മാ മാനഭങ്ഗം വിപ്രേന്ദ്ര കുരു വിശ്രുതകര്മണഃ । മാനഭങ്ഗേന രാജ്ഞാം തു ബലഹാനിര്ഭവിഷ്യതി
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, പ്രശസ്തനായ വീരനെ നീ അപമാനിക്കരുത്. രാജാവിനെ അപമാനിച്ചാൽ സൈന്യത്തിന്റെ ശക്തി കുറയും.
ശൂരാ വദന്തി സംഗ്രാമേ വാചാ കര്മാണി കുര്വതേ। പരാക്രമന്തി സംഗ്രാമേ സ്വസ്യ വീര്യാനുസാരതഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരന്മാർ ധൈര്യത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരവരുടെ വീര്യത്തിനനുസരിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ പരിശ്രമിക്കുന്നു.
തസ്മാത്തം നാര്ഹതി ഭവാന്ഗര്ഹിതും ശൂരസംമതമ് । രാജ്ഞൈവമുക്തഃ സ ദ്രൌണിര്ഗതരോഷോഽഭവത്തദാ ।।]
അതിനാൽ വീരന്മാർ ആദരിക്കുന്നവനെ നീ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ല. രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദ്രോണപുതൻ കോപമില്ലാതെ നിന്നു.
തതോ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ ബാണാന്പാര്ശ്വേ സമാര്പയത്। അസ്യതഃ പ്രതിസന്ധായ വിവൃതം സവ്യസാചിനഃ
അപ്പോൾ ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ അമ്പുകൾ കയ്യിൽ എടുത്തു വെടിയാൻ തയ്യാറായി, സവ്യാസാചി തുറന്നുനില്ക്കുമ്പോൾ.
തതഃ പ്രസഹ്യ ബീഭത്സുഃ പൃഥുധാരേണ കാര്മുകമ്। ന്യകൃന്തദ്ഗൃധ്രപത്രേണ ഭീഷ്മസ്യാമിതതേജസഃ
അതിനുശേഷം ഭീമസേനൻ ശക്തിയോടെ, വലിയ അറ്റമുള്ള ഗൃധ്രപക്ഷിപ്പൊക്കിയ അമ്പുകൊണ്ട് ഭീഷ്മന്റെ ശക്തമായ വില്ല് മുറിച്ചു.
അഥൈനം ദശഭിഃ പശ്ചാത്പ്രത്യവിധ്യത്സ്തനാന്തരേ। യതമാനം പരാക്രാന്തം കുന്തീപുത്രോ ധനഞ്ജയഃ
അപ്പോൾ കുന്തിയുടെ മകൻ ധനഞ്ജയൻ, ശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ, പിറകിൽ നിന്ന് പത്ത് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ നെഞ്ചിൽ വെട്ടി.
സ പീഡിതോ മഹാബാഹുര്ഗൃഹീത്വാ രഥകൂബരമ് । ഗോങ്ഗേയോ യുധി ദുര്ധര്ഷസ്തസ്ഥൌ ദീപ ഇവാതുരഃ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള ഗംഗാപുതൻ വേദനയോടെ രഥത്തിന്റെ അക്സം പിടിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനായി, കാറ്റിൽ വിറയുന്ന വിളക്കുപോലെ നിന്നു.
തം വിസംജ്ഞമപോവാഹ സംയന്താ രഥവാജിനാമ് । ഉപദേശമനുസ്മൃത്യ രക്ഷമാണോ മഹാരഥമ്
അവൻ ബോധംകെട്ടപ്പോൾ, രഥശാരഥി ഉപദേശങ്ങൾ ഓർത്ത് മഹാരഥിയെ രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ച് അവനെ അകറ്റി കൊണ്ടുപോയി.
പരാക്രമേ ച ശൌര്യേ ച വീര്യേ സത്ത്വേ ബലേ രണേ। ശസ്ത്രാസ്ത്രേഷു ച സര്വേഷു ലാഘവേ ദൂരപാതനേ
ശക്തിയിൽ, ധൈര്യത്തിൽ, വീര്യത്തിൽ, മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയിൽ, യുദ്ധശക്തിയിൽ, ആയുധങ്ങളിലും അസ്ത്രങ്ങളിലും, ചാപല്യത്തിലും ദൂരവെടിയിലും,
യസ്യ നാസ്തി സമോ ലോകേ പിതൃദത്തവരശ്ച യഃ। ജിതശ്രമോ ജിതാരാതിര്നിസ്തന്ദ്രിഃ ഖേദവര്ജിതഃ । യഃ സ്വേച്ഛാമരണഃ ശൂരഃ പിതൃശുശ്രൂഷണേ രതഃ
ലോകത്ത് അവനു തുല്യൻ ആരുമില്ല; പിതാവിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ചവൻ; ക്ഷീണമില്ലാത്തവൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ, ക്ഷീണവും വേദനയും ഇല്ലാത്തവൻ; താൻ ഇച്ഛിക്കുന്നപ്പോൾ മരിക്കാവുന്ന വീരൻ; പിതാവിനെ സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.
ദുര്യോധനഹിതാര്ഥായ യുദ്ധ്വാ പാര്ഥേന സംഗരേ। പൃഥാസുതഹിതാര്ഥായ പരാജിത ഇവാഭവത്
ദുര്യോധനന്റെ ഭാവുകത്വത്തിനായി അവൻ പാർഥനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു; പൃഥയുടെ മക്കളുടെ ഭാവുകത്വത്തിനായി തോറ്റതുപോലെയായി.
ഭീഷ്മം വിജിത്യ സംഗ്രാമേ കുരൂണാം മിഷതാം രണേ। തതോ യുദ്ധമനാഃ പ്രായാത്പാര്ഥഃ പഞ്ച മഹാരഥാന്
ഭീഷ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച ശേഷം, കുരുക്കൾ നോക്കിനിൽക്കുമ്പോൾ, പാർഥൻ യുദ്ധമനസ്സോടെ അഞ്ചു മഹാരഥന്മാരെ നേരെ മുന്നോട്ട് പോയി.
ആദദാനശ്ച നാരാചാന്വിമൃശന്നിഷുധീ അപി। സംസ്പൃശാനശ്ച ഗാണ്ഡീവം ഭൂയഃ കര്ണം സമഭ്യഗാമ്
അമ്പുകൾ എടുത്ത്, വില്ലിന്റെ നൂൽ പരിശോധിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും ഗാണ്ഡീവം സ്പർശിച്ച്, അവൻ വീണ്ടും കർണ്ണനെ നേരെ സമീപിച്ചു.
കര്ണ യത്തത്സഭാമധ്യേ ബഹ്വബദ്ധം പ്രഭാഷസേ। ന മേ യുധി സമോഽസ്തീതി തദിദം പ്രത്യുപസ്ഥിതമ്
'കർണ്ണാ, നീ സഭയിൽ പറഞ്ഞ് കൂത്താടിയ ആ വാക്ക്—എനിക്ക് യുദ്ധത്തിൽ തുല്യൻ ആരുമില്ലെന്നത്—ഇപ്പോൾ അതിന്റെ പരീക്ഷണത്തിന് നേരിട്ടു വന്നിരിക്കുന്നു.'
ഏഷോഽന്തക ഇവ ക്രുദ്ധഃ സര്വഭൂതാവമര്ദനഃ। അദൂരാത്പ്രത്യുപസ്ഥായ ജൃമ്ഭതേ കേസരീ യഥാ। ന പലായസ്വ ശൂരശ്ചേത്സ്ഥിത്വാ യുധ്യസ്വ ഫല്ഗുനമ്
ഇവൻ, മരണദേവൻപോലെ കോപത്തോടെ, എല്ലാ ജീവികളെയും തകർക്കുന്നവൻ, അടുത്ത് വന്ന് സിംഹം പോലെ ഗർജിച്ച് മുന്നോട്ട് വരുന്നു. നീ ധീരനാണെങ്കിൽ ഓടി രക്ഷപ്പെടേണ്ടതില്ല — നില്ക്ക്, ഫൽഗുനനോടൊപ്പം പോരാടു.
നാഹം ബിഭേമി ബീഭത്സോഃ കൃഷ്ണാദ്വാ ദേവകീസുതാത് । പാണ്ഡവേഭ്യോപി സര്വേഭ്യഃ ക്ഷത്രധര്മമനുവ്രതഃ
ഭീമസേനനെയും ദേവകിപുതനായ കൃഷ്ണനെയും പാണ്ഡവന്മാരെ ഒക്കെയും ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല; ഞാൻ യുദ്ധധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനാണ്.
സത്വാധികാനാം ശൂരാണാം ധനുര്വേദോപജീവിനാമ് । ദര്ശനാഞ്ജായതേ ദര്പഃ സ്വരശ്ച ന വിഷീദതി
ശക്തിയും ധനുര്വിദ്യയിലും പ്രാവീണ്യവും ഉള്ള ധീരന്മാർ തമ്മിൽ കാണുമ്പോൾ അഭിമാനം ഉയരുന്നു; അവരുടെ ശബ്ദം ഒരിക്കലും തളരുന്നില്ല.
പശ്യത്വാചാര്യപുത്രോ മാമര്ജുനേന സമം യുധി। യുധ്യമാനം സുസംയുക്തം ദൈവം തു ദുരതിക്രമമ്
ആചാര്യപുത്രൻ എന്നെ അർജുനനോടൊപ്പം സമനായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവനായി കാണട്ടെ; എങ്കിലും വിധിയെ അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയില്ല.
കോ ദോഷഃ കര്ണ ശൂരാണാം വാചാ സാകം ഹി പൌരുഷമ് । വിദ്യതേ യദി തല്ലോകേ ഗുണോത്തരമിഹോച്യതേ
കര്ണാ, ധീരന്മാർക്ക് വാക്കിലും വീര്യത്തിലും ധൈര്യം കാണിക്കുന്നതിൽ എന്ത് തെറ്റുണ്ട്? ഇത്തരമൊരു ഗുണം ലോകത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു.
യുവ്യസ്വ ത്വമഭീഃ പാര്ഥം പ്രപലായസ്വ മാ രണാത്। ഉക്തം വചഃ സ്മരന്കര്ണ നാഹമിത്യാദി സംയുഗേ
നീ ധൈര്യത്തോടെ പാർഥനോട് നേരിടുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോകുകയോ ചെയ്യൂ; 'ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല' എന്ന എന്റെ വാക്കുകൾ ഓർക്കുക, കര്ണാ.
തം സമന്താദ്രഥാഃ പഞ്ച പരിവാര്യ ധനഞ്ജയമ്। ത ഇഷൂന്സമ്യഗസ്യന്തോ മുമുക്ഷന്തോപി ജീവിതാത്
അപ്പോൾ അഞ്ചു രഥങ്ങൾ ധനഞ്ജയനെ ചുറ്റി വളഞ്ഞു; അവർ അമ്പുകൾ എറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ജീവൻ വിലമതിച്ചു.
തേ ലാഭമിവ മന്വാനാഃ ക്ഷിപ്രമാര്ച്ഛന്ധനഞ്ജയമ്। ശരൌഘാന്സമ്യഗസ്യന്തോ ജീമൂതാ ഇവ വാര്ഷികാഃ
വലിയ നേട്ടം കിട്ടിയതുപോലെ അവർ ഉടൻ ധനഞ്ജയനോടു ചേർന്ന്, മഴക്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾ പോലെ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
ബഹുഭിര്നിശിതൈര്ബാണൈര്വിവിധൈര്ലോമവാപിഭിഃ । ആദ്രവന്പ്രത്യവസ്ഥായ പ്രത്യവിധ്യന്ധനഞ്ജയമ്
നാനാതരം പുള്ളിപ്പൊന്തിയ മൂർച്ചയുള്ള അനേകം അമ്പുകളുമായി അവർ മുന്നോട്ട് വന്നു, നിലകൊണ്ട് ധനഞ്ജയനെ അമ്പുകൊണ്ട് തൊട്ടു.
തതഃ പ്രഹസ്യ ബീഭത്സുഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാംവരഃ । ദിവ്യമസ്ത്രം വികുര്വാണഃ പ്രത്യയാദ്രഥസത്തമാന്
അപ്പോൾ ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമസേനൻ ചിരിച്ചു, ദിവ്യായുധം പ്രയോഗിച്ച് ആ രഥശ്രേഷ്ഠന്മാരെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
യഥാ രശ്മിഭിരാദിത്യഃ പ്രച്ഛാദയതി മേദിനീമ്। ഏവം ഗാണ്ഡീവനിര്മുക്തൈഃ ശരൈഃ പ്രാച്ഛാദയദ്ദിശഃ
സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ മൂടുന്നതുപോലെ, ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവൻ എല്ലാ ദിശകളും മൂടി.
ന രഥാനാം ന നഗാനാം ന ധ്വജാനാം ന വാജിനാമ്। അവിദ്ധം നിശിതൈര്ബാണൈരാസീദ്ദ്യൂങ്ഗുലമന്തരമ്
രഥങ്ങൾക്കും കൊടികൾക്കും ആനകൾക്കും കുതിരകൾക്കും ഇടയിൽ ഒരു വിരൽവീതി പോലും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളയാത്തത് ഒന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
സര്വേ ശാന്തിപരാ യോധാഃ സ്വചിത്തം നാഭിജഝിരേ । ഹസ്തിനോഽശ്വാശ്ച വിത്രസ്താ വ്യവലീയന്ത ഭാരത
എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും സമാധാനത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച് മനസ്സുതളർന്നു; ആനകളും കുതിരകളും ഭയന്ന് ചിതറിപ്പോയി, ഭാരത.
യഥാ നലവനം നാഗഃ പ്രഭിന്നഃ ഷാഷ്ടിഹായനഃ । ഏവം സര്വാനപാമൃദ്ഗാദര്ജുനഃ ശസ്ത്രതേജസാ
അറുപതുവയസ്സായ വലിയ ആന ഒരു നാളികേരത്തോട്ടം തകർക്കുന്നതുപോലെ, അർജുനൻ തന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ തേജസ്സാൽ ശത്രുക്കളെ എല്ലാം തകർത്തു.
ഗാണ്ഡീവസ്യ തു ഘോഷേണ പൃഥിവീ സമകമ്പത। മനാംസി ധാര്തരാഷ്ട്രാണാമപ്യകൃന്തദ്ധനഞ്ജയഃ
ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് ഭൂമി വിറച്ചു; ധനഞ്ജയൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ മനസ്സും അലയിച്ചു.
തതോ വിഗാഹ്യ സൈന്യാനാം മധ്യം ശസ്ത്രഭൃതാംവരഃ । സാരഥിം സമരേ ശൂരസ്ത്വഭ്യഭാഷത വീര്യവാന്
അപ്പോൾ ആ ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ധീരൻ സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിൽ കടന്നുചെന്നു, യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ സാരഥിയോട് ധൈര്യപൂർവ്വം പറഞ്ഞു.