ബാഢമിത്യേവ ഋഷയസ്തമൂചുര്ഭരതര്ഷഭ। ഏവം വൃത്തേ തു സന്ധാനേ വൃത്രഃ പ്രമുദിതോഽഭവത്
'ശരി' എന്ന് മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ. ഇങ്ങനെ സഖ്യം ഉറപ്പായപ്പോൾ വൃത്രൻ അതീവ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തതഃ സന്ധിം മിഥഃ കൃത്വാ ഋഷയോ ദീപ്തതേജസഃ। ശക്രസ്യ സഹ വൃത്രേണ പുനര്ജഗ്മുര്യഥാഗതമ്
അതിനുശേഷം, അത്യുജ്ജ്വലമായ തേജസ്സുള്ള മഹർഷിമാർ തമ്മിൽ സഖ്യം ഉറപ്പാക്കി, ശക്രനും വൃത്രനും തമ്മിലുള്ള ഐക്യം നേടിയ ശേഷം അവർ വന്നപോലെ തന്നെ മടങ്ങി.
യുക്തഃ സദാഽഭവച്ചാപി ശക്രോ ഹര്ഷസമന്വിതഃ। വൃത്രസ്യ വധസംയുക്താനുപായാനന്വചിന്തയത്
ശക്രൻ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെയും സന്തോഷത്തോടെയും ആയിരുന്നു, എന്നാൽ വൃത്രനെ വധിക്കാൻ എന്തെല്ലാം മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് അവൻ നിരന്തരം ആലോചിച്ചു.
അഭിസന്ധിര്മഹേന്ദ്രസ്യ സന്ധികര്മണി യഃ കൃതഃ। ഋഷിഭിസ്ത്വീരിതം യച്ച മഹേന്ദ്രസ്തദനുസ്മരന്
മഹേന്ദ്രൻ സഖ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ മനസ്സിൽ വെച്ച ഉദ്ദേശവും, മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞതും അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തു.
ഛിദ്രാന്വേഷീ സമുദ്വിഗ്നഃ സദാ വസതി ദേവരാട്। സ കദാചിന്സമുദ്രാന്തേ സമപശ്യന്മഹാസുരമ്
തുടർച്ചയായി ദോഷം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിച്ചും, ഉത്കണ്ഠയോടെ ദേവരാജാവ് താമസിച്ചു. ഒരിക്കൽ സമുദ്രതീരത്ത് വൃത്രൻ എന്ന മഹാസുരനെ കണ്ടു.
സന്ധ്യാകാല ഉപാവൃത്തേ മുഹൂര്തേ ചാതിദാരുണേ। തതഃ സംചിന്ത്യ ഭഗവാന്വരദാനം മഹാത്മനഃ
സന്ധ്യാകാലം എത്തി, അത്യന്തം ഭയാനകമായ ഒരു നിമിഷത്തിൽ, ഭഗവാൻ ആ മഹാത്മാവിന് ലഭിച്ച വരദാനം ഓർത്തു.
സന്ധ്യേയം വര്തതേ രൌദ്രാ ന രാത്രിര്ദിവസം ന ച। വൃത്രശ്ചാവശ്യവധ്യോഽയം മമ സര്വഹരോ രിപുഃ
ഇപ്പോൾ സന്ധ്യാകാലം ആണ്, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായത്; ഇത് രാത്രി അല്ല, പകലും അല്ല. വൃത്രൻ എന്ന ശത്രുവിനെ ഞാൻ നിർബന്ധമായും വധിക്കണം.
യദി വൃത്രം ന ഹന്മ്യദ്യ വഞ്ചയിത്വാ മഹാസുരമ്। മഹാബലം മഹാകായം ന മേ ശ്രേയോ ഭവിഷ്യതി
ഞാൻ ഇന്ന് വൃത്രനെ വഞ്ചിച്ച്, ആ മഹാസുരനെ—വലിയ ശക്തിയുള്ളവനെയും വലിപ്പമുള്ളവനെയും—വധിക്കാതെ പോയാൽ എനിക്ക് നല്ലത് സംഭവിക്കില്ല.
ഏവം സംചിന്തയന്നേവ ശക്രോ വിഷ്ണുമനുസ്മരന്। അഥ ഫേനം തദാഽപശ്യത് സമുദ്രേ പര്വതോപമപ്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ശക്രൻ വിഷ്ണുവിനെ ഓർത്തു. അപ്പോൾ സമുദ്രത്തിൽ ഒരു പർവ്വതത്തോട് സമാനമായ വലിയ നുരയെ കണ്ടു.
നായം യുഷ്കോ ന ചാദ്രോഽയം ന ച ശസ്ത്രമിദം തഥാ। ഏനം ക്ഷേപ്സ്യാമി വൃത്രസ്യ ക്ഷണാദേവ നശിഷ്യതി
ഇത് ഉണങ്ങിയതുമല്ല, ഈര്പ്പമുള്ളതുമല്ല, കല്ലുമല്ല, ആയുധവുമല്ല. ഇതുപയോഗിച്ച് ഞാൻ വൃത്രനെ അടിർത്താൽ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവൻ നശിക്കും.
സവജ്രമഥ ഫേനം തം ക്ഷിപ്രം വൃത്രേ നിസൃഷ്ടവാന്। പ്രവിശ്യ ഫേനം തം വിഷ്ണുരഥ വൃത്രം വ്യനാശയത്
ശക്രൻ തന്റെ വജ്രംകൊണ്ടു അതു നുര വൃത്രനിലേക്ക് വേഗത്തിൽ എറിഞ്ഞു. വിഷ്ണു ആ നുരയിൽ പ്രവേശിച്ച് വൃത്രനെ നശിപ്പിച്ചു.
നിഹതേ തു തതോ വൃത്രേ ദിശോ വിതിമിരാഽഭവന്। പ്രവവൌ ച ശിവോ വായുഃ പ്രജാശ്ച ജഹൃഷുസ്തഥാ
വൃത്രൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദിക്കുകൾ എല്ലാം ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് മോചിതമായി. ശുഭമായ കാറ്റ് വീശി, ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു.
തതോ ദേവാഃ സഗന്ധര്വാ യക്ഷരക്ഷോമഹോരഗാഃ । ഋഷയശ്ച മഹേന്ദ്രം തമസ്തുവന്വിവിധൈഃ സ്തവൈഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും മഹാസർപ്പന്മാരും മഹർഷിമാരും ചേർന്ന് മഹേന്ദ്രനെ色色മായ സ്തുതികളാൽ പുകഴ്ത്തി.
നമസ്കൃതഃ സര്വഭൂതൈഃ സര്വഭൂതാന്യസാന്ത്വയത്। ഹത്വാ ശത്രും പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ വാസവഃ സഹ ദൈവതൈഃ
എല്ലാ ജീവികളും വന്ദിച്ചപ്പോൾ, വാസവൻ ശത്രുവിനെ സംഹരിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു; അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
വിഷ്ണും ത്രിഭുവനശ്രേഷ്ഠം പൂജയാമാസ ധര്മവിത്। തതോ ഹതേ മഹാവീര്യേ വൃത്രേ ദേവഭയങ്കരേ
ധർമ്മപരനായവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു. ദേവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മഹാശക്തിയുള്ള വൃത്രൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ—
അനൃതേനാഭിഭൂതോഽഭൂച്ഛക്രഃ പരമദുര്മനാഃ । ത്രൈശീര്ഷയാഽഭിഭൂതശ്ച സ പൂര്വം ബ്രഹ്മഹത്യയാ
ചക്രധാരി അനൃതം മൂലം അതിയായി വിഷമിച്ചു; മുമ്പ് അവൻ മൂന്നു തലവായവനാൽയും ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം കൊണ്ടും ബാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
മഹാദേവസ്യ ഭൂതൈശ്ച സ പുനര്ബ്രഹ്മഹാ ഇതി। ആക്രുഷ്ടോ നിര്ഭയൈര്ഭൂയോ വ്രീഡിതോ ബലവൃത്രഹാ
മഹാദേവന്റെ ഭൂതങ്ങൾ വീണ്ടും അവനെ ബ്രഹ്മഹാതാവ് എന്നു വിളിച്ചു; അതുകൊണ്ട് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ ലജ്ജിച്ചു, ഭയമില്ലാത്തവർ അവനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി.
സോഽന്തമാശ്രിത്യ ലോകാനാം നഷ്ടസംജ്ഞോ വിചേതനഃ। ന പ്രാജ്ഞായത ദേവേന്ദ്രസ്ത്വഭിഭൂതഃ സ്വകര്മഭിഃ
അവൻ ലോകങ്ങളുടെ അന്ത്യത്തിലേക്ക് എത്തി, ബോധവും ഓർമ്മയും നഷ്ടപ്പെട്ടു; തന്റെ തന്നെ കർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ടു ദേവേന്ദ്രൻ തിരിച്ചറിയപ്പെടാതായി.
പ്രതിച്ഛന്നോഽവസച്ചാപ്സു ചേഷ്ടമാന ഇവോരഗഃ । തതഃ പ്രനഷ്ടേ ദേവേന്ദ്രേ ബ്രഹ്മഹത്യാ ഭയാര്ദിതേ
അവൻ ഒളിച്ചിരുന്നത് വെള്ളത്തിൽ, പാമ്പുപോലെ ചലിച്ചു; അപ്പോൾ ബ്രഹ്മഹത്യാഭയത്തിൽ ദേവേന്ദ്രൻ അദൃശനായപ്പോൾ—
ഭൂമിഃ പ്രധ്വസ്തസംകാശാ നിര്വൃക്ഷാ ശുഷ്കകാനനാ । വിച്ഛിന്നസ്രോതസോ നദ്യഃ സരാംസ്യനുദകാനി ച
ഭൂമി തിളക്കമില്ലാതെ, മരങ്ങളില്ലാതെ, കാടുകൾ ഉണങ്ങി; നദികൾക്ക് ഒഴുക്കില്ല, തടാകങ്ങൾ വെള്ളമില്ലാതെ ആയിരുന്നു.
സംക്ഷോഭശ്ചാപി സത്വാനാമനാവൃഷ്ടികൃതോഽഭവത്। ദേവാശ്ചാപി ഭൃശം ത്രസ്താസ്തഥാ സര്വേ മഹര്ഷയഃ
മഴയില്ലായ്മ മൂലം ജീവികൾക്കിടയിൽ കലഹം ഉണ്ടായി; ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും അതിയായി ഭയപ്പെട്ടു.
അരാജകം ജഗത്സര്വമഭിഭൂതമുപദ്രവൈഃ। തതോ ഭീതാഽഭവന്ദേവാഃ കോ നോ രാജാ ഭവേദിതി
രാജാവില്ലാതെ ലോകം ദുരിതങ്ങളിൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു, 'ആരാണ് നമ്മുടെ രാജാവാവുക?' എന്ന് ആശങ്കിച്ചു.
ദിവി ദേവര്ഷയശ്ചാപി ദേവരാജവിനാകൃതാഃ। ന സ്മ കശ്ചന ദേവാനാം രാജ്യേ വൈ കുരുതേ മതിമ്
സ്വർഗത്തിൽ ദൈവമഹർഷിമാർ രാജാവില്ലാതെ വിഷമിച്ചു; ദേവന്മാരിൽ ആരെയും ആ രാജ്യം ഭരിക്കാൻ യോഗ്യനെന്ന് ആരും കരുതിയില്ല.
ഋഷയോഽഥാബ്രുവന്സര്വേ ദേവാശ്ച ത്രിദിവേശ്വരാഃ। അയം വൈ നഹുപഃ ശ്രീമാന്ദേവരാജ്യേഽഭിഷിച്യതാമ്
അപ്പോൾ എല്ലാ മഹർഷിമാരും മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ദേവന്മാരും പറഞ്ഞു: 'ഈ മഹത്വമുള്ള നഹുഷൻ ദേവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ.'
തേജസ്വീ ച യശസ്വീ ച ധാര്മികശ്ചൈവ നിത്യദാ। തേ ഗത്വാ ത്വബ്രുവന്സര്വേ രാജാ നോ ഭവ പാര്ഥിവ
അവൻ ശക്തനും പ്രശസ്തനും എപ്പോഴും ധാർമ്മികനും ആണു; അതുകൊണ്ട് അവർ എല്ലാവരും ചേർന്ന് പറഞ്ഞു: 'നീ ഞങ്ങളുടെ രാജാവാവണം, മഹാരാജാവേ.'
സ താനുവാച നഹുഷോ ദേവാനൃപിഗണാംസ്തഥാ । പിതൃഭിഃ സഹിതാന്രാജന്പരിപ്സന്ഹിതമാത്മനഃ
നഹുഷൻ ദേവന്മാരോടും രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങളോടും പിതാക്കളോടൊപ്പം വന്നവരോടും, തനിക്കു നല്ലതാകുന്നതു ആഗ്രഹിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ദുര്ബലോഽഹം ന മേ ശക്തിര്ഭവതാം പരിപാലനേ। ബലവാഞ്ജ്ഞായതാം കശ്ചിദ്ബലം ശക്രേ ഹി നിത്യദാ
'ഞാൻ ദുർബലനാണ്, നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് ശക്തിയില്ല; ശക്തനായവൻ ആരെങ്കിലും നിയമിക്കപ്പെടണം, കാരണം ഇന്ദ്രന് എപ്പോഴും ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു.'
തമബ്രുവന്പുനഃ സര്വേ ദേവാ ഋഷിപുരോഗമാഃ । അസ്മാകം തപസാ യുക്തഃ പാഹി രാജ്യം ത്രിവിഷ്ടപേ
അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ മുന്നിൽ നിന്നു ദേവന്മാർ എല്ലാവരും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി നിനക്കു നൽകുന്നു, സ്വർഗരാജ്യം ഭരിക്കൂ.'
പരസ്പരഭയം ഘോരമസ്മാകം ഹി ന സംശയഃ । അഭിഷിച്യസ്വ രാജേന്ദ്ര ഭവ രാജാ ത്രിവിഷ്ടപേ
'നമ്മിൽ പരസ്പര ഭയം അത്യന്തം ഭയാനകമാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല; രാജേന്ദ്രാ, നീ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുക, സ്വർഗത്തിലെ രാജാവാവുക.'
ദേവദാനവയക്ഷാണാമൃഷീണാം രക്ഷസാം തഥാ। പിതൃഗന്ധര്വഭൂതാനാം ചക്ഷുര്വിഷയവര്തിനാമ്
'ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും മഹർഷിമാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും ഭൂതങ്ങൾക്കും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്ന എല്ലാ ജീവികൾക്കും—'