നാഗരാന്പ്രീതിഭിര്ദിവ്യൈസ്തര്പയാമാസ ഭൂപതിഃ
രാജാവ് നഗരവാസികളെ ദൈവികമായ സമ്മാനങ്ങളാലും ആനന്ദങ്ങളാലും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തന്മഹോത്സവസംകാശം ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകുലമ്। നഗരം മത്സ്യരാജസ്യ ശുശുഭേ ഭരതര്ഷഭ
മത്സ്യരാജാവിന്റെ നഗരം സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയുമുള്ള ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, വലിയ ഉത്സവം പോലെ അതി ഭംഗിയായി തിളങ്ങി, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
പുരോഹിതൈരമാത്യൈശ്ച പൌരൈര്ജാനപദൈഃ സഹ। വിരാടോ നൃപതിഃ ശ്രീമാന്സൌഭദ്രായാഭിമന്യവേ । താം സുതാമുത്തരാം ദത്ത്വാ മുമുദേ പരമം തദാ
പുരോഹിതന്മാരും മന്ത്രിമാരും നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ, മഹത്വമുള്ള വിരാട് രാജാവ് തന്റെ മകൾ ഉത്തരയെ സൗഭദ്രനായ അഭിമന്യുവിന് നൽകി അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
വൃത്തേ വിവാഹേ ഹൃഷ്ടാത്മാ യദുവാച യുധിഷ്ഠിരഃ। തത്സര്വം കഥയസ്വേഹ കൃതവന്തോ യദുത്തരമ്
വിവാഹം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: 'ഉത്തരാ, നീ ചെയ്തതെല്ലാം ഇവിടെ എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.'
കൃത്വാ വിവാഹം തു കുരുപ്രവീരാ- സ്തദാഽഭിമന്യോര്മുദിതാഃ സപക്ഷാഃ। വിശ്രമ്യ രാത്രാവുഷസി പ്രതീതാഃ സഭാം വിരാടസ്യ തതോഽഭിജഗ്മുഃ
വിവാഹം കഴിഞ്ഞ്, കുരുവംശത്തിലെ വീരന്മാരും അവരുടെ കൂട്ടുകാരും സന്തോഷത്തോടെ ആ രാത്രി വിശ്രമിച്ചു; പുലർച്ചെ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ അവർ വിരാട് രാജാവിന്റെ സഭയിലേക്ക് പോയി.
സഭാ തു സാ മത്സ്യപതേഃ സമൃദ്ധാ മണിപ്രവേകോത്തമരത്നചിത്രാ। ന്യസ്താസനാ മാല്യവതീ സുഗന്ധാ താമഭ്യയുസ്തേ നരരാജവര്യാഃ
മത്സ്യരാജാവിന്റെ ആ സഭ രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും വിലപ്പെട്ട രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാലകളും ഉത്തമാസനങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ എത്തിച്ചേർന്നു.
അഥാസനാന്യാവിശതാം പുരസ്താ- ദുഭൌ വിരാടദ്രുപദൌ നരേന്ദ്രൌ। വൃദ്ധൌ ച മാന്യൌ പൃഥിവീപതീനാം പിത്രാ സമം തമജനാര്ദനൌ ച
അവിടെ മുൻപന്തിയിൽ വിരാട് രാജാവും ദ്രുപദനും, പ്രായമുള്ളതും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ പിതാക്കളും ജനാർദ്ദനനും ചേർന്ന് ഇരുന്നു.
പാഞ്ചാലരാജസ്യ സമീപതസ്തു ശിനിപ്രവീരഃ സഹരൌഹിണേയഃ മത്സ്യസ്യ രാജ്ഞസ്തു സുസന്നികൃഷ്ടൌ ജനാര്ദനശ്ചൈവ യുധിഷ്ഠിരശ്ച
പാഞ്ചാളരാജാവിന്റെ അടുത്ത് ശക്തനായ ശിനിയും രോഹിണിയുടെ പുത്രനും ഇരുന്നു; മത്സ്യരാജാവിന്റെ അടുത്ത് ജനാർദ്ദനനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും ഇരുന്നു.
സുതാശ്ച സര്വേ ദ്രുപദസ്യ രാജ്ഞോ ഭീമാര്ജുനൌ മാദ്രവതീസുതൌ ച। പ്രദ്യുമ്നസാമ്ബൌ ച യുധി പ്രവീരൌ വിരാടപുത്രൈശ്ച സഹാഭിമന്യുഃ
ദ്രുപദന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും, ഭീമനും അർജ്ജുനനും മാദ്രിയുടെ പുത്രന്മാരും, പ്രദ്യുമ്നനും സാംബനും, വീരന്മാരായ അവർ, അഭിമന്യുവും വിരാടിന്റെ പുത്രന്മാരും ഒത്തുചേർന്നു.
സര്വേ ച ശൂരാഃ പിതൃഭിഃ സമാനാ വീര്യേണ രൂപേണ ബലേന ചൈവ। ഉപാവിശന്ദ്രൌപദേയാഃ കുമാരാഃ സുവര്ണചിത്രേഷു വരാസനേഷു
എല്ലാ ധൈര്യശാലികളും, ശക്തിയിലും രൂപത്തിലും ബലത്തിലും അവരുടെ പിതാക്കളെപ്പോലെയുള്ള ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാർ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.
തഥോപവിഷ്ടേഷു മഹാരഥേഷു വിരാജമാനാഭരണാമ്ബരേഷു രരാജ സാ രാജവതീ സമൃദ്ധാ ഗ്രഹൈരിവ ദ്യൌര്വിമലൈരുപേതാ
അങ്ങനെ മഹാരഥന്മാർ തിളങ്ങുന്ന വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആ സമൃദ്ധമായ രാജസഭ നിർമ്മലമായ നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആകാശം പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തതഃ കഥാസ്തേ സമവായയുക്താഃ കൃത്വാ വിചിത്രാഃ പുരുഷപ്രവീരാഃ । തസ്ഥുര്മുഹൂര്തം പരിചിന്തയന്തഃ കൃഷ്ണം നൃപാസ്തേ സമുദീക്ഷമാണാഃ
അപ്പോൾ ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഒത്തുചേർന്ന് വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ സംസാരിച്ചു; കുറേ നേരം അവർ ആലോചിച്ചു, കൃഷ്ണനെ നോക്കി നിന്നു.
കഥാന്തമാസാദ്യ ച മാധവേന സംഘട്ടിതാഃ പാണ്ഡവകാര്യഹേതോഃ। തേ രാജസിംഹാഃ സഹിതാ ഹ്യശ്രൃണ്വ- ന്വാക്യം മഹാര്ഥം സുമഹോദയം ച
സംഭാഷണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, മാധവൻ പാണ്ഡവരുടെ കാര്യത്തിനായി എല്ലാവരെയും ഒന്നിച്ചു കൂട്ടി; ആ സിംഹസദൃശനായ രാജാക്കന്മാർ ഒരുമിച്ച് വലിയതും ഗൗരവമുള്ളതുമായ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു.
സര്വൈര്ഭവദ്ഭിര്വിദിതം യഥാഽയം യുധിഷ്ഠിരഃ സൌബലേനാക്ഷവത്യാമ്। ജിതോ നികൃത്യാഽപഹൃതം ച രാജ്യം വനപ്രവാസേ സമയഃ കൃതശ്ച
എല്ലാവർക്കും അറിയാമല്ലോ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചതിയാൽ പന്തുകളിയിൽ തോറ്റു, രാജ്യം നഷ്ടമായി, കാട്ടിൽ വാസത്തിനായി ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടായി.
ശക്തൈര്വിജേതും തരസാ മഹീം ച സത്യേ സ്ഥിതൈഃ സത്യരഥൈര്യഥാവത്। പാണ്ഡോഃ സുതൈസ്ത്രദ്രുതമുഗ്രരൂപം വര്ഷാണി ഷട് സപ്ത ച ചീര്ണമഗ്ര്യൈഃ
സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവരും യഥാർത്ഥ ധൈര്യമുള്ളവരുമായ പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, ശക്തിയാൽ ഭൂമി ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നവരായിട്ടും, ആറു ഏഴു വർഷം കഠിനമായ വനവാസം സഹിച്ചു.
രിച്ഛദ്ഭിരാപ്തം സ്വകുലേന രാജ്യമ്
കഷ്ടതയോടെ, അവരുടെ സ്വന്തം കുടുംബം രാജ്യം തിരികെ നേടി.
ഏവം ഗതേ ധര്മസുതസ്യ രാജ്ഞോ ദുര്യോധനസ്യാപി ച യദ്ധിതം സ്യാത്। തച്ചിന്തയധ്വം കുരുപാണ്ഡവാനാം ധര്മ്യം ച യുക്തം ച യശസ്കരം ച
ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവിനും ദുര്യോധനനും എന്താണ് ഉത്തമം എന്ന് ആലോചിക്കണം; കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും ധാർമ്മികവും യുക്തിയുള്ളതും പ്രശസ്തിയുള്ളതുമായ മാർഗം കണ്ടെത്തണം.
അധര്മയുക്തം ന ച കാമയേത രാജ്യം സുരാണാമപി ധര്മരാജഃ। ധര്മാര്ഥയുക്തം തു മഹീപതിത്വം ഗ്രോമേഽപി കസ്മിംശ്ചിദയം ബുഭൂഷേത്
അധർമ്മം ചേർന്ന രാജ്യം പോലും ധർമ്മരാജാവ് ആഗ്രഹിക്കില്ല; എന്നാൽ ധർമ്മവും സമൃദ്ധിയും കൂടിയ രാജ്യം ഗ്രാമത്തിൽ എവിടെയായാലും ആഗ്രഹിക്കും.
പിത്ര്യം ഹി രാജ്യം വിദിതം നൃപാണാം യഥാഽപകൃഷ്ടം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൈഃ। മിഥ്യോപചാരേണ യഥാ ഹ്യനേന കൃച്ഛ്രം മഹത്പ്രാപ്തമസഹ്യരൂപമ്
നമുക്ക് അറിയാവുന്ന കാര്യമാണ്, പിതാക്കന്മാരിൽ നിന്നു ലഭിച്ച രാജ്യം ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കൾ കപടതയോടും അന്യായത്തോടും കൂടി യഥാർത്ഥ അവകാശികളിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തത്. അതിനാൽ വലിയ സഹിക്കാനാവാത്ത കഷ്ടം സംഭവിച്ചു.
ന ചാപി പാര്ഥോ വിജിതോ രണേ തൈഃ സ്വതേജസാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രൈഃ। തഥാഽപി രാജാ സഹിതഃ സുഹൃദ്ഭി- രഭീപ്സതേഽനാമയമേവ തേഷാമ്
പാർഥൻ അർജ്ജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളുടെ സ്വന്തം വീര്യത്താൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, രാജാവും അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും അവരുടെ ക്ഷേമം മാത്രമാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
യത്തു സ്വയം പാണ്ഡുസുതൈര്വിജിത്യ സമാഹൃതം ഭൂമിപതീന്പ്രപീഡ്യ തത്പ്രാര്ഥയന്തേ പുരുഷപ്രവീരാഃ കുന്തീസുതാ മാദ്രവതീസുതൌ ച
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളും മാദ്രിയുടെ മക്കളും ഇപ്പോൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്, അവർ തന്നെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരെ കീഴടക്കി സ്വന്തമാക്കിയതാണു മാത്രം.
ബലാഭിയുക്തൈര്വിവിധൈരുപായൈഃ സംപ്രാര്ഥിതാ ഹന്തുമമിത്രസങ്ഘൈഃ। രാജ്യം ജിഹീര്ഷദ്ഭിരസദ്ഭിരുഗ്രൈഃ സര്വം ച തദ്വോ വിദിതം യഥാവത്
ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാനും അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കാനും ശക്തിയും പലവിധ ഉപായങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് ക്രൂരരും ദുഷ്ടരുമായവർ രാജ്യം നേടാൻ ശ്രമിച്ച കാര്യം നിങ്ങൾക്കൊക്കെയും അറിയാം.
തേഷാം ച ലോഭം പ്രസമീക്ഷ്യ വൃദ്ധം ധര്മജ്ഞതാം ചാപി യുധിഷ്ഠിരസ്യ। സംബന്ധിതാം ചാപി സമീക്ഷ്യ തേഷാം മതിം കുരുധ്വം സഹിതാഃ പൃഥക്വ
അവരുടെ അത്യധികമായ ലാലസയും, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ ധർമ്മനിഷ്ഠയും, ഇരുവർക്കുമുള്ള ബന്ധവും പരിഗണിച്ച്, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ചേർന്നോ വേറേ വേറെയോ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിക്കണം.
ഇമേ ച സത്യേഽഭിരതാഃ സദൈവ തം പാലയിത്വാ സമയം യഥാവത്। അതോഽന്യഥാ തൈരുപചര്യമാണാ ഹന്യുഃ സമേതാന്ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രാന്
ഇവരെല്ലാവരും സത്യം പാലിക്കുന്നവരും, ഉടമ്പടി വിശ്വസത്തോടെ പാലിച്ചവരുമാണ്. എന്നാൽ അവരെ വ്യത്യസ്തമായി പെരുമാറിയാൽ, അവർ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെ നശിപ്പിക്കും.
തൈര്വിപ്രകാരം ച നിശമ്യ കാര്യേ സുഹൃജ്ജനാസ്താന്പരിവാരയേയുഃ। യുദ്ധേന ബാധേയുരിമാംസ്തഥൈവം തൈര്ബാധ്യമാനാ യുധി താംശ്ച ഹന്യുഃ
അങ്ങനെ അന്യായം നടന്നുവെന്ന് കേട്ടാൽ അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളും കൂട്ടാളികളും അവരെ ചുറ്റും കാത്തു നിൽക്കും. യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചാൽ, അവർ തിരിച്ചടിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെ സംഹരിക്കും.
തഥാഽപി നേമേഽല്പതയാഽസമര്ഥാ- സ്തേഷാം ജയായേതി ഭവേന്മതിര്വഃ । സമേത്യ സര്വേ സഹിതാഃ സുഹൃദ്ഭി- സ്തേഷാം വിനാശായ യതേയുരേവ
എങ്കിലും, അവർ ദുർബലരാണോ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണോ എന്ന് കരുതേണ്ട. അവരുടെ എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളും ഒന്നിച്ചാൽ, അവർ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളുടെ നാശത്തിനായി ശ്രമിക്കും.
ദുര്യോധനസ്യാപി മതം യഥാവ- ന്ന ജ്ഞായതേ കിം നു കരിഷ്യതീതി അജ്ഞായമാനേ ച മതേ പരസ്യ മന്ത്രസ്യ പാരം കഥമഭ്യുപേമഃ
ദുര്യോധനന്റെ യഥാർത്ഥ ഉദ്ദേശം എന്താണെന്ന് ആരും അറിയുന്നില്ല. എതിര്വശത്തിന്റെ മനസ്സും അറിയാത്തപ്പോൾ, ഈ ആലോചനയുടെ അന്ത്യം എങ്ങനെ കണ്ടെത്താനാകും?
തസ്മാദിതോ ഗച്ഛതു ധര്മശീലഃ ശുചിഃ കുലീനഃ പുരുഷോഽപ്രമത്തഃ। ദൂതഃ സമര്ഥഃ പ്രശമായ തേഷാം രാജ്യാര്ധദാനായ യുധിഷ്ഠിരസ്യ
അതിനാൽ, ധർമ്മനിഷ്ഠനും ശുദ്ധനും ഉന്നതകുലജന്മാവും ജാഗ്രതയുള്ളവനും ആയ ഒരാൾ സമാധാനത്തിനായി, യുദ്ധിഷ്ഠിരന് രാജ്യം പകുതി ലഭിക്കാനായി, യോഗ്യനായ ദൂതനായി പോകണം.
നിശമ്യ വാക്യം തു ജനാര്ദനസ്യ ധര്മാര്ഥയുക്തം മധുരം സമം ച। സമാദദേ വാക്യമഥാഗ്രജോഽസ്യ സംപൂജ്യ വാക്യം തദതീവ രാജന്
ജനാർദ്ദനന്റെ ധർമ്മത്തിനും നീതിക്കും യുക്തിയ്ക്കും യോജിച്ച മധുരവും സമവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മൂത്ത സഹോദരൻ അതിനെ വളരെ ആദരത്തോടെ അംഗീകരിച്ചു, രാജാവേ.
ശ്രുതം ഭവദ്ഭിര്ഗദപൂര്വജസ്യ വാക്യം യഥാ ധര്മവദര്ഥവച്ച। അജാതശത്രോശ്ച ഹിതം ച യുക്തം ദുര്യോധനസ്യാപി തഥൈവ രാജ്ഞഃ
കൃഷ്ണന്റെ, യദുക്കുലത്തിലെ മൂത്തവന്റെ, ധർമ്മത്തിനും ഹിതത്തിനും യോജിച്ച വാക്കുകൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അജാതശത്രുവിനും ദുര്യോധനൻ രാജാവിനും അതുപോലെ അനുയോജ്യമായതായിരുന്നു.