സപ്തൈതേഽക്ഷൌഹിണീപാലാ യജ്വാനോ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ । പാണ്ഡവം പരിവാര്യൈതേ നിവേശം ചക്രിരേ തദാ
ഈ ഏഴുപേർ, വലിയ സൈന്യങ്ങളുടെ നായകർ, യാഗങ്ങൾ നടത്തിയവരും ദാനത്തിൽ ഉദാരരുമായവരും, അന്നപ്പോൾ പാണ്ഡവനെ ചുറ്റി ഇരുന്നു.
തത്രസ്ഥായാം തു സേനായാം മാത്സ്യോ ധര്മഭൃതാംവരഃ । പ്രീതോ ദുഹിതരം ഗൃഹ്യ പ്രദദാവഭിമന്യവേ
അവിടെ സൈന്യം നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ധർമ്മത്തെ അനുസരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മത്സ്യരാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മകളെ അഭിമന്യുവിന് നൽകി.
പ്രതിഗൃഹ്യോത്തരാം പാര്ഥഃ പുരസ്കൃത്യ ജനാര്ദനമ് । വിവാഹം കാരയാമാസ സൌഭദ്രസ്യ മഹാത്മനഃ
ഉത്തരയെ ഏറ്റുവാങ്ങിയ പാർഥൻ, ജനാർദ്ദനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, മഹാത്മാവായ സൗഭദ്രന്റെ വിവാഹം നടത്തിച്ചു.
തതോ വിവാഹോ വവൃധേ സ്ഫീതഃ സര്വഗുണാന്വിതഃ । സൌഭദ്രസ്യാദ്ഭുതം കര്മ പിതുസ്തവ പിതുസ്തദാ
അതിനുശേഷം ആ വിവാഹം സമ്പന്നവും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമൃദ്ധവുമായതായി വളർന്നു. അന്ന്, മകനേ, സൗഭദ്രൻ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തി നടത്തി.
ധൌമ്യഃ ശിഷ്യൈഃ പരിവൃതോ ജുഹാവാഗ്നൌ വിധാനതഃ । അഗ്നിം പ്രദക്ഷിണീകുര്വന്സൌഭദ്രഃ പാണിമഗ്രഹീത്
ധൗമ്യൻ തന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ ചുറ്റി, നിയമപ്രകാരം അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി. അപ്പോൾ സൗഭദ്രൻ അഗ്നിയെ ചുറ്റി, അവളുടെ കൈ പിടിച്ചു.
തതഃ പാര്ഥായ സംഹൃഷ്ടോ മാത്സ്യരാജോ ധനം മഹത്। തസ്മൈ ശതസഹസ്രാണി ഹയാനാം വാതരംഹസാമ്
അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ മത്സ്യരാജാവ് പാർഥന് വലിയ സമ്പത്ത് നൽകി—വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന ഒരു ലക്ഷം കുതിരകൾ.
ദ്വേ ച നാഗശതേ മുഖ്യേ ധനം ബഹുവിധം തദാ। പ്രാദാന്മാത്സ്യപതിര്ഹൃഷ്ടഃ കന്യാധനമനുത്തമമ്
മുൻനിരയിൽ ഇരുന്ന രണ്ട് നൂറ്റി ആനകളും, പലവിധ സമ്പത്തുകളും, സന്തോഷത്തോടെ മത്സ്യരാജാവ് അതുല്യമായ കന്യാദാനം നൽകി.
പാരിബര്ഹം ച പാര്ഥേഭ്യഃ പ്രദദൌ മത്സ്യപുങ്ഗവഃ । കൃഷ്ണേന സഹ കൌന്തേയഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാത്പ്രഭൂതവത്
മത്സ്യരാജാവിന്റെ പ്രധാനി പാർഥന്മാർക്കു വീട്ടുപകരണങ്ങളും സമ്മാനിച്ചു; കൃഷ്ണനോടൊപ്പം കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ അവയെ സമൃദ്ധിയായി സ്വീകരിച്ചു.
കൃതേ വിവാഹേ തു തദാ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദൌ വിത്തം യദുപാഹരദച്യുതഃ
വിവാഹം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അച്യുതൻ കൊണ്ടുവന്ന സമ്പത്ത് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി.
ഗോസഹസ്രാണി വസ്ത്രാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച। ഭൂഷണാനി ച സര്വാണി യാനാനി ശയനാനി ച
ആയിരം പശുക്കൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, പലവിധ രത്നങ്ങൾ, എല്ലാ തരത്തിലുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ, വാഹനങ്ങൾ, കിടക്കകൾ—ഇവയെല്ലാം നൽകി.
നാഗരാന്പ്രീതിഭിര്ദിവ്യൈസ്തര്പയാമാസ ഭൂപതിഃ
രാജാവ് നഗരവാസികളെ ദൈവികമായ സമ്മാനങ്ങളാലും ആനന്ദങ്ങളാലും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തന്മഹോത്സവസംകാശം ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകുലമ്। നഗരം മത്സ്യരാജസ്യ ശുശുഭേ ഭരതര്ഷഭ
മത്സ്യരാജാവിന്റെ നഗരം സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയുമുള്ള ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, വലിയ ഉത്സവം പോലെ അതി ഭംഗിയായി തിളങ്ങി, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
പുരോഹിതൈരമാത്യൈശ്ച പൌരൈര്ജാനപദൈഃ സഹ। വിരാടോ നൃപതിഃ ശ്രീമാന്സൌഭദ്രായാഭിമന്യവേ । താം സുതാമുത്തരാം ദത്ത്വാ മുമുദേ പരമം തദാ
പുരോഹിതന്മാരും മന്ത്രിമാരും നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ, മഹത്വമുള്ള വിരാട് രാജാവ് തന്റെ മകൾ ഉത്തരയെ സൗഭദ്രനായ അഭിമന്യുവിന് നൽകി അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
വൃത്തേ വിവാഹേ ഹൃഷ്ടാത്മാ യദുവാച യുധിഷ്ഠിരഃ। തത്സര്വം കഥയസ്വേഹ കൃതവന്തോ യദുത്തരമ്
വിവാഹം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: 'ഉത്തരാ, നീ ചെയ്തതെല്ലാം ഇവിടെ എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.'
കൃത്വാ വിവാഹം തു കുരുപ്രവീരാ- സ്തദാഽഭിമന്യോര്മുദിതാഃ സപക്ഷാഃ। വിശ്രമ്യ രാത്രാവുഷസി പ്രതീതാഃ സഭാം വിരാടസ്യ തതോഽഭിജഗ്മുഃ
വിവാഹം കഴിഞ്ഞ്, കുരുവംശത്തിലെ വീരന്മാരും അവരുടെ കൂട്ടുകാരും സന്തോഷത്തോടെ ആ രാത്രി വിശ്രമിച്ചു; പുലർച്ചെ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ അവർ വിരാട് രാജാവിന്റെ സഭയിലേക്ക് പോയി.
സഭാ തു സാ മത്സ്യപതേഃ സമൃദ്ധാ മണിപ്രവേകോത്തമരത്നചിത്രാ। ന്യസ്താസനാ മാല്യവതീ സുഗന്ധാ താമഭ്യയുസ്തേ നരരാജവര്യാഃ
മത്സ്യരാജാവിന്റെ ആ സഭ രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും വിലപ്പെട്ട രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാലകളും ഉത്തമാസനങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ എത്തിച്ചേർന്നു.
അഥാസനാന്യാവിശതാം പുരസ്താ- ദുഭൌ വിരാടദ്രുപദൌ നരേന്ദ്രൌ। വൃദ്ധൌ ച മാന്യൌ പൃഥിവീപതീനാം പിത്രാ സമം തമജനാര്ദനൌ ച
അവിടെ മുൻപന്തിയിൽ വിരാട് രാജാവും ദ്രുപദനും, പ്രായമുള്ളതും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ പിതാക്കളും ജനാർദ്ദനനും ചേർന്ന് ഇരുന്നു.
പാഞ്ചാലരാജസ്യ സമീപതസ്തു ശിനിപ്രവീരഃ സഹരൌഹിണേയഃ മത്സ്യസ്യ രാജ്ഞസ്തു സുസന്നികൃഷ്ടൌ ജനാര്ദനശ്ചൈവ യുധിഷ്ഠിരശ്ച
പാഞ്ചാളരാജാവിന്റെ അടുത്ത് ശക്തനായ ശിനിയും രോഹിണിയുടെ പുത്രനും ഇരുന്നു; മത്സ്യരാജാവിന്റെ അടുത്ത് ജനാർദ്ദനനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും ഇരുന്നു.
സുതാശ്ച സര്വേ ദ്രുപദസ്യ രാജ്ഞോ ഭീമാര്ജുനൌ മാദ്രവതീസുതൌ ച। പ്രദ്യുമ്നസാമ്ബൌ ച യുധി പ്രവീരൌ വിരാടപുത്രൈശ്ച സഹാഭിമന്യുഃ
ദ്രുപദന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും, ഭീമനും അർജ്ജുനനും മാദ്രിയുടെ പുത്രന്മാരും, പ്രദ്യുമ്നനും സാംബനും, വീരന്മാരായ അവർ, അഭിമന്യുവും വിരാടിന്റെ പുത്രന്മാരും ഒത്തുചേർന്നു.
സര്വേ ച ശൂരാഃ പിതൃഭിഃ സമാനാ വീര്യേണ രൂപേണ ബലേന ചൈവ। ഉപാവിശന്ദ്രൌപദേയാഃ കുമാരാഃ സുവര്ണചിത്രേഷു വരാസനേഷു
എല്ലാ ധൈര്യശാലികളും, ശക്തിയിലും രൂപത്തിലും ബലത്തിലും അവരുടെ പിതാക്കളെപ്പോലെയുള്ള ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാർ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.
തഥോപവിഷ്ടേഷു മഹാരഥേഷു വിരാജമാനാഭരണാമ്ബരേഷു രരാജ സാ രാജവതീ സമൃദ്ധാ ഗ്രഹൈരിവ ദ്യൌര്വിമലൈരുപേതാ
അങ്ങനെ മഹാരഥന്മാർ തിളങ്ങുന്ന വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആ സമൃദ്ധമായ രാജസഭ നിർമ്മലമായ നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആകാശം പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തതഃ കഥാസ്തേ സമവായയുക്താഃ കൃത്വാ വിചിത്രാഃ പുരുഷപ്രവീരാഃ । തസ്ഥുര്മുഹൂര്തം പരിചിന്തയന്തഃ കൃഷ്ണം നൃപാസ്തേ സമുദീക്ഷമാണാഃ
അപ്പോൾ ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഒത്തുചേർന്ന് വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ സംസാരിച്ചു; കുറേ നേരം അവർ ആലോചിച്ചു, കൃഷ്ണനെ നോക്കി നിന്നു.
കഥാന്തമാസാദ്യ ച മാധവേന സംഘട്ടിതാഃ പാണ്ഡവകാര്യഹേതോഃ। തേ രാജസിംഹാഃ സഹിതാ ഹ്യശ്രൃണ്വ- ന്വാക്യം മഹാര്ഥം സുമഹോദയം ച
സംഭാഷണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, മാധവൻ പാണ്ഡവരുടെ കാര്യത്തിനായി എല്ലാവരെയും ഒന്നിച്ചു കൂട്ടി; ആ സിംഹസദൃശനായ രാജാക്കന്മാർ ഒരുമിച്ച് വലിയതും ഗൗരവമുള്ളതുമായ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു.
സര്വൈര്ഭവദ്ഭിര്വിദിതം യഥാഽയം യുധിഷ്ഠിരഃ സൌബലേനാക്ഷവത്യാമ്। ജിതോ നികൃത്യാഽപഹൃതം ച രാജ്യം വനപ്രവാസേ സമയഃ കൃതശ്ച
എല്ലാവർക്കും അറിയാമല്ലോ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചതിയാൽ പന്തുകളിയിൽ തോറ്റു, രാജ്യം നഷ്ടമായി, കാട്ടിൽ വാസത്തിനായി ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടായി.
ശക്തൈര്വിജേതും തരസാ മഹീം ച സത്യേ സ്ഥിതൈഃ സത്യരഥൈര്യഥാവത്। പാണ്ഡോഃ സുതൈസ്ത്രദ്രുതമുഗ്രരൂപം വര്ഷാണി ഷട് സപ്ത ച ചീര്ണമഗ്ര്യൈഃ
സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവരും യഥാർത്ഥ ധൈര്യമുള്ളവരുമായ പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, ശക്തിയാൽ ഭൂമി ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നവരായിട്ടും, ആറു ഏഴു വർഷം കഠിനമായ വനവാസം സഹിച്ചു.
രിച്ഛദ്ഭിരാപ്തം സ്വകുലേന രാജ്യമ്
കഷ്ടതയോടെ, അവരുടെ സ്വന്തം കുടുംബം രാജ്യം തിരികെ നേടി.
ഏവം ഗതേ ധര്മസുതസ്യ രാജ്ഞോ ദുര്യോധനസ്യാപി ച യദ്ധിതം സ്യാത്। തച്ചിന്തയധ്വം കുരുപാണ്ഡവാനാം ധര്മ്യം ച യുക്തം ച യശസ്കരം ച
ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവിനും ദുര്യോധനനും എന്താണ് ഉത്തമം എന്ന് ആലോചിക്കണം; കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും ധാർമ്മികവും യുക്തിയുള്ളതും പ്രശസ്തിയുള്ളതുമായ മാർഗം കണ്ടെത്തണം.
അധര്മയുക്തം ന ച കാമയേത രാജ്യം സുരാണാമപി ധര്മരാജഃ। ധര്മാര്ഥയുക്തം തു മഹീപതിത്വം ഗ്രോമേഽപി കസ്മിംശ്ചിദയം ബുഭൂഷേത്
അധർമ്മം ചേർന്ന രാജ്യം പോലും ധർമ്മരാജാവ് ആഗ്രഹിക്കില്ല; എന്നാൽ ധർമ്മവും സമൃദ്ധിയും കൂടിയ രാജ്യം ഗ്രാമത്തിൽ എവിടെയായാലും ആഗ്രഹിക്കും.
പിത്ര്യം ഹി രാജ്യം വിദിതം നൃപാണാം യഥാഽപകൃഷ്ടം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൈഃ। മിഥ്യോപചാരേണ യഥാ ഹ്യനേന കൃച്ഛ്രം മഹത്പ്രാപ്തമസഹ്യരൂപമ്
നമുക്ക് അറിയാവുന്ന കാര്യമാണ്, പിതാക്കന്മാരിൽ നിന്നു ലഭിച്ച രാജ്യം ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കൾ കപടതയോടും അന്യായത്തോടും കൂടി യഥാർത്ഥ അവകാശികളിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തത്. അതിനാൽ വലിയ സഹിക്കാനാവാത്ത കഷ്ടം സംഭവിച്ചു.
ന ചാപി പാര്ഥോ വിജിതോ രണേ തൈഃ സ്വതേജസാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രൈഃ। തഥാഽപി രാജാ സഹിതഃ സുഹൃദ്ഭി- രഭീപ്സതേഽനാമയമേവ തേഷാമ്
പാർഥൻ അർജ്ജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളുടെ സ്വന്തം വീര്യത്താൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, രാജാവും അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും അവരുടെ ക്ഷേമം മാത്രമാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.