ടിച്ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രവൃത്തിയും അതിലും വലിയ പാപം തന്നെയാണ്—നീ സഭയിൽ കുരുക്കളുടെ നാശം കാണുക.
പ്രിയം ഭാര്യാം ദ്രൌപദീം പാണ്ഡവാനാം യശസ്വിനീം ശീലവൃത്തോപപന്നാമ്। യദുപൈക്ഷന്ത കുരവോ ഭീഷ്മമുഖ്യാഃ കാമാനിഗേനോപരുദ്ധാം വ്രജന്തീമ്
പാണ്ഡവരുടെ പ്രിയഭാര്യയും, പ്രശസ്തയുമായ ദ്രൗപദിയെ, നല്ല സ്വഭാവവും പെരുമയും ഉള്ളവളെ, ഭീഷ്മൻമാർ മുന്നിൽ കാമം പിടിച്ചവരാൽ തടയപ്പെട്ട് പോകുന്നത് കുരുക്കൾ കണ്ടു.
താം ചേത്തദാ തേ സകുമാരവൃദ്ധാ അവാരയിഷ്യന്കുരവഃ സമേതാഃ । മമ പ്രിയം ധൃതരാഷ്ട്രോഽകരിഷ്യത് പുത്രാണാം ച കൃതമസ്യാഭവിഷ്യത്
അപ്പോൾ, കുട്ടികളും മൂപ്പന്മാരുമൊത്ത് കുരുക്കൾ ചേർന്ന് അതു തടഞ്ഞിരുന്നുവെങ്കിൽ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ എനിക്ക് ഇഷ്ടമായത് ചെയ്തേനെ; മക്കളുടെ ഈ ദുഷ്കൃത്യം സംഭവിച്ചേ ഇരിക്കില്ലായിരുന്നു.
ദുഃശാസനഃ പ്രതിലോമ്യാന്നിനായ സഭാമധ്യേ ശ്വശുരാണാം ച കൃഷ്ണാമ്। സാ തത്ര നീതാ കരുണം വ്യപേക്ഷ്യ നാന്യം ക്ഷത്തുര്നാഥമവാപ കിംചിത്
ദുഃശാസനൻ കൃഷ്ണയെ സഭയുടെ നടുവിലും ശ്വശുരന്മാരുടെ മുന്നിലും വലിച്ചുകൊണ്ടു വന്നു. അവൾ അവിടെ കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ ദു:ഖത്തോടെ ചുറ്റും നോക്കി, ആരെയും രക്ഷകനോ ആശ്രയമോ കണ്ടില്ല.
കാര്പണ്യാദേവ സഹിതാസ്തത്ര ഭൂപാ നാശക്നുവന്പ്രതിവക്തും സഭായാമ്। ഏകഃ ക്ഷത്താ ധര്മ്യമര്ഥം ബ്രുവാണോ ധര്മബുദ്ധ്യാ പ്രത്യുവാചാല്പബുദ്ധിമ്
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ ദയകൊണ്ടു ഒന്നും പറയാൻ സഭയിൽ കഴിയാതെ നിന്നു. ഒരുവൻ മാത്രം, സാരഥി, ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കി ഉചിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, അജ്ഞാനിയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.