യ ഏഷ ബലലോഽഭൂത്തേ സൂപകാരശ്ച തേ നൃപ। ഏഷ ഭീമോ മഹാഭാഗ ഭീമവേഗപരാക്രമഃ
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ അടുക്കളക്കാരനും ശക്തനുമായിരുന്ന ഈയാൾ ഭീമനാണ്; മഹാഭാഗ്യവാനും അതിവേഗപ്രവർത്തനശക്തിയുള്ളവനുമാണ്.
ഏഷ ക്രോധവശാന്ഹത്വാ പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ। സൌഗന്ധികാനി പുഷ്പാണി കൃഷ്ണാര്ഥേ സമുപാനയത്
ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ ക്രോധത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചു, കൃഷ്ണയ്ക്കായി സൗഗന്ധികപുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നതും ഇവനാണ്.
ഗന്ധര്വ ഏഷ വൈ ഹന്താ കീചകാനാം ദുരാത്മനാമ്। വ്യാഘ്രാനൃക്ഷാന്ഗജാംശ്ചൈവ ഹതവാംശ്ച പുരേ തവ
ദുഷ്ടനായ കീചകനെയും, നിങ്ങളുടെ നഗരത്തിൽ പുലികളും കരടികളും ആനകളെയും സംഹരിച്ച ഗന്ധർവൻ ഇവനാണ്.
ഹിഡിമ്ബം ച ബകം ചൈവ കിര്മീരം ച ജടാസുരമ്। ഹത്വാ നിഷ്കണ്ടകം ചക്രേ അരണ്യം സര്വതഃ ശുഭമ്
ഹിഡിംബനെയും ബകനെയും കിർമീരനെന്ന അസുരനെയും സംഹരിച്ചു, ആ വനം മുഴുവൻ ഭയരഹിതവും മംഗളകരവുമാക്കി.
യശ്ചാസീദശ്വബന്ധസ്തേ നകുലോഽയം പരന്തപ। ഗോസങ്ഖ്യഃ സഹദേവശ്ച മാദ്രീപുത്രൌ മഹാബലൌ
നിങ്ങളുടെ കുതിരകളെ നോക്കിയിരുന്നത് നകുലനാണ്, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ; പശുക്കളുടെ സംരക്ഷകനായ സഹദേവനും, മാതാവായ മാദ്രിയുടെ മഹാബലശാലികളായ പുത്രന്മാരാണ് ഇവർ.
ശൃങ്ഗാരവേഷാരണൌ രൂപവന്തൌ മനസ്വിനൌ । നാനാരഥസഹസ്രാണാം സമര്ഥൌ ഭരതര്ഷഭൌ
കുതിരയും പശുവും നോക്കുന്നവരുടെ വേഷത്തിൽ, സുന്ദരരും ധീരരുമായ ഭാരതവംശജന്മാരായ ഇവർ ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളെ നേരിടാൻ ശേഷിയുള്ളവരാണ്.
ഏഷാ പദ്മപലാശാക്ഷീ സുമധ്യാ ചാരുഹാസിനീ । സൈരന്ധ്രീ ദ്രൌപദീ രാജന്യകൃതേ കീചകാ ഹതാഃ
താമരപ്പൂവിന്റെ ഇലയപോലുള്ള കണ്ണുകളും സുന്ദരമായ നടുവും മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയും ഉള്ള ഈയാൾ സൈരന്ധ്രിയായ ദ്രൗപദിയാണ്; രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം കീചകർ അവളുടെ خاطرത്തിൽ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.
ദ്രുപദസ്യ പ്രിയാ പുത്രീ ധൃഷ്ട്യുമ്നസ്യ ചാനുജാ । അഗ്നികുണ്ഡാത്സമുദ്ഭൂതാ ദ്രൌപദീ ത്വവഗമ്യതാമ്
ദ്രുപദന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകളും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ അനിയത്തിയും അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളുമാണ് ഈ ദ്രൗപദി.
അസ്ത്രജ്ഞോ ദുര്ലഭഃ കശ്ചിത്കേവലം പൃഥിവീമനു। ധനുര്ഭൃതാമതിശ്രേഷ്ഠഃ കൌന്തേയോയം ധനംജയഃ
ഭൂമിയിൽ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ വളരെ അപൂർവനാണ്; കുന്തീപുത്രനായ ധനഞ്ജയൻ വില്ലാളികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
ഏതേന ഖാണ്ഡവം തസ്യ ഹ്യകാമസ്യ ശതക്രതോഃ। ദഗ്ധം നാഗവനം ചൈവ സഹ നാഗൈര്നരാധിപ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ ഇഷ്ടമില്ലാതിരുന്നിട്ടും ഖാണ്ഡവവനം ദഹിപ്പിച്ചത്; പാമ്പുകളുടെ വനവും അവിടെയുള്ള എല്ലാ പാമ്പുകളുമൊത്ത് നശിപ്പിച്ചത്.
വര്ഷം ച ശരവര്ഷേണ വാരിതം ദുര്ജയേന വൈ। കരമാഹാരിതാഃ സര്വേ പാര്ഥിവാഃ പൃഥിവീതലേ
ഇവന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴ കൊണ്ട് മഴ പോലും തടയപ്പെട്ടു; ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ്. ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും അവനോട് കരം കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്.
സ്ത്രീവേഷം കൃതവാനേഷ തവ രാജന്നിവേശനേ। ബൃഹന്നലേതി യാമാഹുരര്ജുനം ജയതാംവരമ്
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ അകത്തളത്തിൽ സ്ത്രീവേഷം ധരിച്ചിരുന്നത് ഇവനാണ്; ബ്രിഹന്നള എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അർജ്ജുനൻ, വിജയികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
ഉഷിതാഃസ്മ സുഖം സര്വേ തവ രാജന്നിവേശനേ। അജ്ഞാതവാസേ നിഭൃതാ ഗര്ഭവാസ ഇവ പ്രജാഃ
രാജാവേ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ അകത്തളത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു; ആരും അറിയാതെ, ഗർഭത്തിൽ വളരുന്ന കുഞ്ഞുപോലെ ഒളിച്ചിരുന്നത്.
യദാഽര്ജുനേന തേ വീരാഃ കഥിതാഃ പഞ്ച പാണ്ഡവാഃ। പുനരേവ ച താന്പാര്ഥാന്ദര്ശയാമാസ ചോത്തരഃ
അർജ്ജുനൻ നിങ്ങളുടെ വീരന്മാരോട് ഇവരാണ് അഞ്ചു പാണ്ഡവന്മാർ എന്ന് വെളിപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ, ഉത്തരൻ വീണ്ടും ആ പാർത്ഥന്മാരെ കാണിച്ചു.
യ ഏഷ ജാമ്ബൂനദശുദ്ധഗൌര- തനുര്മഹാന്സിംഹ ഇവ പ്രവദ്ധഃ । പ്രചണ്ഡഘോണഃ പൃഥുദീര്ഘനേത്ര- സ്താമ്രായതാക്ഷഃ കുരുരാജ ഏഷഃ
ഇവൻ ശുദ്ധമായ ജാംബൂനദസുവർണ്ണം പോലെ കാന്തിയുള്ള ശരീരവും, മഹാസിംഹത്തെപ്പോലെ ഭംഗിയും മഹത്വവും ഉള്ളവനും, ശക്തമായ മൂക്കും വീതിയുള്ള നീണ്ട കണ്ണുകളും, താമ്രവർണ്ണം കലർന്ന വലിയ കണ്ണുകളും ഉള്ളവനാണ് കുരുരാജാവ്.
അയം പുനര്മത്തഗജേന്ദ്രഗാമീ പ്രതപ്തചാമീകരശുദ്ധഗൌരഃ। പൃഥ്വായതാംസോ ഗുരുദീര്ഘബാഹു- ര്വൃകോദരഃ പശ്യത പശ്യതൈനമ്
ഇവൻ മറ്റൊരാൾ, മദംപിടിച്ച ആനയെപ്പോലെ നടപ്പും, ഉരുക്കുപോലെ തെളിഞ്ഞ പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറവും, വീതിയുള്ള ഉയർന്ന ഭുജങ്ങളും, ഭാരംകൂടിയ നീണ്ട കൈകളും ഉള്ളവനാണ് വൃക്കോദരൻ. നോക്കൂ, അവനെ നോക്കൂ.
യസ്ത്വേവ പാര്ശ്വേഽസ്യ മഹാധനുഷ്മാ- ഞ്ശ്യാമോ യുവാ വാരണയൂഥപോപമഃ । സിംഹോന്നതാംസോ ഗജരാജഗാമീ പദ്മായതാക്ഷോഽര്ജുന ഏഷ വീരഃ
ഇവന്റെ പക്കൽ കറുത്ത നിറമുള്ള, വലിയ വില്ലുമായി നിൽക്കുന്ന, ആനക്കൂട്ടത്തിന്റെ തലവനെപ്പോലെ ഭംഗിയുള്ള, സിംഹത്തെപ്പോലെ ഉയർന്ന ഭുജങ്ങൾ ഉള്ള, രാജആനയെപ്പോലെ നടപ്പും, താമ്രനിറം കലർന്ന വലിയതായ കമലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള യുവാവാണ് അർജുനൻ.
രാജ്ഞഃ സമീപേ പുരുഷോത്തമൌ തു യമാവിമൌ വിഷ്ണുമഹേന്ദ്രകലൌ। മനുഷ്യലോകേ സകലേ സമോഽസ്തി യയോര്ന രൂപേ ന ബലേ ന ശീലേ
രാജാവിന്റെ അടുത്ത് ഇരുവരും ഉത്തമപുരുഷന്മാർ, യമനും വിഷ്ണുവും പോലെയും, ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ളവരും. മനുഷ്യലോകത്ത് രൂപത്തിലും ബലത്തിലും സ്വഭാവത്തിലും ഇവരെ തുല്യരായി ആരുമില്ല.
ആഭ്യാം തു പാര്ശ്വേ കനകോത്തമാങ്ഗീ യൈഷാ പ്രഭാ മൂര്തിമതീവ ഗൌരീ। നീലോത്പലാഭാ സുരദേവതേവ കൃഷ്ണാ സ്ഥിതാ മൂര്തിമതീവ ലക്ഷ്മീഃ
ഇരുവരുടെയും പക്കൽ കനകപോലുള്ള അവയവങ്ങളുമായി, പ്രകാശം തന്നെ രൂപംകൊണ്ടതുപോലെ, ഗൗരിയെപ്പോലെ കാന്തിയുള്ള, നീലനീർകുമിളപോലെയുള്ള നിറം, ദേവതയെപ്പോലെ ഭംഗി, ലക്ഷ്മി തന്നെയായി കൃഷ്ണാ അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏവം നിവേദ്യ താന്പാര്ഥാന്പാണ്ഡവാന്പഞ്ച ഭൂപതേഃ। തതോഽര്ജുനസ്യ വൈരാടിഃ കഥയാമാസ വിക്രമമ്
ഇങ്ങനെ ആ അഞ്ചു പാണ്ഡവന്മാരെ രാജാവിന് പരിചയപ്പെടുത്തി, അർജുനന്റെ വീര്യം വിരാടൻ വിവരിച്ചു.
അയം സ ദ്വിഷതാം മധ്യേ മൃഗാണാമിവ കേസരീ। അചരദ്രഥബൃന്ദേഷു നിഘ്നംസ്തേഷാം പരാവരാന്
ഇവൻ ശത്രുക്കളുടെ ഇടയിൽ, മൃഗങ്ങളുടെ ഇടയിൽ സിംഹം പോലെ, രഥങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച് മുന്നിലും പിന്നിലും ഇരുന്നവരെ വീഴ്ത്തിയവനാണ്.
അനേന വിദ്ധാ മാതങ്ഗാ മഹാമേഘോപമാസ്തദാ। ഹിരണ്യകക്ഷ്യാഃ സംഗ്രാമേ ദന്താഭ്യാമഗമന്മഹീമ്
ഇവൻ യുദ്ധത്തിൽ വലിയ മേഘങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കവചം ധരിച്ച ആനകളെ അടി കൊണ്ട് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.
അനേന വിജിതാ ഗാവോ നിര്ജിതാഃ കുരവോ യുധി। അസ്യ ശങ്ഖസ്യ ശബ്ദേന കര്ണൌ മേ ബധിരീകൃതൌ
ഇവൻ പശുക്കളെ തിരികെ നേടി, യുദ്ധത്തിൽ കുരുക്കളെ തോൽപ്പിച്ചു; അവന്റെ ശംഖത്തിന്റെ ശബ്ദം എന്റെ ചെവികൾ ബധിരമാക്കി.
ജായതേ രോമര്ഷോ മേ സംസ്മൃത്യാസ്യ ധനുര്ധ്വനിമ്। ധ്വജസ്യ വാനരം ഭൂതൈരാക്രോശന്തം സഹാനുഗൈഃ
അവന്റെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം ഓർമ്മക്കുമ്പോൾ എന്റെ ശരീരത്തിൽ രോമാഞ്ചം ഉയരുന്നു; വാനരചിഹ്നമുള്ള പതാകയും അതിന്റെ കൂട്ടുകാരും ചേർന്ന് ആട്ടംകൊണ്ടു.
നാദദാനം ശരാന്ഘോരാന്ന മുഞ്ചന്തം ശരോത്കരാന്। ന കാര്മുകം വികര്ഷന്തമേനം പശ്യാമി സംയുഗേ
യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ എടുത്തതോ, അമ്പുകളുടെ കൂട്ടം വിട്ടതോ, വില്ല് വലിച്ചതോ ഞാൻ കണ്ടില്ല.
ഏതദ്ധനുഃപ്രമുക്താശ്ച ശരാഃ പുങ്ഖാനുപുങ്ഖിനഃ । നാലക്ഷ്യേഷു രണേ പേതുര്നാരാചാ രക്തഭോജനാഃ
എന്നാൽ അവന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകൾ, ഇലയുള്ളതും ഇല്ലാത്തതും, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാണാനാവാതെ വീണു; രക്തം കുടിക്കുന്ന അമ്പുകളും അറ്റങ്ങൾ പോലും കാണാനായില്ല.
തീക്ഷ്ണനാരാചസംകൃത്തശിരോബാഹൂരുവക്ഷസാമ്। കലേബരാണി ദൃശ്യന്തേ യോധാനാം സാശ്വസാദിനാം
തീവ്രമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തലയും കൈയും കാലും നെഞ്ചും മുറിഞ്ഞു വീണ യോദ്ധാക്കളുടെയും കുതിരപ്പടയാളികളുടെയും ശരീരങ്ങൾ അവിടെ കണ്ടു.
അനേന തടിനീ തത്ര ശോണിതാമ്ബുപ്രവാഹിനീ। പ്രവര്തിതാ ഭീമരൂപാ യാം സ്മൃത്വാഽദ്യാപി മേ മനഃ। പ്രകമ്പതേ ചണ്ഡവായുകമ്പിതാ കദലീ യഥാ
ഇവൻ അവിടെ ഭയാനകമായ രക്തം ഒഴുകുന്ന ഒരു നദി സൃഷ്ടിച്ചു; അതു ഓർത്താൽ ഇന്നും എന്റെ മനസ്സ് കനത്ത കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന വാഴപോലെ വിറയ്ക്കുന്നു.
അനേന രാജന്വീരേണ ഭീഷ്മദ്രോണമുഖാ രഥാഃ। ദുര്യോധനേന സഹിതാ നിര്ജിതാ ഭീമകര്മണാ
രാജാവേ, ഈ വീരന്റെ കരുത്തുകൊണ്ട് ഭീഷ്മനും ദ്രോണമാരും ദുര്യോധനനും ചേർന്ന രഥങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു.
അയം ഭീതം ദ്രവന്തം മാം ദേവപുത്രോ ന്യവാരയത്। യസ്യ ബാഹുബലേനാസ്മി ജീവന്പ്രത്യാഗതഃ പുരമ്
ദേവപുത്രനായ ഇവൻ ഞാൻ ഭയന്ന് ഓടുമ്പോൾ എന്നെ തടഞ്ഞു; അവന്റെ കൈവശമുള്ള ശക്തിയാൽ ഞാൻ ജീവിച്ച് നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.