സംകുലാ ച തദാ ഭൂമിശ്ചതുരങ്ഗവലാന്വിതാ। ബലാനി തേഷാം വീരാണാമാഗച്ഛന്തി തതസ്തതഃ
അന്നേരം ഭൂമി നാലു വിഭാഗങ്ങളായ സൈന്യങ്ങളാല് നിറഞ്ഞു. ആ വീരന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങള് എല്ലാ ദിശകളില് നിന്നുമാണ് എത്തിയത്.
ചാലയന്തീവ ഗാം ദേവീം സപര്വതവനാമിമാമ്। തതഃ പ്രജ്ഞാവയോവൃദ്ധം പാഞ്ചാല്യഃ സ്വപുരോഹിതമ്। കുരുഭ്യഃ പ്രേഷയാമാസ യുധിഷ്ഠിരമതേ സ്ഥിതഃ
പര്വതങ്ങളും കാടുകളും ഉള്പ്പെടെ ഈ ഭൂമിയെ നടുക്കുന്നതുപോലെ, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ ഉപദേശത്തില് ഉറച്ച പാഞ്ചാല്യന് തന്റെ പ്രായം ചെന്ന, ജ്ഞാനിയായ പുരോഹിതനെ കൗരവര്ക്കായി അയച്ചു.
ഭൂതാനാം പ്രാണിനഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ പ്രാണിനാം ബുദ്ധിജീവിനഃ। ബുദ്ധിമത്സു നരാഃ ശ്രേഷ്ഠാ നരേഷ്വപി ദ്വിജാതയഃ
സകല ജീവികളിലും മനുഷ്യര് ഏറ്റവും ഉന്നതര്; മനുഷ്യരില് ജ്ഞാനമുള്ളവര് മേലാണ്; ജ്ഞാനികളില് മനുഷ്യര് ഉന്നതര്; മനുഷ്യരില് രണ്ടാമൂല്യക്കാര് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠര്.
ദ്വിജേഷു വൈദ്യാഃ ശ്രേയാംസോ വൈദ്യേഷു കൃതബുദ്ധയഃ। കൃതബുദ്ധിഷു കര്താരഃ കര്തൃഷു ബ്രഹ്മവാദിനഃ
രണ്ടാമൂല്യക്കാരില് വൈദ്യന്മാര് ഉന്നതര്; വൈദ്യന്മാരില് ഉറച്ച ബുദ്ധിയുള്ളവര് മേലാണ്; അവരില് കര്ത്താക്കന്മാര് ഉന്നതര്; കര്ത്താക്കന്മാരില് ബ്രഹ്മത്തെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവര് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠര്.
സ ഭവാന്കൃബുദ്ധീനാം പ്രധാന ഇതി മേ മതിഃ । കുലേന ച വിശിഷ്ടോഽസി വയസാ ച ശ്രുതേന ച। പ്രജ്ഞയാ സദൃശശ്ചാസി ശുക്രേണാങ്ഗിരസേന ച
ജ്ഞാനികളില് പ്രധാനനായവന് നീയാണെന്ന് ഞാന് വിശ്വസിക്കുന്നു. വംശത്തിലും പ്രായത്തിലും പഠനത്തിലും നീ പ്രത്യേകതയുള്ളവനാണ്. ജ്ഞാനത്തിലും നീ ശുക്രനും അങ്കിരസുംപോലെയാണ്.
വിദിതം ചാപി തേ സര്വം യഥാവൃത്തഃ സ കൌരവഃ । പാണ്ഡവശ്ച യഥാവൃത്തഃ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ
കൗരവന് എങ്ങനെ പെരുമാറി, കുന്തിയുടെ മകന് യുദ്ധിഷ്ഠിരന് എങ്ങനെ പെരുമാറി എന്നൊക്കെയും നീക്കു് അറിയാം.
ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ വിദിതേ വഞ്ചിതാഃ പാണ്ഡവാഃ പരൈഃ । വിദുരേണാനുനീതോഽപി പുത്രമേവാനുവര്തതേ
ധൃതരാഷ്ട്രന് അറിയുന്നിട്ടും, പാണ്ഡവര് മറ്റുള്ളവരാല് വഞ്ചിതരായി. വിദുരന് ഉപദേശിച്ചാലും അവന് തന്റെ മകനേയാണ് പിന്തുടരുന്നത്.
ശകുനിര്ബുദ്ധിപൂര്വം ഹി കുന്തീപുത്രം സമാഹ്വയത് । അനക്ഷജ്ഞം മതാക്ഷഃ സന്ക്ഷത്രവൃത്തേ സ്ഥിതം ശുചിമ്
ശകുനി ബുദ്ധിപൂര്വം കുന്തിയുടെ മകനെ, പാശയില്ലാത്തവനെയും, മനസ്സുതെളിഞ്ഞവനെയും, ക്ഷത്രിയന്റെ മാര്ഗത്തില് ഉറച്ചവനെയും, ചതിയോടെ ക്ഷണിച്ചു.
തേ തഥാ വഞ്ചയിത്വാ തു ധര്മരാജം യുധിഷ്ഠിരമ് । ന കസ്യാംചിദവസ്ഥായാം രാജ്യം ദാസ്യന്തി വൈ സ്വയമ്
അങ്ങനെ ധര്മ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ വഞ്ചിച്ച ശേഷം, അവര് ഒരിക്കലും സ്വമേധയാ ആ രാജ്യം തിരികെ നല്കില്ല.
ഭവാംസ്തു ധര്മസംയുക്തം ധൃതരാഷ്ട്രം ബ്രുവന്വചഃ । മനാംസി തസ്യ യോധാനാം ധ്രുവമാവര്തയിഷ്യതി
നീ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് ധര്മ്മം നിറഞ്ഞ വാക്കുകള് പറയുകയാണെങ്കില്, അവന്റെ യോദ്ധാക്കളുടെ മനസ്സുകള് തീര്ച്ചയായും മാറും.
വിദുരശ്ചാപി തദ്വാക്യം സാധയിഷ്യതി താവകമ്। ഭീഷ്മദ്രോണകൃപാദീനാം ഭേദം സംജനയിഷ്യതി
വിദുരനും ആ വാക്കുകള് നിന്റെ പക്ഷത്തേക്ക് പിന്തുണയ്ക്കും; ഭീഷ്മന്, ദ്രോണം, കൃപന് എന്നിവരിലെയും മറ്റുള്ളവരിലെയും ഐക്യം തകര്ക്കും.
അമാത്യേഷു ച ഭിന്നേഷു യോധേഷു വിമുഖേഷു ച। പുനരേകത്ര കരണം തേഷാം കര്മ ഭവിഷ്യതി
അമാത്യന്മാര് വിഭജിക്കപ്പെടുകയും, യോദ്ധാക്കള്ക്ക് മനസ്സില്ലാതാകുകയും ചെയ്താല്, അവരുടെ പ്രവൃത്തികള് ഒടുവില് വീണ്ടും ഒരുമയാകും.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ പാര്ഥാഃ സുഖമേകാഗ്രബുദ്ധയഃ। സേനാകര്മ കരിഷ്യന്തി ദ്രവ്യാണാം ചൈവ സഞ്ചയമ്
ഇതെല്ലാം നടക്കുമ്പോള് പൃഥയുടെ മക്കള് മനസ്സു ശാന്തരായി, ഏകാഗ്രതയോടെ സൈന്യത്തിന്റെ കാര്യങ്ങളും ധനസമ്പാദനവും നടത്തും.
ഭിദ്യമാനേഷു ച സ്വേഷു ലമ്ബമാനേ തഥാ ത്വയി। ന തഥാ തേ കരിഷ്യന്തി സേനാകര്മ ന സംശയഃ
നിന്റെവരുടെ ഇടയില് ഭിന്നതയും, നിന്നില് തന്നെ സംശയവും ഉണ്ടാകുമ്പോള്, നിന്റെ സൈന്യം അത്ര ഫലപ്രദമായി പ്രവര്ത്തിക്കില്ല — ഇതില് സംശയമില്ല.
ഏതത്പ്രയോജനം ചാത്ര പ്രാധാന്യേനോപലഭ്യതേ। സംഗത്യാ ധൃതരാഷ്ട്രശ്ച കുര്യാദ്ധര്മ്യം വചസ്തവ
ഇവിടെ പ്രധാനമായും മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് ഇതാണ്: ഐക്യത്തോടെ ധൃതരാഷ്ട്രന് നിന്റെ ധാര്മ്മിക വാക്കുകള് അനുസരിക്കാം.
സ ഭവാന്ധര്മയുക്തശ്ച ധര്മ്യം തേഷു സമാചരന് । കൃപാലുഷു പരിക്ലേശാന്പാണ്ഡവീയാന്പ്രകീര്തയന്
അതിനാല് നീ ധര്മ്മത്തില് ഉറച്ചവനായി അവരോടൊപ്പം നീതി പാലിക്കണം; കരുണയുള്ളവരോട് പാണ്ഡവരുടെ കഷ്ടപ്പാടുകള് പറയണം.
വൃദ്ധേഷു കുലധര്മം ച ബ്രുവന്പൂര്വൈരനുഷ്ഠിതമ് । വിഭേത്സ്യതി മനാംസ്യേഷമിതി മേ നാത്ര സംശയഃ
വയസ്സായവരോടൊപ്പം, മൂപ്പന്മാർ പാലിച്ചിരുന്ന കുടുംബനീതിയെ പ്രസ്താവിച്ചാൽ, ഇവരുടെ മനസ്സിൽ ആശങ്കയുണ്ടാകും എന്നതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.
ന ച തേഭ്യോ ഭയം തേഽസ്തി ബ്രാഹ്മണോ ഹ്യസി വേദവിത് । ദൂതകര്മണി യുക്തശ്ച സ്ഥവിരശ്ച വിശേഷതഃ
അവരിൽ നിന്നു നിനക്കു ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല, നീ ഒരു ബ്രാഹ്മണനും, വേദപാരായണനും, ദൂതപ്രവൃത്തിക്ക് ഏറ്റവും യോഗ്യനും, പ്രായം ചെന്നവനും ആണല്ലോ.
സ ഭവാന്പുഷ്യയോഗേന മുഹൂര്തേന ജയേന ച। കൌരവേയാന്പ്രയാത്വാശു കൌന്തേയസ്യാര്ഥസിദ്ധയേ
അതിനാൽ, പുഷ്യനക്ഷത്രവും വിജയമുഹൂർത്തവും കൂടിയപ്പോൾ, നീ വേഗത്തിൽ കൌരവന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു കുന്തിദേവിയുടെ മകന്റെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കണം.
തഥാഽനുശിഷ്ടഃ പ്രയയൌ ദ്രുപദേന മഹാത്മനാ। പുരോധാ വൃത്തസംപന്നോ നഗരം നാഗസാഹ്വയമ്
മഹാത്മാവായ ദ്രുപദൻ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതിനുശേഷം, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള പുരോഹിതൻ നാഗസാഹ്വയമെന്ന നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ശിഷ്യൈഃ പരിവൃതോ വിദ്വാന്നീതിശാസ്ത്രാര്ഥകോവിദഃ । പാണ്ഡവാനാം ഹിതാര്ഥായ കൌരവാന്പ്രതിജഗ്മിവാന്
ശിഷ്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, നയശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ ജ്ഞാനി, പാണ്ഡവന്മാരുടെ ഭലത്തിനായി കൌരവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോയി.
പുരോഹിതം തേ പ്രസ്ഥാപ്യ നഗരം നാഗസാഹ്വയമ്। ദൂതാന്പ്രസ്ഥാപയാമാസുഃ പാര്ഥിവേഭ്യസ്തതസ്തതഃ
പുരോഹിതനെ നാഗസാഹ്വയമെന്ന നഗരത്തിലേക്ക് അയച്ചശേഷം, ദ്രുപദൻ മറ്റു രാജാക്കന്മാരുടെ അടുക്കൽ ദൂതന്മാരെ അയച്ചു.
പ്രസ്ഥാപ്യ ദൂതാനന്യത്ര ദ്വാരകാം പുരുഷര്ഷഭഃ । സ്വയം ജഗാമ കൌരവ്യഃ കുന്തീപുത്രോ ധനഞ്ജയഃ
മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് ദൂതന്മാരെ അയച്ച ശേഷം, കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ധനഞ്ജയൻ സ്വയം ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.
ഗതേ ദ്വാരവതീം കൃഷ്ണ ബലദേവേ ച മാധവേ। സഹ വൃഷ്ണ്യന്ധകൈഃ സര്വൈര്ഭോജൈശ്ച ശതശസ്തദാ
കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ദ്വാരവതിയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകർ, നൂറുകണക്കിന് ഭോജന്മാർ എന്നിവരും കൂടെ പോയി.
സര്വമാഗമയാമാസ പാണ്ഡവാനാം വിചേഷ്ടിതമ് । ധൃതരാഷ്ട്രാത്മജോ രാജാ ഗൂഢൈഃ പ്രണിഹിതൈശ്ചരൈഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ, രഹസ്യമായും വിശ്വസ്തരായ ചാരന്മാരുടെ സഹായത്തോടെ, പാണ്ഡവന്മാരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും അറിഞ്ഞു.
സ ശ്രുത്വാ മാധവം യാന്തം സദശ്വൈരനിലോപമൈഃ । ബലേന നാതിമഹതാ ദ്വാരകാമഭ്യയാത്പുരീമ്
മാധവൻ കാറ്റുപോലെ വേഗമുള്ള കുതിരകളോടും വലിയ സൈന്യം കൂടാതെ ദ്വാരകയിലേക്ക് പോകുന്നു എന്നറിഞ്ഞ്, അവൻ ദ്വാരക നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
തമേവ ദിവസം ചാപി കൌന്തേയഃ പാണ്ഡുനന്ദനഃ । ആനന്രതനഗരീം രമ്യാം ജഗാമാശു ധനഞ്ജയഃ
അന്നേ ദിവസം തന്നെ, പാണ്ഡവന്മാരുടെ സന്തോഷമായ ധനഞ്ജയൻ, മനോഹരമായ അനർത്ത നഗരം വേഗത്തിൽ എത്തി.
തൌ യാത്വാ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ ദ്വാരകാം കുരുനന്ദനൌ । സുപ്തം ദദൃശതുഃ കൃഷ്ണം ശയാനം ചാഭിജഗ്മതുഃ
ആ രണ്ട് പുരുഷസിംഹന്മാർ, കുരുവംശജന്മാർ, ദ്വാരകയിൽ എത്തിയപ്പോൾ കൃഷ്ണനെ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടു, പിന്നെ അവനെ സമീപിച്ചു.
ദുര്യോധനസ്തു പ്രഥമം വാസുദേവമുപാശ്രയത് । ഉച്ഛീര്ഷതശ്ച കൃഷ്ണസ്യ നിഷസാദ വരാസനേ
ദുര്യോധനൻ ആദ്യം വാസുദേവന്റെ അടുക്കൽ എത്തി, കൃഷ്ണന്റെ തലവശത്ത് നല്ല ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു.
തതഃ കിരീടീ തസ്യാനു പ്രവിവേശ മഹാമനാഃ । പശ്ചാര്ധേ തു സ കൃഷ്ണസ്യ പ്രഹ്വോഽതിഷ്ഠത്കൃതാഞ്ജലിഃ
അതിനുശേഷം കിരീടധാരിയായ അർജുനൻ അകത്തു കയറി, കൃഷ്ണന്റെ കാലവശത്ത് കയ്യുകൂപ്പി വിനയത്തോടെ നിന്നു.