തസ്യ തദ്ദഹതഃ സൈന്യം ദൃഷ്ട്വാ ചാസ്യ പരാക്രമമ്। സര്വേ ശാന്തിപരാ യോധാ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ഭാരത
അവന്റെ സൈന്യം നശിച്ചും അവന്റെ വീര്യം കണ്ടും, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും സമാധാനം തേടി.
യഥാ നലവനം നാഗഃ പ്രഭിന്നഃ ഷഷ്ടിഹായനഃ। ഏവം സര്വാനപാമൃദ്രാദര്ജുനഃ ശസ്ത്രതേജസാ
അറുപത് വയസ്സായയാന ഒരു താമരക്കുളം തകർക്കുന്നതുപോലെ, അർജുനൻ തന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ ജ്വാലയിൽ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും സംഹരിച്ചു.
വിദ്രാവ്യ ച തതഃ സൈന്യം ത്രാസയിത്വാ മഹാരഥാന്। അര്ജുനോ ജയതാംശ്രേഷ്ഠഃ പര്യാവര്തത ഭാരത
സൈന്യത്തെ ഓടിച്ചുവിട്ടും മഹാരഥന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തിയും, ജയത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന അർജുനൻ തിരിച്ചു മടങ്ങി, ഭാരത.
തസ്യ മാര്ഗാന്വിചരതോ നിഘ്നതശ്ച രണാജിരേ । പ്രാവര്തത നദീ ഘോരാ ശോണിതാന്ത്രതരങ്ഗിണീ
അവൻ തന്റെ വഴി മുന്നോട്ട് പോവുകയും ശത്രുക്കളെ വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, രക്തവും അന്ത്രങ്ങളും തിരമാലകളായൊരു ഭയാനക നദി ഒഴുകിത്തുടങ്ങി.
അസ്ഥിശൈവാലസംബാധാം സംഗ്രാമേ പാര്ഥനിര്മിതാമ് । ശരചാപപ്ലവാം ഘോരാം മാംസശോണിതകര്ദമാമ്
എല്ലാം അസ്ഥികളും പച്ചപ്പുകളും നിറഞ്ഞ, പാർഥൻ യുദ്ധത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ച, അമ്പുകളും വില്ലുകളും നിറഞ്ഞ, മാംസവും രക്തവും കലർന്ന ഭയാനകമായ നദി.
രഥോഡുപാം ചാന്ത്രസര്പാം കേശശൈവാലശാഡ്വലാമ്। കരവാലാസിപാഠീനാം ചാമരോഷ്ണീഷഫേനിലാമ്
രഥങ്ങൾ നക്ഷത്രങ്ങളായി, അന്ത്രങ്ങൾ പാമ്പുകളായി, മുടിയും പച്ചപ്പും പുല്ലായി, വാളുകളും കത്തികളും ചുറ്റി കറങ്ങുന്ന താടികളും പുകയുമായി.
അശ്വഗ്രീവാമഹാവര്താം കബന്ധജലമാനുഷാമ്। കാകകങ്കരുതാം തീവ്രാം സാരസക്രൌഞ്ചനാദിതാമ്
കുതിരക്കഴുത്തുകൾ വലിയ ചുഴലികൾപോലെയും, മനുഷ്യശരീരങ്ങൾ വെള്ളമായും, കാക്കകളും കഴുകന്മാരും കരയുന്ന ഭയാനകമായും, സാരസങ്ങളും കുരുവികളും വിളിച്ചുപറയുന്ന നദിയായി.
സിംഹനാദമഹാനാദാം ശങ്ഖസ്വനമഹാസ്വനാമ് । വീരോത്തമാങ്ഗപദ്മാഢ്യാം ശരചാപമഹാനലാമ്
സിംഹങ്ങൾ ഗർജിച്ചും ശംഖങ്ങൾ മുഴങ്ങിയും വീരന്മാരുടെ അവയവങ്ങൾ താമരപൂക്കളായി അലങ്കരിച്ചും, അമ്പുകളും വില്ലുകളും തീപിടിച്ചും.
പദാതിമത്സ്യകലുഷാം ഗജശീര്ഷകകച്ഛപാമ്। ഗോമായുഗസംഘുഷ്ടാം മാംസമഞ്ജാഭികര്ദമാമ്
പദാതികൾ, മീനുകൾ, ചെളി എല്ലാം നിറഞ്ഞു, ആനതലകളും ആമകളും നിറഞ്ഞു, നായ്ക്കളും കൊക്കുകളും മുഴങ്ങിയും, മാംസക്കട്ടകൾകൊണ്ട് ചെളിയായും.
പ്രാവര്തയന്നദീം ഘോരാം പിശാചഗണസേവിതാമ് । അപാരാമനിവാസാം ച രക്തോദാം സര്വതോ വൃതാമ്
അവൻ പിശാചുകൾ നിറഞ്ഞ, അതിരില്ലാത്ത, ആരും താമസിക്കാൻ കഴിയാത്ത, ചുറ്റും രക്തം ഒഴുകുന്ന ഒരു ഭയാനക നദി ഒഴുക്കിച്ചു.
അഭീക്ഷ്ണമകരോത്പാര്ഥോ നദീമുത്തമശോണിതാമ്। ഗജവര്മമഹാദ്വീപാമശ്വദേഹമഹാശിലാമ്
പാർഥൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉത്തമ രക്തം നിറഞ്ഞ ഒരു നദി സൃഷ്ടിച്ചു; ആനവസ്ത്രങ്ങൾ ദ്വീപുകളായി, കുതിരശരീരങ്ങൾ വലിയ പാറകളായി.
പദാതിദേഹസംഘാടാം രഥാവലിമഹാതരുമ്। കേശശാദ്വലസംഛന്നാം സുതരാം ഭീതിദാം നൃണാമ്
പദാതികളുടെ ശരീരങ്ങൾ കൂട്ടമായും, രഥങ്ങളുടെ നിരകൾ വലിയ വൃക്ഷങ്ങളായി, മുടിയും പച്ചപ്പും മൂടി, മനുഷ്യർക്കു അത്യന്തം ഭയമുണ്ടാക്കി.
അഗാധരക്തോദവഹാം യമസാഗരഗാമിനീമ്। ദുസ്തരാം ഭീരുമര്ത്യാനാം ശൂരാണാം സുതരാം നൃപ। പ്രാവര്തയന്നദീമേവം ഭീഷണാം പാകശാസനിഃ
ആഴമുള്ള രക്തം ഒഴുകുന്ന, യമസാഗരത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന, ഭീരുക്കൾക്കും സാധാരണ മനുഷ്യർക്കും കടക്കാൻ കഴിയാത്ത, വീരന്മാർക്ക് എളുപ്പം കടക്കാവുന്ന, അങ്ങനെ പാകശാസനൻ ഭയാനകമായ ഒരു നദി ഒഴുക്കിച്ചു.
തസ്യാദദാനസ്യ ശരാന്സന്ദധാനസ്യ മുഞ്ചതഃ। വികര്ഷതശ്ച ഗാണ്ഡീവം ന കിംചിദ്ദദൃശേഽന്തരമ്
അവൻ അമ്പുകൾ എടുത്തു വച്ചും, വെടിഞ്ഞും, ഗാണ്ഡീവം വലിച്ചും, ഒരു നിമിഷം പോലും ഇടവേളയില്ലാതെ അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.
ഏവം വിദ്രാവ്യ തത്സൈന്യം പാര്ഥോ ഭീഷ്മമുപാദ്രവത്। ത്രസ്തേഷു സര്വസൈന്യേഷു കൌരവ്യസ്യ മഹാത്മനഃ
അങ്ങനെ ആ സൈന്യത്തെ പിരിച്ചുവിട്ട ശേഷം, അർജുനൻ ഭീഷ്മന്റെ അടുത്തേക്ക് മുന്നേറി. മഹാത്മാവായ കൗരവന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യവും ഭയത്തോടെ വിറച്ചു നിന്നു.
ബാണാന്ധനുഷി സംധായ ചതുരഃ പാകശാസനിഃ। ഭീഷ്മം ച പ്രാഹിണോദ്ഭീതസ്തം ദ്വാഭ്യാമഭ്യവാദയത്
ഇടിമുഴങ്ങുന്നവൻ നാലു അമ്പുകൾ വില്ലിൽ വെച്ച് ഭീഷ്മനിലേക്ക് വേഗത്തിൽ അയച്ചു. രണ്ടാമ്ബുകൾ കൊണ്ട് അവനെ ആദരിച്ചു.
തസ്യ കര്ണാന്തികം ഗത്വാ ദ്വാവബ്രൂതാം ച കൌശലമ് । സോഽപ്യാശീരവദദ്ഭീഷ്മഃ കൌന്തേയോ ജയതാമിതി
അവയിൽ രണ്ടാമ്ബുകൾ കർണന്റെ അടുത്തെത്തി, അർജുനന്റെ കൌശലം തെളിയിച്ചു. അതിനുപകരം ഭീഷ്മൻ അനുഗ്രഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ എപ്പോഴും ജയിക്കട്ടെ'.
നരസിംഹമുപായാന്തം ജിഗീഷന്തം പരാന്രണേ। വൃഷസേനോഽഭ്യയാത്തൂര്ണം യോദ്ധുകാമോ ധനംജയമ്
പോരിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച മനുഷ്യസിംഹൻ അർജുനൻ മുന്നോട്ട് വന്നപ്പോൾ, ധനഞ്ജയനോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വൃഷസേനൻ വേഗത്തിൽ അവന്റെ നേരെ ചെന്ന് നിന്നു.
വൈകര്തനാത്മജോ വീരഃ സംഗ്രാമേ ലോകവിശ്രുതഃ। ശൌര്യവീര്യാദിഭിഃ കര്ണാദ്ബിമ്ബാദ്വിമ്ബ ഇവോദ്ധൃതഃ
യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യത്തിലും വീര്യത്തിലും ലോകം മുഴുവൻ പ്രശസ്തനായ കർണന്റെ വീരപുത്രൻ, കർണനിൽ നിന്നു നേരെ ഉദിച്ച ഒരു പ്രതിബിംബംപോലെ തോന്നി.
ആത്മനാ യുധ്യതസ്തസ്യ വൃഷസേനസ്യ പാണ്ഡവഃ । മുഹൂര്തം തസ്യ തദ്ദൃഷ്ട്വാ ഹസ്തലാഘവപൌരുഷേ। തുതോഷ ച തതഃ പാര്ഥോ വൃഷസേനപരാക്രമമ്
വൃഷസേനൻ മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, പാണ്ഡവൻ ഒരു നിമിഷം അവന്റെ കൈവേഗവും ശക്തിയും നോക്കി, വൃഷസേനന്റെ വീര്യത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു.
തസ്യ പാര്ഥസ്തദാ ക്ഷിപ്രം ക്ഷുരധാരേണ കാര്മുകമ് । ന്യകൃന്യദ്ഗൃധ്രപത്രേണ ജാമ്ബൂനദപരിഷ്കൃതമ്
അപ്പോൾ അർജുനൻ വേഗത്തിൽ കുരിശിരമുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ട്, സ്വർണ്ണംകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച വൃഷസേനന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു കളഞ്ഞു.
അഥൈനം പഞ്ചഭിര്ഭൂയഃ പ്രത്യവിധ്യത്സ്തനാന്തരേ। സ പാര്ഥബാണാഭിഹതോ രഥാത്പ്രസ്കന്ദ്യ ദുദ്രുവേ
അതിനുശേഷം അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൂടി വൃഷസേനന്റെ നെഞ്ചിൽ അർജുനൻ ഇടിച്ചു. അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പരുക്കേറ്റ വൃഷസേനൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പുറത്ത് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ദുഃശാസനോ വികര്ണശ്ച ശകുനിശ്ച വിവിംശതിഃ। ആയാന്തം ഭീമധന്വാനം പര്യകീര്യന്ത പാണ്ഡവമ്
ദുഃശാസനൻ, വികർണൻ, ശകുനി, വിവിംശതി എന്നിവർ ഭീമസേനൻ മുന്നോട്ട് വരുമ്പോൾ അവനെ ചുറ്റി അമ്പുകൾകൊണ്ട് മഴപെയ്യിച്ചു.
തേഷാം പാര്ഥോ രണേ ക്രുദ്ധഃ ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ । യുഗം ധ്വജം ശരാസം ച ചിച്ഛേദ തരസാ രണേ
അവരെതിരെ അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ, കൃത്യമായി ചേരുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരുടെ യോക്ക്, പതാക, അമ്പച്ചൂണ്ടുകൾ എന്നിവ വേഗത്തിൽ മുറിച്ചു കളഞ്ഞു.
തേ നികൃത്തധ്വജാഃ സര്വേ ഛിന്നകാര്മുകവേഷ്ടനാഃ । രണമധ്യാദപയയുഃ പാര്ഥബാണാഭിപീഡിതാഃ
പതാകകൾ മുറിക്കപ്പെട്ടും വില്ലിന്റെ ചരടുകൾ മുറിഞ്ഞും അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തളർന്നു, അവർ എല്ലാവരും യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങി.
തതഃ പ്രഹസ്യ ബീഭത്സുര്വൈരാടിമിദമബ്രവീത് । ഏതം മേ പ്രാപയേദാനീം താലം സൌവര്ണമുച്ഛ്രിതമ്
അപ്പോൾ ഭീമസേനൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മത്സ്യരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ ആ ഉയർന്ന സ്വർണ്ണത്താൽ നിർമ്മിതമായ താളമരം എനിക്ക് കൊണ്ടുവരിക'.
മേഘമധ്യേ യഥാ വിദ്യുദുജ്ജ്വലന്തീ പുനഃ പുനഃ । അസൌ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മസ്തത്ര യാഹി പരംതപ
മേഘങ്ങളിൽ ഇടിമിന്നൽ വീണ്ടും വീണ്ടും തെളിയുന്നതുപോലെ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ അവിടെ പ്രകാശിക്കുന്നു; ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, നീ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് പോവുക.
അസ്രാണി തസ്യ ദിവ്യാനി ദര്ശയിഷ്യാമി സംയുഗേ। ഘോരരൂപാണി ചിത്രാണി ലഘൂനി ച ഗുരൂണി ച
യുദ്ധത്തിൽ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപവും അത്ഭുതകരമായ ഭാരം കുറഞ്ഞതും ഭാരമുള്ളതുമായ എന്റെ ദിവ്യായുധങ്ങൾ ഞാൻ അവനു കാണിക്കും.
അസ്മാകം പോഷകോ നിത്യമാബാല്യാന്മത്സ്യഭൂമിപ। ശ്രേയസ്കാമീ സദാഽസ്മാകം യോഗക്ഷേമകരഃ സദാ
നമ്മുടെ ബാല്യകാലം മുതൽ എപ്പോഴും നമ്മെ സംരക്ഷിച്ചവൻ മത്സ്യരാജാവാണ്. നമ്മുടെ ക്ഷേമം എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുകയും, നമ്മുടെ സൗഖ്യം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തവൻ.
തസ്യാങ്കേ വിര്ധിതോ ബാല്യേ തദ്യോത്സ്യേഽനേന സാംപ്രതമ്। അസ്മാകം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം ശമകാമോ ദിവാനിശമ്
അവന്റെ മടിയിൽ ബാല്യത്തിൽ വളർന്ന ഞാൻ, ഇപ്പോൾ അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്യും; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരായ ഞങ്ങളോടു രാവും പകലും സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.