ഇത്യുക്ത്വാ നഗരേ രാജംസ്ത്രികാലം ഘോഷിതം ത്വയാ। ത്വയോക്തമനൃതം രാജന്വൃഥാ ഘോഷിതമേവ വാ। തത്സത്യം കുരു രാജേന്ദ്ര യഥാ വൈശ്രവണസ്തഥാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജാവേ, നീ നഗരത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു; നീ പറഞ്ഞത് അസത്യമല്ല, വ്യർത്ഥവുമല്ല. വൈശ്രവണൻപോലെ നീ സത്യം പാലിക്കണം.
ദാതവ്യം യാചമാനേഭ്യ ഇതി മേ വ്രതമാഹിതമ്। ത്വം ച യാചസി മാം കാമം ബ്രൂഹി കിം കരവാണി തേ
ചോദിക്കുന്നവർക്കു നൽകണം എന്നതാണ് എന്റെ വ്രതം; നീയും എന്നോട് ചോദിക്കുന്നു—എന്ത് വേണമെന്ന് പറയു, ഞാൻ ചെയ്യാം.
ധനം വാ യദി വാ കിംചിദ്രാജ്യം വാഽപി ശുചിസ്മിതേ
ധനം ആകട്ടെ, മറ്റെന്തെങ്കിലും ആകട്ടെ, രാജ്യം പോലും ആകട്ടെ, സുന്ദരിയായവളേ—
നാന്യം വൃണേ പുത്രകാമാ പുത്രാത്പരതരം ന ച।' ത്വത്തോഽപത്യവതീ ലോകേ ചരേയം ധര്മമുത്തമമ്
എനിക്ക് മകനുണ്ടാകണം എന്നതല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; മകനേക്കാൾ വലിയതൊന്നുമില്ല. നിന്നിൽ നിന്ന് മകനുണ്ടാക്കി ലോകത്തിൽ ഉത്തമധർമ്മം ആചരിക്കട്ടെ.
ത്രയ ഏവാധനാ രാജന്ഭാര്യാ ദാസസ്തഥാ സുതഃ। യത്തേ സമധിഗച്ഛന്തി യസ്യൈതേ തസ്യ തദ്ധനമ്
മൂന്നു പേരാണ് സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്തത്, രാജാവേ: ഭാര്യ, ദാസൻ, മകൻ; ഇവർക്ക് കിട്ടുന്നതെല്ലാം അവർക്കു ഉടമയായവർക്കാണ്.
പുത്രാര്ഥം ഭര്തൃപോഷാര്ഥം സ്ത്രിയഃ സൃഷ്ടാഃ സ്വയംഭുവാ। അപതിര്വാപി യാ കന്യാ അനപത്യാ ച യാ ഭവേത്। താസാം ജന്മ വൃഥാ ലോകേ ഗതിസ്താസാം ന വിദ്യതേ
മക്കൾക്കും ഭർത്താവിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും സ്ത്രീകളെ സ്വയംഭുവു സൃഷ്ടിച്ചു; ഭർത്താവില്ലാത്ത പെൺകുട്ടിയും, മക്കളില്ലാത്ത സ്ത്രീയും—അവരുടെ ജനനം ലോകത്തിൽ വ്യർത്ഥമാണ്, അവർക്കു ഗതിയില്ല.
ദേവയാന്യാ ഭുജിഷ്യാഽസ്മി വശ്യാ ച തവ ഭാര്ഗവീ। സാ ചാഹം ച ത്വയാ രാജന്ഭജനീയേ ഭജസ്വ മാമ്
ദേവയാനിയുടെ സഖിയായും, ഭാർഗവവംശജനായ നിന്റെ വശത്തുള്ളവളായും ഞാൻ ഉണ്ട്; അവളെയും എന്നെയും രാജാവേ, നീ സ്നേഹത്തോടെ സംരക്ഷിക്കണം—എന്നെയും സംരക്ഷിക്കൂ.
ഏവമുക്തസ്തു രാജാ സ തഥ്യമിത്യഭിജജ്ഞിവാന്। പൂജയാമാസ ശര്മിഷ്ഠാം ധര്മം ച പ്രത്യപാദയത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് അതു സത്യമാണെന്ന് അംഗീകരിച്ചു, ശർമിഷ്ഠയെ ആദരിച്ചു, ധർമ്മവും സ്ഥാപിച്ചു.
സ സമാഗമ്യ ശര്മിഷ്ഠാം യഥാ കാമമവാപ്യ ച। അന്യോന്യം ചാഭിസംപൂജ്യ ജഗ്മതുസ്തൌ യഥാഗതമ്
അവൻ ശർമിഷ്ഠയുമായി കൂടിച്ചേർന്നു, തന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി, പരസ്പരം ആദരപൂർവ്വം വിടപറഞ്ഞ്, ഇരുവരും വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
തസ്മിന്സമാഗമേ സുഭ്രൂഃ ശര്മിഷ്ഠാ ചാരുഹാസിനീ। ലേഭേ ഗര്ഭം പ്രഥമതസ്തസ്മാന്നൃപതിസത്തമാത്
ആ സംഗമത്തിൽ മനോഹരഭ്രൂകുടിയുള്ള, സുന്ദരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള ശർമിഷ്ഠ ആദ്യമായി ആ മഹാരാജാവിൽ നിന്ന് ഗർഭം പ്രാപിച്ചു.
പ്രയജ്ഞേ ച തതഃ കാലേ രാജന്രാജീവലോചനാ। കുമാരം ദേവഗര്ഭാഭം രാജീവനിഭലോചനമ്
ശുദ്ധമായ യാഗസമയത്ത്, രാജാവേ, ശർമിഷ്ഠ ഒരു ദൈവസമാനമായ, താമരപൂവ് പോലെ കണ്ണുകളുള്ള കുഞ്ഞിനെ പ്രസവിച്ചു.
തസ്മിന്നക്ഷത്രസംയോഗേ ശുക്ലേ പുണ്യര്ക്ഷഗേന്ദുനാ। സ രാജാ മുമുദേ സമ്രാട് തയാ ശര്മിഷ്ഠയാ സഹ
ആ പുണ്യനക്ഷത്രയോഗത്തിൽ, പ്രകാശമുള്ള ചന്ദ്രനക്ഷത്രത്തിൽ, ആ രാജാവ് ശർമിഷ്ഠയോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
പ്രജാനാം ശ്രീരിവാഭ്യാശേ ശര്മിഷ്ഠാ ഹ്യഭവദ്വധൂഃ। പന്നഗീവോഗ്രരൂപാ വൈ ദേവയാനീ മമാപ്യഭൂത്
ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഐശ്വര്യദേവിയെപ്പോലെ ശർമിഷ്ഠ ഭാര്യയായി; എങ്കിൽ തന്നെ, ദേവയാനി എനിക്കു ക്രൂരസർപ്പം പോലെയായിരുന്നു.
പര്ജന്യ ഇവ സസ്യാനാം ദേവാനാമമൃതം യഥാ। തദ്വന്മമാപി സംഭൂതാ ശര്മിഷ്ഠാ വാര്ഷപര്വണീ। ഇത്യേവം മനസാ ജ്ഞാത്വാ ദേവയാനീമവര്ജയത്
മഴ വിളകളെപ്പോലെയും, അമൃതം ദേവന്മാർക്ക് എങ്ങനെ അതുപോലെയും, വൃഷപർവ്വയുടെ മകൾ ശർമിഷ്ഠ എനിക്കു അതുപോലെയായിരുന്നു; ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ കരുതി, ദേവയാനിയെ അവൻ അവഗണിച്ചു.
ശ്രുത്വാ കുമാരം ജാതം തു ദേവയാനീ ശുചിസ്മിതാ। ചിന്തയാമാസ ദുഃഖാര്താ ശര്മിഷ്ഠാം പ്രതി ഭാരത
കുഞ്ഞ് ജനിച്ചുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള ദേവയാനി ദു:ഖത്തിൽ ആകി, ശർമിഷ്ഠയെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു, ഭാരത.
അഭിഗമ്യ ച ശര്മിഷ്ഠാം ദേവയാന്യബ്രവീദിദമ്
ശർമിഷ്ഠയോടു സമീപിച്ച് ദേവയാനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഋഷിരഭ്യാഗതഃ കശ്ചിദ്ധര്മാത്മാ വേദപാരഗഃ। സ മയാ വരദഃ കാമം യാചിതോ ധര്മസംഹിതമ്
ഒരു ധാർമ്മികനും വേദപണ്ഡിതനുമായ ഒരു ഋഷി എന്നോട് വന്നു; ഞാൻ അവനോടു ധർമ്മത്തിന് ഒത്തൊരു വരം ചോദിച്ചു.
അപത്യാര്ഥേ സ തു മയാ വൃതോ വൈ ചാരുഹാസിനി'। നാഹമന്യായതഃ കാമമാചരാമി ശുചിസ്മിതേ। തസ്മാദൃഷേര്മമാപത്യമിതി സത്യം ബ്രവീമി തേ
സന്താനത്തിനായി ഞാൻ അവനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു, സുന്ദരപുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ; ഞാൻ അന്യായമായി ആഗ്രഹം നടപ്പാക്കുന്നവളല്ല, ശുദ്ധപുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ; അതിനാൽ എന്റെ മകൻ ആ ഋഷിയിൽ നിന്നാണ് — ഇതാണ് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നത്.
ശോഭനം ഭീരു യദ്യേവമഥ സ ജ്ഞായതേ ദ്വിജഃ। ഗോത്രനാമാഭിജനതോ വേത്തുമിച്ഛാമി തം ദ്വിജമ്
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, ഭയപ്പെട്ടവളേ, ആ ബ്രാഹ്മണനെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവന്റെ ഗോത്രം, പേര്, കുടുംബം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തപസാ തേജസാ ചൈവ ദീപ്യമാനം യഥാ രവിമ്। തം ദൃഷ്ട്വാ മമ സംപ്രഷ്ടും ശക്തിര്നാസീച്ഛുചിസ്മിതേ
തപസ്സിലും തേജസ്സിലും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ശുദ്ധപുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, ഞാൻ അവനോട് ചോദിക്കാൻ ധൈര്യം കണ്ടെത്തിയില്ല.
യദ്യേതദേവം ശര്മിഷ്ഠേ ന മന്യുര്വിദ്യതേ മമ। അപത്യം യദി തേ ലബ്ധം ജ്യേഷ്ഠാച്ഛ്രേഷ്ഠാച്ച വൈ ദ്വിജാത്
ഇതെല്ലാം ശരിയാണെങ്കിൽ, ശർമിഷ്ഠേ, എനിക്ക് യാതൊരു കോപവും ഇല്ല; നീ മുതിർന്നതും ഉത്തമനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്ന് സന്താനം ലഭിച്ചുവെങ്കിൽ.
അന്യോന്യമേവമുക്ത്വാ തു സംപ്രഹസ്യ ച തേ മിഥഃ। ജഗാമ ഭാര്ഗവീ വേശ്മ തഥ്യമിത്യവജഗ്മുഷീ
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം സംസാരിച്ച്, ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, ഭാർഗവി ദേവയാനി സത്യമായിട്ടാണ് വിശ്വസിച്ച് തന്റെ മുറിയിലേക്ക് പോയി.
യയാതിര്ദേവയാന്യാം തു പുത്രാവജനയന്നൃപഃ। യദും ച തുര്വസും ചൈവ ശക്രവിഷ്ണൂ ഇവാപരൌ
രാജാവ് യയാതി ദേവയാനിയിൽ നിന്ന് രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു: യദുവും തുര്വസുവും, ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും പോലുള്ളവരെ.
തസ്മിന്കാലേ തു രാജര്ഷിര്യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ। മാധ്വീകരസസംയുക്താം മദിരാം മദവര്ധനീമ്
അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ രാജാവായ യയാതി, ശുക്രന്റെ മകൾ ദേവയാനിക്ക് തേൻ കലർന്ന മദ്യം കൊടുത്തു.
പായയാമാസ ശുക്രസ്യ തനയാം രക്തപിങ്ഗലാമ്। പീത്വാ പീത്വാ ച മദിരാം ദേവയാനീ മുമോഹ സാ
അവൻ ചുവപ്പും മഞ്ഞയും കലർന്ന ദേവയാനിയെ ആ മദ്യം കുടിപ്പിച്ചു; വീണ്ടും വീണ്ടും കുടിച്ചപ്പോൾ ദേവയാനി ബോധംകെട്ടുപോയി.
രുദതീ ഗായമാനാ ച നൃത്യന്തീ ച മുഹുര്മുഹുഃ। ബഹു പ്രലപതീ ദേവീ രാജാനമിദമബ്രവീത്
അവൾ കരയുകയും പാടുകയും വീണ്ടും വീണ്ടും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു; പലതും അർത്ഥമില്ലാതെ പറഞ്ഞ്, രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജവദ്രൂപവേഷൌ തേ കിമര്ഥം ത്വമിഹാഗതഃ। കേന കാര്യേണ സംപ്രാപ്തോ നിര്ജനം ഗഹനം വനമ്
നിന്റെ വേഷവും രൂപവും രാജാവിനോടു സാമ്യമുണ്ട്. നീ ഇവിടേക്ക് എന്തിനാണ് വന്നത്? ഈ കാട്ടിലെ ഈ ഏകാന്തതയിലേക്കു നീ എത്തിയത് എന്ത് കാരണത്താലാണ്?
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ നൃപശ്രേഷ്ഠോ യയാതിശ്ചോഗ്രദര്ശനഃ। തസ്മാദിതഃ പലായസ്വ ഹിതമിച്ഛസി ചേദ്ദ്വിജ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഭയങ്കരനും ശക്തനും ആയ രാജാവ് യയാതി ഇവിടെയുണ്ട്. നിന്റെ ഭാവി ഭദ്രമായിരിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നീ ഇവിടുനിന്ന് പെട്ടെന്ന് ഒഴിഞ്ഞുപോകണം.
ഇത്യേവം പ്രലപന്തീം താം ദേവയാനീം തു നാഹുഷഃ। ഭര്ത്സയാമാസ വചനൈരനര്ഹാം പാപവര്ധനീമ്
ഇങ്ങനെ ദേവയാനി സംസാരിച്ചപ്പോൾ, നാഹുഷൻ അവളെ അയോഗ്യയെന്നും പാപം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവളെന്നും കരുതി കഠിനമായ വാക്കുകളിൽ ശപിച്ചു.
തതോ വര്ഷവരാന്മൂകാന്വ്യങ്ഗാന്വൃദ്ധാംശ്ച പങ്ഗുകാന്। രക്ഷണേ ദേവയാന്യാഃ സ പോഷണേ ച ശശാസ താന്
അതിനുശേഷം അവൻ അവിടെയുള്ള മൗനന്മാരെയും വൈകല്യമുള്ളവരെയും വയസ്സായവരെയും കുഴപ്പമുള്ളവരെയും ദേവയാനിയെ സംരക്ഷിക്കാനും പോഷിപ്പിക്കാനും ഉത്തരവിട്ടു.