വിരാടസ്യ സഭാം പ്രാപ്യ ഭൂമിപാലാസനേഷു തേ । നിഷേദുഃ പാവകപ്രഖ്യാഃ സത്രേ ധിഷ്ണ്യേഷ്വിവാഗ്നയഃ
വിരാടന്റെ സഭയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച അവർ രാജസിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു, യജ്ഞവേദികളിലെ അഗ്നികളെപ്പോലെ.
തേഷു തത്രോപവിഷ്ടേഷു വിരാടഃ പൃഥിവീപതിഃ। തസ്യാം രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം പ്രാതഃകൃത്യം സമാപ്യ ച
അവർ അവിടെ ഇരുന്നപ്പോൾ, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ വിരാടൻ, രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പ്രഭാത കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഗോസുവര്ണാദികം ദത്ത്വാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ യഥാവിധി । ആജഗാമ സഭാം രാജാ ഉത്തരേണ സഹ പ്രഭോ
ഗോവുകളും പൊന്നും മറ്റു ദാനങ്ങളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് യഥാവിധി നൽകി, രാജാവും ഉത്തരനും കൂടെ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സ താന്ദൃഷ്ട്വാ മഹാസത്വാഞ്ജ്വലതഃ പാവകാനിവ। രാജവേഷാനുപാദായ പാര്ഥിവോ വിസ്മിതോഽഭവത്
അവരെ, മഹാത്മാക്കളെ, അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചവരായി, രാജവേഷം ധരിച്ച് കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവ് അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
കിമിദം കോ വിധിസ്ത്വേഷ ഭയാര്ത ഇവ പാര്ഥിവഃ। പുരുഷപ്രവരാന്ദൃഷ്ട്വാ വിഷാദമഗമന്നൃപഃ
ഇത് എന്താണ്? ഇതെന്ത് സംഭവമാണ്? പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരെ കണ്ട രാജാവ് ഭയത്താൽ വിഷാദത്തിലായി.
അഥ മാത്സ്യോഽബ്രവീത്കങ്ഖം ദേവരാജമിവ സ്ഥിതമ് । മരുദ്ഗണൈരുപാസീനം ത്രിദശാനാമിവേശ്വരമ്
അപ്പോൾ മത്സ്യരാജാവ്, മരുത്ഗണങ്ങൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ ഇരുന്ന കങ്കനോട് പറഞ്ഞു, ദേവന്മാരുടെ രാജാവിനെപ്പോലെ.
സ കിലാക്ഷനിവാപസ്ത്വം സഭാസ്താരോ മയാ കൃതഃ। അഥ രാജാസനേ കസ്മാദുപവിഷ്ടോഽസ്യലംകൃതഃ
നിന്റെ പാശകങ്ങളാൽ നീ എപ്പോഴും ഈ സഭയെ ഉല്ലാസിപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ രാജസിംഹാസനത്തിൽ അലങ്കരിച്ച് നീ എന്തിനാണ് ഇരിക്കുന്നത്?
പരിഹാസേച്ഛയാ രാജ്ഞോ വിരാടസ്യ നിശമ്യ തത്। സ്മയമാനോഽബ്രവീദ്വാക്യമര്ജുനഃ പരവീരഹാ
വിരാടരാജാവിന്റെ ഈ തമാശ കേട്ട്, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച അർജുനൻ പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ട് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഇന്ദ്രസ്യാര്ധാസനം രാജന്നയമാരോഢുമര്ഹതി। ബ്രഹ്മണ്യഃ ശ്രുതവാംസ്ത്യാഗീ സര്വലോകാഭിപൂജിതഃ
രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുള്ള ഭക്തിയും, വേദപഠനവും, ഉത്സാഹവും, ലോകം മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്നതും ഉള്ള ഇദ്ദേഹം ഇന്ദ്രന്റെ സിംഹാസനത്തിന്റെ പാതി കയറിയിടാൻ അർഹനാണ്.
ഏഷ വിഗ്രഹവാന്ധര്മ ഏഷ വീര്യവതാം വരഃ। ഏഷ ബുദ്ധ്യാധികോ ലോകേ തപസാം ച പരായണമ്
ഇദ്ദേഹം തന്നെയാണ് ധർമ്മം സാക്ഷാൽ രൂപംകൊണ്ടത്; വീരന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, ബുദ്ധിയിൽ എല്ലാവരെയും മറികടക്കുന്നവനും, തപസ്സിൽ അഭയമായവനുമാണ്.
ഏഷോഽസ്ത്രം വിവിധം വേത്തി ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ। ന ചൈവാന്യഃ പുമാന്വേത്തി ന വേത്സ്യതി കദാചന
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലന്മാരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളെയും ഇദ്ദേഹം അറിയുന്നു; ഇദ്ദേഹത്തെ പോലെ ആരും അറിയില്ല, ആരും അറിയുകയും ചെയ്യില്ല.
ന ദേവാ നാസുരാഃ കേചിന്ന മനുഷ്യാ ന രാക്ഷസാഃ। ഗന്ധര്വയക്ഷപ്രവരാഃ സകിന്നരമഹോരഗാഃ
ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ മനുഷ്യരോ രാക്ഷസന്മാരോ അല്ലാതെ ഗന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും കിന്നരന്മാരും മഹാസർപ്പന്മാരും പോലും—
ദീര്ഘദര്ശീ മഹാതേജാഃ പാരൈജാനപദപ്രിയഃ। പാണ്ഡവാനാമതിരഥോ യജ്ഞധര്മപരോ വശീ
ദീർഘദർശിയും മഹാശക്തിയുമാണ് ഇദ്ദേഹം; ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രിയനും, പാണ്ഡവന്മാരിൽ അത്യുത്തമരഥിയും, യജ്ഞധർമ്മത്തിൽ താല്പര്യവും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും.
മഹര്ഷികല്പോ രാജര്ഷിഃ സര്വലോകേഷു വിശ്രുതഃ । ബലവാന്ധൃതിമാന്ദക്ഷഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ
മഹർഷിയെപ്പോലെ മഹത്തായ രാജർഷി; എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനും, ബലവും ധൈര്യവും കഴിവും സത്യവാദിത്വവും ഇന്ദ്രിയജയവും ഉള്ളവനും.
ധനൈശ്ച സംചയൈശ്ചൈവ ശക്രവൈശ്രവണോപമഃ । യഥാ മനുര്മഹാതേജാ ലോകാനാം പരിരക്ഷിതാ । ഏവമേവ മഹാതേജാഃ പ്രജാനുഗ്രഹകാരകഃ
സമ്പത്തിലും ധനത്തിലും ഇന്ദ്രനെയും കുബേരനെയുംപ്പോലെയാണ്; മഹാത്മാവായ മനുവിനെപോലെ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി, ഈ മഹാത്മാവും ജനങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനാണ്.
അയം കുരൂണാമൃഷഭഃ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ । യസ്യ കീര്തിഃ സ്ഥിതാ ലോകേ സൂര്യസ്യേവോദ്യതഃ പ്രഭാ
കുരുക്കളുടെ മദ്ധ്യേ കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്നെയാണ് ഈ മഹാപുരുഷൻ; അവന്റെ കീർത്തി ഉദിച്ച സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ ലോകത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു.
സംസരന്തി ദിശഃ സര്വാ യശസോസ്യ ഗഭസ്തയഃ । ഉദിതസ്യേവ സൂര്യസ്യ തേജസോഽനുഗഭസ്തയഃ
ഉദിച്ച സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ അവന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ കിരണങ്ങൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു.
ഏനം ത്രിംശത്സഹസ്രാണി കുഞ്ജരാണാം തരസ്വിനാമ് । അന്വയുഃ പൃഷ്ഠതോ രാജന്യാവദധ്യാവസത്കുരൂന്
കുരുക്കളെ ഭരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്, മുപ്പതിനായിരം വേഗമുള്ള ആനകൾ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ത്രിംശച്ചൈവ സഹസ്രാണി രഥാനാം രഥിനാം വരമ്। സദശ്വൈരുപസംപന്നാഃ പൃഷ്ഠതോഽനുയയുസ്തദാ
മുപ്പതിനായിരം രഥങ്ങളും അതിലെ ശ്രേഷ്ഠരഥികന്മാരും ഉത്തമകുതിരകളും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
വാജിനാം ച ശതം രാജന്ത്സഹസ്രാണ്യയുതാനി ച। ഇമമഷ്ടശതം സൂതാഃ സുമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാഃ। തുഷ്ടുവുര്മാഗധൈഃ സാര്ധം പുരാ ശക്രമിവര്ഷയഃ
രാജാവേ, ലക്ഷവും പത്തു ആയിരവും കുതിരകളും, എട്ട് നൂറ് രഥസാരഥികളും മനോഹരമായ രത്നകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച്, മാഗധന്മാരോടൊപ്പം പുരാതനകാലത്ത് മരുത്ഗണങ്ങൾ ഇന്ദ്രനെ പാടിയതുപോലെ അവനെ പാടി.
ഇമം നിത്യപുമാതിഷ്ഠന്കുരവഃ കിംകരാസ്തദാ। സര്വേ ച നൃപ രാജാനം ധനേശ്വരമിവാമരാഃ
അന്നത്തെ കാലത്ത്, കുരുക്കൾ എല്ലാം അവനെ നിരന്തരം സേവിച്ചു; രാജാവേ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ധനത്തിന്റെ ദൈവമായ കുബേരനെ അമരന്മാർ സേവിക്കുന്നതുപോലെ അവനെ സേവിച്ചു.
ഏഷ സര്വാന്മഹീപാലാന്കരമാഹാരയത്തദാ। വൈശ്യാനിവ മഹാരാജ വിവശാന്സ്വവശാനപി
അപ്പോൾ ഈ മഹാരാജാവ് ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കളെയും, സ്വതന്ത്രരായവരെയും അധീനരായവരെയും പോലെ തന്നെ, കരം അടയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചു.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി സ്നാതകാനാം മഹാത്മനാമ്। ഉപജീവന്തി രാജാനമേനം സുചരിതവ്രതാഃ
എൺപത്തിയെട്ടായിരം മഹാത്മാക്കളായ സ്നാതകർ, നല്ല ആചാരത്തിൽ ഉറച്ചവരായവർ, ഈ രാജാവിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
ഏഷ വൃദ്ധാനനാഥാംശ്ച വ്യങ്ഗാന്പങ്ഗൂശ്ചം വാമനാന് । പുത്രവത്പാലയാമാസ പ്രജാധര്മേണ ചാഭിഭൂഃ
വയസ്സായതും ആരുമില്ലാത്തതും, വൈകല്യമുള്ളതും, കുഴപ്പമുള്ളതും矮നുമായവരെയും ഇദ്ദേഹം സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചു; തന്റെ ജനങ്ങളെ ധർമ്മം അനുസരിച്ച് ഭരിച്ചു.
ഏഷ ധര്മേ ദമേ ചൈവ ദാനേ സത്യേ രതഃ സദാ। മഹാപ്രസാദോ ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യവാദീ ച പാര്ഥിവഃ
ധർമ്മത്തിലും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും ദാനത്തിലും സത്യത്തിൽ എന്നും ആസ്വാദനമുള്ളവൻ; മഹാപ്രസാദിയായ ബ്രാഹ്മണഭക്തനും സത്യവാദിയും ഈ രാജാവാണ്.
ശ്രീമത്സംപത്പ്രഭാവേന തപ്യതേ യസ്യ കൌരവഃ । രഗണഃ സഹ കര്ണേന സൌബലേന ച വീര്യവാന്
കൗരവാ, അവന്റെ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, കർണ്ണനും വീരനായ സൗബലനും കൂടെയുള്ള കൂട്ടം വല്ലാതെ വേദനിക്കുന്നു.
ഗുണാ ന ശക്യാഃ സംഖ്യാതുമേതസ്യൈവ നരേശ്വര। ഏഷ ധര്മപരോ നിത്യമനൃശംസഃ സുശീലവാന്
നരാധിപാ, ഈ മനുഷ്യന്റെ ഗുണങ്ങൾ എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല. ഇദ്ദേഹം എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതനാണ്, കരുണയും നല്ല സ്വഭാവവും ഉള്ളവനാണ്.
ഏവം യുക്തോ മഹാരാജാ പാണ്ഡവഃ പുരുഷര്ഷഭഃ । കഥം നാര്ഹതി രാജാര്ഹമാസനം പൃഥിവീപതിഃ
ഇങ്ങനെ സകല ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയ മഹാരാജാവായ പാണ്ഡവൻ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഈ ഭൂപതി, രാജസിംഹാസനത്തിന് അർഹനല്ലേ എന്നോ ചോദിക്കേണ്ടതില്ല.
യദ്യേഷ രാജാ കൌരവ്യഃ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। കതമോഽസ്യാര്ജുനോ ഭ്രാതാ ഭീമശ്ച കതമോ ബലീ
കൗരവരിൽ ഒരാളായ കുന്തീപുത്രൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജാവാണെങ്കിൽ, ഇവരിൽ ആരാണ് അർജ്ജുനനും ആരാണ് ബലവാനായ ഭീമനും?
നകുലഃ സഹദേവോ വാ ദ്രൌപദീ വാ യശസ്വിനീ । യദാ ഹ്യക്ഷൈര്ജിതാ ഹ്യേതേ നാന്തരാ ശ്രൂയതേ കഥാ
നകുലനോ സഹദേവനോ, അതോ മഹത്വമുള്ള ദ്രൗപദിയോ? ഇവരെല്ലാം അക്ഷപരിശയിൽ ജയിക്കപ്പെട്ടവരാണല്ലോ; ഇതിന് ഇടയിൽ വേറൊരു കഥ കേൾക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.