ഏഷോഽസ്ത്രം വിവിധം വേത്തി ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ। ന ചൈവാന്യഃ പുമാന്വേത്തി ന വേത്സ്യതി കദാചന
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലന്മാരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളെയും ഇദ്ദേഹം അറിയുന്നു; ഇദ്ദേഹത്തെ പോലെ ആരും അറിയില്ല, ആരും അറിയുകയും ചെയ്യില്ല.
ന ദേവാ നാസുരാഃ കേചിന്ന മനുഷ്യാ ന രാക്ഷസാഃ। ഗന്ധര്വയക്ഷപ്രവരാഃ സകിന്നരമഹോരഗാഃ
ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ മനുഷ്യരോ രാക്ഷസന്മാരോ അല്ലാതെ ഗന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും കിന്നരന്മാരും മഹാസർപ്പന്മാരും പോലും—
ദീര്ഘദര്ശീ മഹാതേജാഃ പാരൈജാനപദപ്രിയഃ। പാണ്ഡവാനാമതിരഥോ യജ്ഞധര്മപരോ വശീ
ദീർഘദർശിയും മഹാശക്തിയുമാണ് ഇദ്ദേഹം; ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രിയനും, പാണ്ഡവന്മാരിൽ അത്യുത്തമരഥിയും, യജ്ഞധർമ്മത്തിൽ താല്പര്യവും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും.
മഹര്ഷികല്പോ രാജര്ഷിഃ സര്വലോകേഷു വിശ്രുതഃ । ബലവാന്ധൃതിമാന്ദക്ഷഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ
മഹർഷിയെപ്പോലെ മഹത്തായ രാജർഷി; എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനും, ബലവും ധൈര്യവും കഴിവും സത്യവാദിത്വവും ഇന്ദ്രിയജയവും ഉള്ളവനും.
ധനൈശ്ച സംചയൈശ്ചൈവ ശക്രവൈശ്രവണോപമഃ । യഥാ മനുര്മഹാതേജാ ലോകാനാം പരിരക്ഷിതാ । ഏവമേവ മഹാതേജാഃ പ്രജാനുഗ്രഹകാരകഃ
സമ്പത്തിലും ധനത്തിലും ഇന്ദ്രനെയും കുബേരനെയുംപ്പോലെയാണ്; മഹാത്മാവായ മനുവിനെപോലെ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി, ഈ മഹാത്മാവും ജനങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനാണ്.
അയം കുരൂണാമൃഷഭഃ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ । യസ്യ കീര്തിഃ സ്ഥിതാ ലോകേ സൂര്യസ്യേവോദ്യതഃ പ്രഭാ
കുരുക്കളുടെ മദ്ധ്യേ കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്നെയാണ് ഈ മഹാപുരുഷൻ; അവന്റെ കീർത്തി ഉദിച്ച സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ ലോകത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു.
സംസരന്തി ദിശഃ സര്വാ യശസോസ്യ ഗഭസ്തയഃ । ഉദിതസ്യേവ സൂര്യസ്യ തേജസോഽനുഗഭസ്തയഃ
ഉദിച്ച സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ അവന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ കിരണങ്ങൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു.
ഏനം ത്രിംശത്സഹസ്രാണി കുഞ്ജരാണാം തരസ്വിനാമ് । അന്വയുഃ പൃഷ്ഠതോ രാജന്യാവദധ്യാവസത്കുരൂന്
കുരുക്കളെ ഭരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്, മുപ്പതിനായിരം വേഗമുള്ള ആനകൾ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ത്രിംശച്ചൈവ സഹസ്രാണി രഥാനാം രഥിനാം വരമ്। സദശ്വൈരുപസംപന്നാഃ പൃഷ്ഠതോഽനുയയുസ്തദാ
മുപ്പതിനായിരം രഥങ്ങളും അതിലെ ശ്രേഷ്ഠരഥികന്മാരും ഉത്തമകുതിരകളും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
വാജിനാം ച ശതം രാജന്ത്സഹസ്രാണ്യയുതാനി ച। ഇമമഷ്ടശതം സൂതാഃ സുമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാഃ। തുഷ്ടുവുര്മാഗധൈഃ സാര്ധം പുരാ ശക്രമിവര്ഷയഃ
രാജാവേ, ലക്ഷവും പത്തു ആയിരവും കുതിരകളും, എട്ട് നൂറ് രഥസാരഥികളും മനോഹരമായ രത്നകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച്, മാഗധന്മാരോടൊപ്പം പുരാതനകാലത്ത് മരുത്ഗണങ്ങൾ ഇന്ദ്രനെ പാടിയതുപോലെ അവനെ പാടി.
ഇമം നിത്യപുമാതിഷ്ഠന്കുരവഃ കിംകരാസ്തദാ। സര്വേ ച നൃപ രാജാനം ധനേശ്വരമിവാമരാഃ
അന്നത്തെ കാലത്ത്, കുരുക്കൾ എല്ലാം അവനെ നിരന്തരം സേവിച്ചു; രാജാവേ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ധനത്തിന്റെ ദൈവമായ കുബേരനെ അമരന്മാർ സേവിക്കുന്നതുപോലെ അവനെ സേവിച്ചു.
ഏഷ സര്വാന്മഹീപാലാന്കരമാഹാരയത്തദാ। വൈശ്യാനിവ മഹാരാജ വിവശാന്സ്വവശാനപി
അപ്പോൾ ഈ മഹാരാജാവ് ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കളെയും, സ്വതന്ത്രരായവരെയും അധീനരായവരെയും പോലെ തന്നെ, കരം അടയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചു.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി സ്നാതകാനാം മഹാത്മനാമ്। ഉപജീവന്തി രാജാനമേനം സുചരിതവ്രതാഃ
എൺപത്തിയെട്ടായിരം മഹാത്മാക്കളായ സ്നാതകർ, നല്ല ആചാരത്തിൽ ഉറച്ചവരായവർ, ഈ രാജാവിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
ഏഷ വൃദ്ധാനനാഥാംശ്ച വ്യങ്ഗാന്പങ്ഗൂശ്ചം വാമനാന് । പുത്രവത്പാലയാമാസ പ്രജാധര്മേണ ചാഭിഭൂഃ
വയസ്സായതും ആരുമില്ലാത്തതും, വൈകല്യമുള്ളതും, കുഴപ്പമുള്ളതും矮നുമായവരെയും ഇദ്ദേഹം സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചു; തന്റെ ജനങ്ങളെ ധർമ്മം അനുസരിച്ച് ഭരിച്ചു.
ഏഷ ധര്മേ ദമേ ചൈവ ദാനേ സത്യേ രതഃ സദാ। മഹാപ്രസാദോ ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യവാദീ ച പാര്ഥിവഃ
ധർമ്മത്തിലും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും ദാനത്തിലും സത്യത്തിൽ എന്നും ആസ്വാദനമുള്ളവൻ; മഹാപ്രസാദിയായ ബ്രാഹ്മണഭക്തനും സത്യവാദിയും ഈ രാജാവാണ്.
ശ്രീമത്സംപത്പ്രഭാവേന തപ്യതേ യസ്യ കൌരവഃ । രഗണഃ സഹ കര്ണേന സൌബലേന ച വീര്യവാന്
കൗരവാ, അവന്റെ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, കർണ്ണനും വീരനായ സൗബലനും കൂടെയുള്ള കൂട്ടം വല്ലാതെ വേദനിക്കുന്നു.
ഗുണാ ന ശക്യാഃ സംഖ്യാതുമേതസ്യൈവ നരേശ്വര। ഏഷ ധര്മപരോ നിത്യമനൃശംസഃ സുശീലവാന്
നരാധിപാ, ഈ മനുഷ്യന്റെ ഗുണങ്ങൾ എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല. ഇദ്ദേഹം എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതനാണ്, കരുണയും നല്ല സ്വഭാവവും ഉള്ളവനാണ്.
ഏവം യുക്തോ മഹാരാജാ പാണ്ഡവഃ പുരുഷര്ഷഭഃ । കഥം നാര്ഹതി രാജാര്ഹമാസനം പൃഥിവീപതിഃ
ഇങ്ങനെ സകല ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയ മഹാരാജാവായ പാണ്ഡവൻ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഈ ഭൂപതി, രാജസിംഹാസനത്തിന് അർഹനല്ലേ എന്നോ ചോദിക്കേണ്ടതില്ല.
യദ്യേഷ രാജാ കൌരവ്യഃ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। കതമോഽസ്യാര്ജുനോ ഭ്രാതാ ഭീമശ്ച കതമോ ബലീ
കൗരവരിൽ ഒരാളായ കുന്തീപുത്രൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജാവാണെങ്കിൽ, ഇവരിൽ ആരാണ് അർജ്ജുനനും ആരാണ് ബലവാനായ ഭീമനും?
നകുലഃ സഹദേവോ വാ ദ്രൌപദീ വാ യശസ്വിനീ । യദാ ഹ്യക്ഷൈര്ജിതാ ഹ്യേതേ നാന്തരാ ശ്രൂയതേ കഥാ
നകുലനോ സഹദേവനോ, അതോ മഹത്വമുള്ള ദ്രൗപദിയോ? ഇവരെല്ലാം അക്ഷപരിശയിൽ ജയിക്കപ്പെട്ടവരാണല്ലോ; ഇതിന് ഇടയിൽ വേറൊരു കഥ കേൾക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
യ ഏഷ ബലലോഽഭൂത്തേ സൂപകാരശ്ച തേ നൃപ। ഏഷ ഭീമോ മഹാഭാഗ ഭീമവേഗപരാക്രമഃ
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ അടുക്കളക്കാരനും ശക്തനുമായിരുന്ന ഈയാൾ ഭീമനാണ്; മഹാഭാഗ്യവാനും അതിവേഗപ്രവർത്തനശക്തിയുള്ളവനുമാണ്.
ഏഷ ക്രോധവശാന്ഹത്വാ പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ। സൌഗന്ധികാനി പുഷ്പാണി കൃഷ്ണാര്ഥേ സമുപാനയത്
ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ ക്രോധത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചു, കൃഷ്ണയ്ക്കായി സൗഗന്ധികപുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നതും ഇവനാണ്.
ഗന്ധര്വ ഏഷ വൈ ഹന്താ കീചകാനാം ദുരാത്മനാമ്। വ്യാഘ്രാനൃക്ഷാന്ഗജാംശ്ചൈവ ഹതവാംശ്ച പുരേ തവ
ദുഷ്ടനായ കീചകനെയും, നിങ്ങളുടെ നഗരത്തിൽ പുലികളും കരടികളും ആനകളെയും സംഹരിച്ച ഗന്ധർവൻ ഇവനാണ്.
ഹിഡിമ്ബം ച ബകം ചൈവ കിര്മീരം ച ജടാസുരമ്। ഹത്വാ നിഷ്കണ്ടകം ചക്രേ അരണ്യം സര്വതഃ ശുഭമ്
ഹിഡിംബനെയും ബകനെയും കിർമീരനെന്ന അസുരനെയും സംഹരിച്ചു, ആ വനം മുഴുവൻ ഭയരഹിതവും മംഗളകരവുമാക്കി.
യശ്ചാസീദശ്വബന്ധസ്തേ നകുലോഽയം പരന്തപ। ഗോസങ്ഖ്യഃ സഹദേവശ്ച മാദ്രീപുത്രൌ മഹാബലൌ
നിങ്ങളുടെ കുതിരകളെ നോക്കിയിരുന്നത് നകുലനാണ്, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ; പശുക്കളുടെ സംരക്ഷകനായ സഹദേവനും, മാതാവായ മാദ്രിയുടെ മഹാബലശാലികളായ പുത്രന്മാരാണ് ഇവർ.
ശൃങ്ഗാരവേഷാരണൌ രൂപവന്തൌ മനസ്വിനൌ । നാനാരഥസഹസ്രാണാം സമര്ഥൌ ഭരതര്ഷഭൌ
കുതിരയും പശുവും നോക്കുന്നവരുടെ വേഷത്തിൽ, സുന്ദരരും ധീരരുമായ ഭാരതവംശജന്മാരായ ഇവർ ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളെ നേരിടാൻ ശേഷിയുള്ളവരാണ്.
ഏഷാ പദ്മപലാശാക്ഷീ സുമധ്യാ ചാരുഹാസിനീ । സൈരന്ധ്രീ ദ്രൌപദീ രാജന്യകൃതേ കീചകാ ഹതാഃ
താമരപ്പൂവിന്റെ ഇലയപോലുള്ള കണ്ണുകളും സുന്ദരമായ നടുവും മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയും ഉള്ള ഈയാൾ സൈരന്ധ്രിയായ ദ്രൗപദിയാണ്; രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം കീചകർ അവളുടെ خاطرത്തിൽ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.
ദ്രുപദസ്യ പ്രിയാ പുത്രീ ധൃഷ്ട്യുമ്നസ്യ ചാനുജാ । അഗ്നികുണ്ഡാത്സമുദ്ഭൂതാ ദ്രൌപദീ ത്വവഗമ്യതാമ്
ദ്രുപദന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകളും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ അനിയത്തിയും അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളുമാണ് ഈ ദ്രൗപദി.
അസ്ത്രജ്ഞോ ദുര്ലഭഃ കശ്ചിത്കേവലം പൃഥിവീമനു। ധനുര്ഭൃതാമതിശ്രേഷ്ഠഃ കൌന്തേയോയം ധനംജയഃ
ഭൂമിയിൽ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ വളരെ അപൂർവനാണ്; കുന്തീപുത്രനായ ധനഞ്ജയൻ വില്ലാളികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
ഏതേന ഖാണ്ഡവം തസ്യ ഹ്യകാമസ്യ ശതക്രതോഃ। ദഗ്ധം നാഗവനം ചൈവ സഹ നാഗൈര്നരാധിപ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ ഇഷ്ടമില്ലാതിരുന്നിട്ടും ഖാണ്ഡവവനം ദഹിപ്പിച്ചത്; പാമ്പുകളുടെ വനവും അവിടെയുള്ള എല്ലാ പാമ്പുകളുമൊത്ത് നശിപ്പിച്ചത്.