ഗച്ഛന്തു ത്വരിതം ദൂതാ ഗോപാലാഃ പ്രേഷിതാസ്ത്വയാ। നഗരേ പ്രിയമാഖ്യാതും ഘോഷയന്തു ച തേ ജയമ്
നീ വേഗത്തിൽ ദൂതന്മാരെയും ഗോപാലന്മാരെയും അയക്കൂ; അവർ നഗരത്തിൽ സന്തോഷവാർത്ത അറിയിച്ച് നിന്റെ വിജയത്തെ പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ.
ഉത്തരസ്ത്വരമാണോഽഥ ദൂതാനാജ്ഞാപയത്തതഃ। വചനാദര്ജുനസ്യൈവ ഹ്യാചക്ഷധ്വം ജയം മമ
അതിനുശേഷം ഉത്തരൻ വേഗത്തിൽ ദൂതന്മാരെ വിളിച്ചു: 'അർജുനന്റെ വാക്കുപോലെ എന്റെ വിജയം എല്ലാവർക്കും അറിയിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
മയാ ജിതാ സാ ധ്വജിനീ കുരുണം മയാ ച ഗാവോ വിജിതാ ദ്വിഷദ്ഭ്യഃ। ഏവം തു കാമം നഗരം പ്രവിശ്യ മയാഽഽത്മനാ കര്മ കൃതം ബ്രവീത
ഞാൻ തന്നെ കുരുക്കളുടെ ആ വലിയ സൈന്യത്തെ ജയിച്ചു, ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് പശുക്കളെ വീണ്ടെടുത്തു. ഇങ്ങനെ, ഞാൻ ഇഷ്ടം പോലെ നഗരത്തിൽ കടന്നെത്തിയപ്പോൾ, ഈ പ്രവർത്തി ഞാൻ തന്നെ ചെയ്തതാണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയിക്കണം.
സ വിജിത്യ ധനം ചാപി വിരാടോ വാഹിനീപതിഃ। പ്രാവിശന്നഗരം ഹൃഷ്ടശ്ചതുര്ഭിഃ സഹ പാണ്ഡവൈഃ
ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിച്ച് സമ്പത്ത് തിരികെ പിടിച്ച ശേഷം, സൈന്യത്തിന്റെ നായകനായ വിരാടൻ രാജാവ് നാലു പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ജിത്വാ ത്രിഗര്താന്സംഗ്രാമേ ഗാശ്ചൈവാനായ്യ കേവലാഃ। അശോഭത മഹാരാജഃ സഹ പാര്ഥൈഃ ശ്രിയാ വൃതഃ
യുദ്ധത്തിൽ തൃഗർത്തന്മാരെ ജയിച്ച് എല്ലാ പശുക്കളെയും തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന്, മഹാരാജാവായ വിരാടൻ പാർത്ഥന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് മഹത്വത്തോടെ തിളങ്ങി നിന്നു.
തമാസനഗത വീരം സുഹൃദാം പ്രീതിവര്ധനമ് । തപതസ്ഥുഃ പ്രകൃതയഃ സമന്താദ്ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ
സുഹൃത്തുക്കളുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിച്ച ആ വീരനെ, സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നവനെ, പ്രജകളും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ചുറ്റും നിന്ന് ആദരിച്ചു.
സഭാജിതഃ സഭാസദ്ഭിഃ പ്രതിനന്ദ്യ സ മത്സ്യരാട് । വിസര്ജയാമാസ തദാ ദ്വിജാംശ്ച പ്രകൃതീസ്തഥാ
സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ ആദരിച്ച് അഭിനന്ദിച്ചപ്പോൾ, മത്സ്യരാജാവായ വിരാടൻ അന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും പ്രജകളെയും വിട്ടയച്ചു.
തതഃ സ രാജാ മാത്സ്യാനാം വിരാടോ വാഹിനീപതിഃ। പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം രമ്യം സ്ത്രീശതൈരുപശോഭിതമ്। ഉത്തരം തത്ര നാപശ്യത്ക്വ യാത ഇതി ചാബ്രവീത്
അതിനുശേഷം മത്സ്യരാജാവായ വിരാടൻ, നൂറുകണക്കിനു സ്ത്രീകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ അന്തഃപുരത്തിൽ കയറി, അവിടെ ഉത്തരനെ കാണാനില്ലെന്ന് കണ്ടു, അവൻ എവിടേക്കാണ് പോയതെന്ന് ചോദിച്ചു.
ആചഖ്യുസ്തത്ര സംഹൃഷ്ടാഃ സ്ത്രിയഃ കന്യാശ്ച വേശ്മനി। അന്തഃപുരചരാശ്ചൈവ കുരുഭിര്ഗോധനം ഹൃതമ്
അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ സ്ത്രീകളും യുവതികളും, അന്തഃപുരത്തിലെ സേവകരും, കുരുക്കൾ പശുക്കളെ കൊണ്ടുപോയതായി അറിയിച്ചു.
താഞ്ജേതുമഭിസംരബ്ധ ഏക ഏവാതിസാഹസാത് । ബൃഹന്നലാസഹായശ്ച നിര്യാതഃ പൃഥിവീംജയഃ
അവയെ തിരികെ പിടിക്കാനായി, ഉത്തരൻ അതിയായ ധൈര്യത്തോടെ ബ്രിഹന്നളയുമായി ഒറ്റയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ഉപയാതാനതിരഥാന്ദ്രോണം ശാന്തനവം കൃപമ്। കര്ണം ദുര്യോധനം ചൈവ ദ്രോണപുത്രം ച ഷഡ്രഥാന്
അവൻ ദ്രോണം, കൃപൻ, കർണ്ണൻ, ദുര്യോധനൻ, ദ്രോൺപുത്രൻ, ശാന്തനുവിന്റെ വംശജൻ എന്നിങ്ങനെ ആറു രഥികളോടും നേരിട്ട് പോവുകയുണ്ടായി.
തതോ വിരാടഃ പരമാഭിതപ്തഃ പുത്രം നിശമ്യൈകരഥേന യാതമ്। ബൃഹന്നലാസാരഥിമാജിമര്ദനം പ്രോവാച സര്വാനഥ മന്ത്രിമുഖ്യാന്
അപ്പോൾ, തന്റെ മകൻ ഒറ്റ രഥത്തിൽ ബ്രിഹന്നളയെ സാരഥിയാക്കി ശത്രുവിനെ നേരിടാൻ പോയെന്നറിഞ്ഞു, അതികഷ്ടമായ മനസ്സോടെ വിരാടൻ രാജാവ് പ്രധാന മന്ത്രിമാരോടൊക്കെ പറഞ്ഞു.
ഗവാം ശതസഹസ്രാണി ഉഭിഭൂയ മമാത്മജമ്। കുസ്വഃ കാലയന്തി സ്മ സര്വേ യുദ്ധവിശാരദാഃ
എന്റെ മകനെ യുദ്ധവിദഗ്ധർ, ലക്ഷക്കണക്കിന് പശുക്കളാൽ ചുറ്റിപ്പറ്റി, അവനെ തടഞ്ഞു നിർത്തുന്നു.
തസ്മാദ്ഗച്ഛതു മേ യോധാ ബലേന മഹതാ വൃതാഃ। ഉത്തരസ്യ പരീപ്സാര്ഥം യേ ത്രിഗര്തൈരവിക്ഷതാഃ
അതിനാൽ, തൃഗർത്തന്മാരാൽ പരിക്കേൽക്കാത്ത എന്റെ യോദ്ധാക്കൾ വലിയ സൈന്യവുമായി ഉത്തരനെ രക്ഷിക്കാൻ പോകട്ടെ.
ഹയാംശ്ച നാഗാംശ്ച രഥാംശ്ച ശീഘ്രം വാദിത്രസങ്ഘാംശ്ച തതഃ പ്രഭൂതാന്। പ്രസ്ഥാപയാമാസ സുതസ്യ ഹേതോ- ര്വിചിത്രചിത്രാഭരണോപപന്നാന്
അവന്റെ മകന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി, രാജാവ് വേഗത്തിൽ കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളും, വിവിധ ഭംഗിയുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച സംഗീതക്കാർ അടങ്ങിയ വലിയ സംഘങ്ങളെയും അയച്ചു.
ഏവം സ രാജാ മാത്സ്യാനാം മഹാനക്ഷോഹിണീപതിഃ। വ്യാദിദേശാഥ സ ക്ഷിപ്രം വാഹിനീം ചതുരങ്ഗിണീമ്
ഇങ്ങനെ, മത്സ്യരാജാവായ ആ മഹാസൈന്യാധിപൻ, നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യത്തെ ഉടൻ പുറപ്പെടാൻ ഉത്തരവിട്ടു.
കുമാരമാശു ജാനീത യദി ജീവതി വാ നവാ। യസ്യ യന്താ ഗതഃ ഷണ്ഡോ മന്യേഽഹം സ ന ജീവതി
കുമാരൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നോ ഇല്ലയോ എന്ന് ഉടൻ അറിയണം; അവന്റെ സാരഥി ഒരു ശണ്ഡനാണെന്നാൽ, അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
തമബ്രവീദ്ധര്മസുതോ വിരാട- മാര്തം വിദിത്വാ കുരുഭിഃ പ്രതപ്തമ്। ബൃഹന്നലാ സാരഥിശ്ചേന്നരേന്ദ്ര പരേ ന നേഷ്യന്തി തവാദ്യ ഗാശ്ച
കുരുക്കളുടെ കാരണത്താൽ വിഷമിച്ചിരിക്കുന്ന വിരാടനെ ധർമ്മപുത്രൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രിഹന്നളയാണ് സാരഥിയെങ്കിൽ, രാജാവേ, ഇന്ന് ശത്രുക്കൾ നിങ്ങളുടെ പശുക്കളെ കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയില്ല.'
സര്വാന്മഹീപാന്സഹിതാന്കുരൂംശ്ച തഥൈവ ദേവാസുരനാഗയക്ഷാന്। അലം വിജേതും സമരേ സുതസ്തേ അനുഷ്ഠിതഃ സാരഥിനാ ഹി തേന
ആ സാരഥിയോടൊപ്പം നിങ്ങളുടെ മകൻ, എല്ലാ രാജാക്കളെയും കുരുക്കളോടൊപ്പം, ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, നാഗന്മാർ, യക്ഷന്മാർ എന്നിവരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനാണ്.
സര്വഥാ കുരവശ്ചാപി യേ ചാന്യേ വസുധാധിപാഃ । ത്രിഗര്താന്നിര്ജിതാഞ്ശ്രുത്വാ ന സ്ഥാസ്യന്തി കഥംചന
എന്തായാലും, തൃഗർത്തന്മാരെ ജയിച്ചുവെന്നു കേട്ടാൽ, കുരുക്കളും മറ്റു ഭൂമിയുടെ രാജാക്കളും അവിടെ ഒരിക്കലും നിൽക്കില്ല.
അഥോത്തരേണ പ്രഹിതാ ദൂതാസ്തേ ശീഘ്രഗാമിനഃ । വിരാടനഗരം പ്രാപ്യ ജയം പ്രാവേദയംസ്തദാ
പിന്നീട് വേഗത്തിൽ പോകുന്ന ദൂതന്മാരെ അയച്ചു. അവർ വിരാട്നഗരിയിലെത്തി ജയവാർത്ത അറിയിച്ചു.
രാജാനം വൃതമാചഖ്യുര്മന്ത്രിഭിര്ജയമുത്തമമ് । പരാജയം കുരൂണാം ച ഉപായാന്തം തഥോത്തരമ്
മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്ന രാജാവിനോട് അവർ വലിയ ജയവും, കുരുക്കളുടെ തോൽവിയും, ഉത്തരന്റെ സുരക്ഷിതമായ തിരിച്ചുവരവും അറിയിച്ചു.
സര്വാ വിനിര്ജിതാ ഗാവഃ കുരവശ്ച പരാജിതാഃ। ഉത്തരഃ സഹ സൂതേന കുശലീ ച പരംതപഃ
എല്ലാ പശുക്കളും തിരികെ കിട്ടി, കുരുക്കൾ തോറ്റു, ഉത്തരനും രഥസാരഥിയുമായ് സുരക്ഷിതനായി മടങ്ങിയെത്തി, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ.
ദിഷ്ട്യാ തേ നിര്ജിതാ ഗാവഃ കുരവശ്ച പരാജിതാഃ। ദിഷ്ട്യാ തേ വിജയീ പുത്രഃ ശ്രൂയതേ പാര്ഥിവര്ഷഭഃ
നിന്റെ പശുക്കൾ തിരികെ കിട്ടിയതും, കുരുക്കൾ തോറ്റതും ഭാഗ്യവശാൽ സംഭവിച്ചു; നിന്റെ മകനും ജയിച്ചുവെന്നു കേൾക്കുന്നു, രാജശ്രേഷ്ഠ.
നാദ്ഭുതം ത്വിഹ മന്യേഽഹം യത്തേ പുത്രോഽജയത്കുരൂന്। ധ്രുവ ഏവ ജയസ്തസ്യ യസ്യ യന്താ ബൃഹന്നലാ
നിന്റെ മകൻ കുരുക്കളെ ജയിച്ചതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല; ബ്രിഹന്നലാ പോലെയുള്ള സാരഥിയുണ്ടെങ്കിൽ ജയമുറപ്പാണ്.
ദേവേന്ദ്രസാരഥിശ്ചൈവ മാതലിഃ ഖ്യാതവിക്രമഃ । കൃഷ്ണസ്യ സാരഥിശ്ചൈവ ന ബൃഹന്നലയാ സമൌ
ഇന്ദ്രന്റെ പ്രശസ്തനായ സാരഥിയായ മാതലി പോലും, കൃഷ്ണന്റെ സാരഥിയും പോലും, ബ്രിഹന്നലയെപ്പോലെ അല്ല.
തതോ വിരാടോ നൃപതിഃ സംപ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹ। ശ്രുത്വാ തു വിജയം തസ്യ കുമാരസ്യാമിതൌജസഃ। സംതോഷയിത്വാ ദൂതാംസ്താന്ധനരത്നൈശ്ച സര്വശഃ
ശക്തനായ മകന്റെ ജയവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ രാജാവ് വിരാട് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ദൂതന്മാരെ ധനവും രത്നങ്ങളും നൽകി സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഗതേ ത്വനുജനേ തസ്മിന്ദൂതവാക്യം നിശമ്യ ച। ഉത്തരസ്യ ജയാത്പ്രീതോ വിരാടഃ പ്രത്യഭാഷത
അനുയായികൾ പോയ ശേഷം, ദൂതന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ഉത്തരന്റെ ജയത്തിൽ സന്തോഷിച്ച വിരാട് രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജമാര്ഗാഃ ക്രിയന്താം വൈ പതാകാഭിരലംകൃതാഃ। പുഷ്പോപഹാരൈരര്ച്യതാം ദേവതാശ്ചാപി സര്വശഃ
രാജപഥങ്ങൾ പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെടട്ടെ; എല്ലായിടത്തും ദേവന്മാരെ പൂക്കളാൽ പൂജിക്കട്ടെ.
കുമാരാ യോധമുഖ്യാശ്ച ഗണികാശ്ച സ്വലംകൃതാഃ। വാദിത്രാണി ച സര്വാണി പ്രത്യുദ്യാന്തു സുതം മമ
കുമാരന്മാരും പ്രധാന യോദ്ധാക്കളും സുന്ദരമായി അലങ്കരിച്ച ഗണികമാരും, എല്ലാ വാദ്യങ്ങളും ചേർന്ന്, എന്റെ മകനെ വരവേற்கാൻ പുറപ്പെടട്ടെ.