തം പ്രേക്ഷമാണസ്ത്വഥ ധര്മരാജം പപ്രച്ഛ പാര്ഥോഽഥ സ ഭീമസേനമ്। കിം ധര്മരാജോ ഹി യഥാപുരം മാം മുഖം പ്രതിച്ഛാദ്യ ന ചാഹ കിംചിത്
അപ്പോൾ ധർമ്മരാജനെ കാണുമ്പോൾ, അർജുനൻ ഭീമസേനനോട് ചോദിച്ചു: 'പണ്ടുപോലെ തന്നെ, ധർമ്മരാജൻ എന്റെ മുഖം മറച്ച് ഒന്നും പറയാതെ ഇരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
തമേവമുക്ത്വാ പരിശങ്കമാനം ദൃഷ്ട്വാഽര്ജുനം ഭീമസേനം ച രാജാ। തദാഽബ്രവീത്താവഭിവീക്ഷ്യ രാജ- ന്യുധിഷ്ഠിരസ്തത്പരിമൃജ്യ രക്തമ്
അങ്ങനെ സംശയത്തോടെ ഇരുന്ന അർജുനനെയും ഭീമസേനനെയും രാജാവ് യുദിഷ്ഠിരൻ നോക്കി, രക്തം തുടച്ചു, അവരോട് പറഞ്ഞു.
മന്യും നിയച്ഛന്നുപവിഷ്ട ആസമ്
കോപം അടക്കി, അവൻ ഇരുന്ന്.
ശുഭാര്ഹ രാഷ്ട്രം ന ഖിലീകൃതം ഭവേ- ദ്വയം തു യസ്മിന്സുഖിനോഽഭവാമ। ക്രുദ്ധേ തു വീരേ ത്വയി ചാപ്രതീതേ രാജാ വിരാടോ ന ലഭേത ശര്മ
നാം സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞ ഈ സമൃദ്ധമായ രാജ്യം നശിക്കരുത്. നീ, വീരനായവനേ, കോപത്തോടെ വിശ്വസിക്കപ്പെടാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, വിരാടൻ രാജാവിന് ഒരിക്കലും സമാധാനം ലഭിക്കില്ല.
അജാനതാ തേന ച ശൌര്യമാജൌ ഛന്നസ്യ സത്രേണ ബലം ച പാര്ഥ। ഇദം വിരാടേന മയി പ്രയുക്തം ത്വാം വീക്ഷമാണോ ന ഗതോസ്മി ഹര്ഷമ്
നിന്റെ യുദ്ധശൗര്യവും മറവിൽ നിന്നിരുന്നപ്പോൾ നിന്ന ശക്തിയും അവൻ അറിയാത്തതിനാൽ, പാർത്ഥാ, വിരാടൻ എന്നോട് ഇങ്ങനെ പെരുമാറി. നിന്നെ കണ്ടിട്ടും എനിക്ക് സന്തോഷം തോന്നിയില്ല.
തേനാപ്രമേയേന മഹാബലേന തസ്മിംസ്തഥോക്തേ ശമമാസ്ഥിതേന। തം ഭീമസേനോ ബലവാനമര്ഷീ ധനംജയം ക്രുദ്ധമുവാച വാക്യമ്
അപ്രമേയനായ മഹാബലശാലിയായവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശാന്തനായപ്പോൾ, ശക്തനായ ഭീമസേനൻ കോപത്തോടെ ധനഞ്ജയനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന പാര്ഥ നിത്യം ക്ഷമകാലമാഹ ബൃഹസ്പതിര്ജ്ഞാനവതാം വരിഷ്ഠഃ । ക്ഷമീഹ സര്വൈഃ പരിഭൂയതേസൌ യഥാ ഭുഡങ്ഗോ വിഷവീര്യഹീനഃ
പാർത്ഥാ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബൃഹസ്പതി എല്ലായ്പ്പോഴും ക്ഷമയാണെന്നു പറയുന്നില്ല. ക്ഷമയുള്ളവനെ എല്ലാവരും അവഗണിക്കും, വിഷമില്ലാത്ത പാമ്പിനെപോലെ.
വിരാടമദ്യൈവ നിഹത്യ ശീഘ്രം സപുത്രപൌത്രം സകുലം സസൈന്യമ്। യോക്ഷ്യാമഹേ ധര്മസുതം ച രാജ്യേ അദ്യൈവ ശീഘ്രം ത്വരിരേഷ മാത്സ്യഃ
നാം ഇന്ന് തന്നെ വിരാടനെയും അവന്റെ മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും കുടുംബത്തെയും സൈന്യത്തെയും വധിക്കാം. ധർമ്മപുത്രനെ രാജാവാക്കി ഉടൻ തന്നെ സ്ഥാനാരോഹണം നടത്താം, കാരണം ഈ മത്സ്യൻ അതിവേഗമാണ്.
അനേന പാഞ്ചാലസുതാഽഥ കൃഷ്ണാ ഉപേക്ഷിതാ കീചകേനാഭിയുക്താ। തസ്മാദയം നാര്ഹതി രാജശബ്ദം രാജാ ഭവ ത്വം നൃപ പാര്ഥവീര്യാത്
ഈ പാഞ്ചാലി, കൃഷ്ണ, കീചകന്റെ ആക്രമണത്തിൽ അവഗണിക്കപ്പെട്ടു. അതുകൊണ്ട് ഈയാൾക്ക് രാജാവെന്ന പദവി യോജിക്കില്ല. പാർത്ഥവീര്യത്താൽ നീ രാജാവാവണം.
രാജാ കുരൂണാം ച യുധിഷ്ഠിരോഽയം മാത്സ്യേഷു രാജാ ഭവതു പ്രവീരഃ തം മാത്സ്യദേഹം ശതധാ ഭിനദ്മി പൂര്ണോദകം കുമ്ഭമിവാശ്മനീഹ
യുദിഷ്ഠിരൻ കുരുക്കളുടെ രാജാവാണ്, മത്സ്യരിൽ ഈ വീരൻ രാജാവാകട്ടെ. ഈ മത്സ്യന്റെ ശരീരം ഞാൻ നിറഞ്ഞ വെള്ളമുള്ള കലശം കല്ലുകൊണ്ട് തകർക്കുന്നതുപോലെ നൂറായി തകർക്കും.
ഭവതഃ ക്ഷമയാ രാജന്ത്സര്വേ ദോഷാശ്ച നോഽഭവന്। തം മാത്സ്യം സബലം ഹത്വാ സപുത്രജ്ഞാതിബാന്ധവമ്। പശ്ചാച്ചൈവ കുരൂന്സര്വാന്ഹനിഷ്യാമി ന സംശയഃ
നിന്റെ ക്ഷമയാൽ, രാജാവേ, ഞങ്ങളുടെ പിഴവുകൾ ഒന്നും പുറത്തു വരാതിരിഞ്ഞു. ഞാൻ മത്സ്യരാജാവിനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും, മക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് കൊല്ലും. അതിനുശേഷം കുരുക്കളെ മുഴുവനും നശിപ്പിക്കും, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ഭീമസേനശ്ച യേ ചാന്യേ തഥൈവേതി തമബ്രുവന്
ഭീമസേനനും മറ്റു സഹോദരന്മാരും അതേപോലെ സമ്മതിച്ചു പറഞ്ഞു.
തമബ്രവീദ്ധര്മസുതോ മഹാത്മാ ക്ഷമീ വദാന്യഃ കുപിതം ച ഭീമമ്। ന പ്രത്യുപസ്ഥാസ്യതി ചേത്സദാരഃ പ്രസാദനേ സമ്യഗഥാസ്തു വധ്യഃ
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ധർമ്മപുത്രൻ, ക്ഷമയും ദാനവും ഉള്ളവൻ, കോപത്തോടെ നിന്ന ഭീമനോട് പറഞ്ഞു: 'അവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് വരില്ലെങ്കിൽ, അപ്പോൾ അവനെ ശരിയായി ശിക്ഷിക്കാം.'
ന ഹന്തവ്യോ ദുരാത്മാഽയം വിരാടശ്ചാപി തേഽര്ജുന
ഈ ദുഷ്ടൻ കൊല്ലരുത്, അർജുനാ, വിരാടനും കൊല്ലേണ്ടതില്ല.
ശ്വഃ പ്രഭാതേ പ്രവേക്ഷ്യാമഃ സഭാം സിംഹാസനേഷ്വപി। രാജവേഷേണ സംയുക്താഃ സ്ഥാനമസ്വ സ്വലംകൃതാഃ
നാളെ രാവിലെ നാം രാജവേഷം ധരിച്ചു, സിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരിക്കാനായി സഭയിൽ പ്രവേശിക്കും. എല്ലാവരും ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച് അവിടെയിരിക്കും.
വിരാടോ യദി തത്രസ്ഥാന്രാജാലങ്കാരശോഭിതാന്। രാജലക്ഷണസംപന്നാന്യദി തത്ര ന മംസ്യതേ। പശ്ചാദ്ധന്യാമഹേ പാര്ഥ വിരാടം സഹബാന്ധവമ്
പാർത്താ, അവിടെ നാം രാജാലങ്കാരങ്ങളുമായി, രാജാവിന്റെ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും കാണിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോൾ, വിരാടൻ നമ്മളെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, പിന്നെ അവനെയും അവന്റെ ബന്ധുക്കളെയും നാം കൊല്ലും.
ഇതികര്തവ്യതാം സര്വേ മന്ത്രയിത്വാ തു പാണ്ഡവാഃ। ന്യവസംശ്ചൈവ താം രാത്രിം ധര്മജ്ഞാ ധര്മവത്സലാഃ
എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ച ശേഷം, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന, ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന പാണ്ഡവന്മാർ ആ രാത്രി അവിടെ കഴിച്ചു.
സഹപുത്രേണ മാത്സ്യഃ സ സംപ്രഹൃഷ്ടോ നരാധിപഃ । താം രാത്രിമവസത്പ്രീതഃ സംപ്രഹൃഷ്ടേന ചേതസാ
മത്സ്യരാജാവും അവന്റെ മകനും സന്തോഷത്തോടെ ആ രാത്രി അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
തതോ ദ്വിതീയേ ദിവസേ ഭ്രാതരഃ പഞ്ച പാണ്ഡവാഃ। സ്നാതാഃ ശുക്ലാമ്ബരധരാഃ സര്വേ സുചരിതവ്രതാഃ
അതിനുശേഷം രണ്ടാം ദിവസം, അഞ്ചു പാണ്ഡവ സഹോദരന്മാരും കുളിച്ച് വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചു, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവരായി പുറപ്പെട്ടു.
യുധിഷ്ഠിരം പുരസ്കൃത്യ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ। അഭിപന്നാ മഹാഭാഗാ ഭ്രാജമാനാ മഹാരഥാഃ
യുധിഷ്ഠിരനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ആ മഹത്തായ, പ്രകാശമുള്ള മഹാരഥന്മാർ മുന്നോട്ട് നടന്നു.
വിരാടസ്യ സഭാം പ്രാപ്യ ഭൂമിപാലാസനേഷു തേ । നിഷേദുഃ പാവകപ്രഖ്യാഃ സത്രേ ധിഷ്ണ്യേഷ്വിവാഗ്നയഃ
വിരാടന്റെ സഭയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച അവർ രാജസിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു, യജ്ഞവേദികളിലെ അഗ്നികളെപ്പോലെ.
തേഷു തത്രോപവിഷ്ടേഷു വിരാടഃ പൃഥിവീപതിഃ। തസ്യാം രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം പ്രാതഃകൃത്യം സമാപ്യ ച
അവർ അവിടെ ഇരുന്നപ്പോൾ, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ വിരാടൻ, രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പ്രഭാത കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഗോസുവര്ണാദികം ദത്ത്വാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ യഥാവിധി । ആജഗാമ സഭാം രാജാ ഉത്തരേണ സഹ പ്രഭോ
ഗോവുകളും പൊന്നും മറ്റു ദാനങ്ങളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് യഥാവിധി നൽകി, രാജാവും ഉത്തരനും കൂടെ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സ താന്ദൃഷ്ട്വാ മഹാസത്വാഞ്ജ്വലതഃ പാവകാനിവ। രാജവേഷാനുപാദായ പാര്ഥിവോ വിസ്മിതോഽഭവത്
അവരെ, മഹാത്മാക്കളെ, അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചവരായി, രാജവേഷം ധരിച്ച് കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവ് അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
കിമിദം കോ വിധിസ്ത്വേഷ ഭയാര്ത ഇവ പാര്ഥിവഃ। പുരുഷപ്രവരാന്ദൃഷ്ട്വാ വിഷാദമഗമന്നൃപഃ
ഇത് എന്താണ്? ഇതെന്ത് സംഭവമാണ്? പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരെ കണ്ട രാജാവ് ഭയത്താൽ വിഷാദത്തിലായി.
അഥ മാത്സ്യോഽബ്രവീത്കങ്ഖം ദേവരാജമിവ സ്ഥിതമ് । മരുദ്ഗണൈരുപാസീനം ത്രിദശാനാമിവേശ്വരമ്
അപ്പോൾ മത്സ്യരാജാവ്, മരുത്ഗണങ്ങൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ ഇരുന്ന കങ്കനോട് പറഞ്ഞു, ദേവന്മാരുടെ രാജാവിനെപ്പോലെ.
സ കിലാക്ഷനിവാപസ്ത്വം സഭാസ്താരോ മയാ കൃതഃ। അഥ രാജാസനേ കസ്മാദുപവിഷ്ടോഽസ്യലംകൃതഃ
നിന്റെ പാശകങ്ങളാൽ നീ എപ്പോഴും ഈ സഭയെ ഉല്ലാസിപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ രാജസിംഹാസനത്തിൽ അലങ്കരിച്ച് നീ എന്തിനാണ് ഇരിക്കുന്നത്?
പരിഹാസേച്ഛയാ രാജ്ഞോ വിരാടസ്യ നിശമ്യ തത്। സ്മയമാനോഽബ്രവീദ്വാക്യമര്ജുനഃ പരവീരഹാ
വിരാടരാജാവിന്റെ ഈ തമാശ കേട്ട്, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച അർജുനൻ പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ട് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഇന്ദ്രസ്യാര്ധാസനം രാജന്നയമാരോഢുമര്ഹതി। ബ്രഹ്മണ്യഃ ശ്രുതവാംസ്ത്യാഗീ സര്വലോകാഭിപൂജിതഃ
രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുള്ള ഭക്തിയും, വേദപഠനവും, ഉത്സാഹവും, ലോകം മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്നതും ഉള്ള ഇദ്ദേഹം ഇന്ദ്രന്റെ സിംഹാസനത്തിന്റെ പാതി കയറിയിടാൻ അർഹനാണ്.
ഏഷ വിഗ്രഹവാന്ധര്മ ഏഷ വീര്യവതാം വരഃ। ഏഷ ബുദ്ധ്യാധികോ ലോകേ തപസാം ച പരായണമ്
ഇദ്ദേഹം തന്നെയാണ് ധർമ്മം സാക്ഷാൽ രൂപംകൊണ്ടത്; വീരന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, ബുദ്ധിയിൽ എല്ലാവരെയും മറികടക്കുന്നവനും, തപസ്സിൽ അഭയമായവനുമാണ്.