അസ്ത്രം ദ്രോണാദര്ജുനാദ്വാസുദേവാ- ത്കൃപാദ്ഭീഷ്മാദ്യേന കൃതം ശൃണോമി। യം തം കാര്ഷ്ണിപ്രതിമമാഹുരേകം സ സാത്യകിഃ പാണ്ഡവാര്ഥേ നിവിഷ്ടഃ
ദ്രോണൻ, അർജുനൻ, വാസുദേവൻ, കൃപൻ, ഭീഷ്മൻ എന്നിവരാൽ നിർമ്മിച്ച ആയുധത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കുന്നു. കർഷ്ണിക്ക് തുല്യൻ എന്ന് പറയുന്നവൻ, പാണ്ഡവരുടെ കാരണത്താൽ ചേർന്ന സാത്യകിയാണ്.
ഉപാശ്രിതാശ്ചേദികരൂശകാശ്ച സര്വോദ്യോഗൈര്ഭൂമിപാലാഃ സമേതാഃ। തേഷാം മധ്യേ സൂര്യമിവാതപന്തം ശ്രിയാ വൃതം ചേദിപതിം ജ്വലന്തമ്
ചേദികൾ, കരൂഷന്മാർ, കാശികൾ എന്നിവരും, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഒരുമിച്ച് ശ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു. അവരിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, മഹത്വം നിറഞ്ഞ, ജ്വലിക്കുന്ന ചേദിരാജാവാണ് മുകളിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്.
അസ്തമ്ഭനീയം യുധി മന്യമാന്യോ ജ്യാം കര്ഷതാം ശ്രേഷ്ഠതമം പൃഥിവ്യാമ് । സര്വോത്സാഹം ക്ഷത്രിയാണാം നിഹത്യ പ്രസഹ്യ കൃഷ്ണസ്തരസാ സംമമര്ദ
യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനും, ഭൂമിയിലെ വില്ലിന്റെ ദാരു വലിക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളവനും, എല്ലാ ക്ഷത്രിയരുടെയും ഉത്സാഹം തകർത്തു, കൃഷ്ണൻ വേഗത്തിൽ അവരെ കീഴടക്കി.
യശോമാനൌ വര്ധയന്പാണ്ഡവാനാം പുരാഽഭിനച്ഛിശുപാലം സമീക്ഷ്യ। യസ്യ സര്വേ വര്ധയന്തി സ്മ മാനം കരൂശരാജപ്രമുഖാ നരേന്ദ്രാഃ
പാണ്ഡവരുടെ യശസ്സും മാനവും വർദ്ധിപ്പിച്ചവൻ, മുമ്പ് ശിശുപാലനെ സംഹരിച്ചത് എല്ലാവരും കണ്ടു. അപ്പോൾ കരൂഷരാജാവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും അവന്റെ മാനം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
തമസഹ്യം കേശവം തത്ര മത്വാ സുഗ്രീവയുക്തേന രഥേന കൃഷ്ണമ്। സംപ്രാദ്രവംശ്ചേദിപതിം വിഹായ സിംഹം ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷുദ്രമൃഗാ ഇവാന്യേ
അവിടെ കൃഷ്ണനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ശക്തമായ രഥം കയറിയ കൃഷ്ണനെ കണ്ടു, മറ്റു രാജാക്കന്മാർ ചേദിരാജാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സിംഹത്തെ കണ്ടു ഭയന്ന് ചെറിയ മൃഗങ്ങൾ ഓടിപ്പോകുന്നതുപോലെ ഓടി.
യസ്തം പ്രതീപസ്തരസാ പ്രത്യുദീയാ- ദാശംസമാനോ ദ്വൈരഥേ വാസുദേവമ് । സോഽശേത കൃഷ്ണേന ഹതഃ പരാസു- ര്വാതേനേവോന്മഥിതഃ കര്ണികാരഃ
തന്റെ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച്, വാസുദേവനോട് സമരത്തിൽ നേരിട്ട് പോരാടാൻ ശ്രമിച്ചവൻ, കൃഷ്ണനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ജീവൻ വിട്ടു, കാറ്റിൽ വേരോടെ പൊട്ടിയ കർണികാരവൃക്ഷംപോലെ നിലംപതിച്ചു.
പരാക്രമം മേ യദവേദയന്ത തേഷാമര്ഥേ സഞ്ജയ കേശവസ്യ। അനുസ്മരംസ്തസ്യ കര്മാണി വിഷ്ണോ- ര്ഗാവല്ഗണേ നാധിഗച്ഛാമി ശാന്തിമ്
കൃഷ്ണന്റെ വീര്യം അവരുടെ കാരണത്താൽ എന്നെ അറിയിച്ചപ്പോൾ, സഞ്ജയ, വിഷ്ണുവിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഓർത്തപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിന് ഒരിക്കലും ശാന്തി കിട്ടുന്നില്ല, കുതിരയുടെ ചങ്ങല അഴിഞ്ഞുപോയതുപോലെ.
ന ജാതു താഞ്ഛത്രുരന്യഃ സഹേത യേഷാം സ സ്യാദഗ്രണീര്വൃഷ്ണിസിംഹഃ । പ്രവേപതേ മേ ഹൃദയം ഭയേന ശ്രുത്വാ കൃഷ്ണാവേകരഥേ സമേതൌ
വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ സിംഹം നേതാവായവരെ എതിര്ക്കാൻ മറ്റൊരു ശത്രുവിനും കഴിയില്ല. കൃഷ്ണനും അർജുനനും ഒരേ രഥത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയം ഭയത്തിൽ വിറയ്ക്കുന്നു.
ന ചേദ്ഗച്ഛേത്സങ്ഗരം മന്ദബുദ്ധി- സ്താഭ്യാം ലഭേച്ഛര്മ തദാ സുതോ മേ। നോ ചേത്കുരൂന്സഞ്ജയ നിര്ദഹേതാ- മിന്ദ്രാവിഷ്ണൂ ദൈത്യസേനാം യഥൈവ
എന്റെ മകൻ അവിടെ പോയി ആ രണ്ടു പേരുമായി സഖ്യത്തിലേക്ക് ശ്രമിക്കാതെ, അജ്ഞാനിയായിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, അവൻ ഒരു കവചം ഒരുക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, സഞ്ജയ, അവൻ കുരുക്കളെ നശിപ്പിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും ദാനവസേനയെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അവരെ നശിപ്പിക്കും.
മതേ ഹി മേ ശക്രസമോ ധനഞ്ജയഃ സനാതനോ വൃഷ്ണിവീരശ്ച വിഷ്ണുഃ। ധര്മാരാമോ ഹ്രീനിഷേവസ്തരസ്വീ കുന്തീപുത്രഃ പാണ്ഡവോഽജാതശത്രുഃ
എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ധനഞ്ജയൻ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനാണ്; വൃഷ്ണികളുടെ ശാശ്വതനായ വീരൻ വിഷ്ണുവാണ്; ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനവും ലജ്ജയും ഉത്സാഹവും ഉള്ള കുന്തിയുടെ മകൻ പാണ്ഡവൻ അജാതശത്രുവാണ്.
ദുര്യോധനേന നികൃതോ മനസ്വീ നോ ചേത്ക്രുദ്ധഃ പ്രദഹേദ്ധാര്തരാഷ്ട്രാന് । നാഹം തഥാ ഹ്യര്ജുനാദ്വാസുദേവാ- ദ്ഭീമാദ്വാഽഹം യമയോര്വാ ബിഭേമി
ദുര്യോധനൻ, മനസ്സുള്ളവൻ, വഞ്ചിതനായിട്ടും ദുഃശാസനന്മാരെ ക്രോധത്തോടെ നശിപ്പിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, എനിക്ക് അർജുനനെയും വാസുദേവനെയും ഭീമനെയും യമപുത്രന്മാരെയും ഭയമില്ല.
യഥാ രാജ്ഞഃ ക്രോധദീപ്തസ്യ സൂത മന്യോരഹം ഭീതതരഃ സദൈവ । മഹാതപാ ബ്രഹ്മചര്യേണ യുക്തഃ സങ്കല്പോഽയം മാനസസ്തസ്യ സിദ്ധ്യേത്
സൂതാ, രാജാവിന്റെ ക്രോധം ഉഗ്രമായപ്പോൾ എനിക്ക് എപ്പോഴും വലിയ ഭയം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, മഹത്തായ തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും ഉള്ള അവന്റെ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം തീർച്ചയായും ഫലിക്കും.
തസ്യ ക്രോധം സഞ്ജയാഹം സമീക്ഷ്യ സ്ഥാനേ ജാനന്ഭൃശമസ്മ്യദ്യ ഭീതഃ। സ ഗച്ഛ ശീഘ്രം പ്രഹിതോ രഥേന പാഞ്ചാലരാജസ്യ ചമൂനിവേശനമ്
സഞ്ജയ, അവന്റെ ക്രോധം കണ്ടപ്പോൾ അതിന് കാരണം ഉണ്ട് എന്നറിഞ്ഞ് ഞാൻ ഇന്ന് വളരെ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നീ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ കയറി പാഞ്ചാലരാജാവിന്റെ സൈന്യത്തിൻ്റെ ക്യാമ്പിലേക്ക് പോ.
അജാതശത്രും കുശലം സ്മ പൃച്ഛേഃ പുനഃ പുനഃ പ്രീതിയുക്തം വദേസ്ത്വമ്। ജനാര്ദനം ചാപി സമേത്യ താത മഹാമാത്രം വീര്യവതാമുദാരമ്
അജാതശത്രുവിന്റെ ക്ഷേമം നീ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നേഹത്തോടെ ചോദിക്കണം. ജനാർദ്ദനനെ, മഹാമന്ത്രിയെയും ശക്തന്മാരിൽ ഉത്തമനുമായവനെയും കണ്ട ശേഷം, അവനോടും സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കണം.
അനാമയം മദ്വചനേന പൃച്ഛേ- ര്ധൃതരാഷ്ട്രഃ പാണ്ഡവൈഃ ശാന്തിമീപ്സുഃ । ന തസ്യ കിംചിദ്വചനം ന കുര്യാത് കുന്തീപുത്രോ വാസുദേവസ്യ സൂത
എന്റെ വാക്ക് പറഞ്ഞ്, ധൃതരാഷ്ട്രൻ പാണ്ഡവരുമായി സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്ന് അവരോടു ചോദിക്കണം. കുന്തിയുടെ മകൻ വാസുദേവന്റെ ഒരു വാക്കും അവഗണിക്കില്ല, സൂതാ.
പ്രിയശ്ചൈഷാമാത്മസമശ്ച കൃഷ്ണോ വിദ്വാംശ്ചൈഷാം കര്മണി നിത്യയുക്തഃ । സമാനീതാന്പാണ്ഡവാന്സൃഞ്ജയാംശ്ച ജനാര്ദനം യുയുധാനം വിരാടമ്
കൃഷ്ണൻ അവർക്കെല്ലാവർക്കും സ്വന്തം ആത്മാവുപോലെ പ്രിയനാണ്; ജ്ഞാനിയും പ്രവർത്തിയിൽ എപ്പോഴും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവനുമാണ്. അവൻ പാണ്ഡവന്മാരെയും ശ്രുഞ്ചയന്മാരെയും ജനാർദ്ദനനെയും യുവുധാനനെയും വിരാടനെയും ഒന്നിച്ചു കൂട്ടിയിരിക്കുന്നു.
ന മൂര്ച്ഛയേദ്യന്ന ച യുദ്ധഹേതുഃ
അവൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെടുകയോ യുദ്ധത്തിന് കാരണം ആവുകയോ ചെയ്യില്ല.
രാജ്ഞസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ സഞ്ജയഃ। ഉപപ്ലാവ്യം യയൌ ദ്രഷ്ടും പാണ്ഡവാനമിതൌജസഃ
രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, സഞ്ജയൻ അതി വല്യ ശക്തിയുള്ള പാണ്ഡവരെ കാണാൻ ഉപപ്ലവ്യത്തിലേക്ക് പോയി.
സ തു രാജാനമാസാദ്യ കുന്തീപുത്രം യുധിഷ്ഠിരമ് । അഭിവാദ്യ തതഃ പൂര്വം സൂതപുത്രോഽഭ്യഭാഷത
അവിടെ കുന്തിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ സമീപിച്ച് ആദ്യം വന്ദനം നടത്തി, സൂതപുത്രനായ സഞ്ജയൻ സംസാരിച്ചു.
ഗവല്ഗണിഃ സഞ്ജയഃ സൂതസൂനു- രജാതശത്രുമവദത്പ്രതീതഃ। ദിഷ്ട്യാ രാജംസ്ത്വാമരോഗം പ്രപശ്യേ സഹായവന്തം ച മഹേന്ദ്രകല്പമ്
ഗവൽഗണിയുടെ മകനായ സൂതപുത്രൻ സഞ്ജയൻ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ അജാതശത്രുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഭാഗ്യവശാൽ ഞാൻ നിന്നെ ആരോഗ്യവാനായും സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, മഹേന്ദ്രനോട് സമാനനായി കാണുന്നു.'
അനാമയം പൃച്ഛതി ത്വാമ്ബികേയോ വൃദ്ധോ രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രോ മനീഷീ । കച്ചിദ്ഭീമഃ കുശലീ പാണ്ഡവാഗ്ര്യോ ധനഞ്ജയസ്തൌ ച മാദ്രീതനൂജൌ
അംബികയുടെ മകനായ വയസ്സായ ധൃതരാഷ്ട്ര രാജാവ്, ജ്ഞാനിയാകുന്നു, നിന്റെ ക്ഷേമം ചോദിക്കുന്നു. ഭീമനും പാണ്ഡവന്മാരിൽ പ്രധാനനായ ധനഞ്ജയനും മാദ്രിയുടെ രണ്ടു മക്കളും എല്ലാവരും സുഖമാണോ?
കച്ചിത്കൃഷ്ണാ ദ്രൌപദീ രാജപുത്രീ സത്യവ്രതാ വീരപത്നീ സുപുത്രാ। മനസ്വിനീ യത്ര ച വാഞ്ഛസി ത്വ- മിഷ്ടാന്കാമാന്ഭാരത സ്വസ്തികാമഃ
രാജകുമാരിയായ കൃഷ്ണയും, സത്യവ്രതയുമായ ധൗപദിയും, വീരഭാര്യയും നല്ല മക്കളുള്ളവളുമായ അവളും സുഖമാണോ? ഭാരത, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും നേടട്ടെ; ഞാൻ നിനക്കു ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഗാവല്ഗണേ സഞ്ജയ സ്വാഗതം തേ പ്രീതാത്മാഽഹം ത്വാഽഭിനന്ദാമി സൂത। അനാമയം പ്രതിമാനേ തവാഹം സഹാനുജൈഃ കുശലീ ചാസ്മി വിദ്വന്
ഗവൽഗണേ സഞ്ജയ, നിനക്ക് സ്വാഗതം. സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ ഞാൻ നിന്നെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു, സൂതാ. ഞാൻ നിന്റെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കുന്നു; സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ഞാനും സുഖമായിരിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയേ.
ചിരാദിദം കുശലം ഭാരതസ്യ ശ്രുത്വാ രാജ്ഞഃ കുരുവൃദ്ധസ്യ സൂത। മന്യേ സാക്ഷാദ്ദൃഷ്ടമഹം നരേന്ദ്രം ദൃഷ്ട്വൈവ ത്വാം സഞ്ജയ പ്രീതിയോഗാത്
ഇത്രയും കാലത്തിന് ശേഷം ഭാരതവംശത്തിലെ വൃദ്ധനായ രാജാവിന്റെ ക്ഷേമം കേട്ടപ്പോൾ, സൂതാ, നിന്നെ കണ്ടതിൽ സന്തോഷം തോന്നുന്നു. സഞ്ജയ, നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ രാജാവിനെ നേരിട്ട് കണ്ടതുപോലെയാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്.
പിതാമഹോ നഃ സ്ഥവിരോ മനസ്വീ മഹാപ്രാജ്ഞഃ സര്വധര്മോപപന്നഃ। സകൌരവ്യഃ കുശലീ താത ഭീഷ്മോ യഥാപൂര്വം വൃത്തിരസ്ത്യസ്യ കച്ചിത്
നമ്മുടെ പിതാമഹൻ, വയസ്സായവനും മനസ്സുള്ളവനും മഹാ ജ്ഞാനിയുമാണ്; എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും പാടവമുള്ളവൻ. കൌരവരോടൊപ്പം ഭീഷ്മനും സുഖമാണോ, താതാ? അവന്റെ പെരുമാറ്റം മുമ്പുപോലെ തന്നെയാണോ?
കച്ചിദ്രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ സപുത്രോ വൈചിത്രവീര്യഃ കുശലീ മഹാത്മാ। മഹാരാജോ ബാഹ്ലികഃ പ്രാതിപേയഃ കച്ചിദ്വിദ്വാന്കുശലീ സൂതപുത്ര
ധൃതരാഷ്ട്ര രാജാവും മകനും, വൈചിത്രവീര്യന്റെ വംശജനും മഹാത്മാവുമായവനും സുഖമാണോ? പ്രതീപന്റെ മകനായ മഹാരാജാവ് ബാഹ്ലികനും സുഖമാണോ? ജ്ഞാനിയുമായ സൂതപുത്രനും സുഖമാണോ?
സ സോമദത്തഃ കുശലീ താത കച്ചി- ദ്ഭൂരിശ്രവാഃ സത്യസന്ധഃ ശലശ്ച। ദ്രോണഃ സപുത്രശ്ച കൃപശ്ച വിപ്രോ മഹേഷ്വാസാഃ കച്ചിദേതേഽപ്യരോഗാഃ
സോമദത്തനും, സത്യവാചകനായ ഭൂരിശ്രവസ്സും, ശലനും, ദ്രോണമുനിയും മകനും, ബ്രാഹ്മണനായ കൃപനും, ഈ മഹാശരധാരികളും എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ, പ്രിയമക്കളേ?
സര്വേ കുരുഭ്യഃ സ്പൃഹയന്തി സഞ്ജയ ധനുര്ധരാ യേ പൃഥിവ്യാം പ്രധാനാഃ । മഹാപ്രജ്ഞാഃ സര്വശാസ്ത്രാവദാതാ ധനുര്ഭൃതാം മുഖ്യതമാഃ പൃഥിവ്യാമ്
സഞ്ജയ, ഭൂമിയിൽ ധനുര്വിദ്യയിൽ പ്രഗത്ഭരും, മഹാപണ്ഡിതരും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ശുദ്ധരും, ധനുര്വിദ്യയിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ളവരും, കുരുക്കളോടുള്ള സ്നേഹം ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടോ?
കച്ചിന്മാനം താത ലഭന്ത ഏതേ ധനുര്ഭൃതഃ കചിദേതേഽപ്യരോഗാഃ। യേഷാം രാഷ്ട്രേ നിവസതി ദര്ശനീയോ മഹേഷ്വാസഃ ശീലവാന്ദ്രോണപുത്രഃ
ഈ ധനുര്വിദ്യാശാലികൾക്ക് ഇപ്പോഴും മാന്യതയും ആരോഗ്യവും ഉണ്ടോ, പ്രിയമക്കളേ? അവരുടെ രാജ്യത്ത് ദ്രോണമുനിയുടെ ഗുണവാനായ മകനും, മഹാശരധാരിയും താമസിക്കുന്നില്ലേ?
വൈശ്യാപുത്രഃ കുശലീ താത കച്ചിത് മഹാപ്രാജ്ഞോ രാജപുത്രോ യുയുത്സുഃ । കര്ണോ മാനീ കുശലീ താത കച്ചിത് സുയോധനോ യസ്യ മന്ദോ വിധേയഃ
വൈശ്യപുത്രനായ, മഹാപണ്ഡിതനും രാജകുമാരനുമായ യുയുത്സു സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ, പ്രിയമക്കളേ? അഹങ്കാരിയുമായ കര്ണനും, അവനോടു മുഴുവൻ അനുസരണയുള്ള ബുദ്ധിഹീനനായ സുയോധനനും സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ?