തസ്യ പാര്ഥസ്തദാ ക്ഷിപ്രം ക്ഷുരധാരേണ കാര്മുകമ് । ന്യകൃന്യദ്ഗൃധ്രപത്രേണ ജാമ്ബൂനദപരിഷ്കൃതമ്
അപ്പോൾ അർജുനൻ വേഗത്തിൽ കുരിശിരമുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ട്, സ്വർണ്ണംകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച വൃഷസേനന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു കളഞ്ഞു.
അഥൈനം പഞ്ചഭിര്ഭൂയഃ പ്രത്യവിധ്യത്സ്തനാന്തരേ। സ പാര്ഥബാണാഭിഹതോ രഥാത്പ്രസ്കന്ദ്യ ദുദ്രുവേ
അതിനുശേഷം അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൂടി വൃഷസേനന്റെ നെഞ്ചിൽ അർജുനൻ ഇടിച്ചു. അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പരുക്കേറ്റ വൃഷസേനൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പുറത്ത് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ദുഃശാസനോ വികര്ണശ്ച ശകുനിശ്ച വിവിംശതിഃ। ആയാന്തം ഭീമധന്വാനം പര്യകീര്യന്ത പാണ്ഡവമ്
ദുഃശാസനൻ, വികർണൻ, ശകുനി, വിവിംശതി എന്നിവർ ഭീമസേനൻ മുന്നോട്ട് വരുമ്പോൾ അവനെ ചുറ്റി അമ്പുകൾകൊണ്ട് മഴപെയ്യിച്ചു.
തേഷാം പാര്ഥോ രണേ ക്രുദ്ധഃ ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ । യുഗം ധ്വജം ശരാസം ച ചിച്ഛേദ തരസാ രണേ
അവരെതിരെ അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ, കൃത്യമായി ചേരുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരുടെ യോക്ക്, പതാക, അമ്പച്ചൂണ്ടുകൾ എന്നിവ വേഗത്തിൽ മുറിച്ചു കളഞ്ഞു.
തേ നികൃത്തധ്വജാഃ സര്വേ ഛിന്നകാര്മുകവേഷ്ടനാഃ । രണമധ്യാദപയയുഃ പാര്ഥബാണാഭിപീഡിതാഃ
പതാകകൾ മുറിക്കപ്പെട്ടും വില്ലിന്റെ ചരടുകൾ മുറിഞ്ഞും അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തളർന്നു, അവർ എല്ലാവരും യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങി.
തതഃ പ്രഹസ്യ ബീഭത്സുര്വൈരാടിമിദമബ്രവീത് । ഏതം മേ പ്രാപയേദാനീം താലം സൌവര്ണമുച്ഛ്രിതമ്
അപ്പോൾ ഭീമസേനൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മത്സ്യരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ ആ ഉയർന്ന സ്വർണ്ണത്താൽ നിർമ്മിതമായ താളമരം എനിക്ക് കൊണ്ടുവരിക'.
മേഘമധ്യേ യഥാ വിദ്യുദുജ്ജ്വലന്തീ പുനഃ പുനഃ । അസൌ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മസ്തത്ര യാഹി പരംതപ
മേഘങ്ങളിൽ ഇടിമിന്നൽ വീണ്ടും വീണ്ടും തെളിയുന്നതുപോലെ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ അവിടെ പ്രകാശിക്കുന്നു; ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, നീ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് പോവുക.
അസ്രാണി തസ്യ ദിവ്യാനി ദര്ശയിഷ്യാമി സംയുഗേ। ഘോരരൂപാണി ചിത്രാണി ലഘൂനി ച ഗുരൂണി ച
യുദ്ധത്തിൽ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപവും അത്ഭുതകരമായ ഭാരം കുറഞ്ഞതും ഭാരമുള്ളതുമായ എന്റെ ദിവ്യായുധങ്ങൾ ഞാൻ അവനു കാണിക്കും.
അസ്മാകം പോഷകോ നിത്യമാബാല്യാന്മത്സ്യഭൂമിപ। ശ്രേയസ്കാമീ സദാഽസ്മാകം യോഗക്ഷേമകരഃ സദാ
നമ്മുടെ ബാല്യകാലം മുതൽ എപ്പോഴും നമ്മെ സംരക്ഷിച്ചവൻ മത്സ്യരാജാവാണ്. നമ്മുടെ ക്ഷേമം എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുകയും, നമ്മുടെ സൗഖ്യം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തവൻ.
തസ്യാങ്കേ വിര്ധിതോ ബാല്യേ തദ്യോത്സ്യേഽനേന സാംപ്രതമ്। അസ്മാകം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം ശമകാമോ ദിവാനിശമ്
അവന്റെ മടിയിൽ ബാല്യത്തിൽ വളർന്ന ഞാൻ, ഇപ്പോൾ അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്യും; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരായ ഞങ്ങളോടു രാവും പകലും സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വൈരാടിഃ പാര്ഥസാരഥിഃ। വാഹയച്ചോദിതസ്തേന രഥം ഭീഷ്മരഥം പ്രതി
ഇത് കേട്ട മത്സ്യരാജകുമാരനും അർജുനന്റെ സാരഥിയും, അർജുനന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം രഥം ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തേക്കു ഓടിച്ചു.
തം രഥം ചോദിതം ദൃഷ്ട്വാ ഫല്ഗുനസ്യ രഥോത്തമമ് । വായുനേവ മഹാമേഘം സഹസാഽഭിസമീരിതമ്। തം പ്രത്യയാച്ച ഗാങ്ഗേയോ രഥേനാദിത്യവര്ചസാ
അർജുനന്റെ അത്യുത്തമമായ രഥം വേഗത്തിൽ കാറ്റിൽ കയറിയ മഹാമേഘംപോലെ മുന്നോട്ട് പോവുന്നത് കണ്ടു, ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മൻ പ്രകാശമുള്ള രഥം കൊണ്ടു അതിനെ നേരിടാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
ആയാന്തമര്ജുനം ദൃഷ്ട്വാ ഭീഷ്മഃ പരപുംജയഃ। പ്രത്യുഞ്ജഗാമ യുദ്ധാര്ഥീ മഹര്ഷഭമിവര്ഷഭഃ
അർജുനൻ സമീപത്തേക്ക് വരുന്നതു കണ്ടു, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ഭീഷ്മൻ, യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സുകനായി മുന്നോട്ട് വന്നു, ഒരു ശക്തനായ കാള ഒരു മറ്റേ കാളയെ നേരിടുന്നതുപോലെ.
തഥാ ഹി ഗുപ്ത ഏതേഷാം ദുരാധര്ഷഃ പിതാമഹഃ । ഹന്യമാനേഷു യോഘേഷു ധനംജയമുപാദ്രവത്
അങ്ങനെ, അവന്റെ സൈന്യത്തെ കാത്തുനിൽക്കുന്ന അതിജയശക്തനായ പിതാമഹൻ, യുദ്ധത്തിൽ സൈന്യം തകർന്നുപോകുമ്പോൾ ധനഞ്ജയന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
പ്രഗൃഹ്യ കാര്മുകശ്രേഷ്ഠം ജാതരൂപപരിഷ്കൃതമ് । ശരാനാദായ തീക്ഷ്ണാഗ്രാന്മര്മദേഹപ്രമാഥിനഃ
അവൻ പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച ഏറ്റവും മികച്ച വില്ലെടുത്തു, ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ തുളച്ച് നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും എടുത്തു.
പാണ്ഡുരേണാതപത്രേണ ധ്രിയമാണേന മൂര്ധനി । ശുശുഭേ സ നരവ്യാഘ്രോ ഗിരിഃ സൂര്യോത്തരേ യഥാ
വെളുത്ത കുടയെ തലക്കു മുകളിൽ പിടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ പുരുഷസിംഹൻ, ഉദയസൂര്യന്റെ കീഴിൽ കയറിയിരിക്കുന്ന പർവ്വതംപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
പ്രാധ്മാപ്യ ശങ്ഖം ഗാങ്ഗേയോ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്പ്രഹര്ഷയന് । പ്രദക്ഷിണമുപാവൃത്യ ബീഭത്സും പ്രത്യവാരയത്
ഗംഗാപുത്രൻ തന്റെ ശംഖം ഊതി, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു; പിന്നെ വലത്തേക്ക് ചുറ്റി, ബീഭത്സുവിനെ നേരിട്ട് തടഞ്ഞു.
തമവേക്ഷ്യ സമായാന്തം കൌന്തേയഃ പരവീരഹാ । പ്രത്യഗൃഹ്ണാദമേയാത്മാ പ്രിയാതിഥിമിവാഗതമ് । ദേവദത്തം മഹാശങ്ഖം പ്രദധ്മൌ യുധി വീര്യവാന്
അവൻ അടുത്ത് വരുന്നതു കണ്ട കുന്തിപുത്രൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, അതുല്യമായ മനസ്സോടെ പ്രിയാതിഥിയെ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ സ്വീകരിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യശാലിയായവൻ ദേവദത്തം എന്ന മഹാശംഖം ഊതി.
തൌ ശങ്ഖനാദാവത്യര്ഥം ഭീഷ്മപാണ്ഡവയോസ്തദാ । നാദയാമാസതുര്ദ്യാം ച ഖം ച ഭൂമിം ച സര്വശഃ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മനും പാണ്ഡവനും ശംഖം ഊതിയപ്പോൾ ആ ശബ്ദം ആകാശവും അന്തരീക്ഷവും ഭൂമിയും മുഴുവനും മുഴങ്ങിച്ചു.
അന്തരിക്ഷേ ച ജല്പന്തി സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ । യദര്ജുനഃ കുരൂന്സര്വാന്പ്രാകൃന്തച്ഛസ്രതേജസാ
അന്തരീക്ഷത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സംസാരിച്ചു, അർജുനൻ തന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ടു കുരുക്കളെ മുഴുവനും തകർത്തപ്പോൾ.
കുരുശ്രേഷ്ഠാവിമൌ വീരൌ രണേ ഭീഷ്മധനംജയൌ । സര്വാസ്ത്രകുശലൌ വീരാവപ്രമത്തൌ രണേ സദാ
കുരുക്കളുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഈ രണ്ട് വീരന്മാർ, ഭീഷ്മനും ധനഞ്ജയനും, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലായുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ നിലകൊള്ളുന്നവരുമാണ്.
ഉഭൌ ദേവമനുഷ്യേഷു വിശ്രുതൌ സ്വപരാക്രമൈഃ । ഉഭൌ പരമസംരബ്ധാവുഭൌ ദീപ്തധനുര്ധരൌ
ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും തങ്ങളുടെ വീര്യത്തിന് പേരുകേട്ട ഇരുവരും, അത്യന്തം കോപത്തോടെ, തീപോലുള്ള വില്ലുകൾ കൈവശമുള്ളവരാണ്.
സമാഗതൌ നരവ്യാഘ്രൌ വ്യാഘ്രാവിവ തരസ്വിനൌ । ഉഭൌ സദൃശകര്മാണൌ സൂര്യസ്യാഗ്നേശ്ച ഭാരത
പുരുഷസിംഹന്മാരായ ഇരുവരും, കടുവകളെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ, സൂര്യനും അഗ്നിയും ചെയ്യുന്നതുപോലെയുള്ള പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരാണ്, ഭാരത.
വാസുദേവസ്യ സദൃശൌ കാര്തവീര്യസമാവുഭൌ । ഉഭൌ വിശ്രുതകര്മാണാവുഭൌ ശൂരൌ മഹാബലൌ । സര്വാസ്ത്രവിദുഷാം ശ്രേഷ്ഠൌ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരൌ
വാസുദേവനും കാർതവീര്യനും തുല്യരായ ഇരുവരും, പ്രശസ്തമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്ത, മഹാശക്തിയുള്ള വീരന്മാർ, എല്ലായുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവരും ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരുമാണ്.
അഗ്നേരിന്ദ്രസ്യ സോമസ്യ യമസ്യ വരുണസ്യ ച ।। അനയോഃ സദൃശം വീര്യം മിത്രസ്യ വരുണസ്യ ച
അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, സോമൻ, യമൻ, വരുണൻ, മിത്രൻ എന്നിവരുടെ വീര്യത്തിന് തുല്യമായതാണിവരുടെ ശക്തി.
കോ വാ കുന്തീസുതം യുദ്ധേ ദ്വൈരഥേനോപയാസ്യതി। ഋതേ ശാന്തനവാദന്യഃ ക്ഷത്രിയോ ഭുവി വിദ്യതേ
കുന്തിപുത്രനെ ഏകാന്തയുദ്ധത്തിൽ നേരിടാൻ ശാന്തനുവിന്റെ മകനല്ലാതെ മറ്റാരെങ്കിലും ഭൂമിയിൽ ഉള്ളോ?
ഇതി സംപൂജയാമാസുര്ഭീഷ്മം ദൃഷ്ട്വാഽര്ജുനം ഗതമ് । തം രണേ സംപ്രഹൃഷ്യന്തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവാഃ സവാസവാഃ
അർജുനൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നതു കണ്ട ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും യുദ്ധത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഭീഷ്മനെ ആദരിച്ചു.
അഥ ബഹുവിധതൂര്യശങ്ഖയോഷൈര്വിവിധരവൈഃ സഹ സിംഹനാദമിശ്രൈഃ । കുരുവൃഷഭമപൂജയത്കുരൂണാം ബലമമരാധിപസൈന്യസപ്രഭം തത്
അനേകം തരം തുര്യങ്ങളും ശംഖങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ വിളികളും സിംഹനാദങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, അമരാധിപതിയുടെ സൈന്യത്തിന്റെ പ്രഭയോടെ, കുരുക്കളുടെ സൈന്യം കുരുവൃഷഭനെ ആദരിച്ചു.
തതോ ഭീഷ്മഃ ശരാനഷ്ടൌ ധ്വജേ പാര്ഥസ്യ വീര്യവാന്। സമാര്പയന്മഹാവേഗാജ്ജ്വലതഃ പന്നഗാനിവ
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മൻ, മഹാശക്തിയോടെ, എട്ട് അമ്പുകൾ അർജുനന്റെ കൊടിക്കു നേരെ വെടിഞ്ഞു, ജ്വലിക്കുന്ന പാമ്പുകളെപ്പോലെ.
തേ ധ്വജം പാണ്ഡുപുത്രസ്യ സമാസാദ്യ പതത്രിണഃ। ധ്വജസ്ഥം കപിമാജഘ്നുഃ ധ്വജാഗ്രനിലയാംശ്ച താന്
ആ പാറകളുള്ള അമ്പുകൾ പാണ്ഡുപുത്രന്റെ കൊടിയിൽ തട്ടി, കൊടിക്കുമുകളിൽ ഇരുന്ന കുരങ്ങിനെയും കൊടിയുടെ അഗ്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നവരെയും ബാധിച്ചു.