കാശിരാജശ്ച ശൈബ്യശ്ച ഭജമാനൌ യുധിഷ്ഠിരമ്। അക്ഷൌഹിണീഭ്യാം സഹിതാവാഗതൌ പൃഥിവീപതീ
കാശിരാജാവും ശൈബ്യനും, ഭജമാനന്മാരായ ഇരുവരും, രണ്ടു വലിയ സൈന്യങ്ങളുമായി യുധിഷ്ഠിരനെ സമീപിച്ചു.
അക്ഷൌഹിണീഭിഃ പാഞ്ചാലസ്തിസൃഭിശ്ച മഹാബലഃ। ദ്രൌപദ്യാശ്ച സുതാ വീരാഃ ശിഖണ്ഡീ ചാപരാജിതഃ
മൂന്ന് വലിയ പാഞ്ചാല സൈന്യങ്ങളോടൊപ്പം, ദ്രൗപദിയുടെ വീരപുത്രന്മാരും ജയിക്കാനാവാത്ത ശിഖണ്ഡിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച ദുര്ധര്ഷഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാംവരഃ। ഉപപ്ലാവ്യം യയുഃ ശീഘ്രം പാണ്ഡവാര്ഥേ മഹാബലാഃ
എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും അവന്റെ മഹാശക്തിയുള്ള സൈന്യവും പാണ്ഡവരുടെ വേണ്ടി വേഗത്തിൽ ഉപപ്ലവ്യത്തിലേക്ക് പോയി.
തതഃ ശതസഹസ്രാണി പ്രയുതാന്യര്ബുദാനി ച। സമീപമഭിവര്തന്തേ യോധാ യൌധിഷ്ഠിരം ബലമ്
ശതകണക്കിന് ആയിരങ്ങൾ, ലക്ഷങ്ങൾ, കോടികൾ എന്നിങ്ങനെ അനേകം യോദ്ധാക്കൾ യുധിഷ്ഠിരന്റെ സൈന്യമായി സമീപിച്ചു.
സമുദ്രമിവ ധര്മാന്തേ സ്രോതഃശ്രേഷ്ഠാഃ പൃഥക്പൃഥക്। ആപൂരയന്മഹീപാലാ യജ്വാനോ ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ । വേദാവഭൃഥസംപന്നാഃ ശൂരാഃ സര്വേ തനുത്യജഃ
യജ്ഞം കഴിഞ്ഞ് സമുദ്രം നിറയുന്ന പോലെ, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകിയ, വേദികർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണരായ, ധൈര്യശാലികളും ജീവൻ ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറായ രാജാക്കന്മാർ ഓരോരുത്തരും താന്താനായി ഭൂമി നിറച്ചു.
താനാഗതാനഭിപ്രേക്ഷ്യ പാര്ഥോ ജ്ഞാനഭൃതാം വരഃ। പൂജയാമാസ വിധിവദ്യഥാര്ഹം രാജസത്തമാന്
അവിടെ എത്തിയവരെ കണ്ടു, ജ്ഞാനത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പാർഥൻ, ആ രാജസത്തമന്മാരെ യോജ്യമായ രീതിയിൽ, ആചാരപ്രകാരം ആദരിച്ചു.
പാരിബര്ഹം ദദൌ കൃഷ്ണഃ പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ്। സ്ത്രിയോ വാസാംസി രത്നാനി പൃഥക്പൃഥഗനേകശഃ
കൃഷ്ണൻ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർക്ക് സ്ത്രീകളും വസ്ത്രങ്ങളും രത്നങ്ങളും ഓരോരുത്തർക്കും വേറേ വേറേയും ധാരാളമായി സമ്മാനിച്ചു.
രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച നിവൃത്തേ സമയേ തഥാ। യഥാംര്ഹ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠൈരവര്തന്താഭിപൂജിതാഃ। ആസന്പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ പാരിബര്ഹം ദദുസ്തദാ
സമയമാകുമ്പോൾ രാജാക്കളും രാജപുത്രന്മാരും, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠന്മാരാൽ യോജ്യമായി ആദരിക്കപ്പെട്ട്, സന്തോഷഹൃദയങ്ങളോടെ യാത്രയായി; അവർ മറുപടി സമ്മാനങ്ങളും നൽകി.
സര്വേഷു സമവേതേഷു രാജഭിര്വൃഷ്ണിഭിഃ സഹ। വിവാഹോ വിധവദ്രാജന്വവൃധേ കുരുമാത്സ്യയോഃ
എല്ലാ രാജാക്കളും വൃഷ്ണിമാരോടൊപ്പം ഒത്തു ചേരുമ്പോൾ, രാജാവേ, കുരുക്കളുടെയും മാത്സ്യരുടെയും വിവാഹം ആചാരപ്രകാരം നടത്തി.
തതഃ ശങ്ഖാ മൃദങ്ഗാശ്ച ഗോമുഖാ ഡിണ്ഡിമാസ്തദാ। അഭിമന്യോര്വിവാഹേ തു നേദുര്മാത്സ്യസ്യ വേശ്മനി
അഭിമന്യുവിന്റെ വിവാഹത്തിൽ, മാത്സ്യരാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ, ശംഖങ്ങൾ, മൃദംഗങ്ങൾ, പശുക്കളുടെ കൊമ്പുകൾ, ḍിണ്ഡിമങ്ങൾ എന്നിവ മുഴങ്ങി.
ഉച്ചാവചാന്മൃഗാഞ്ജഘ്നുര്മേധ്യാംശ്ച ശതശസ്തഥാ। ഭക്ഷ്യാന്നഭോജ്യപാനാനി പ്രഭൂതാന്യഭ്യഹാരയന്
നൂറുകണക്കിന് കാട്ടുമൃഗങ്ങളും യജ്ഞത്തിനുള്ള മൃഗങ്ങളും കൊല്ലപ്പെട്ടു; ധാരാളം വിഭവങ്ങളും വിഭവസമൃദ്ധമായ ഭക്ഷ്യങ്ങളും പാനീയങ്ങളും ഒരുക്കി.
ഗായനാഖ്യാനശീലാശ്ച നടാ വൈതാലികാസ്തഥാ। സ്തുവന്തസ്താനുപാതിഷ്ഠന്സൂതാശ്ച സഹ മാഗധൈഃ
പാടലും കഥപറയലും ചെയ്യുന്നവർ, നർത്തകരും വീതാലികന്മാരും, അവരെ പുകഴ്ത്തി, സൂതന്മാരും മാഗധഗായകരുമൊക്കെയും അവിടെ പങ്കെടുത്തു.
സ്ത്രിയോ വൃദ്ധാസ്തരുണ്യശ്ച ഉത്സവേ തസ്യ മങ്ഗലേ। ദ്രൌപദ്യന്തഃപുരേ ചൈവ വിരാടസ്യ ഗൃഹേ സ്ത്രിയഃ
ആ ഉത്സവത്തിലും മംഗള ചടങ്ങിലും വയസ്സായ സ്ത്രീകളും യുവതികളും, ദ്രൗപദിയുടെ അന്തഃപുരത്തെയും വിരാടന്റെ വീട്ടിലെയും സ്ത്രീകളും പങ്കെടുത്തു.
സുദേഷ്ണാം തു പുരസ്കൃത്യ മത്സ്യാനാമപി ച സ്ത്രിയഃ। ആജഗ്മുശ്ചാരുപീനാങ്ഗ്യഃ സുമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാഃ
സുദേഷ്ണയെ മുന്നിൽ നിർത്തി, മനോഹരമായ അവയവങ്ങളുമായി, നന്നായി അലങ്കരിച്ച രത്നകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച മത്സ്യരാജ്യത്തിലെ സ്ത്രീകൾ അവിടെ എത്തി.
വര്ണോപപന്നാസ്താ നാര്യോ രൂപവന്തയഃ സ്വലംകൃതാഃ। സര്വാസാമഭവത്കൃഷ്ണാ രൂപേണ വപുഷാഽധികാ
അവിടെ വന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് മനോഹരമായ നിറവും സൗന്ദര്യവും ഉണ്ടായിരുന്നു; എല്ലാവരും ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അവരിൽ ദ്രൗപദി രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും എല്ലാവരെയും മറികടന്നു.
പരിവാര്യോത്തരാം ശ്ലാഘ്യാം രാജപുത്രീമലംകൃതാമ്। സുതാമിവ മഹേന്ദ്രസ്യ പുരസ്കൃത്യോപതസ്ഥിരേ
അവൾക്ക് ചുറ്റും വലയം തീർത്ത്, പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന രാജകുമാരി ഉത്തരയെ മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച് മുന്നിൽ നിർത്തി, മഹേന്ദ്രന്റെ മകളെപ്പോലെ അവളെ ആദരിച്ചു.
ഭൃങ്ഗാരും തു സമാദായ സൌവര്ണം ജലപൂരിതമ്। പാര്ഥസ്യ ഹസ്തേ സഹസാ സുതാമിന്ദീവരേക്ഷണാമ്। സ്നുഷാര്ഥം പ്രാക്ഷിപദ്വാരി വിരാടോ വാഹിനീപതിഃ
അപ്പോൾ വിരാടൻ രാജാവ് വെള്ളം നിറച്ച പൊന്നിൻ പാത്രം പെട്ടെന്ന് എടുത്തു, നീലനീലഫലപൂവ് പോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള പാർഥന്റെ കൈയിൽ, മകന്റെ വധുവിനായി വെള്ളം ഒഴിച്ചു.
താം പ്രത്യഗൃഹ്ണാകൌന്തേയഃ സുതസ്യാര്ഥേ മഹാമനാഃ । സൌഭദ്രാശ്ചാനവദ്യാങ്ഗോ വിരാടതനയാം തദാ
കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ, മഹാത്മാവായ പാർഥൻ, തന്റെ മകന്റെ വേണ്ടി അവളെ സ്വീകരിച്ചു. സൗഭദ്രനും, കുഴുങ്ങില്ലാത്ത ശരീരമുള്ളവനും, അന്നേ ദിവസം വിരാടന്റെ മകളെ ഏറ്റെടുത്തു.
തത്രാതിഷ്ഠദ്ഗൃഹീത്വാ തു രൂപമിന്ദ്രാസ്യ ധാരയന്। സ്നുഷാം താം പരിഗൃഹ്ണാനഃ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ
അവിടെ കുന്തിയുടെ മകൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ഇന്ദ്രന്റെ രൂപം ധരിച്ച്, വധുവിനെ പിടിച്ച്, അവളെ തന്റെ മരുമകളായി അംഗീകരിച്ചു.
ദ്രുപദശ്ച വിരാടശ്ച ശിഖണ്ഡീ ച മഹാബലഃ । യുയുധാനശ്ച ശൈബ്യശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച സാത്യകിഃ
ദ്രുപദൻ, വിരാടൻ, മഹാശക്തനായ ശിഖണ്ടി, യുയുധാനൻ, ശൈബ്യൻ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, സാത്യകി—
സപ്തൈതേഽക്ഷൌഹിണീപാലാ യജ്വാനോ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ । പാണ്ഡവം പരിവാര്യൈതേ നിവേശം ചക്രിരേ തദാ
ഈ ഏഴുപേർ, വലിയ സൈന്യങ്ങളുടെ നായകർ, യാഗങ്ങൾ നടത്തിയവരും ദാനത്തിൽ ഉദാരരുമായവരും, അന്നപ്പോൾ പാണ്ഡവനെ ചുറ്റി ഇരുന്നു.
തത്രസ്ഥായാം തു സേനായാം മാത്സ്യോ ധര്മഭൃതാംവരഃ । പ്രീതോ ദുഹിതരം ഗൃഹ്യ പ്രദദാവഭിമന്യവേ
അവിടെ സൈന്യം നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ധർമ്മത്തെ അനുസരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മത്സ്യരാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മകളെ അഭിമന്യുവിന് നൽകി.
പ്രതിഗൃഹ്യോത്തരാം പാര്ഥഃ പുരസ്കൃത്യ ജനാര്ദനമ് । വിവാഹം കാരയാമാസ സൌഭദ്രസ്യ മഹാത്മനഃ
ഉത്തരയെ ഏറ്റുവാങ്ങിയ പാർഥൻ, ജനാർദ്ദനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, മഹാത്മാവായ സൗഭദ്രന്റെ വിവാഹം നടത്തിച്ചു.
തതോ വിവാഹോ വവൃധേ സ്ഫീതഃ സര്വഗുണാന്വിതഃ । സൌഭദ്രസ്യാദ്ഭുതം കര്മ പിതുസ്തവ പിതുസ്തദാ
അതിനുശേഷം ആ വിവാഹം സമ്പന്നവും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമൃദ്ധവുമായതായി വളർന്നു. അന്ന്, മകനേ, സൗഭദ്രൻ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തി നടത്തി.
ധൌമ്യഃ ശിഷ്യൈഃ പരിവൃതോ ജുഹാവാഗ്നൌ വിധാനതഃ । അഗ്നിം പ്രദക്ഷിണീകുര്വന്സൌഭദ്രഃ പാണിമഗ്രഹീത്
ധൗമ്യൻ തന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ ചുറ്റി, നിയമപ്രകാരം അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി. അപ്പോൾ സൗഭദ്രൻ അഗ്നിയെ ചുറ്റി, അവളുടെ കൈ പിടിച്ചു.
തതഃ പാര്ഥായ സംഹൃഷ്ടോ മാത്സ്യരാജോ ധനം മഹത്। തസ്മൈ ശതസഹസ്രാണി ഹയാനാം വാതരംഹസാമ്
അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ മത്സ്യരാജാവ് പാർഥന് വലിയ സമ്പത്ത് നൽകി—വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന ഒരു ലക്ഷം കുതിരകൾ.
ദ്വേ ച നാഗശതേ മുഖ്യേ ധനം ബഹുവിധം തദാ। പ്രാദാന്മാത്സ്യപതിര്ഹൃഷ്ടഃ കന്യാധനമനുത്തമമ്
മുൻനിരയിൽ ഇരുന്ന രണ്ട് നൂറ്റി ആനകളും, പലവിധ സമ്പത്തുകളും, സന്തോഷത്തോടെ മത്സ്യരാജാവ് അതുല്യമായ കന്യാദാനം നൽകി.
പാരിബര്ഹം ച പാര്ഥേഭ്യഃ പ്രദദൌ മത്സ്യപുങ്ഗവഃ । കൃഷ്ണേന സഹ കൌന്തേയഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാത്പ്രഭൂതവത്
മത്സ്യരാജാവിന്റെ പ്രധാനി പാർഥന്മാർക്കു വീട്ടുപകരണങ്ങളും സമ്മാനിച്ചു; കൃഷ്ണനോടൊപ്പം കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ അവയെ സമൃദ്ധിയായി സ്വീകരിച്ചു.
കൃതേ വിവാഹേ തു തദാ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദൌ വിത്തം യദുപാഹരദച്യുതഃ
വിവാഹം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അച്യുതൻ കൊണ്ടുവന്ന സമ്പത്ത് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി.
ഗോസഹസ്രാണി വസ്ത്രാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച। ഭൂഷണാനി ച സര്വാണി യാനാനി ശയനാനി ച
ആയിരം പശുക്കൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, പലവിധ രത്നങ്ങൾ, എല്ലാ തരത്തിലുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ, വാഹനങ്ങൾ, കിടക്കകൾ—ഇവയെല്ലാം നൽകി.