തതസ്ത്രയോദശേ വര്ഷേ നിവൃത്തേ പഞ്ച പാണ്ഡവാഃ। ഉപപ്ലാവ്യേ വിരാടസ്യ വാസം ചക്രുഃ പുരോത്തമേ
അതിനുശേഷം പതിമൂന്നാം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അഞ്ചു പാണ്ഡവന്മാർ വിരാടന്റെ ഉജ്ജ്വലമായ ഉപപ്ലവ്യ നഗരത്തിൽ താമസിച്ചു.
ദൂതാന്മിത്രേഷു സര്വേഷു ജ്ഞാതിസംബന്ധികേഷ്വപി। പ്രേഷയാമാസ കൌന്തേയോ വിരാടശ്ച മഹീപതിഃ
കുന്തിദേവിയുടെ മകനും വിരാടൻ രാജാവും അവരുടെ എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂട്ടാളികളോടും ദൂതന്മാരെ അയച്ചു.
തേഷു തത്രോപവിഷ്ടേഷു പ്രേഷിതേഷു തതസ്തതഃ । തത്രാഗമന്മഹാബാഹുര്വനമാലീ ബലാനുജഃ
അവിടെ എല്ലാവരും ഇരുന്നിരിക്കുമ്പോൾ, ദൂതന്മാർ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പോയപ്പോൾ, ബലഭദ്രന്റെ സഹോദരനായ വനംമാല ധാരിയായ മഹാബലശാലിയും അവിടെ എത്തി.
തസ്മിന്കാലേ നിശമ്യാഥ ദൂതവാക്യം ജനാര്ദനഃ। ദയിതം സ്വസ്ത്രിയം പുത്രം സുഭദ്രായാഃ സുമാനിതമ്। അഭിമന്യും സമാദായ രാമേണ സഹിതസ്തദാ
അപ്പോൾ ദൂതന്റെ സന്ദേശം കേട്ട ജനാർദ്ദനൻ, തന്റെ പ്രിയ സഹോദരിയുടെ മകനായ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട അഭിമന്യുവിനെയും രാമനെയും കൂട്ടി പുറപ്പെട്ടു.
സര്വയാദവമുഖ്യൈശ്ച സംവൃതഃ പരവീരഹാ। ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷൈര്വിരാടനഗരം യയൌ
എല്ലാ പ്രധാന യാദവന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട് ശംഖം, മദ്ധളം എന്നിവയുടെ ശബ്ദത്തോടെ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ വിരാടന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
കൃതവര്മാ ച ഹാര്ദിക്യോ യുയുധാനശ്ച സാത്യകിഃ। അനാധൃഷ്ടിസ്തഥാഽക്രൂരഃ സാംബോ നിശഠ ഏവ ച। പ്രദ്യുമ്നശ്ച മഹാബാഹുരുല്മുകശ്ച മഹാബലഃ
ഹൃദികന്റെ മകനായ കൃതവർമയും, യുയുധാനനായ സത്യകിയും, അനാധൃഷ്ടനും, അക്രൂരനും, സാംബനും, നിശഠനും, മഹാബാഹുവായ പ്രദ്യുമ്നനും മഹാബലശാലിയായ ഉൽമുഖനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഭിമന്യുമുപാദായ സഹ മാത്രാ പരന്തപാഃ। കൃഷ്ണേന സഹിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവാന്ദ്രഷ്ടുമാഗതാഃ
ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവർ എല്ലാവരും അമ്മമാരോടൊപ്പം അഭിമന്യുവിനെ കൂട്ടി കൃഷ്ണനോടൊപ്പം പാണ്ഡവരെ കാണാൻ എത്തിയിരുന്നു.
ഇന്ദ്രസേനാദയശ്ചൈവ രഥൈസ്തൈഃ സുസമാഹിതൈഃ । ഉപേയുഃ സഹിതാഃ സര്വേ പരിസംവത്സരോഷിതാഃ
ഇന്ദ്രസേനനും മറ്റുള്ളവരും അവരുടെ രഥങ്ങളുമായി പൂർണ്ണമായും ഒരുക്കത്തോടെ, ഒരു വർഷം പര്യടനം കഴിഞ്ഞ് എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് എത്തി.
ദശനാഗസഹസ്രാണി ഹയാനാം ദ്വിഗുണം തഥാ। രഥാനാം നിയുതം പൂര്ണം നിഖര്വം ച പദാതയഃ
പത്ത് ആയിരം ആനകളും അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം കുതിരകളും, നൂറായിരം രഥങ്ങളും എണ്ണമറ്റ പദാതികളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൃഷ്ണ്യന്ധകാശ്ച ശതശോ ഭോജാശ്ച പരമൌജസഃ। അന്യുര്വൃഷ്ണിശാര്ദൂലം വാസുദേവം മഹാബലമ്
നൂറുകണക്കിന് വൃഷ്ണികളും അന്ധകരും മഹാശക്തിയുള്ള ഭോജന്മാരും വൃഷ്ണികളിൽ വൃഷഭനായ വാസുദേവനെ അവരുടെ നേതാവായി കണക്കാക്കി.
വാസുദേവം തഥാഽഽയാന്തം ശ്രുത്വാ പാണ്ഡുസുതാസ്തദാ। മാത്സ്യേന സഹിതാഃ സര്വേ പ്രത്യുദ്യാതാ ജനാര്ദനമ്
വാസുദേവൻ വരുന്നു എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ, പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളും മത്സ്യരാജാവും എല്ലാവരും ചേർന്ന് ജനാർദ്ദനനെ വരവേൽക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷൈര്മങ്ഗലൈശ്ച ജനാര്ദനമ് । വവന്ദുര്മുദിതാഃ സര്വേ പാദയോസ്തസ്യ പാണ്ഡവാഃ। മാത്സ്യേന സഹിതാഃ സര്വേ ആനന്ദാശ്രുപരിപ്ലുതാഃ
ശംഖം, മദ്ധളം എന്നിവയുടെ മംഗളശബ്ദങ്ങളോടെ പാണ്ഡവന്മാരും മത്സ്യരാജാവും സന്തോഷത്തോടെ ജനാർദ്ദനനെ വന്ദിച്ചു, അവന്റെ കാലിൽ വീണു, സന്തോഷത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു.
തവ കൃഷ്ണ പ്രസാദാദ്വൈ വര്ഷാണ്യേതാനി സര്വശഃ। ത്രയോദശോപി ദാശാര്ഹ യഥാ സ സമയഃ കൃതഃ
കൃഷ്ണാ, ദാശാർഹകുലജാതനായവാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഈ പതിമൂന്ന് വർഷവും നാം ഉടമ്പടി പ്രകാരം പൂര്ത്തിയാക്കി.
ഉഷിതാഃ സ്മോ ജഗന്നാഥ ത്വം നാഥോ നോ ജനാര്ദന। രക്ഷസ്വ ദേവദേവേശ ത്വാമാര്യ ശരണം ഗതാഃ
ലോകനാഥനായ ജനാർദ്ദനാ, നിനക്ക് ആശ്രയമായാണ് ഞങ്ങൾ ഈ കാലം കഴിഞ്ഞത്. ദേവതകളുടെ ദൈവമേ, ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.
താന്വന്ദൂമാനാന്സഹസാ പരിഷ്വജ്യ ജനാര്ദനഃ। വിരാടസ്യ സഹായാംസ്താന്സര്വയാദവസംവൃതഃ
ജനാർദ്ദനൻ, എല്ലാ യാദവന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കെ, ആ വന്ദൂമന്മാരെ വേഗത്തിൽ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, അവരെ വിരാടിന്റെ കൂട്ടുകാരായി സ്വീകരിച്ചു.
യഥാര്ഹം പൂജയാമാസ മുദാ പരമയാ യുതഃ। വൃഷ്ണിവീരാശ്ച താന്സര്വാന്യഥാര്ഹം പ്രതിപേദിരേ
അവരെ യോജ്യമായ ആദരവോടെ, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, ആദരിച്ചു; വീര്യശാലിയായ വൃഷ്ണിമാരും അവരെ യോജ്യമായ രീതിയിൽ സ്വീകരിച്ചു.
കൃഷ്ണാ ച ദേവകീപുത്രം വവന്ദേ പാദയോസ്തഥാ। താമുദ്യമ്യ സുകേശാന്താം നയനേ പരിമൃജ്യ ച । ഉവാച വാക്യം ദേവേശഃ സര്വയാദവസന്നിധൌ
ദ്രുപദന്റെ മകൾ കൃഷ്ണാ, ദേവകിപുതന്റെ കാലിൽ നമസ്കരിച്ചു; അവളെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച്, മനോഹരമായ മുടിയും കണ്ണുകളും സ്നേഹത്തോടെ തൊട്ടു, ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ എല്ലാ യാദവന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവളോട് പറഞ്ഞു.
മാ ശോകം കുരു കല്യാണി ധാര്തരാഷ്ട്രാന്സമാഹിതാന്। അചിരാദ്ധാതയിത്വാഽഹം പാര്ഥേന സഹിതഃ ക്ഷിതിമ്
കന്യകേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; ധൃതരാഷ്ട്രന്മാർ ഒത്തുചേർന്നിരിക്കുന്നു. ഉടൻ തന്നെ ഞാൻ പാർഥനോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവരെ തോൽപ്പിച്ച് ഭൂമി വീണ്ടെടുക്കും.
യുധിഷ്ഠിരായ ദാസ്യാമി യാതു തേ മാനസോ ജ്വരഃ। അഭിമന്യുനാ ച പാര്ഥേനരൌക്മിണേയേന തേ ശപേ
രാജ്യം ഞാൻ യുധിഷ്ഠിരനു നൽകും; നിന്റെ മനസ്സിലെ വേദന മാറട്ടെ. അഭിമന്യു, പാർഥൻ, രുക്മിണിയുടെ മകൻ ഇവരുടെ പേരിൽ ഞാൻ നിനക്കു സത്യം പറയുന്നു.
സത്യമേതദ്വചോ മഹ്യമവൈഹി ത്വമനിന്ദിതേ। ഇത്യുക്ത്വാ താം വിസൃജ്യാഥ പ്രീയമാണോ യുധിഷ്ഠിരമ്। അന്വാസ്ത വൃഷ്ണിശാര്ദൂലഃ സഹ വൃഷ്ണ്യന്ധകൈസ്തഥാ
നിഷ്കളങ്കേ, എന്റെ ഈ വാക്ക് സത്യമാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവളെ വിട്ട്, സന്തോഷത്തോടെ, വൃഷ്ണിമാരുടെയും അന്ധകന്മാരുടെയും കൂട്ടത്തിൽ വൃഷ്ണിമാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ യുധിഷ്ഠിരനെ പിന്തുടർന്നു.
കാശിരാജശ്ച ശൈബ്യശ്ച ഭജമാനൌ യുധിഷ്ഠിരമ്। അക്ഷൌഹിണീഭ്യാം സഹിതാവാഗതൌ പൃഥിവീപതീ
കാശിരാജാവും ശൈബ്യനും, ഭജമാനന്മാരായ ഇരുവരും, രണ്ടു വലിയ സൈന്യങ്ങളുമായി യുധിഷ്ഠിരനെ സമീപിച്ചു.
അക്ഷൌഹിണീഭിഃ പാഞ്ചാലസ്തിസൃഭിശ്ച മഹാബലഃ। ദ്രൌപദ്യാശ്ച സുതാ വീരാഃ ശിഖണ്ഡീ ചാപരാജിതഃ
മൂന്ന് വലിയ പാഞ്ചാല സൈന്യങ്ങളോടൊപ്പം, ദ്രൗപദിയുടെ വീരപുത്രന്മാരും ജയിക്കാനാവാത്ത ശിഖണ്ഡിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച ദുര്ധര്ഷഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാംവരഃ। ഉപപ്ലാവ്യം യയുഃ ശീഘ്രം പാണ്ഡവാര്ഥേ മഹാബലാഃ
എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും അവന്റെ മഹാശക്തിയുള്ള സൈന്യവും പാണ്ഡവരുടെ വേണ്ടി വേഗത്തിൽ ഉപപ്ലവ്യത്തിലേക്ക് പോയി.
തതഃ ശതസഹസ്രാണി പ്രയുതാന്യര്ബുദാനി ച। സമീപമഭിവര്തന്തേ യോധാ യൌധിഷ്ഠിരം ബലമ്
ശതകണക്കിന് ആയിരങ്ങൾ, ലക്ഷങ്ങൾ, കോടികൾ എന്നിങ്ങനെ അനേകം യോദ്ധാക്കൾ യുധിഷ്ഠിരന്റെ സൈന്യമായി സമീപിച്ചു.
സമുദ്രമിവ ധര്മാന്തേ സ്രോതഃശ്രേഷ്ഠാഃ പൃഥക്പൃഥക്। ആപൂരയന്മഹീപാലാ യജ്വാനോ ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ । വേദാവഭൃഥസംപന്നാഃ ശൂരാഃ സര്വേ തനുത്യജഃ
യജ്ഞം കഴിഞ്ഞ് സമുദ്രം നിറയുന്ന പോലെ, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകിയ, വേദികർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണരായ, ധൈര്യശാലികളും ജീവൻ ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറായ രാജാക്കന്മാർ ഓരോരുത്തരും താന്താനായി ഭൂമി നിറച്ചു.
താനാഗതാനഭിപ്രേക്ഷ്യ പാര്ഥോ ജ്ഞാനഭൃതാം വരഃ। പൂജയാമാസ വിധിവദ്യഥാര്ഹം രാജസത്തമാന്
അവിടെ എത്തിയവരെ കണ്ടു, ജ്ഞാനത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പാർഥൻ, ആ രാജസത്തമന്മാരെ യോജ്യമായ രീതിയിൽ, ആചാരപ്രകാരം ആദരിച്ചു.
പാരിബര്ഹം ദദൌ കൃഷ്ണഃ പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ്। സ്ത്രിയോ വാസാംസി രത്നാനി പൃഥക്പൃഥഗനേകശഃ
കൃഷ്ണൻ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാർക്ക് സ്ത്രീകളും വസ്ത്രങ്ങളും രത്നങ്ങളും ഓരോരുത്തർക്കും വേറേ വേറേയും ധാരാളമായി സമ്മാനിച്ചു.
രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച നിവൃത്തേ സമയേ തഥാ। യഥാംര്ഹ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠൈരവര്തന്താഭിപൂജിതാഃ। ആസന്പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ പാരിബര്ഹം ദദുസ്തദാ
സമയമാകുമ്പോൾ രാജാക്കളും രാജപുത്രന്മാരും, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠന്മാരാൽ യോജ്യമായി ആദരിക്കപ്പെട്ട്, സന്തോഷഹൃദയങ്ങളോടെ യാത്രയായി; അവർ മറുപടി സമ്മാനങ്ങളും നൽകി.
സര്വേഷു സമവേതേഷു രാജഭിര്വൃഷ്ണിഭിഃ സഹ। വിവാഹോ വിധവദ്രാജന്വവൃധേ കുരുമാത്സ്യയോഃ
എല്ലാ രാജാക്കളും വൃഷ്ണിമാരോടൊപ്പം ഒത്തു ചേരുമ്പോൾ, രാജാവേ, കുരുക്കളുടെയും മാത്സ്യരുടെയും വിവാഹം ആചാരപ്രകാരം നടത്തി.
തതഃ ശങ്ഖാ മൃദങ്ഗാശ്ച ഗോമുഖാ ഡിണ്ഡിമാസ്തദാ। അഭിമന്യോര്വിവാഹേ തു നേദുര്മാത്സ്യസ്യ വേശ്മനി
അഭിമന്യുവിന്റെ വിവാഹത്തിൽ, മാത്സ്യരാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ, ശംഖങ്ങൾ, മൃദംഗങ്ങൾ, പശുക്കളുടെ കൊമ്പുകൾ, ḍിണ്ഡിമങ്ങൾ എന്നിവ മുഴങ്ങി.