ന യുജ്യതേ കര്മ യുഷ്മാസു ഹീനം സത്വം ഹി വസ്താദൃശം ഭീമസേനാഃ । ഉദ്ഭാസതേ ഹ്യഞ്ജനബിന്ദുവത്ത- ച്ഛുഭ്രേ വസ്ത്രേ യദ്ഭവേത്കില്ബിഷം വഃ
നിങ്ങളിൽ ഒരു ചീത്ത പ്രവൃത്തിയും കാണുന്നില്ല; ഭീമസേനാ, നിങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അത്യുത്തമമാണ്. ഒരു പാടു പോലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, വെളുത്ത വസ്ത്രത്തിൽ കറുത്ത കറുപോലെ അത് വ്യക്തമായിരിക്കും.
സര്വക്ഷയോ ദൃശ്യതേ യത്ര കൃത്സ്നഃ പാപോദയോ ഭാവസംസ്ഥഃ കുരൂണാമ്। കസ്തത്ര കുര്യാഞ്ജാതു കര്മ പ്രജാനന് പരാജയോ യത്ര സമോ ജയശ്ച
എവിടെ മുഴുവൻ നാശവും പാപം ഉയരുകയും കുരുക്കളുടെ മനസ്സിൽ വാസം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു, അവിടെയെന്ത് പ്രവർത്തനം ചെയ്യാൻ ആരും തയ്യാറാവും? അവിടെ ജയവും പരാജയവും ഒരുപോലെയാണ്.
തേ വൈ ധന്യാ യൈഃ കൃതം ജ്ഞാതികാര്യം തേ വൈ പുത്രാഃ സുഹൃദോ ബാന്ധവാശ്ച। ഉപക്രുഷ്ടം ജീവിതം സന്ത്യജേയു- ര്യതഃ കുരൂണാം നിയതോ വൈ ഭവഃ സ്യാത്
യാരാണ് ബന്ധുക്കളോടുള്ള കടമ നിറവേറ്റിയത്, അവരാണ് ഭാഗ്യശാലികൾ. അവരാണ് സത്യമായ മക്കൾ, സ്നേഹിതർ, ബന്ധുക്കൾ. അത്തരം ആളുകൾക്ക് അഴുക്കായ ജീവിതം ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറാകും, കാരണം കുരുക്കളുടെ വിധി ഉറപ്പായതാണ്.
തേ ചേത്കുരൂനനുശിഷ്യാഥ പാര്ഥാ നിര്ണീയ സര്വാന്ദ്വിഷതോ നിഗൃഹ്യ। സമം വസ്തജ്ജീവിതം മൃത്യുന സ്യാ- ദ്യജ്ജീവധ്വം ജ്ഞാതിവധേന സാധു
പാർത്തന്മാരേ, നിങ്ങൾ ശത്രുക്കളെ നിയന്ത്രിച്ച് കുരുക്കളെ ഉപദേശിച്ചാൽ, നിങ്ങളുടെ ജീവിതം മരണത്തിനോടു തുല്യമായിരിക്കും; കാരണം ബന്ധുക്കളെ കൊല്ലുന്ന ജീവിതം ധർമ്മമല്ല.
കോ ഹ്യേവ യുഷ്മാന്സഹ കേശവേന സചേകിതാനാന്പാര്ഷതബാഹുഗുപ്താന്। സസാത്യകീന്വിഷഹേത പ്രജേതും ലബ്ധ്വാഽപി ദേവാന്സചിവാന്സഹേന്ദ്രാന്
നിങ്ങളോടും കേശവനോടും കൂടെ ചേകിതാനന്മാരെയും പൃഷതപുത്രന്മാരെയും സാത്യകന്മാരെയും തോൽപ്പിക്കാൻ ആരാണ് ശക്തൻ? ദേവന്മാരെയും അവരുടെ ഉപദേഷ്ടാക്കളെയും ഇന്ദ്രനെയും നേടിയാലും അതിന് കഴിയില്ല.
കോ വാ കുരൂന്ദ്രോണഭീഷ്മാഭിഗുപ്താ- നശ്വത്ഥാമ്നാ ശല്യകൃപാദിഭിശ്ച। രണേ വിജേതും വിഷഹേത രാജന് രാധേയഗുപ്താന്സഹ ഭൂമിപാലൈഃ
രാജാവേ, ദ്രോണമാരുടെയും ഭീഷ്മന്റെയും അശ്വത്താമൻ, ശല്യൻ, കൃപൻ എന്നിവരുടെയും സംരക്ഷണയിലുള്ള കുരുക്കളെയും, രാധേയനും ഭൂമിപാലന്മാരുമൊത്ത് കാവലുള്ളവരെയും യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കാൻ ആരാണ് സഹിക്കാനാകുക?
മഹദ്ബലം ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ രാജ്ഞഃ കോ വൈ ശക്തോ ഹന്തുമക്ഷീയമാണഃ । സോഽഹം ജയേ ചൈവ പരാജയേ ച നിഃശ്രേയസം നാധിഗച്ഛാമി കിംചിത്
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ മഹാശക്തിയെ നശിക്കാതെ തോൽപ്പിക്കാൻ ആരാണ് കഴിയുക? ജയിച്ചാലും തോറ്റാലും എനിക്ക് അതിൽ പരമമായ നല്ലതൊന്നും കാണുന്നില്ല.
കഥം ഹി നീചാ ഇവ ദൌഷ്കുലേയാ നിര്ധര്മാര്ഥം കര്മ കുര്യുശ്ച പാര്ഥാഃ । സോഽഹം പ്രസാദ്യ പ്രണതോ വാസുദേവം പഞ്ചാലാനാമധിപം ചൈവ വൃദ്ധമ്
പാർത്തന്മാർ എങ്ങനെ താഴ്ന്നവരെന്നപോലെ ധർമ്മമോ ഉദ്ദേശമോ ഇല്ലാത്ത പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യും? അതുകൊണ്ട് ഞാൻ വാസുദേവനെയും പാഞ്ചാലന്മാരുടെ മൂത്ത രാജാവിനെയും സാന്ത്വനപ്പെടുത്തി വണങ്ങുന്നു.
കൃതാഞ്ജലിഃ ശരണം വഃ പ്രപദ്യേ കഥം സ്വസ്തി സ്യാത്കുരുസൃഞ്ജയാനാമ്। ന ഹ്യേവമേവം വചനം വാസുദേവോ ധനഞ്ജയോ വാ ജാതു കിംചിന്ന കുര്യാത്
കൈകൾകൂടിച്ച് ഞാൻ നിങ്ങളോടു അഭയം തേടുന്നു. കുരുക്കൾക്കും ശ്രിഞ്ചയന്മാർക്കും എങ്ങനെ ക്ഷേമം ലഭിക്കുമെന്നു ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു. വാസുദേവനും ധനഞ്ജയനും ഇതിന് വിരുദ്ധമായി ഒന്നും ചെയ്യില്ല.
പ്രണാന്ദദ്യാദ്യാചമാനഃ കുതോഽന്യ- ദേതദ്വിദ്വന്സാധനാര്ഥം ബ്രവീമി । ഏതദ്രാജ്ഞോ ഭീഷ്മപുരോഗമസ്യ മതം യദ്വഃ ശാന്തിരിഹോത്തമാ സ്യാത്
യാചിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ പ്രണാമം ചെയ്യാൻ കഴിയും? അതുകൊണ്ട്, ജ്ഞാനിയേ, ഐക്യത്തിനായി ഞാൻ ഇതു പറയുന്നു. ഭീഷ്മൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള രാജാവിന്റെ അഭിപ്രായം ഇതാണ്: ഇവിടെ ഉത്തമമായ സമാധാനം ഉണ്ടാകണം.
കാം നു വാചം സഞ്ജയ മേ ശൃണോഷി। യുദ്ധൈഷിണീം യേന യുദ്ധാദ്ബിഭേഷി । അയുദ്ധം വൈ താത യുദ്ധാദ്ഗരീയഃ കസ്തല്ലബ്ധ്വാ ജാതു യുദ്ധ്യേത സൂത
സഞ്ജയ, നീ എന്റെ ഏത് വാക്കുകളാണ് കേൾക്കുന്നത്? നീ യുദ്ധം ഭയന്ന്, യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്ന വാക്കുകളോ? യുദ്ധമല്ലാത്തത് യുദ്ധത്തേക്കാൾ ഉത്തമമാണ്, ആരാണ് അതു ലഭിച്ചിട്ടും യുദ്ധം തിരഞ്ഞെടുക്കുക, സാരഥിയേ?
അകുര്വതശ്ചേത്പുരുഷസ്യ സഞ്ജയ സിദ്ധ്യേത്സങ്കല്പോ മനസാ യം യമിച്ഛേത്। ന കര്മ കുര്യാദ്വിദിതം മമൈത- ദന്യത്ര യുദ്ധാദ്ബഹു യല്ലഘീയഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ പ്രവർത്തിക്കാതിരുന്നാൽ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെയും അവനു സിദ്ധിക്കും. എനിക്ക് അറിയാവുന്ന പ്രവൃത്തികളിൽ യുദ്ധം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും അത്ര ലഘുവല്ല.
കുതോ യുദ്ധം ജാതു നരോഽവഗച്ഛേ- ത്കോ ദേവശപ്തോ ഹി വൃണീത യുദ്ധമ്। സുഖൈഷിണഃ കര്മ കുര്വന്തി പാര്ഥാ ധര്മാദഹീനം യച്ച ലോകസ്യ പഥ്യമ്
ഒരു മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ യുദ്ധം മനസ്സിലാക്കും? ദേവന്മാർ ശപിച്ചവൻ മാത്രമല്ലേ യുദ്ധം തിരഞ്ഞെടുക്കുക? പാർത്തന്മാർ സന്തോഷം തേടി പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു, ലോകത്തിന് അനുയോജ്യമെങ്കിലും ധർമ്മമില്ലാത്തതും.
ധര്മോദയം സുഖമാശംസമാനാഃ കൃച്ഛ്രോപായം തത്ത്വതഃ കര്മ ദുഃഖമ്। സുഖം പ്രേപ്സുര്വിജിഘാംസുശ്ച ദുഃഖം കര്മാരഭേദ്യച്ച ധര്മാനപേതമ്
ധർമ്മം ഉയർന്നാൽ സുഖം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നവർ, കഷ്ടപ്പാടിലൂടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി വാസ്തവത്തിൽ ദുഃഖമാണെന്ന് അറിയുന്നു. സുഖം ആഗ്രഹിച്ച് ദുഃഖം ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ ധർമ്മം വിട്ടുപോകാത്ത പ്രവൃത്തി മാത്രം ചെയ്യുന്നു.
ക ഇന്ദ്രിയാണാം പ്രീതിവശാനുരാനാം കര്മാഭിജ്ഞഃ സ്വശരീരം ദുനോതി। യയാ പ്രമുക്തോ ന കരോതി ദുഃഖം തൃഷ്ണാം ത്യജേത്സര്വധര്മാദപേതാമ്
ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിന് അടിമയായവൻ, പ്രവൃത്തിയിൽ പരിചയമുള്ളവൻ, സ്വശരീരം ദുഃഖിപ്പിക്കുമോ? അത്തരം ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായവൻ ദുഃഖം ചെയ്യില്ല; എല്ലാ ധർമ്മവും വിട്ടു നിൽക്കുന്ന തൃഷ്ണയെ അവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
സഹാസ്മാഭിര്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ രാജ്ഞഃ
നമ്മോടൊപ്പം തന്നെയാണ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ രാജാവായിരിക്കുന്നതും.
കഥം ത്വസ്മാന്സംപ്രണുദേത്കുരുഭ്യഃ
അപ്പോൾ അവൻ എങ്ങനെ നമ്മെ കുരുക്കളുടെ വിരുദ്ധമായി പ്രേരിപ്പിക്കും?
അത്രൈവ സ്യാദവുധസ്യൈവ കാമഃ। പ്രായഃ ശരീരേ ഹൃദയം ദുനോതി
ഇവിടെയേ തന്നെ ആയുധമില്ലാത്തവരുടെ ആഗ്രഹം ഉളവാകും; സാധാരണയായി ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഹൃദയം വേദനിക്കും.
സ്വയം രാജാ വിഷമസ്ഥഃ പരേഷു സാമര്ഥ്യമന്വിച്ഛതി തന്ന സാധു। യഥാഽഽത്മനഃ പശ്യതി വൃത്തമേവ തഥാ പരേതാമപി സോഽഭ്യുപൈതി
രാജാവ് സ്വയം അന്യരുടെ ഇടയിൽ കഷ്ടതയിൽ ആണെങ്കിൽ ശക്തി തേടുന്നു, പക്ഷേ അതു നല്ലതല്ല. അവൻ സ്വവൃത്തിയെ കാണുന്നതുപോലെ, മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രവൃത്തിയിലേക്കും അതുപോലെ സമീപിക്കും.
ആസന്നമഗ്നിം തു നിദാഘകാലേ ഗമ്ഭീരകക്ഷേ ഗഹനേ വിസൃജ്യ। യഥാ വിവൃദ്ധം വായുവശേന ശോചേ- ത്ക്ഷേമം മുമുക്ഷുഃ ശിശിരവ്യപായേ
ഉഷ്ണകാലത്ത് തീക്കടുത്ത് ആഴമുള്ള മുറിയിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുന്നവൻ, കാറ്റ് ശക്തമായപ്പോൾ ദുഃഖിച്ചു, ശീതകാലം അവസാനിക്കുമ്പോൾ രക്ഷ തേടി ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രാപ്തൈശ്വര്യോ ധൃതരാഷ്ട്രോഽദ്യ രാജാ ലാലപ്യതേ സഞ്ജയ കസ്യ ഹേതോഃ । പ്രഗൃഹ്യ ദുര്ബുദ്ധിമനാര്ജവേ രതം പുത്രം മന്ദം മൂഢമമന്ത്രിണം തു
ഇപ്പോൾ ധനസമ്പത്തോടെ രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, സഞ്ജയ, എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ സന്തോഷിച്ചു ജീവിക്കുന്നത്? അവൻ തന്റെ മണ്ടനും കപടനും നേരായ മനസ്സില്ലാത്ത മകനായ ദുര്യോധനനെ പിടിച്ചുപിടിച്ച്, അവന്റെ മൂഢത്വത്തിലും തെറ്റായ ഉപദേശത്തിലും ആസ്വദിക്കുന്നു.
അനാപ്തവച്ചാപ്തതമസ്യ വാചഃ സുയോധനോ വിദുരസ്യാവമത്യ। സുതസ്യ രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ പ്രിയൈഷീ സംബുധ്യമാനോ വിശതേഽധര്മമേവ
സുയോധനൻ, ഏറ്റവും ബുദ്ധിമാനായ ബന്ധുവായ വിദുരന്റെ വാക്കുകൾ അന്യന്റെതുപോലെ അവഗണിക്കുന്നു. രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ മകന്റെ സന്തോഷം മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച്, എല്ലാം അറിയുമ്പോഴും അദ്ധർമ്മത്തിലേക്കാണ് വഴിതിരിയുന്നത്.
മേധാവിനം ഹ്യര്ഥകാമം കുരൂണാം ബഹുശ്രുതം വാഗ്മിനം ശീലവന്തമ് । സ തം രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ കുരുഭ്യോ ന സസ്മാര വിദുരം പുത്രകാമ്യാത്
കുരുക്കളുടെ ഇടയിൽ ബുദ്ധിമാനും കാര്യജ്ഞനും പണ്ഡിതനും വാഗ്മിയും നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവനുമായിരുന്ന വിദുരനെ, തന്റെ മകനെ മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച ധൃതരാഷ്ട്രൻ കുരുക്കളുടെ ഭാവി 위해 ഓർത്തില്ല.
മാനഘ്നസ്യാസൌ മാനകാമസ്യ ചേര്ഷോഃ സംരമ്ഭിണശ്ചാര്ഥധര്മാതിഗസ്യ। ദുര്ഭാഷിണോ മന്യുവശാനുഗസ്യ കാമാത്മനോ ദൌര്ഹൃദൈര്ഭാവിതസ്യ
ആ മകൻ, മറ്റുള്ളവരുടെ മാനം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, സ്വയം ആദരിക്കപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, അസൂയയും കോപവും നിറഞ്ഞവൻ, ലാഭവും ധർമ്മവും ലംഘിക്കുന്നവൻ, കഠിനമായ ഭാഷയുള്ളവൻ, കോപത്തിന്റെ അടിമയും ഇച്ഛാനുസൃതമായി നടക്കുന്നവനും ദുഷ്ടഹൃദയവുമാണ്.
അനേയസ്യാശ്രേയസോ ദീര്ഘമന്യോ- ര്മിത്രദ്രുഹഃ സഞ്ജയ പാപബുദ്ധേഃ। സുതസ്യ രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ പ്രിയൈഷീ പ്രപശ്യമാനഃ പ്രാജഹാദ്ധര്മകാമൌ
സഞ്ജയ, നീ മനസ്സിലാക്കണം, രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ മകന്റെ ഭാവി മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും സ്നേഹിതർക്കു ശത്രുവുമായ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനാണെന്ന് അറിയുമ്പോഴും, ധർമ്മവും നല്ലതിന്റെ ആഗ്രഹവും ഉപേക്ഷിച്ചു.
തദൈവ മേ സഞ്ജയ ദീവ്യതോഽഭൂ- ന്മതിഃ കുരൂണാമാഗതഃ സ്യാദഭാവഃ । കാവ്യാം വാചം വിദുരോ ഭാഷമാണോ ന വിന്ദതേ യദ്ധാര്തരാഷ്ട്രാത്പ്രശംസാമ്
സഞ്ജയ, ഞാനവിടെ പാശാചികമായ ചൂതാട്ടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുമ്പോൾ തന്നെ മനസ്സിലായി—കുരുക്കൾ നാശത്തിലേക്കാണ് പോവുന്നത്. വിദുരൻ നല്ല വാക്കുകൾ പറഞ്ഞിട്ടും ധൃതരാഷ്ട്രൻ അവനെ പ്രശംസിച്ചില്ല; അതിനാൽ എല്ലാം വ്യക്തമായിരുന്നു.
ക്ഷത്തുര്യദാ നാന്വവര്തന്ത ബുദ്ധിം കൃച്ഛ്രം കുരൂന്സൂത തദാഽഭ്യാജഗാമ। യാവത്പ്രജ്ഞാമന്വവര്തന്ത തസ്യ താവത്തേഷാം രാഷ്ട്രവൃദ്ധിര്ബഭൂവ
ക്ഷത്രിയനായ വിദുരന്റെ ബുദ്ധി അവഗണിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സാരഥി, കുരുക്കൾക്ക് കഷ്ടം നേരിട്ടു. അവന്റെ ജ്ഞാനം അവർ അനുസരിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, അവരുടെ രാജ്യം വളർന്നു.
തദര്ഥലുബ്ധസ്യ നിബോധ മേഽദ്യ യേ മന്ത്രിണോ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൂത। ദുഃശാസനഃ ശകുനിഃ സൂതപുത്രോ ഗാവല്ഗണേ പശ്യ സംമോഹമസ്യ
ഇപ്പോൾ, സഞ്ജയ, ധനലോഭിയായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ ഉപദേശകരാരെന്നു കേൾക്കൂ: ദുര്യോധനൻ, ദുഃശാസനൻ, ശകുനി, കർണൻ, ഗാവൽഗണൻ—ഇവരെല്ലാം ചേർന്നാണ് അവന്റെ മനസ്സു മായ്ച്ചിരിക്കുന്നത്.
സോഽഹം ന പശ്യാമി പരീക്ഷമാണഃ കഥം സ്വസ്തി സ്യാത്കുരുസൃഞ്ജയാനാമ് । ആത്തൈശ്വര്യോ ധൃതരാഷ്ട്രഃ പരേഭ്യഃ പ്രവ്രാജിതേ വിദുരേ ദീര്ഘദൃഷ്ടൌ
നാൻ ആലോചിച്ചപ്പോൾ, കുരുക്കൾക്കും ശ്രീഞ്ജയന്മാർക്കും നല്ലതൊന്നും സംഭവിക്കുമെന്ന് കാണുന്നില്ല. ധൃതരാഷ്ട്രൻ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത് ദീർഘദർശിയായ വിദുരനെ രാജ്യം വിട്ടു പോകാൻ അനുവദിച്ചു.
ആശംസതേ വൈ ധൃതരാഷ്ട്രഃ സപുത്രോ മഹാരാജ്യമസപത്നം പൃഥിവ്യാമ്। തസ്മിഞ്ശമഃ കേവലം നോപലഭ്യഃ സര്വം സ്വകം മദ്ഗതേ മന്യതേഽര്ഥമ്
ധൃതരാഷ്ട്രനും മകനും ചേർന്ന് ഭൂമിയിൽ എതിരില്ലാത്ത വലിയ രാജ്യം നേടാമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതിൽ അവർക്കു സമാധാനമൊന്നുമില്ല; എല്ലാ സമ്പത്തും തങ്ങളുടേതാണെന്ന് മാത്രം കരുതുന്നു.