തതോ യുദ്ധം സമഭവദ്വൃത്രവാസവയോര്മഹത്। സംക്രുദ്ധയോര്മഹാഘോരം പ്രസക്തം കുരുസത്തമ
അതിനുശേഷം വൃത്രനും വാസവനും തമ്മിൽ വലിയൊരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി. ഇരുവരും കോപത്തോടെ, അതി ഭയാനകമായും ഉഗ്രമായും പോരാടിച്ചു, ഭാരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
തതോ ജഗ്രാഹ ദേവേന്ദ്രം വൃത്രോ വീരഃ ശതക്രതുമ് । അപാവൃത്യാക്ഷിപദ്വക്രേ ശക്രം കോപസമന്വിതഃ
അപ്പോൾ വീരനായ വൃത്രൻ, ശതക്രതു എന്ന ഇന്ദ്രനെ പിടിച്ചു, ശക്തിയാൽ അവനെ കീഴടക്കി, കോപത്തോടെ വലിച്ചെറിഞ്ഞു.
ഗ്രസ്തേ വൃത്രേണ ശക്രേ തു സംഭ്രാന്താസ്ത്രിദിവേശ്വരാഃ। അസൃജംസ്തേ മഹാസത്വാ ജൃമ്ഭികാം വൃത്രനാശിനീമ്
വൃത്രൻ ഇന്ദ്രനെ വിഴുങ്ങിയപ്പോൾ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു. അവർ വൃത്രനെ നശിപ്പിക്കുന്ന വലിയൊരു ഉമ്മയിറക്കി.
വിജൃമ്ഭമാണസ്യ തതോ വൃത്രസ്യാസ്യാദപാവൃതാത്। സ്വാന്യങ്ഗാന്യഭിസംക്ഷിപ്യ നിഷ്ക്രാന്തോ ബലനാശനഃ
അപ്പോൾ വൃത്രന്റെ വായ് വലിയൊരുത്തിരിയോടെ തുറക്കുമ്പോൾ, ശക്തിയെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ തന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ ഒതുക്കി അകത്തു നിന്നു രക്ഷപ്പെട്ടു.
തതഃ പ്രഭൃതി ലോകസ്യ ജൃമ്ഭികാ പ്രാണിസംശ്രിതാ। ജഹൃഷുശ്ച സുരാഃ സര്വേ ശക്രം ദൃഷ്ട്വാ വിനിഃസൃതമ്
അന്നുമുതൽ ഉമ്മയിടൽ എല്ലാ ജീവികളിലും സ്വാഭാവികമായി വന്നു. ഇന്ദ്രൻ പുറത്തേക്കു വന്നതുകണ്ട് ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു.
തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം വൃത്രവാസവയോഃ പുനഃ । സംരബ്ധയോസ്തദാ ഘോരം സുചിരം ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം വീണ്ടും വൃത്രനും വാസവനും തമ്മിൽ ഉഗ്രമായും ദീർഘമായും ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു, ഇരുവരും കോപത്തോടെ, ഭാരതകുലത്തിലെ ബലവാനായവനേ.
യദാ വ്യവര്ധത രണേ വൃത്രോ ബലസമന്വിതഃ। ത്വഷ്ടുസ്തേജോബലാവിദ്ധസ്തദാ ശക്രോ ന്യവര്തത
യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയോടെ വൃത്രൻ വളർന്നപ്പോൾ, ത്വഷ്ടാവിന്റെ തേജസ്സും ബലവും കൊണ്ടു തുളച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ പിന്മാറി.
നിവൃത്തേ ച തദാ ദേവാ വിഷാദമഗമന്പരമ് । സമേത്യ സഹ ശക്രേണ ത്വഷ്ടുസ്തേജോവിമോഹിതാഃ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, ദേവന്മാർ വലിയ നിരാശയിൽ ആകി, ത്വഷ്ടാവിന്റെ ശക്തിയിൽ ആശ്ചര്യപ്പെട്ട് ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം കൂടിച്ചേർന്നു.
അമന്ത്രയന്ത തേ സര്വേ മുനിഭിഃ സഹ ഭാരത। കിം കാര്യമിതി വൈ രാജന്വിചിന്ത്യ ഭയമോഹിതാഃ
അവർ എല്ലാവരും ഋഷിമാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ഭയത്താൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആലോചിച്ചു, ഭാരത.
ജഗ്മുഃ സര്വേ മഹാത്മാനം മനോഭിര്വിഷ്ണുമവ്യയമ്। ഉപവിഷ്ടാ മന്ദരാഗ്രേ സര്വേ വൃത്രവധേപ്സവഃ
അവർ എല്ലാവരും മനസ്സിൽ അക്ഷയനായ വിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. മന്ദരപർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇരുന്ന വിഷ്ണുവിനെ സമീപിച്ചു, വൃത്രനെ സംഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സര്വം വ്യാപ്തമിദം ദേവാ വൃത്രേണ ജഗദവ്യയമ്। ന ഹ്യസ്യ സദൃശം കിഞ്ചിത്പ്രതിഘാതായ യദ്ഭവേത്
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: ഈ അക്ഷരമായ ലോകം മുഴുവൻ വൃത്രൻ ആവൃതമാക്കി. അവനെ നേരിടാൻ തുല്യമായ ഒന്നും ഇല്ല.
സമര്ഥോ ഹ്യഭവം പൂര്വമസമര്ഥോഽസ്മി സാംപ്രതമ്। കഥം നു കാര്യം ഭദ്രം വോ ദുര്ധര്ഷഃ സ ഹി മേ മതഃ
മുന്പ് എനിക്ക് കഴിവുണ്ടായിരുന്നു, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ശക്തിയില്ല. നിങ്ങളുടെ ഭദ്രത്തിനായി എന്ത് ചെയ്യണം? അവൻ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു.
തേജസ്വീ ച മഹാത്മാ ച യുദ്ധേ ചാമിതവിക്രമഃ । ഗ്രസേത്രിഭുവനം സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ്
അവൻ തേജസ്സും മഹാത്മാവും യുദ്ധത്തിൽ അളവറ്റ വീര്യവും ഉള്ളവനാണ്. ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും ഉൾപ്പെടെ മൂന്നു ലോകവും അവൻ വിഴുങ്ങാൻ കഴിയും.
തസ്മാദ്വിനിശ്ചയമിമം ശൃണുധ്വം ത്രിദിവൌകസഃ। വിഷ്ണോഃ ക്ഷയമുപാഗമ്യ സമേത്യ ച മഹാത്മനാ
അതിനാൽ, സ്വർഗ്ഗവാസികളേ, ഈ നിർണ്ണയം കേൾക്കൂ: വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലെത്തിയ ശേഷം, ആ മഹാത്മാവുമായി ഒന്നിച്ച് ചേർന്നാൽ —
ഏവമുക്തേ മഘവതാ ദേവാഃ ശര്ഷിഗണാസ്തദാ। ശരണ്യം ശരമം ദേവം ജഗ്മുര്വിഷ്ണും മഹാബലമ്
മഘവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ദേവന്മാരും ഋഷിഗണങ്ങളും സംരക്ഷകനും അഭയദായകനുമായ മഹാബലശാലിയായ വിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു.
ഊചുശ്ച സര്വേ ദേവേശം വിഷ്ണും വൃത്രഭയാര്ദിതാഃ। ത്രയോ ലോകാസ്ത്വയാ ക്രാന്താസ്ത്രിഭിര്വിക്രമണൈഃ പുരാ
വൃത്രഭയത്തിൽ പീഡിതരായി എല്ലാവരും ദേവാദിപതിയായ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മൂന്നു വലിയ ചുവടുകൾകൊണ്ട് മൂന്നു ലോകവും നീ കടന്നുപോയിരുന്നു.'
അമൃതം ചാഹൃതം വിഷ്ണോ ദൈത്യാശ്ച നിഹതാ രണേ। ബലിം ബദ്ധ്വാ മഹാദൈത്യം ശക്രോ ദേവാധിപഃ കൃതഃ
അമൃതം വിഷ്ണു തിരിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു, ദൈത്യന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു, മഹാദൈത്യനായ ബലി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു, ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയായി ഇന്ദ്രൻ സ്ഥാപിതനായി.
ത്വം പ്രഭുഃ സര്വദേവാനാം ത്വയാ സര്വമിദം തതമ്। ത്വം ഹി ദേവോ മഹാദേവ സര്വലോകനമസ്കൃതഃ
നീ എല്ലാവിധ ദേവന്മാരുടെയും പ്രഭുവാണ്; നിന്റെ മുഖാന്തിരം ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നീയാണ് ദൈവം, മഹാദേവൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങളും ആദരിക്കുന്നവൻ.
ഗതിര്ഭവ ത്വം ദേവാനാം സേന്ദ്രാണാമമരോത്തമ। ജഗദ്വ്യാപ്തമിദം സര്വം വൃത്രേണാസുരസൂദന
ദേവന്മാർക്കും ഇന്ദ്രനും നീയാണ് ആശ്രയം, അമരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ; വൃത്രനെയും അസുരന്മാരെയും സംഹരിച്ചവനേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിനക്കാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അവശ്യം കരണീയം മേ ഭവതാം ഹിതമുത്തമമ്। തസ്മാദുപായം വക്ഷ്യാമി യഥാഽസൌ നഭവിഷ്യതി
നിങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ ഭാവി ഞാൻ നിർബന്ധമായി നടത്തണം; അതിനാൽ, അവൻ ഇല്ലാതാകാൻ എങ്ങനെ ചെയ്യാമെന്ന് ഞാൻ മാർഗം പറയുന്നു.
ഗച്ഛധ്വം സര്ഷിഗന്ധര്വാ യത്രാസൌ വിശ്വരൂപധൃക്। സാമ തസ്യ പ്രയുഞ്ജധ്വം തത ഏനം വിജേഷ്യഥ
നിങ്ങൾ ഋഷിമാരോടും ഗാന്ധർവന്മാരോടും കൂടെ അവൻ വിശ്വരൂപം ധരിക്കുന്നിടത്തേക്ക് പോകൂ; അവനോടു സാമം ഉപയോഗിക്കൂ, പിന്നെ നിങ്ങൾ അവനെ ജയിക്കും.
ഭവിഷ്യതി ജയോ ദേവാഃ ശക്രസ്യ മമ തേജസാ । അദൃശ്യശ്ച പ്രവേക്ഷ്യാമി വജ്രേ ഹ്യസ്യായുധോത്തമേ
ദേവന്മാരേ, എന്റെ ശക്തിയാൽ ഇന്ദ്രന് വിജയമുണ്ടാകും; ഞാൻ ദൃശ്യരഹിതനായി ഈ ഉത്തമായ ആയുധമായ വജ്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കും.
ഗച്ഛധ്വമൃഷിഭിഃ സാര്ധം ഗന്ധര്വൈശ്ച സുരോത്തമാഃ । വൃത്രസ്യ സഹ ശക്രേണ സന്ധിം കുരുത മാചിരമ്
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഋഷിമാരോടും ഗാന്ധർവന്മാരോടും കൂടെ വൃത്രനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിൽ ഉടൻ സമാധാനം നടത്തൂ.
ഏവമുക്തേ തു ദേവേന ഋഷയസ്ത്രിദശാസ്തഥാ । യയുഃ സമേത്യ സഹിതാഃ ശക്രം കൃത്വാ പുരഃസരമ്
ദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും, ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ വെച്ച് പുറപ്പെട്ടുകൊണ്ടു പോവുകയും ചെയ്തു.
സമീപമേത്യ ച യദാ സര്വ ഏവ മഹൌജസഃ। തം തേജസാ പ്രജ്വലിതം പ്രതപന്തം ദിശോ ദശ
അവരൊക്കെയും മഹാശക്തിയോടെ അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ, ദിശകളെ പത്ത് വശവും ദഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രകാശത്തോടെ ജ്വലിക്കുന്നവനെയാണ് അവർ കണ്ടത്.
ഗ്രസന്തമിവ ലോകാംസ്ത്രീന്സൂര്യാചന്ദ്രമസൌ യഥാ। ദദൃശുസ്തേ തതോ വൃത്രം ശക്രേണ സഹ ദേവതാഃ
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ ഉണ്ണുന്നതുപോലെ, ദേവന്മാർ വൃത്രനെയും ഇന്ദ്രനെയും ഒരുമിച്ച് കണ്ടു.
ഋഷയോഽഥ തതോഽഭ്യേത്യ വൃത്രമൂചുഃ പ്രിയം വചഃ। വ്യാപ്തം ജഗദിദം സര്വം തേജസാ തവ ദുര്ജയ
അപ്പോൾ ഋഷിമാർ വൃത്രനോടു സമീപിച്ച് സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ജയിക്കാനാവാത്ത ശക്തിയാൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.'
ന ച ശക്നോഷി നിര്ജേഷും വാസവം ബലിനാം വര। യുധ്യതോശ്ചാപി വാം കാലോ വ്യതീതഃ സുമഹാനിഹ
ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ വാസവനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അവനോടുള്ള നിന്റെ യുദ്ധത്തിന് സമയവും ഇവിടെ കഴിഞ്ഞുപോയി.
പീഡ്യന്തേ ച പ്രജാഃ സര്വാഃ സദേവാസുരമാനുഷാഃ । സഖ്യം ഭവതു തേ വൃത്ര ശക്രേണ സഹ നിത്യദാ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ജീവികളും കഷ്ടപ്പെടുന്നു; വൃത്രനേ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം നിത്യസ്നേഹം ഉണ്ടാകട്ടെ.
അവാപ്സ്യസി സുഖം ത്വം ച ശക്രലോകാംശ്ച ശാശ്വതാന്। ഋഷിവാക്യം നിശമ്യാഥ വൃത്രഃസ തു മഹാബലഃ
നിനക്ക് സന്തോഷവും ശാശ്വതമായ ഇന്ദ്രലോകവും ലഭിക്കും; ഋഷിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടവൻ, മഹാബലശാലിയായ വൃത്രൻ, പിന്നെ—