തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വൈരാടിഃ പാര്ഥസാരഥിഃ। വാഹയച്ചോദിതസ്തേന രഥം ഭീഷ്മരഥം പ്രതി
ഇത് കേട്ട മത്സ്യരാജകുമാരനും അർജുനന്റെ സാരഥിയും, അർജുനന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം രഥം ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തേക്കു ഓടിച്ചു.
തം രഥം ചോദിതം ദൃഷ്ട്വാ ഫല്ഗുനസ്യ രഥോത്തമമ് । വായുനേവ മഹാമേഘം സഹസാഽഭിസമീരിതമ്। തം പ്രത്യയാച്ച ഗാങ്ഗേയോ രഥേനാദിത്യവര്ചസാ
അർജുനന്റെ അത്യുത്തമമായ രഥം വേഗത്തിൽ കാറ്റിൽ കയറിയ മഹാമേഘംപോലെ മുന്നോട്ട് പോവുന്നത് കണ്ടു, ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മൻ പ്രകാശമുള്ള രഥം കൊണ്ടു അതിനെ നേരിടാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
ആയാന്തമര്ജുനം ദൃഷ്ട്വാ ഭീഷ്മഃ പരപുംജയഃ। പ്രത്യുഞ്ജഗാമ യുദ്ധാര്ഥീ മഹര്ഷഭമിവര്ഷഭഃ
അർജുനൻ സമീപത്തേക്ക് വരുന്നതു കണ്ടു, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ഭീഷ്മൻ, യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സുകനായി മുന്നോട്ട് വന്നു, ഒരു ശക്തനായ കാള ഒരു മറ്റേ കാളയെ നേരിടുന്നതുപോലെ.
തഥാ ഹി ഗുപ്ത ഏതേഷാം ദുരാധര്ഷഃ പിതാമഹഃ । ഹന്യമാനേഷു യോഘേഷു ധനംജയമുപാദ്രവത്
അങ്ങനെ, അവന്റെ സൈന്യത്തെ കാത്തുനിൽക്കുന്ന അതിജയശക്തനായ പിതാമഹൻ, യുദ്ധത്തിൽ സൈന്യം തകർന്നുപോകുമ്പോൾ ധനഞ്ജയന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
പ്രഗൃഹ്യ കാര്മുകശ്രേഷ്ഠം ജാതരൂപപരിഷ്കൃതമ് । ശരാനാദായ തീക്ഷ്ണാഗ്രാന്മര്മദേഹപ്രമാഥിനഃ
അവൻ പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച ഏറ്റവും മികച്ച വില്ലെടുത്തു, ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ തുളച്ച് നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും എടുത്തു.
പാണ്ഡുരേണാതപത്രേണ ധ്രിയമാണേന മൂര്ധനി । ശുശുഭേ സ നരവ്യാഘ്രോ ഗിരിഃ സൂര്യോത്തരേ യഥാ
വെളുത്ത കുടയെ തലക്കു മുകളിൽ പിടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ പുരുഷസിംഹൻ, ഉദയസൂര്യന്റെ കീഴിൽ കയറിയിരിക്കുന്ന പർവ്വതംപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
പ്രാധ്മാപ്യ ശങ്ഖം ഗാങ്ഗേയോ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്പ്രഹര്ഷയന് । പ്രദക്ഷിണമുപാവൃത്യ ബീഭത്സും പ്രത്യവാരയത്
ഗംഗാപുത്രൻ തന്റെ ശംഖം ഊതി, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു; പിന്നെ വലത്തേക്ക് ചുറ്റി, ബീഭത്സുവിനെ നേരിട്ട് തടഞ്ഞു.
തമവേക്ഷ്യ സമായാന്തം കൌന്തേയഃ പരവീരഹാ । പ്രത്യഗൃഹ്ണാദമേയാത്മാ പ്രിയാതിഥിമിവാഗതമ് । ദേവദത്തം മഹാശങ്ഖം പ്രദധ്മൌ യുധി വീര്യവാന്
അവൻ അടുത്ത് വരുന്നതു കണ്ട കുന്തിപുത്രൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, അതുല്യമായ മനസ്സോടെ പ്രിയാതിഥിയെ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ സ്വീകരിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യശാലിയായവൻ ദേവദത്തം എന്ന മഹാശംഖം ഊതി.
തൌ ശങ്ഖനാദാവത്യര്ഥം ഭീഷ്മപാണ്ഡവയോസ്തദാ । നാദയാമാസതുര്ദ്യാം ച ഖം ച ഭൂമിം ച സര്വശഃ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മനും പാണ്ഡവനും ശംഖം ഊതിയപ്പോൾ ആ ശബ്ദം ആകാശവും അന്തരീക്ഷവും ഭൂമിയും മുഴുവനും മുഴങ്ങിച്ചു.
അന്തരിക്ഷേ ച ജല്പന്തി സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ । യദര്ജുനഃ കുരൂന്സര്വാന്പ്രാകൃന്തച്ഛസ്രതേജസാ
അന്തരീക്ഷത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സംസാരിച്ചു, അർജുനൻ തന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ടു കുരുക്കളെ മുഴുവനും തകർത്തപ്പോൾ.
കുരുശ്രേഷ്ഠാവിമൌ വീരൌ രണേ ഭീഷ്മധനംജയൌ । സര്വാസ്ത്രകുശലൌ വീരാവപ്രമത്തൌ രണേ സദാ
കുരുക്കളുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഈ രണ്ട് വീരന്മാർ, ഭീഷ്മനും ധനഞ്ജയനും, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലായുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ നിലകൊള്ളുന്നവരുമാണ്.
ഉഭൌ ദേവമനുഷ്യേഷു വിശ്രുതൌ സ്വപരാക്രമൈഃ । ഉഭൌ പരമസംരബ്ധാവുഭൌ ദീപ്തധനുര്ധരൌ
ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും തങ്ങളുടെ വീര്യത്തിന് പേരുകേട്ട ഇരുവരും, അത്യന്തം കോപത്തോടെ, തീപോലുള്ള വില്ലുകൾ കൈവശമുള്ളവരാണ്.
സമാഗതൌ നരവ്യാഘ്രൌ വ്യാഘ്രാവിവ തരസ്വിനൌ । ഉഭൌ സദൃശകര്മാണൌ സൂര്യസ്യാഗ്നേശ്ച ഭാരത
പുരുഷസിംഹന്മാരായ ഇരുവരും, കടുവകളെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ, സൂര്യനും അഗ്നിയും ചെയ്യുന്നതുപോലെയുള്ള പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരാണ്, ഭാരത.
വാസുദേവസ്യ സദൃശൌ കാര്തവീര്യസമാവുഭൌ । ഉഭൌ വിശ്രുതകര്മാണാവുഭൌ ശൂരൌ മഹാബലൌ । സര്വാസ്ത്രവിദുഷാം ശ്രേഷ്ഠൌ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരൌ
വാസുദേവനും കാർതവീര്യനും തുല്യരായ ഇരുവരും, പ്രശസ്തമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്ത, മഹാശക്തിയുള്ള വീരന്മാർ, എല്ലായുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവരും ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരുമാണ്.
അഗ്നേരിന്ദ്രസ്യ സോമസ്യ യമസ്യ വരുണസ്യ ച ।। അനയോഃ സദൃശം വീര്യം മിത്രസ്യ വരുണസ്യ ച
അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, സോമൻ, യമൻ, വരുണൻ, മിത്രൻ എന്നിവരുടെ വീര്യത്തിന് തുല്യമായതാണിവരുടെ ശക്തി.
കോ വാ കുന്തീസുതം യുദ്ധേ ദ്വൈരഥേനോപയാസ്യതി। ഋതേ ശാന്തനവാദന്യഃ ക്ഷത്രിയോ ഭുവി വിദ്യതേ
കുന്തിപുത്രനെ ഏകാന്തയുദ്ധത്തിൽ നേരിടാൻ ശാന്തനുവിന്റെ മകനല്ലാതെ മറ്റാരെങ്കിലും ഭൂമിയിൽ ഉള്ളോ?
ഇതി സംപൂജയാമാസുര്ഭീഷ്മം ദൃഷ്ട്വാഽര്ജുനം ഗതമ് । തം രണേ സംപ്രഹൃഷ്യന്തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവാഃ സവാസവാഃ
അർജുനൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നതു കണ്ട ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും യുദ്ധത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഭീഷ്മനെ ആദരിച്ചു.
അഥ ബഹുവിധതൂര്യശങ്ഖയോഷൈര്വിവിധരവൈഃ സഹ സിംഹനാദമിശ്രൈഃ । കുരുവൃഷഭമപൂജയത്കുരൂണാം ബലമമരാധിപസൈന്യസപ്രഭം തത്
അനേകം തരം തുര്യങ്ങളും ശംഖങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ വിളികളും സിംഹനാദങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, അമരാധിപതിയുടെ സൈന്യത്തിന്റെ പ്രഭയോടെ, കുരുക്കളുടെ സൈന്യം കുരുവൃഷഭനെ ആദരിച്ചു.
തതോ ഭീഷ്മഃ ശരാനഷ്ടൌ ധ്വജേ പാര്ഥസ്യ വീര്യവാന്। സമാര്പയന്മഹാവേഗാജ്ജ്വലതഃ പന്നഗാനിവ
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മൻ, മഹാശക്തിയോടെ, എട്ട് അമ്പുകൾ അർജുനന്റെ കൊടിക്കു നേരെ വെടിഞ്ഞു, ജ്വലിക്കുന്ന പാമ്പുകളെപ്പോലെ.
തേ ധ്വജം പാണ്ഡുപുത്രസ്യ സമാസാദ്യ പതത്രിണഃ। ധ്വജസ്ഥം കപിമാജഘ്നുഃ ധ്വജാഗ്രനിലയാംശ്ച താന്
ആ പാറകളുള്ള അമ്പുകൾ പാണ്ഡുപുത്രന്റെ കൊടിയിൽ തട്ടി, കൊടിക്കുമുകളിൽ ഇരുന്ന കുരങ്ങിനെയും കൊടിയുടെ അഗ്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നവരെയും ബാധിച്ചു.
സാരഥിം ച ഹയാംശ്ചാസ്യ വിവ്യാധ ദശഭിഃ ശരൈഃ । ഉരസ്യതാഡയത്പാര്ഥം ത്രിഭിരേവായസൈഃ ശരൈഃ
അവൻ തന്റെ രഥശേരിയും കുതിരകളും പത്ത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി; പിന്നെ മൂന്ന് ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അർജുനന്റെ നെഞ്ചിൽ അടി കൊടുത്തു.
തതോഽര്ജുനഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്വിദ്ധ്വാ കുരുപിതാമഹമ്। ധ്വജം ച സാരഥിം ചാപി വിവ്യാധ ദശഭിഃ ശരൈഃ
അതിനുശേഷം അർജുനൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് കുരുവംശത്തിലെ ഭീഷ്മനെ തുളച്ചു; പിന്നെ പത്ത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ പതാകയും രഥശേരിയും വെട്ടി.
തദ്യുദ്ധമഭവദ്ധോരം രോമഹര്ഷണമദ്ഭുതമ്। ഭീഷ്മസ്യ സഹ പാര്ഥേന ബലിവാസവയോരിവ
ആ യുദ്ധം അതീവ ഭയാനകവും അതിശയകരവും രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്നതുമായതായി മാറി; ഭീഷ്മനും പാർത്ഥനും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം മഹാബലിൻറെയും ഇന്ദ്രൻറെയും ഏറ്റുമുട്ടലിനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
സന്തതം ശരജാലാഭിരാകാശം സമപദ്യത। അമ്ബുദൈരിവ ധാരാഭിസ്തയോഃ കാര്മുകനിഃസൃതൈഃ
അവരുടെ വില്ലുകളിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന അമ്പുകളുടെ തുടർച്ചയായ മഴയിൽ ആകാശം മേഘങ്ങൾ മഴയൊഴുക്കുന്നതുപോലെ നിറഞ്ഞു.
ഭല്ലൈര്ഭല്ലാഃ സമാഹത്യ കുരുപാണ്ഡവയോ രണേ। അന്തരിക്ഷേ വ്യരാജന്ത ഖദ്യോതാഃ പ്രാവൃഷീവ ഹി
കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും അമ്പുകൾ തമ്മിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഏറ്റുമുട്ടി, മഴക്കാലത്ത് കനൽപ്പുഴുക്കൾ ആകാശത്ത് തിളങ്ങുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
അഗ്നിവക്രോപമം ഘോരം മണ്ഡലീകൃതമാഹവേ । ഗാണ്ഡീവമഭവഞ്ജിഷ്ണോഃ സവ്യം ദക്ഷിണമസ്യതഃ
യുദ്ധത്തിൽ ജിഷ്ണുവിന്റെ ഗാണ്ഡീവം ഇടതും വലതും കൈകളിൽ പിടിച്ചു, അഗ്നിയുടെ വജ്രംപോലെ ഭയങ്കരമായ ഒരു വട്ടം സൃഷ്ടിച്ചു.
പര്വതം വാരിധാരാഭിശ്ഛാദയന്നിവ തോയദഃ । അര്ജുനശ്ഛാദയദ്ഭീഷ്മം ശരവര്ഷൈരനേകശഃ
മേഘം മലയെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, അർജുനൻ അനവധി അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ ഭീഷ്മനെ മറച്ചു.
താം സമുദ്രമിവോദ്ധൂതാം ശരവൃഷ്ടിം സമുദ്യതാമ് । വ്യധമത്സായകൈര്ഭീഷ്മഃ സോര്ജുനം ച ന്യവാരയത്
ആ ഉയർന്നുവന്ന അമ്പുകളുടെ പ്രളയം സമുദ്രം പോലെ ഉയർന്നപ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അതിനെ ചിതറിച്ചു, അർജുനനെയും തടഞ്ഞു.
തതസ്താനി വിസൃഷ്ടാനി ശരജാലാനി സങ്ഘശഃ। ആഹതാനി വ്യശീര്യന്തം അര്ജുനസ്യ രഥം പ്രതി
അതിനുശേഷം കൂട്ടത്തോടെ വിട്ടയച്ച അമ്പുകളുടെ മഴ അർജുനന്റെ രഥത്തിൽ തട്ടിയപ്പോൾ അവ ചിതറിപ്പോയി.
തതഃ കനകപുങ്ഖാഗ്രൈഃ ശിതൈഃ സംനതപര്വഭിഃ । പതദ്ഭിഃ ഖഗവാജൈശ്ച ദ്യൌരാസീത്സംവൃതാ ശരൈഃ
പിന്നീട്, പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ മൂർച്ചയുള്ള, പാറിപ്പറക്കുന്ന അമ്പുകൾ ആകാശം മുഴുവൻ മൂടി.