ദേവദേവേന ശങ്ഗമ്യ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ। ഊചുശ്ചൈനം സമുദ്വിഗ്നാ വാക്യം വാക്യവിശാരദാഃ
ദേവദേവനായ മഹാവീര്യശാലിയായ വിഷ്ണുവില് ഭയം തോന്നി, വാക്കില് വിദഗ്ധരായ ദേവന്മാര് ആശങ്കയോടെ അവനോടു പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മവധ്യാഭിഭൂതോ വൈ ശക്രഃ സുരഗണേശ്വരഃ । ഗതിശ്ച നസ്ത്വം ദേവേശ പൂര്വജോ ജഗതഃ പ്രഭുഃ
'ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം മൂലം ഇന്ദ്രന്, ദേവന്മാരുടെ അധിപതി, ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നു. ദേവേശാ, നീ ലോകത്തിന്റെ ആദിമായാധിപതിയും ഞങ്ങളുടെ ആശ്രയവുമാണ്.'
രക്ഷാര്ഥം സര്വഭൂതാനാം വിഷ്ണുത്വമുപജഗ്മിവാന്। ത്വദ്വീര്യനിഹതേ വൃത്രേ വാസവോ ബ്രഹ്മഹത്യയാ
'സകല ജീവികളെയും രക്ഷിക്കാനായി നീ വിഷ്ണുവായി അവതരിച്ചുവല്ലോ. നിന്റെ ശക്തിയില് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചപ്പോള് ഇന്ദ്രന് ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം ഏറ്റുവാങ്ങി.'
വൃതഃ സുരഗണശ്രേഷ്ഠ മോക്ഷം തസ്യ വിനിര്ദിശ। തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദേവാനാം വിഷ്ണുരബ്രവീത്
'ദേവഗണങ്ങളില് ശ്രേഷ്ഠനായവന് അഭയം തേടിയിരിക്കുകയാണ്. അവന് മോക്ഷത്തിന്റെ വഴി കാണിച്ചു തരിക.' ദേവന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട വിഷ്ണു പറഞ്ഞു.
മാമേവ യജതാം ശക്രഃ പാവയിഷ്യാമി വജ്രിണമ്। പുണ്യേന ഹയമേധേന മാമിഷ്ട്വാ പാകശാസനഃ
'ഇന്ദ്രന് എന്നെ ആരാധിക്കട്ടെ; വജ്രധാരിയായ അവനെ ഞാന് ശുദ്ധീകരിക്കും. പുണ്യമായ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി എന്നെ ആരാധിച്ചാല് ദേവാധിപതി പാപമുക്തനാകും.'
പുനരേഷ്യതി ദേവാനാമിന്ദ്രത്വമകുതോഭയഃ। സ്വകര്മഭിശ്ച നഹുഷോ നാശം യാസ്യതി ദുര്മതിഃ
'അവന് ഭയമൊന്നുമില്ലാതെ വീണ്ടും ദേവന്മാരുടെ അധിപത്യം ലഭിക്കും. ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള നഹുഷന് തന്റെ തന്നെ പ്രവൃത്തികള് കൊണ്ടു നാശം കാണും.'
കിംചിത്കാലമിദം ദേവാ മര്ഷയധ്വമതന്ദ്രിതാഃ। ശ്രുത്വാ വിഷ്ണോഃ ശുഭാം സത്യാം വാണീം താമമൃതോപമാമ്
'കുറച്ചു കാലം ദേവന്മാരേ, നിങ്ങള് ക്ഷമയോടെ ഇതു സഹിക്കണം.' വിഷ്ണുവിന്റെ ആ ശുഭവും സത്യവുമായ, അമൃതത്തിനെപ്പോലെയുള്ള വാക്കുകള് കേട്ടു—
തതഃ സര്വേ സുരഗണാഃ സോപാധ്യായാഃ സഹര്ഷിഭിഃ । യത്ര ശക്രോ ഭയോദ്വിഗ്നസ്തം ദേശമുപചക്രമുഃ
അതിനുശേഷം ദേവഗണങ്ങള് അവരുടെ ഗുരുക്കന്മാരോടും ഋഷിമാരോടും കൂടെ, ഭയത്താല് വിഷണ്ണനായിരുന്ന ഇന്ദ്രന് താമസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തത്രാശ്വമേധഃ സുമഹാന്മഹേന്ദ്രസ്യ മഹാത്മനഃ । വവൃതേ പാവനാര്ഥം വൈ ബ്രഹ്മഹത്യാപഹോ നൃപ
അവിടെ മഹാത്മാവായ മഹേന്ദ്രന് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടാന് വലിയൊരു അശ്വമേധയാഗം നടത്തി, രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം നീക്കാന്.
വിഭജ്യ ബ്രഹ്മഹത്യാം തു വൃക്ഷേഷു ച നദീഷു ച। പര്വതേഷു പൃഥിവ്യാം ച സ്ത്രീഷു ചൈവ യുധിഷ്ഠിര
ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം വൃക്ഷങ്ങളില്, നദികളില്, പര്വതങ്ങളില്, ഭൂമിയില്, സ്ത്രീകളില് എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചു, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ.
സംവിഭജ്യ ച ഭൂതേഷു വിസൃജ്യ ച സുരേശ്വരഃ। വിജ്വരോ ധൂതപാപ്മാ ച വാസവോഽഭവദാത്മവാന്
അത് എല്ലാ ജീവികളിലും പങ്കുവെച്ച് വിട്ടയച്ച ശേഷം ദേവാധിപതിയായ വാസവന് പാപം കഴുകി, രോഗമില്ലാതെ, ആത്മസംയമനം പുലര്ത്തി.
അകമ്പ്യം നഹുഷം സ്ഥാനാദ്ദൃഷ്ട്വാ ബലനിഷൂദനഃ। തേജോഘ്നം സര്വഭൂതാനാം വരദാനാച്ച ദുഃസഹമ്
നഹുഷന് തന്റെ സ്ഥാനത്തില് നിന്ന് അകറ്റാനാവാത്തവനായി, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശക്തി നശിപ്പിക്കുന്നവനായി, ലഭിച്ച വരം മൂലം സഹിക്കാനാവാത്തവനായി നിലകൊണ്ടതിനെ കണ്ടു, ശത്രുനാശകനായവന്—
തതഃ ശചീപതിര്ദേവഃ പുനരേവ വ്യനശ്യത। അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം കാലാകാങ്ക്ഷീ ചചാര ഹ
അപ്പോൾ ശചിയുടെ ഭർത്താവായ ദേവൻ വീണ്ടും അപ്രത്യക്ഷനായി; എല്ലാം ജീവികൾക്കും കാണാനാവാത്തവനായി, ശരിയായ സമയത്തെ കാത്ത് അങ്ങിങ്ങ് സഞ്ചരിച്ചു.
പ്രനഷ്ടേ തു തതഃ ശക്രേ ശചീ ശോകസമന്വിതാ । ഹാ ശക്രേതി തദാ ദേവീ വിലലാപ സുദുഃഖിതാ
ശക്രൻ അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ, ശചി ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി, 'ഹായ് ശക്രാ!' എന്ന് വലിയ ദു:ഖത്തോടെ വിലപിച്ചു.
യദി ദത്തം യദി ഹുതം ഗുരവസ്തോഷിതാ യദി। ഏകഭര്തൃത്വമേവാസ്തു സത്യം യദ്യസ്തി വാ മയി
ഞാൻ ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഹോമം അർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, മൂപ്പന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, എനിക്ക് ഒരേ ഭർത്താവേ ഉണ്ടാകട്ടെ—എനിക്ക് സത്യസന്ധതയുണ്ടെങ്കിൽ.
പുണ്യാം ചേമാമഹം ദിവ്യാം പ്രവൃത്താമുത്തരായണേ। ദേവീം രാത്രിം നമസ്യാമി സിധ്യതാം മേ മനോരഥഃ
ഇപ്പോൾ ഉത്തരായണത്തിൽ ആരംഭിച്ച ഈ ദിവ്യമായ പുണ്യരാത്രിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേരട്ടെ.
പ്രയതാ ച നിശാം ദേവീമുപാതിഷ്ഠത തത്ര സാ। പതിവ്രതാത്വാത്സത്യേന സോപശ്രുതിമഥാകരോത്
അവൾ ഭക്തിയോടെ അവിടത്തെ രാത്രിദേവിയെ ആരാധിച്ചു; ഭർത്തിവ്രതയും സത്യവും കൊണ്ടു അവൾ ഉപശ്രുതിയെ ആഹ്വാനിച്ചു.
യത്രാസ്തേ ദേവരാജോഽസൌ തം ദേശം ദര്ശയസ്വ മേ। ഇത്യാഹോപശ്രുതിം ദേവീം സത്യം സത്യേന ദൃശ്യതാമ്
'ദേവരാജാവ് എവിടെയാണോ അവിടത്തെ എന്നെ കാണിക്കണം,' എന്ന് അവൾ ഉപശ്രുതിദേവിയെ ചോദിച്ചു. 'സത്യം സത്യത്തിലൂടെ കാണപ്പെടട്ടെ.'
അഥൈനാം രൂപിണീ സാധ്വീമുപാതിഷ്ഠദുപശ്രുതിഃ। താം വയോരൂപസംപന്നാം ദൃഷ്ട്വാ ദേവീമുപസ്ഥിതാമ്
അപ്പോൾ രൂപം എടുത്ത് ഉപശ്രുതി ആ സദ്വൃത്തയോടു സമീപിച്ചു; യുവത്വവും സൗന്ദര്യവും നിറഞ്ഞ ദേവിയെ അവൾ നേരിൽ കണ്ടു.
ഇന്ദ്രാണീ സംപ്രഹൃഷ്ടാത്മാ സംപൂജ്യൈനാമഥാബ്രവീത്। ഇച്ഛാമി ത്വാമഹം ജ്ഞാതും കാ ത്വം ബ്രൂഹി വരാനനേ
ഇന്ദ്രാണി ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ ആദരിച്ചു പറഞ്ഞു: 'നീ ആരാണെന്ന് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മനോഹരമുഖിയേ, പറയൂ.'
ഉപശ്രുതിരഹം ദേവി തവാന്തികമുപാഗതാ। ദര്ശനം ചൈവ സംപ്രാപ്താ തവ സത്യേന ഭാമിനി
'ദേവി, ഞാൻ ഉപശ്രുതിയാണ്, നിന്നോടു വരികയാണു; നിന്റെ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ സാധിച്ചു, മഹിളേ.'
പതിവ്രതാ ച യുക്താ ച യമേന നിയമേന ച। ദര്ശയിഷ്യാമി തേ ശക്രം ദേവം വൃത്രനിഷൂദനമ്
'നീ ഭർത്തിവ്രതയുള്ളവളും, നിയമശീലയുമാണ്; ഞാൻ നിന്നെ ശക്രനേയും വൃത്രനെ സംഹരിച്ച ദേവനെയും കാണിക്കും.'
ക്ഷിപ്രമന്വേഹി ഭദ്രം തേ ദ്രക്ഷ്യസേ സുരസത്തമമ്। തതസ്താം പ്രസ്ഥിതാം ദേവീമിന്ദ്രാണീ സാ സമന്വഗാത്
'വേഗത്തിൽ എന്നെ പിന്തുടരൂ—നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ—നീ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനെയെ കാണും.' അങ്ങനെ അവൾ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രാണി അവളെ പിന്തുടർന്നു.
ദേവാരണ്യാന്യതിക്രമ്യ പര്വതാംശ്ച ബഹൂംസ്തതഃ । ഹിമവന്തമതിക്രമ്യ ഉത്തരം പാര്ശ്വമാഗമത്
ദൈവികമായ കാടുകളും അനേകം പർവതങ്ങളും കടന്ന്, അവർ ഹിമവാനെ മറികടന്ന് അതിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തേക്ക് എത്തി.
സമുദ്രം ച സമാസാദ്യ ബഹുയോജനവിസ്തൃതമ്। ആസസാദ മഹാദ്വീപം നാനാദ്രുമലതാവൃതമ്
അവിടെ അനേകം യോജനങ്ങൾ വീതിയുള്ള വലിയ സമുദ്രം കടന്ന്, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളും വള്ളികളും നിറഞ്ഞ വലിയ ദ്വീപിൽ അവർ എത്തി.
തത്രാപശ്യത്സരോ ദിവ്യം നാനാശകുനിഭിര്വൃതമ്। ശതയോജനവിസ്തീര്ണം താവദേവായതം ശുഭമ്
അവിടെ അവർ അനേകം പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞ ദിവ്യമായ ഒരു തടാകം കണ്ടു; നൂറ് യോജന വീതിയും അത്ര തന്നെ നീളവും ഉള്ള, ഭദ്രമായ ആകൃതിയിലുള്ളത്.
തത്ര ദിവ്യാനി പദ്മാനി പഞ്ചവര്ണാനി ഭാരത । ഷട്പദൈരുപഗീതാനി പ്രഫുല്ലാനി സഹസ്രശഃ
അവിടെ അഞ്ചു വർണ്ണത്തിലുള്ള ദിവ്യമായ താമരകൾ ആയിരക്കണക്കിന് വിരിഞ്ഞിരുന്നു, ഭരത, അവയെ തേൻചീറ്റികൾ ചുറ്റി പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
സരസസ്തസ്യ മധ്യേ തു പദ്മിനീ മഹതീ ശുഭാ । ഗൌരേണോന്നതനാലേന പദ്മേന മഹതാ വൃതാ
ആ തടാകത്തിന്റെ നടുവിൽ വലിയ മനോഹരമായ താമരക്കുളം ഉണ്ടായിരുന്നു; ഉയർന്ന നീളമുള്ള വലിയ വെളുത്ത താമരകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്.
പദ്മസ്യ ഭിത്ത്വാ നാലം ച വിവേശ സഹിതാ തയാ। ബിസതന്തുപ്രവിഷ്ടം ച തത്രാപശ്യച്ഛതക്രതുമ്
ആ താമരയുടെ തണ്ടു തകർത്തു, അവർ രണ്ടുപേരും അകത്ത് കയറി; താമരനൂലുകളുടെ അകത്തായി അവർ ശതക്രതുവിനെ കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ച സുസൂക്ഷ്മേണ രൂപേണാവസ്ഥിതം പ്രഭുമ് । സൂക്ഷ്മരൂപധരാ ദേവീ ബഭൂവോപശ്രുതിശ്ച സാ
അവിടെ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ രൂപത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന പ്രഭുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവിയും ഉപശ്രുതിയും സ്വയം സൂക്ഷ്മരൂപം ധരിച്ചു.