തം സമന്താദ്രഥാഃ പഞ്ച പരിവാര്യ ധനഞ്ജയമ്। ത ഇഷൂന്സമ്യഗസ്യന്തോ മുമുക്ഷന്തോപി ജീവിതാത്
അപ്പോൾ അഞ്ചു രഥങ്ങൾ ധനഞ്ജയനെ ചുറ്റി വളഞ്ഞു; അവർ അമ്പുകൾ എറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ജീവൻ വിലമതിച്ചു.
തേ ലാഭമിവ മന്വാനാഃ ക്ഷിപ്രമാര്ച്ഛന്ധനഞ്ജയമ്। ശരൌഘാന്സമ്യഗസ്യന്തോ ജീമൂതാ ഇവ വാര്ഷികാഃ
വലിയ നേട്ടം കിട്ടിയതുപോലെ അവർ ഉടൻ ധനഞ്ജയനോടു ചേർന്ന്, മഴക്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾ പോലെ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
ബഹുഭിര്നിശിതൈര്ബാണൈര്വിവിധൈര്ലോമവാപിഭിഃ । ആദ്രവന്പ്രത്യവസ്ഥായ പ്രത്യവിധ്യന്ധനഞ്ജയമ്
നാനാതരം പുള്ളിപ്പൊന്തിയ മൂർച്ചയുള്ള അനേകം അമ്പുകളുമായി അവർ മുന്നോട്ട് വന്നു, നിലകൊണ്ട് ധനഞ്ജയനെ അമ്പുകൊണ്ട് തൊട്ടു.
തതഃ പ്രഹസ്യ ബീഭത്സുഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാംവരഃ । ദിവ്യമസ്ത്രം വികുര്വാണഃ പ്രത്യയാദ്രഥസത്തമാന്
അപ്പോൾ ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമസേനൻ ചിരിച്ചു, ദിവ്യായുധം പ്രയോഗിച്ച് ആ രഥശ്രേഷ്ഠന്മാരെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
യഥാ രശ്മിഭിരാദിത്യഃ പ്രച്ഛാദയതി മേദിനീമ്। ഏവം ഗാണ്ഡീവനിര്മുക്തൈഃ ശരൈഃ പ്രാച്ഛാദയദ്ദിശഃ
സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ മൂടുന്നതുപോലെ, ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവൻ എല്ലാ ദിശകളും മൂടി.
ന രഥാനാം ന നഗാനാം ന ധ്വജാനാം ന വാജിനാമ്। അവിദ്ധം നിശിതൈര്ബാണൈരാസീദ്ദ്യൂങ്ഗുലമന്തരമ്
രഥങ്ങൾക്കും കൊടികൾക്കും ആനകൾക്കും കുതിരകൾക്കും ഇടയിൽ ഒരു വിരൽവീതി പോലും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളയാത്തത് ഒന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
സര്വേ ശാന്തിപരാ യോധാഃ സ്വചിത്തം നാഭിജഝിരേ । ഹസ്തിനോഽശ്വാശ്ച വിത്രസ്താ വ്യവലീയന്ത ഭാരത
എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും സമാധാനത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച് മനസ്സുതളർന്നു; ആനകളും കുതിരകളും ഭയന്ന് ചിതറിപ്പോയി, ഭാരത.
യഥാ നലവനം നാഗഃ പ്രഭിന്നഃ ഷാഷ്ടിഹായനഃ । ഏവം സര്വാനപാമൃദ്ഗാദര്ജുനഃ ശസ്ത്രതേജസാ
അറുപതുവയസ്സായ വലിയ ആന ഒരു നാളികേരത്തോട്ടം തകർക്കുന്നതുപോലെ, അർജുനൻ തന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ തേജസ്സാൽ ശത്രുക്കളെ എല്ലാം തകർത്തു.
ഗാണ്ഡീവസ്യ തു ഘോഷേണ പൃഥിവീ സമകമ്പത। മനാംസി ധാര്തരാഷ്ട്രാണാമപ്യകൃന്തദ്ധനഞ്ജയഃ
ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് ഭൂമി വിറച്ചു; ധനഞ്ജയൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ മനസ്സും അലയിച്ചു.
തതോ വിഗാഹ്യ സൈന്യാനാം മധ്യം ശസ്ത്രഭൃതാംവരഃ । സാരഥിം സമരേ ശൂരസ്ത്വഭ്യഭാഷത വീര്യവാന്
അപ്പോൾ ആ ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ധീരൻ സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിൽ കടന്നുചെന്നു, യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ സാരഥിയോട് ധൈര്യപൂർവ്വം പറഞ്ഞു.
സംനിയമ്യ ഹയാനേതാന്മന്ദം വാഹയ സാരഥേ । ആചാര്യപുത്രം സമരേ യോധയിഷ്യേഽപരാജിതമ്
ഈ കുതിരകളെ നിയന്ത്രിച്ച് പതുക്കെ ഓടിപ്പിക്കൂ, സാരഥി; ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ അജേയനായ ആചാര്യപുത്രനോട് പോരാടാം.
പുരാ ഹ്യേഷ മയാ യുക്തഃ സ മേ ഭവതി പൃഷ്ഠതഃ ।। ഏവമുക്തേഽര്ജുനേനാസാവശ്വത്ഥാമരഥം പ്രതി
മുന്പ് അവൻ എന്നോടൊപ്പം ചേർന്നിരുന്നു, ഇപ്പോൾ പിന്നിൽ നിന്നു; അർജുനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അശ്വത്താമൻ രഥത്തോട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ഏഷോപയാതി ബീഭത്സുര്വ്യഥിതോ ഗാഢവേദനഃ
ഇവിടെ ബീഭത്സുർ വേദനയാൽ തളർന്നു, വലിയ വേദന അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട് സമീപിക്കുന്നു.
തം തു തത്രൈവ യാസ്യാമി നാസൌ മുച്യേത ജീവിതാത്
ഞാൻ അവനിടത്തേക്ക് നേരിട്ട് പോകും; അവൻ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനാവില്ല.
നാസൌ ഭയേന നിര്യാതോ മഹാത്മാ പാകശാസനിഃ। നൈവം ഭീതാ നിവര്തന്തേ ന പുനര്ഗാഢവേദനാഃ
പാകശാസനിയുടെ മഹാത്മാവായ മകൻ ഭയത്താൽ ഓടിപ്പോയതല്ല; ഭയക്കരമായവർ പിന്നെ തിരികെ വരാറില്ല, അതുപോലെ കഠിന വേദന അനുഭവിക്കുന്നവരും വരാറില്ല.
യദ്യേനമഭിസംരബ്ധം പുനരേവാഭിയാസ്യസി। ബഹൂന്യസ്ത്രാണി ജാനീതേ ന പുനര്മോക്ഷ്യതേ ഭവാന്
നീ വീണ്ടും കോപത്തോടെ അവനെ നേരിടുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ അനവധി ആയുധങ്ങൾ അറിയുന്നവനാണ്; നീ വീണ്ടും രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ല.
ദിഷ്ട്യാ ദുര്യോധനോ മുക്തോ ദിഷ്ട്യാ ഗാവഃ പലായിതാഃ। മുക്തോ ദിഷ്ട്യാ ച സംഗ്രാമേ കിം രണേന കരിഷ്യസി
ഭാഗ്യവശാൽ ദുര്യോധനൻ രക്ഷപ്പെട്ടു; ഭാഗ്യവശാൽ പശുക്കൾ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; ഭാഗ്യവശാൽ നീയും യുദ്ധത്തിൽ രക്ഷപ്പെട്ടു—ഇനി യുദ്ധം ചെയ്ത് എന്ത് പ്രയോജനം?
ക്രോശമാത്രമപാക്രമ്യ ബലമന്വാനയാമഹേ। അന്വാഗതബലാഃ പാര്ഥം പുനരേവാഭിയാസ്യഥ
ഒരു ക്രോശം ദൂരത്ത് പിന്മാറി, നമ്മൾ സൈന്യം വീണ്ടും കൂട്ടിച്ചേർക്കാം; അങ്ങനെ ശക്തി സമാഹരിച്ച് നീ വീണ്ടും പാർഥനെ നേരിടാം.
കര്ണം പരാജിതം ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥോ വൈരാടിമബ്രവീത്। ഏതം മാം പ്രാപയേദാനീം രഥവൃന്ദം പ്രഹാരിണാമ്
കർണ്ണൻ തോറ്റതിനെ കണ്ടു, പാർഥൻ വിരാടരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ എന്നെ ആ യുദ്ധരഥങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോവണം.'
യത്ര ശാന്തനവോ ഭീഷ്മഃ സര്വേഷാം നഃ പിതാമഹഃ । സുയുദ്ധം കാങ്ക്ഷമാണോ വൈ രഥേ തിഷ്ഠതി ദംശിതഃ
അവിടെ ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മൻ, നമ്മുടെ പിതാമഹൻ, ഉത്തമമായ യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ച്, തന്റെ രഥത്തിൽ ആയുധധാരിയായി നിന്നിരിക്കുന്നു.
താലോ വൈ കാഞ്ചനോ യത്ര വജ്രവൈഡൂര്യഭൂഷിതഃ । അതീവ സമരേ ഭാതി മാതരിശ്വപ്രകമ്പിതഃ
വജ്രവും വൈഡൂര്യവും അലങ്കരിച്ച പൊന്നിൻ താളവൃക്ഷം, സമരഭൂമിയിൽ കാറ്റിൽ വിറയുന്ന പോലെ അതിവിശേഷമായി തിളങ്ങുന്നു.
ദാരുണം പ്രഹരിഷ്യാമി രഥബൃന്ദാനി ധന്വിനാമ്। ആദാസ്യാമ്യഹമേതേഷാം ധനുര്ജ്യാവേഷ്ടനാനി ച
ഞാൻ ധനുര്വീരരുടെ രഥക്കൂട്ടങ്ങളെ ഭയങ്കരമായി തകർക്കും; അവരുടെയൊക്കെ വില്ലുകളും വില്ലിന്റെ നൂലുകളും പിടിച്ചെടുക്കും.
അസ്യന്തം ദിവ്യമസ്ത്രാണി ചിത്രമുത്തര പശ്യസി
ഉത്തര, ദിവ്യമായ അത്ഭുതായുധങ്ങൾ എങ്ങനെ എറിയപ്പെടുന്നുവെന്ന് നീ കാണുക.
ശതഹ്രദാം ജൃമ്ഭമാണാം മേഘസ്ഥാം പ്രാവൃഷീവ ച। സുവര്ണപൃഷ്ഠം ഗാണ്ഡീവം പശ്യന്തു കുരവോ മമ
നൂറ് ജലധാരകളുമായി മഴക്കാലത്തെ മേഘംപോലെ, പൊന്നിൻ പുറം ഉള്ള എന്റെ ഗാണ്ഡീവം കുരുക്കൾ കാണട്ടെ.
ദക്ഷിണേനാഥ വാമേന കതമേന സ്വിദസ്യതി। ഇതി മാം ശത്രവഃ സര്വേ ന വിജ്ഞാസ്യന്തി സാരഥേ
ഞാൻ വലതുവശത്തുനിന്നോ ഇടതുവശത്തുനിന്നോ എവിടെ നിന്നാണ് എറിയുന്നത് എന്ന് എന്റെ ശത്രുക്കളും സാരഥിയും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല.
അസ്ത്രോദകാം ഹയാവര്താം നാഗനക്രാം രഥഹ്രദാമ്। നദീം പ്രസ്കന്ദയിഷ്യാമി പരലോകാപഹാരിണീമ്
ആയുധങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, കുതിരകളുടെ ചുഴലികൾ, പാമ്പുകളും മുക്കുകളും നിറഞ്ഞ രഥസരസ്സിൽ, ഞാൻ ശത്രുക്കളെ മറുവലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു നദി സൃഷ്ടിക്കും.
പാണിപാദശിരഃപൃഷ്ഠബാഹുശങ്ഖചരാചരമ്। വനം കുരൂണാം ഛേത്സ്യാമി ഭല്ലൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ
വളവുള്ള അഗ്രങ്ങൾ ഉള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, കുരുക്കളുടെ കായികവൃക്ഷം—കൈകൾ, കാലുകൾ, തലകൾ, പുറം, കൈകൾ, ശംഖുകൾ, സഞ്ചരിക്കുന്നവ—എല്ലാം ഞാൻ വെട്ടിത്തെറിപ്പിക്കും.
തൂണീശയാഃ സുപുങ്ഖാഗ്രാ വിശിഖാ ദുന്ദുഭിസ്വനാഃ। മയാ പ്രമുക്താഃ സംഗ്രാമേ കുരൂന്ധക്ഷ്യന്തി സായകാഃ
നല്ലപക്ഷിയിറകൾ ഉള്ള, ദുന്ദുഭി ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്ന അമ്പുകൾ, ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ വിടുമ്പോൾ, കുരുക്കളെ നശിപ്പിക്കും.
ധ്വജവൃക്ഷം ശരതൃണം നാഗാശ്വശ്വാപദാകുലമ് । രഥസിംഹഗണൈര്യുക്തം ധനുര്വല്ലിസമാകുലമ്। വനമാദീപയിഷ്യാമി കുരൂണാമസ്ത്രതേജസാ
പതാകാവൃക്ഷങ്ങൾ, പുല്ല്, ആനകൾ, കുതിരകൾ, മൃഗങ്ങൾ, സിംഹങ്ങൾ ചേർത്ത രഥങ്ങൾ, വില്ലുകൾ—ഇവയൊക്കെ ആയുധശക്തിയാൽ ഞാൻ കുരുക്കളുടെ കാടിനെ കത്തിച്ചുകളയും.
ജയതോ ഭാരതീം സേനാമേകസ്യ മമ സംയുഗേ। ശതം മാര്ഗാ ഭവിഷ്യന്തി പാവകസ്യേവ കാനനേ
ഞാൻ ഒരുവൻ തന്നെ യുദ്ധത്തിൽ ഭാരതസൈന്യത്തെ ജയിക്കുമ്പോൾ, അഗ്നിക്ക് കാട്ടിൽ വഴികൾ തുറക്കുന്നതുപോലെ, നൂറ് വഴികൾ തുറക്കും.