പിതുഃ സകാശേ തവ താത സര്വേ വസന്തി പാര്ഥാ വിദിതം ത്വയേതി। താന്മാസ്മ ശംസീര്നഗരം പ്രവിശ്യ ഭീതഃ പ്രണശ്യേത്സ ച മത്സ്യരാജഃ
കുമാരാ, നീ അറിയുന്നപോലെ പാർത്ഥന്മാർ എല്ലാവരും നിന്റെ അച്ഛന്റെ അടുക്കലാണ് താമസിക്കുന്നത്. നഗരത്തിൽ കയറിയാൽ ഈ കാര്യം വെളിപ്പെടുത്തരുത്; ഭയത്തിൽ മത്സ്യരാജാവിന് ദോഷം സംഭവിക്കാം.
മയാ ജിതാ സാ ധ്വജിനീ കുരൂണാം മയാ ഹി ഗാവോ വിജിതാ ദ്വിഷദ്ഭ്യഃ । ഏവം തു കാമം നഗരം പ്രവിശ്യ ത്വമാത്മനാ കര്മ കൃതം ബ്രവീഹി
കൌരവസൈന്യത്തെ ഞാൻ തന്നെയാണ് ജയിച്ചത്, ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് പശുക്കളെ തിരിച്ചു നേടിയതും ഞാൻ തന്നെയാണ്. എന്നിരുന്നാലും, നീ ഇഷ്ടംപോലെ നഗരത്തിൽ കയറി ഈ കർമ്മം നിന്റെതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കാം.
യത്തേ കൃതം കര്മ ന വാരണീയം തത്കര്മ കര്തും മമ നാസ്തി ശക്തിഃ। ന ത്വാം പ്രവക്ഷ്യാമി പിതുഃ സകാശേ യാവന്ന മാം വക്ഷ്യസി സവ്യസാചിന്
നീ ചെയ്തത് നിഷേധിക്കാൻ കഴിയില്ല, എന്നാൽ ആ കർമ്മം എന്റെതാണെന്ന് പറയാൻ എനിക്ക് ശക്തിയില്ല. സവ്യാസാചീ, നീ തന്നെ പറഞ്ഞതുവരെ ഞാൻ നിന്റെ അച്ഛനോടു ഒന്നും പറയില്ല.
സ ശത്രുസേനാം തരസാ വിജിത്യ ആച്ഛിദ്യ സര്വം തു ധനം കുരൂണാമ്। ശ്മശാനമാഗമ്യ പുനഃ ശമീം താമഭ്യേത്യ തസ്ഥൌ ശരവിക്ഷതാങ്ഗഃ
ശത്രുസൈന്യത്തെ വേഗത്തിൽ ജയിച്ച് കൌരവരുടെ ധനം മുഴുവൻ പിടിച്ചെടുത്ത്, അവൻ ശ്മശാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, വീണ്ടും ശമീമരത്തിൻ അടുക്കൽ എത്തി, അമ്പുകൾ കൊണ്ടുള്ള മുറിവുകളോടെ അവിടെ നിന്നു.
തതഃ സ വഹ്നിപ്രതിമോ മഹാകപിഃ സഹൈവ ഭൂതൈര്ദിവമുത്പപാത। തഥാ ച മായാ വിഹിതാ ബഭൂവ സാ ധ്വജം ച സിംഹം യുയുജേ രഥേ പുനഃ
അതിനുശേഷം, അഗ്നിയെപ്പോലെ മഹാകപി ഭൂതങ്ങളോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു; അതുപോലെ, മായയാൽ പതാകയും സിംഹവും വീണ്ടും രഥത്തിൽ ചേർന്നു.
നിധായ തച്ചായുധമാജിമര്ദനഃ കുരൂത്തമാനാമിഷുധീന്ധ്വജാംസ്തഥാ। പ്രായാത്സ മാത്സ്യോ നഗരം പ്രവേഷ്ടും കിരീടിനാ സാരഥിനാ മഹാത്മാ
ശത്രുക്കളെ തകർത്തവനും കൌരവർമധ്യേ ശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ പതാകകളും ആയുധങ്ങളും വച്ചുവെച്ച്, മഹാത്മാവായ മത്സ്യകുമാരൻ കിരീടധാരിയേ സാരഥിയാക്കി നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
പാര്ഥശ്ച കൃത്വാ പരമാര്യകര്മ നിഹത്യ ശത്രൂന്ദ്വിഷതാം നിഹന്താ। വിധായ ഭൂയശ്ച തഥൈവ വേഷം ജഗ്രാഹ രശ്മീന്പുനരുത്തരസ്യ। ബൃഹന്നലാരൂപമഥോ വിധായ പ്രായാത്യ മാത്സ്യോ നഗരം പ്രവേഷ്ടുമ്
പാർത്ഥൻ ഈ മഹത്തായ കർമ്മം നിർവ്വഹിച്ചു, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച്, വീണ്ടും പഴയ വേഷം ധരിച്ചു, ഉത്തരനിൽ നിന്ന് കുതിരയുടെ കയറ്റം ഏറ്റെടുത്തു, ബൃഹന്നളയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് മത്സ്യനഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തതോ നിവൃത്താഃ കുരവഃ പ്രഭഗ്നാഃ ശമമാസ്ഥിതാഃ । പരസ്പരമവേക്ഷ്യൈവ ജഗ്മുസ്തേ ഹൃതവാസസഃ
അതിനുശേഷം, തോറ്റു വസ്ത്രം നഷ്ടപ്പെട്ട കൌരവർ പരസ്പരം നോക്കിക്കൊണ്ട് പിന്മാറി, സമാധാനത്തോടെ അവിടം വിട്ടുപോയി.
പന്ഥാനമുപസംഗമ്യ ഫല്ഗുനോ വാക്യമബ്രവീത്। രാജപുത്ര പ്രപദ്യസ്വ ധനാനീമാനി സര്വശഃ। ഗോകുലാനി മഹാബാഹോ വീരഗോപാലകൈഃ സഹ
പാതയിൽ എത്തിയപ്പോൾ ഫൽഗുനൻ പറഞ്ഞു: രാജകുമാരാ, ഈ ധനവും പശുക്കളും വീരഗോപാലന്മാരോടൊപ്പം മുഴുവൻ ഏറ്റെടുക്കൂ.
തതോഽപരാഹ്ണേ യാസ്യാമോ വിരാടനഗരം പ്രതി। ആശ്വാസ്യ പായയിത്വാ ച പരിപ്ലാവ്യ ച വാജിനഃ
അപ്പോൾ ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് നാം വിരാടനഗരത്തിലേക്ക് പോകാം; കുതിരകളെ വിശ്രമിപ്പിച്ച് വെള്ളം കൊടുത്ത് സുഖപ്പെടുത്താം.
ഗച്ഛന്തു ത്വരിതം ദൂതാ ഗോപാലാഃ പ്രേഷിതാസ്ത്വയാ। നഗരേ പ്രിയമാഖ്യാതും ഘോഷയന്തു ച തേ ജയമ്
നീ വേഗത്തിൽ ദൂതന്മാരെയും ഗോപാലന്മാരെയും അയക്കൂ; അവർ നഗരത്തിൽ സന്തോഷവാർത്ത അറിയിച്ച് നിന്റെ വിജയത്തെ പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ.
ഉത്തരസ്ത്വരമാണോഽഥ ദൂതാനാജ്ഞാപയത്തതഃ। വചനാദര്ജുനസ്യൈവ ഹ്യാചക്ഷധ്വം ജയം മമ
അതിനുശേഷം ഉത്തരൻ വേഗത്തിൽ ദൂതന്മാരെ വിളിച്ചു: 'അർജുനന്റെ വാക്കുപോലെ എന്റെ വിജയം എല്ലാവർക്കും അറിയിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
മയാ ജിതാ സാ ധ്വജിനീ കുരുണം മയാ ച ഗാവോ വിജിതാ ദ്വിഷദ്ഭ്യഃ। ഏവം തു കാമം നഗരം പ്രവിശ്യ മയാഽഽത്മനാ കര്മ കൃതം ബ്രവീത
ഞാൻ തന്നെ കുരുക്കളുടെ ആ വലിയ സൈന്യത്തെ ജയിച്ചു, ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് പശുക്കളെ വീണ്ടെടുത്തു. ഇങ്ങനെ, ഞാൻ ഇഷ്ടം പോലെ നഗരത്തിൽ കടന്നെത്തിയപ്പോൾ, ഈ പ്രവർത്തി ഞാൻ തന്നെ ചെയ്തതാണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയിക്കണം.
സ വിജിത്യ ധനം ചാപി വിരാടോ വാഹിനീപതിഃ। പ്രാവിശന്നഗരം ഹൃഷ്ടശ്ചതുര്ഭിഃ സഹ പാണ്ഡവൈഃ
ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിച്ച് സമ്പത്ത് തിരികെ പിടിച്ച ശേഷം, സൈന്യത്തിന്റെ നായകനായ വിരാടൻ രാജാവ് നാലു പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ജിത്വാ ത്രിഗര്താന്സംഗ്രാമേ ഗാശ്ചൈവാനായ്യ കേവലാഃ। അശോഭത മഹാരാജഃ സഹ പാര്ഥൈഃ ശ്രിയാ വൃതഃ
യുദ്ധത്തിൽ തൃഗർത്തന്മാരെ ജയിച്ച് എല്ലാ പശുക്കളെയും തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന്, മഹാരാജാവായ വിരാടൻ പാർത്ഥന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് മഹത്വത്തോടെ തിളങ്ങി നിന്നു.
തമാസനഗത വീരം സുഹൃദാം പ്രീതിവര്ധനമ് । തപതസ്ഥുഃ പ്രകൃതയഃ സമന്താദ്ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ
സുഹൃത്തുക്കളുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിച്ച ആ വീരനെ, സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നവനെ, പ്രജകളും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ചുറ്റും നിന്ന് ആദരിച്ചു.
സഭാജിതഃ സഭാസദ്ഭിഃ പ്രതിനന്ദ്യ സ മത്സ്യരാട് । വിസര്ജയാമാസ തദാ ദ്വിജാംശ്ച പ്രകൃതീസ്തഥാ
സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ ആദരിച്ച് അഭിനന്ദിച്ചപ്പോൾ, മത്സ്യരാജാവായ വിരാടൻ അന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും പ്രജകളെയും വിട്ടയച്ചു.
തതഃ സ രാജാ മാത്സ്യാനാം വിരാടോ വാഹിനീപതിഃ। പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം രമ്യം സ്ത്രീശതൈരുപശോഭിതമ്। ഉത്തരം തത്ര നാപശ്യത്ക്വ യാത ഇതി ചാബ്രവീത്
അതിനുശേഷം മത്സ്യരാജാവായ വിരാടൻ, നൂറുകണക്കിനു സ്ത്രീകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ അന്തഃപുരത്തിൽ കയറി, അവിടെ ഉത്തരനെ കാണാനില്ലെന്ന് കണ്ടു, അവൻ എവിടേക്കാണ് പോയതെന്ന് ചോദിച്ചു.
ആചഖ്യുസ്തത്ര സംഹൃഷ്ടാഃ സ്ത്രിയഃ കന്യാശ്ച വേശ്മനി। അന്തഃപുരചരാശ്ചൈവ കുരുഭിര്ഗോധനം ഹൃതമ്
അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ സ്ത്രീകളും യുവതികളും, അന്തഃപുരത്തിലെ സേവകരും, കുരുക്കൾ പശുക്കളെ കൊണ്ടുപോയതായി അറിയിച്ചു.
താഞ്ജേതുമഭിസംരബ്ധ ഏക ഏവാതിസാഹസാത് । ബൃഹന്നലാസഹായശ്ച നിര്യാതഃ പൃഥിവീംജയഃ
അവയെ തിരികെ പിടിക്കാനായി, ഉത്തരൻ അതിയായ ധൈര്യത്തോടെ ബ്രിഹന്നളയുമായി ഒറ്റയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ഉപയാതാനതിരഥാന്ദ്രോണം ശാന്തനവം കൃപമ്। കര്ണം ദുര്യോധനം ചൈവ ദ്രോണപുത്രം ച ഷഡ്രഥാന്
അവൻ ദ്രോണം, കൃപൻ, കർണ്ണൻ, ദുര്യോധനൻ, ദ്രോൺപുത്രൻ, ശാന്തനുവിന്റെ വംശജൻ എന്നിങ്ങനെ ആറു രഥികളോടും നേരിട്ട് പോവുകയുണ്ടായി.
തതോ വിരാടഃ പരമാഭിതപ്തഃ പുത്രം നിശമ്യൈകരഥേന യാതമ്। ബൃഹന്നലാസാരഥിമാജിമര്ദനം പ്രോവാച സര്വാനഥ മന്ത്രിമുഖ്യാന്
അപ്പോൾ, തന്റെ മകൻ ഒറ്റ രഥത്തിൽ ബ്രിഹന്നളയെ സാരഥിയാക്കി ശത്രുവിനെ നേരിടാൻ പോയെന്നറിഞ്ഞു, അതികഷ്ടമായ മനസ്സോടെ വിരാടൻ രാജാവ് പ്രധാന മന്ത്രിമാരോടൊക്കെ പറഞ്ഞു.
ഗവാം ശതസഹസ്രാണി ഉഭിഭൂയ മമാത്മജമ്। കുസ്വഃ കാലയന്തി സ്മ സര്വേ യുദ്ധവിശാരദാഃ
എന്റെ മകനെ യുദ്ധവിദഗ്ധർ, ലക്ഷക്കണക്കിന് പശുക്കളാൽ ചുറ്റിപ്പറ്റി, അവനെ തടഞ്ഞു നിർത്തുന്നു.
തസ്മാദ്ഗച്ഛതു മേ യോധാ ബലേന മഹതാ വൃതാഃ। ഉത്തരസ്യ പരീപ്സാര്ഥം യേ ത്രിഗര്തൈരവിക്ഷതാഃ
അതിനാൽ, തൃഗർത്തന്മാരാൽ പരിക്കേൽക്കാത്ത എന്റെ യോദ്ധാക്കൾ വലിയ സൈന്യവുമായി ഉത്തരനെ രക്ഷിക്കാൻ പോകട്ടെ.
ഹയാംശ്ച നാഗാംശ്ച രഥാംശ്ച ശീഘ്രം വാദിത്രസങ്ഘാംശ്ച തതഃ പ്രഭൂതാന്। പ്രസ്ഥാപയാമാസ സുതസ്യ ഹേതോ- ര്വിചിത്രചിത്രാഭരണോപപന്നാന്
അവന്റെ മകന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി, രാജാവ് വേഗത്തിൽ കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളും, വിവിധ ഭംഗിയുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച സംഗീതക്കാർ അടങ്ങിയ വലിയ സംഘങ്ങളെയും അയച്ചു.
ഏവം സ രാജാ മാത്സ്യാനാം മഹാനക്ഷോഹിണീപതിഃ। വ്യാദിദേശാഥ സ ക്ഷിപ്രം വാഹിനീം ചതുരങ്ഗിണീമ്
ഇങ്ങനെ, മത്സ്യരാജാവായ ആ മഹാസൈന്യാധിപൻ, നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യത്തെ ഉടൻ പുറപ്പെടാൻ ഉത്തരവിട്ടു.
കുമാരമാശു ജാനീത യദി ജീവതി വാ നവാ। യസ്യ യന്താ ഗതഃ ഷണ്ഡോ മന്യേഽഹം സ ന ജീവതി
കുമാരൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നോ ഇല്ലയോ എന്ന് ഉടൻ അറിയണം; അവന്റെ സാരഥി ഒരു ശണ്ഡനാണെന്നാൽ, അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
തമബ്രവീദ്ധര്മസുതോ വിരാട- മാര്തം വിദിത്വാ കുരുഭിഃ പ്രതപ്തമ്। ബൃഹന്നലാ സാരഥിശ്ചേന്നരേന്ദ്ര പരേ ന നേഷ്യന്തി തവാദ്യ ഗാശ്ച
കുരുക്കളുടെ കാരണത്താൽ വിഷമിച്ചിരിക്കുന്ന വിരാടനെ ധർമ്മപുത്രൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രിഹന്നളയാണ് സാരഥിയെങ്കിൽ, രാജാവേ, ഇന്ന് ശത്രുക്കൾ നിങ്ങളുടെ പശുക്കളെ കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയില്ല.'
സര്വാന്മഹീപാന്സഹിതാന്കുരൂംശ്ച തഥൈവ ദേവാസുരനാഗയക്ഷാന്। അലം വിജേതും സമരേ സുതസ്തേ അനുഷ്ഠിതഃ സാരഥിനാ ഹി തേന
ആ സാരഥിയോടൊപ്പം നിങ്ങളുടെ മകൻ, എല്ലാ രാജാക്കളെയും കുരുക്കളോടൊപ്പം, ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, നാഗന്മാർ, യക്ഷന്മാർ എന്നിവരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനാണ്.
സര്വഥാ കുരവശ്ചാപി യേ ചാന്യേ വസുധാധിപാഃ । ത്രിഗര്താന്നിര്ജിതാഞ്ശ്രുത്വാ ന സ്ഥാസ്യന്തി കഥംചന
എന്തായാലും, തൃഗർത്തന്മാരെ ജയിച്ചുവെന്നു കേട്ടാൽ, കുരുക്കളും മറ്റു ഭൂമിയുടെ രാജാക്കളും അവിടെ ഒരിക്കലും നിൽക്കില്ല.