മയാ പ്രശസ്യമാനേ തു ത്വയി പണ്ഡം പ്രശംസതി। ബൃഹന്നലാപ്രശംസാഭിരഭ്യസൂയമഹം തദാ। താഡിതോഽയം മയാ പുത്ര ദുരാത്മാ ശത്രുപക്ഷകൃത്
ഞാൻ നിന്നെ പ്രശംസിക്കുമ്പോൾ അവൻ പണ്ടനെ പുകഴ്ത്തി; ബൃഹന്നളയെ വീണ്ടും വീണ്ടും പുകഴ്ത്തിയതുകൊണ്ട് എനിക്ക് കോപം വന്നു. ഈ ശത്രുപക്ഷക്കാരനായ ദുഷ്ടനെ ഞാൻ അടിച്ചു, മകനേ.
താഡിതോഽയം യതിഃ കങ്ക ഇത്യുക്തം തദ്വചോത്തരഃ। ശ്രുത്വാ പിതുര്ഭൃശം ക്രുദ്ധഃ പിതരം വാക്യമബ്രവീത്
കങ്ക എന്ന യതിയെ അടിച്ചുവെന്നത് കേട്ട ഉത്തരൻ, അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അതിയായ കോപത്തോടെ അച്ഛനോട് പറഞ്ഞു.
അകാര്യം തേ കൃതം രാജന്ക്ഷിപ്രമേഷ പ്രസാദ്യതാമ്। മാ ത്വാ ബ്രഹ്മവിഷം ഘോരം സമൂലമുപനിര്ദഹേത്
രാജാവേ, നീ തെറ്റായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു; ഉടൻ അവനെ ശമിപ്പിക്കണം! അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ ഭയങ്കരവിഷം നിന്നെ മുഴുവൻ ദഹിപ്പിച്ചേക്കും.
യാവന്ന ക്ഷയമായാതി കുലം സര്വമശേഷനഃ। സ്ഫീതം വൃദ്ധം ച മാത്സ്യാനാമയം താവത്പ്രസാദ്യതാമ്
മത്സ്യകുലം മുഴുവനും, സമ്പന്നവും പ്രായമായതുമായവർ, നശിച്ചുപോകുന്നതിന് മുമ്പ് അവനെ ഉടൻ ശമിപ്പിക്കണം.
പ്രണമ്യ പാദയോരസ്യ ദണ്ഡവത്ക്ഷിതിമണ്ഡലേ । പ്രഗൃഹ്യ പാദൌ പാണിഭ്യാമയം താവത്പ്രസാദ്യതാമ്
അവന്റെ കാലിൽ നമസ്കരിച്ച്, നിലത്ത് ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത്, കൈകൊണ്ട് കാലുകൾ പിടിച്ചു — ഉടൻ അവനെ ശമിപ്പിക്കണം.
ദക്ഷേണ പാണിനാ സ്പൃഷ്ട്വാ ശപേ ത്വാം ക്ഷപിതം മയാ। ഇതി യാവദ്വദേത്കങ് അയം താവത്പ്രസാദ്യതാമ്
വലതുകൈകൊണ്ട് അവനെ തൊട്ട്, 'ഞാൻ ശപിക്കുന്നു, നീ നശിച്ചുപോകട്ടെ' എന്ന് പറയുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ അവനെ ഉടൻ ശമിപ്പിക്കണം.
സ പുത്രസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ വിരാടഃ സാധ്വസാകുലഃ। ക്ഷമയാമാസ കൌന്തേയം ഛന്നം ബ്രാഹ്മണവര്ചസാ
മകനിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വിരാടൻ ഭയത്താൽ വിറെച്ചു, മറഞ്ഞിരുന്ന കൌന്തേയനെ ബ്രാഹ്മണന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളവനെന്നു കരുതി ക്ഷമിച്ചു.
ക്ഷമയന്തം തു രാജാനം പാണ്ഡവഃ പ്രത്യഭാഷത। ചിരം ക്ഷാന്തം മയാ രാജന്മന്യുര്മമ ന വിദ്യതേ
അവനെ ക്ഷമിച്ച രാജാവിനോട് പാണ്ഡവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എനിക്കു ദീർഘകാലം ക്ഷമയോടെ പെരുമാറി. എനിക്കു ഒരു കോപവും ഇല്ല.'
യദി സ്മ തത്പതേദ്ഭൂമൌ രുധിരം മമ പാര്ഥിവ । സരാഷ്ട്രസ്ത്വമിഹോച്ഛേദമാപദ്യേഥാ നരര്ഷഭ
എന്റെ രക്തം ഭൂമിയിൽ വീണിരുന്നുവെങ്കിൽ, രാജാവേ, നിന്റെ മുഴുവൻ രാജ്യത്തിനും ഇവിടെ നാശം സംഭവിച്ചേനെ.
ന ദൂഷയാമി രാജേന്ദ്ര യസ്തു ഹന്യാദദൂഷകമ്। ഫലം തസ്യ മഹാരാജ ക്ഷിപ്രം ദാരുണമാപ്നുയാത്
രാജാധിരാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല. എന്നാൽ, കുറ്റമില്ലാത്തവനെ കൊല്ലുന്നവൻ ഭയങ്കരമായ ഫലം വേഗത്തിൽ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
ശോണിതേ തു വ്യതിക്രാന്തേ പ്രവിവേശ ബൃഹന്നലാ। അഭിവാദ്യ മഹാരാജം കങ്കം ചാപ്യുപതിഷ്ഠത
രക്തം ചോർച്ച അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ബൃഹന്നള അവിടേയ്ക്ക് വന്നു, മഹാരാജാവിനെ വണങ്ങി, കങ്കന്റെ അടുത്ത് നിന്നു.
ക്ഷമയിത്വാ തു കൌരവ്യം രണാദുത്തരമാഗതമ് । പരിഷ്വജ്യ ദൃഢം രാജാ പ്രവേശ്യ ഭവനോത്തമമ്। പ്രശശംസ തതോ മാത്സ്യഃ ശൃണ്വതഃ സവ്യസാചിനഃ
യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയ കൌരവനെ രാജാവ് ക്ഷമിച്ചു, ഉറപ്പായി അണകത്ത് ചേർത്ത്, ഉജ്ജ്വലമായ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, പിന്നെ സവ്യാസാചി കേൾക്കുന്നവണ്ണം അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
ത്വയാ ദായാദവാനസ്മി കൈകേയീനന്ദിവര്ധന। ത്വയാ മേ സദൃശഃ പുത്രോ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി
കൈകേയരുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനേ, നിന്നിലൂടെ എനിക്ക് ഒരു അവകാശി ലഭിച്ചു. നിന്നിലൂടെ എനിക്ക് സമാനമായ മകനൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകയുമില്ല.
പദം പദസഹസ്രേണ യശ്ചരന്നാപരാധ്നുയാത്। തേന കര്ണേന തേ താത കഥമാസീത്സമാഗമഃ
ആയിരം പടികൾ നടന്നു പോലും ഒരു പാപം ചെയ്യാത്തവനാണ് കർണ്ണൻ. അങ്ങനെയവനെ നീ എങ്ങനെ നേരിട്ടു, മകനേ?
രണേ യം പ്രേക്ഷ്യ സീദന്തി ഹൃതവീര്യപരാക്രമാഃ। കൃപേന തേന തേ താത കഥമാസീത്സമാഗമഃ
യുദ്ധത്തിൽ അവനെ കണ്ടാൽ വീരന്മാർക്ക് ധൈര്യവും ശക്തിയും ഇല്ലാതാകുന്നു. അങ്ങനെയവനായ കൃപയെ നീ എങ്ങനെ നേരിട്ടു, മകനേ?
യസ്യ തദ്വിശ്രുതം ലോകേ മഹദ്വൃത്തമനുത്തമമ് । പിതുഃ കൃതേ കൃതം ഘോരം ബ്രഹ്മചര്യമനുത്തമമ്
ലോകത്ത് പ്രശസ്തമായ മഹത്തായ സ്വഭാവവും, അപ്രതിമമായ ബ്രഹ്മചര്യവും പിതാവിനുവേണ്ടി കഠിനമായി പാലിച്ചവനാണ് അവൻ.
യോഽയോധീത്സമരേ രാമം ജാമദഗ്ന്യം പ്രതാപിനമ്। ഭീഷ്മോസൌ പുരുഷവ്യാഘ്ര ന ച യുദ്ധേ പരാജിതഃ
ജാമദഗ്ന്യനായ രാമനോടു യുദ്ധം ചെയ്തവൻ, പുരുഷസിംഹനായ ഭീഷ്മൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ല.
പരാക്രമീ ച ദുര്ധര്ഷോ വിദ്വാഞ്ശൂരോ ജിതേന്ദ്രിയഃ। ദൃഢവേധീ ക്ഷിപ്രകാരീ വിശ്രുതഃ സര്വകര്മസു
വീര്യശാലിയായും ജയിക്കാനാവാത്തവനുമായും പണ്ഡിതനുമായും ധൈര്യശാലിയായും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനുമായും ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവനുമായും വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനുമായും എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും പ്രശസ്തനുമായവനാണ് അവൻ.
തേന തേ സഹ ഭീഷ്മേണ കുരുവൃദ്ധേന സംയുഗേ । യുദ്ധമാസീത്കഥം താത സര്വമേതദ്ബ്രവീഹി മേ
കുരുവംശത്തിലെ മൂത്തവനായ ഭീഷ്മനോടൊപ്പം നീ യുദ്ധം ചെയ്തതെങ്ങനെ, മകനേ? എല്ലാം എനിക്ക് പറയൂ.
പര്വതം യോ വിനിര്ഭിന്ദ്യാദ്രാജപുത്രോ വരേഷുഭിഃ। ദുര്യോധനേന തേ താത കഥമാസീത്സമാഗമഃ
ഉത്തമമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് പർവതം പോലും തകർക്കാൻ കഴിയുന്ന രാജപുത്രനായ ദുര്യോധനനെ നീ എങ്ങനെ നേരിട്ടു, മകനേ?
ആചാര്യോ വൃഷ്ണിരീരാണാം പാഞ്ചാലാനാം ച യഃ പ്രഭുഃ। കുരൂണാം പാണ്ഡവാനാം ച സര്വക്ഷത്രസ്യ യോ ഗുരുഃ
വൃഷ്ണികൾക്കും പാഞ്ചാലന്മാർക്കും കുരുക്കൾക്കും പാണ്ഡവന്മാർക്കും ഗുരുവായവൻ, എല്ലാ ക്ഷത്രിയർക്കും ഉപദേശകനായവൻ—
സര്വശസ്ത്രഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠഃ സര്വലോകേഷു വിശ്രുതഃ। തേന ദ്രോണേന തേ താത കഥമാസീത്സമാഗമഃ
എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനും ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനുമായ ദ്രോണനോടു നീ എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്തു, മകനേ?
ആചാര്യപുത്രോ യഃ ശൂരോ ദ്രോണാദനവമോ രണേ। തേന വീരേണ തേ താത കഥമാസീത്സമാഗമഃ
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനേക്കാൾ കുറവില്ലാത്ത, ആചാര്യന്റെ വീരപുത്രനോടു നീ എങ്ങനെ നേരിട്ടു, മകനേ?
സര്വേ ചൈവ മഹാവീര്യാ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ മഹാരഥാഃ । തൈസ്തൈര്വീരൈശ്ച തേ താത കഥമാസീത്സമാഗമഃ
മഹാവീര്യശാലികളും മഹാരഥന്മാരുമായ എല്ലാ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരോടും മറ്റു വീരന്മാരോടും നീ എങ്ങനെ നേരിട്ടു, മകനേ?
ന മയാ നിര്ജിതാ ഗാവോ ന മയാ കുരവോ ജിതാഃ। കൃതം ച കര്മ തത്സര്വം ദേവപുത്രേണ കേനചിത്
എനിക്ക് പശുക്കളെ ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല, കുരുക്കളെയും ഞാൻ തോൽപ്പിച്ചിട്ടില്ല. ആ പ്രവർത്തി എല്ലാം ദേവപുത്രനായ ആരോ ഒരാളാണ് ചെയ്തതെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.
സ ഹി ഭീതം ദ്രവന്തം മാം ഭീഷ്മദ്രോണമുഖാന്കുരൂന്। ദൃഷ്ട്വാ വിഷണ്ണം സംഗ്രാമേ ദേവപുത്രോ ന്യവാരയത്
ഭീഷ്മനും ദ്രോണമാരും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന കുരുക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ നിരാശരായി കാണുമ്പോൾ, ഭയന്ന് ഓടുന്ന എന്നെ ദേവപുത്രൻ പിടിച്ചു നിർത്തി.
സ ഹി തിഷ്ഠന്രഥോപസ്ഥേ വജ്രപാണിനിഭോ യുവാ। തേന തേ നിര്ജിതാ ഗാവസ്തേന തേ കുരവോ ജിതാഃ
യുവാവായ ആ ദേവപുത്രൻ രഥത്തിൽ നിന്ന്, വജ്രം പിടിക്കുന്നവനെപ്പോലെ നിലകൊണ്ടു. പശുക്കളെ നിങ്ങൾക്കായി ജയിച്ചതും, കുരുക്കളെ തോൽപ്പിച്ചതും അവനാണ്.
തസ്യ തത്കര്മ വീരസ്യ ന മയാ താത തത്കൃതമ് । സ ഹി ശാരദ്വതം ദ്രോണം ദ്രോണപുത്രം ച വീര്യവാന് ।ട സൂതപുത്രം ച ഭീഷ്മം ച ചകാര വിമുഖാഞ്ശരൈഃ
അവന്റെ ആ വീര്യപ്രവർത്തി ഞാൻ ചെയ്തതല്ല, അച്ഛാ. ശക്തിയുള്ള അവൻ തന്നെ ശാരദ്വതനായ കൃപചാര്യനെയും ദ്രോണമാരെയും ദ്രോൺപുത്രനെയും സൂതപുത്രനെയും ഭീഷ്മനെയും അമ്പുകൾകൊണ്ട് പിന്മാറിച്ചു.
ദുര്യോദനം ച സമരേ പ്രഭിന്നമിവ കുഞ്ജരമ്। പ്രഭഗ്നമബ്രവീദ്ഭീതം രാജപുത്രം മഹാബലമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനനെ ആനയെപ്പോലെ തകർത്തു, ഭയപ്പെട്ട മഹാശക്തനായ രാജപുത്രനോട് അവൻ സംസാരിച്ചു.
ന ഹാസ്തിനപുരേ ത്രാണം തവ പശ്യാമി കിംചന। ന ഹാസ്തിനപുരേ ഭോഗാ ഭോക്തും ശക്യാഃ പലായതാ
ഹസ്തിനപുരിയിൽ നിന്നു നിന്നെ രക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് ഒന്നും കാണുന്നില്ല. ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഹസ്തിനപുരിയിലെ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കാനും കഴിയില്ല.