ശിരഃ പശോസ്തേ ദാസ്യന്തി ഭാഗം യജ്ഞേഷു മാനവാഃ । ഏഷ തേഽനുഗ്രഹസ്തക്ഷന്ക്ഷിപ്രം കുരു മമ പ്രിയമ്
യജ്ഞങ്ങളിൽ മനുഷ്യർ മൃഗത്തിന്റെ തലഭാഗം അർപ്പിക്കും; ഇതാണ് ഞാൻ നിന്നോട് ചെയ്യുന്ന അനുഗ്രഹം, തക്ഷൻ, ദയവായി എനിക്ക് ഇഷ്ടംപോലെ വേഗത്തിൽ ചെയ്യൂ.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു തക്ഷാ സ മഹേന്ദ്രവചനാത്തദാ। ശിരാംസ്യഥ ത്രിശിരസഃ കുഠാരേണാച്ഛിനത്തദാ
മഹേന്ദ്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടതോടെ തക്ഷൻ അന്നേരം ത്രിശിരസ്സിന്റെ തലകൾ കുരുവാളി കൊണ്ട് വെട്ടി മാറ്റി.
നികൃത്തേഷു തതസ്തേഷു നിഷ്ക്രാമന്നണ്ഡജാസ്ത്വഥ। കപിഞ്ജലാസ്തിത്തിരാശ്ച കലവിങ്കാശ്ച സര്വശഃ
അവ തലകൾ വെട്ടിയതോടെ, അണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് പിറക്കുന്ന പക്ഷികൾ അവിടെ നിന്നു പുറത്ത് വന്നു; കപിഞ്ചലങ്ങൾ, തിത്തിരികൾ, കലവിങ്കങ്ങൾ എല്ലാം.
യേന വേദാനധീതേ സ്മ പിബതേ സോമമേവ ച। തസ്മാദ്വക്രാര്ദ്വിനിശ്ചേരുഃ ക്ഷിപ്രം തസ്യ കപിഞ്ജലാഃ
വേദങ്ങൾ പഠിച്ചും സോമപാനം ചെയ്തും ഇരുന്ന തലയിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ വളഞ്ഞ രൂപത്തിലുള്ള കപിഞ്ചലങ്ങൾ പുറത്ത് വന്നു.
യേന സര്വാ ദിശോ രാജന്പിബന്നിവ നീരീക്ഷതേ। തസ്മാദ്വക്രാദ്വിനിശ്ചേരുസ്തിത്തിരാസ്തസ്യ പാണ്ഡവ
പാണ്ഡവാ, എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും നോക്കി ആസ്വദിച്ച തലയിൽ നിന്ന് വളഞ്ഞ രൂപത്തിലുള്ള തിത്തിരികൾ പുറത്ത് വന്നു.
യത്സുരാപം തു തസ്യാസീദ്വക്രം ത്രിശിരസസ്തദാ। കലവിങ്കാഃ സമുത്പേതുഃ ശ്യേനാശ്ച ഭരതര്ഷഭ
ഭരതർഷഭാ, ത്രിശിരസ്സിന്റെ മദ്യം കുടിക്കാനായി ഉപയോഗിച്ച തലയിൽ നിന്ന് കലവിങ്കങ്ങളും ശ്യേനങ്ങളും പുറത്ത് വന്നു.
തതസ്തേഷു നികൃത്തേഷു വിജ്വരോ മഘവാനഥ। `തക്ഷ്ണേ തഥാ വരം ദത്ത്വാ പ്രഹൃഷ്ടസ്ത്രിദശേശ്വരഃ
അവ തലകൾ വെട്ടിയതോടെ, മഘവാൻ രോഗമില്ലാതെ, തക്ഷന് വരം നൽകി, ദേവതാധിപതി സന്തോഷിച്ചു.
ജഗാമ ത്രിദിവം ദേവസ്തക്ഷാഽപി സ്വഗൃഹാന്യയൌ। മേനേ കൃതാര്ഥമാത്മാനം ഹത്വാ ശത്രും സുരാരിഹാ
ദേവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി, തക്ഷൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. ശത്രുവിനെ സംഹരിച്ച് തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയെന്ന് അവൻ കരുതി.
തക്ഷാപി സ്വഗൃഹം ഗത്വാ നൈവ ശംസതി കസ്യചിത്। അഥൈനം നാഭിജാനന്തി വര്ഷമേകം തഥാഗതമ്
തക്ഷൻ വീട്ടിൽ എത്തിയ ശേഷം ആരോടും ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു; അങ്ങനെ ഒരു വർഷം ആ സംഭവത്തെ കുറിച്ച് ആരും അറിഞ്ഞില്ല.
അഥ സംവത്സരേ പൂര്ണേ ഭൂതാഃ പശുപതേഃ പ്രഭോ। തമാക്രോശന്ത മഘവാന്നഃ പ്രഭുര്ബ്രഹ്മഹാ ഇതി
ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പശുപതിയുടെ ഭൃത്യന്മാർ മഘവാനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി: 'നമ്മുടെ പ്രഭു ബ്രാഹ്മണഹന്താവാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞു.
തത ഇന്ദ്രോ വ്രതം ഘോരമാചരത്പാകശാസനഃ। തപസാ ച സുസംയുക്തഃ സഹ ദേവൈര്മരുദ്ഗണൈഃ
അപ്പോൾ പാകശാസനനായ ഇന്ദ്രൻ ഭയാനകമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; ദേവന്മാരോടും മരുത്ഗണങ്ങളോടും കൂടെ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
സമുദ്രേഷു പൃഥിവ്യാം ച വനസ്പതിഷു സ്ത്രീഷു ച। വിഭജ്യ ബ്രഹ്മഹത്യാം ച താന്വരൈരപ്യയോജയത്
സമുദ്രങ്ങളിൽ, ഭൂമിയിൽ, വൃക്ഷങ്ങളിൽ, സ്ത്രീകളിൽ — ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം അവർക്കിടയിൽ വിഭജിച്ച് അവർക്കു വറങ്ങൾ നൽകി.
വരദസ്തു വരം ദത്ത്വാ പൃഥിവ്യൈ സാഗരായ ച। വനസ്പതിഭ്യഃ സ്ത്രീഭ്യശ്ച ബ്രഹ്മഹത്യാം നുനോദ താമ്
ഭൂമിക്കും സമുദ്രത്തിനും വൃക്ഷങ്ങൾക്കും സ്ത്രീകൾക്കും വറങ്ങൾ നൽകി, ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം അവരിലേക്ക് മാറ്റി.
തതസ്തു ശുദ്ധോ ഭഗവാന്ദേവൈര്ലോകൈശ്ച പൂജിതഃ । ഇന്ദ്രസ്ഥാനമുപാതിഷ്ഠത്പൂജ്യമാനോ മഹര്ഷിഭിഃ
അതിനുശേഷം, ശുദ്ധനായ ഭഗവാൻ ദേവന്മാരുടെയും ലോകങ്ങളുടെയും ആദരവോടെ, മഹർഷിമാരാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട് ഇന്ദ്രപദം ഏറ്റെടുത്തു.
ത്വഷ്ടാ പ്രജാപതിഃ ശ്രുത്വാ ശക്രേണാഥ ഹതം സുതമ്। ക്രോധസംരക്തനയന ഇദം വചനമബ്രവീത്
ത്വഷ്ടാവ് എന്ന പ്രജാപതി തന്റെ മകൻ ശക്രനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കേട്ടപ്പോൾ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
തപ്യമാനം തപോ നിത്യം ക്ഷാന്തം ദാന്തം ജിതേന്ദ്രിയമ്। വിനാഽപരാധേന യതഃ പുത്രം ഹിംസിതവാന്മമ
എന്റെ മകൻ എപ്പോഴും തപസ്സ് ചെയ്തവനും ക്ഷമയുള്ളവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആയിരുന്നു; അവൻ ഒരു കുറ്റവുമില്ലാതെ നീ അവനെ ഹാനിപ്പിച്ചു.
തസ്മാച്ഛക്രവിനാശായ വൃത്രമുത്പാദയാമ്യഹമ്। ലോകാഃ പശ്യന്തു മേ വീര്യം തപസശ്ച ബലം മഹമ് । സ ച പശ്യതു ദേവേന്ദ്രോ ദുരാത്മാ പാപചേതനഃ
അതുകൊണ്ട് ശക്രനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ വൃത്രനെ സൃഷ്ടിക്കും; ലോകങ്ങൾ എന്റെ ശക്തിയും തപസ്സിന്റെ ബലവും കാണട്ടെ. ദുഷ്ടഹൃദയനായ ദേവേന്ദ്രനും ഇതു കാണട്ടെ.
ഉപസ്പൃശ്യ തതഃ ക്രുദ്ധസ്തപസ്വീ സുമഹായശാഃ । അഗ്നൌ ഹുത്വാ സമുത്പാദ്യ ഘോരം വൃത്രമുവാച ഹ
ശുദ്ധീകരണം നടത്തി, കോപത്തോടെ, മഹാതപസ്സുകാരനായ ത്വഷ്ടാവ് അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി ഭയങ്കരനായ വൃത്രനെ സൃഷ്ടിച്ചു അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഇന്ദ്രശത്രോ വിവര്ധസ്വ പ്രഭാവാത്തപസോ മമ। സോഽവര്ഘത ദിവം സ്തബ്ധ്വാ സൂര്യവൈശ്വാനരോപമഃ
ഇന്ദ്രശത്രുവേ, എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ നീ ശക്തിയിൽ വളരുക. അങ്ങനെ ആ ആൾ ആകാശം തടഞ്ഞ്, സൂര്യനും അഗ്നിയുമെപ്പോലെ ജ്വലിച്ച് ഉറച്ചുനിന്നു.
കിം കരോമീതി ചോവാച കാലസൂര്യ ഇവോദിതഃ। ശക്രം ജഹീതി ചാപ്യുക്തോ ജഗാമ ത്രിദിവം തതഃ
അവൻ, 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ചോദിച്ചു, കാലസൂര്യനുപോലെ ഉദിച്ചുയർന്നു. 'ഇന്ദ്രനെ കൊല്ലണം' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
തതോ യുദ്ധം സമഭവദ്വൃത്രവാസവയോര്മഹത്। സംക്രുദ്ധയോര്മഹാഘോരം പ്രസക്തം കുരുസത്തമ
അതിനുശേഷം വൃത്രനും വാസവനും തമ്മിൽ വലിയൊരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി. ഇരുവരും കോപത്തോടെ, അതി ഭയാനകമായും ഉഗ്രമായും പോരാടിച്ചു, ഭാരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
തതോ ജഗ്രാഹ ദേവേന്ദ്രം വൃത്രോ വീരഃ ശതക്രതുമ് । അപാവൃത്യാക്ഷിപദ്വക്രേ ശക്രം കോപസമന്വിതഃ
അപ്പോൾ വീരനായ വൃത്രൻ, ശതക്രതു എന്ന ഇന്ദ്രനെ പിടിച്ചു, ശക്തിയാൽ അവനെ കീഴടക്കി, കോപത്തോടെ വലിച്ചെറിഞ്ഞു.
ഗ്രസ്തേ വൃത്രേണ ശക്രേ തു സംഭ്രാന്താസ്ത്രിദിവേശ്വരാഃ। അസൃജംസ്തേ മഹാസത്വാ ജൃമ്ഭികാം വൃത്രനാശിനീമ്
വൃത്രൻ ഇന്ദ്രനെ വിഴുങ്ങിയപ്പോൾ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു. അവർ വൃത്രനെ നശിപ്പിക്കുന്ന വലിയൊരു ഉമ്മയിറക്കി.
വിജൃമ്ഭമാണസ്യ തതോ വൃത്രസ്യാസ്യാദപാവൃതാത്। സ്വാന്യങ്ഗാന്യഭിസംക്ഷിപ്യ നിഷ്ക്രാന്തോ ബലനാശനഃ
അപ്പോൾ വൃത്രന്റെ വായ് വലിയൊരുത്തിരിയോടെ തുറക്കുമ്പോൾ, ശക്തിയെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ തന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ ഒതുക്കി അകത്തു നിന്നു രക്ഷപ്പെട്ടു.
തതഃ പ്രഭൃതി ലോകസ്യ ജൃമ്ഭികാ പ്രാണിസംശ്രിതാ। ജഹൃഷുശ്ച സുരാഃ സര്വേ ശക്രം ദൃഷ്ട്വാ വിനിഃസൃതമ്
അന്നുമുതൽ ഉമ്മയിടൽ എല്ലാ ജീവികളിലും സ്വാഭാവികമായി വന്നു. ഇന്ദ്രൻ പുറത്തേക്കു വന്നതുകണ്ട് ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു.
തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം വൃത്രവാസവയോഃ പുനഃ । സംരബ്ധയോസ്തദാ ഘോരം സുചിരം ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം വീണ്ടും വൃത്രനും വാസവനും തമ്മിൽ ഉഗ്രമായും ദീർഘമായും ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു, ഇരുവരും കോപത്തോടെ, ഭാരതകുലത്തിലെ ബലവാനായവനേ.
യദാ വ്യവര്ധത രണേ വൃത്രോ ബലസമന്വിതഃ। ത്വഷ്ടുസ്തേജോബലാവിദ്ധസ്തദാ ശക്രോ ന്യവര്തത
യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയോടെ വൃത്രൻ വളർന്നപ്പോൾ, ത്വഷ്ടാവിന്റെ തേജസ്സും ബലവും കൊണ്ടു തുളച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ പിന്മാറി.
നിവൃത്തേ ച തദാ ദേവാ വിഷാദമഗമന്പരമ് । സമേത്യ സഹ ശക്രേണ ത്വഷ്ടുസ്തേജോവിമോഹിതാഃ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, ദേവന്മാർ വലിയ നിരാശയിൽ ആകി, ത്വഷ്ടാവിന്റെ ശക്തിയിൽ ആശ്ചര്യപ്പെട്ട് ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം കൂടിച്ചേർന്നു.
അമന്ത്രയന്ത തേ സര്വേ മുനിഭിഃ സഹ ഭാരത। കിം കാര്യമിതി വൈ രാജന്വിചിന്ത്യ ഭയമോഹിതാഃ
അവർ എല്ലാവരും ഋഷിമാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ഭയത്താൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആലോചിച്ചു, ഭാരത.
ജഗ്മുഃ സര്വേ മഹാത്മാനം മനോഭിര്വിഷ്ണുമവ്യയമ്। ഉപവിഷ്ടാ മന്ദരാഗ്രേ സര്വേ വൃത്രവധേപ്സവഃ
അവർ എല്ലാവരും മനസ്സിൽ അക്ഷയനായ വിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. മന്ദരപർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇരുന്ന വിഷ്ണുവിനെ സമീപിച്ചു, വൃത്രനെ സംഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.