അവിഭ്രമം ച ശിക്ഷാം ച ലാഘവം ദൂരപാതനമ് । പാര്ഥസ്യ സമരേ ദൃഷ്ട്വാ ദ്രോണസ്യാസീച്ച വിസ്മയഃ
യുദ്ധത്തിൽ പാർഥന്റെ മനസ്സുതടിയില്ലായ്മ, കഴിവ്, വേഗം, ദൂരത്തേക്കുള്ള അമ്പ് വിടൽ എന്നിവ കണ്ടു ദ്രോണൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
തത്പ്രവൃത്തം ചിരം ഘോരം തയോര്യുദ്ധം മഹാത്മനോഃ । അവര്തത മഹാരൌദ്രം ലോകസംക്ഷോഭകരകമ്
അങ്ങനെ ആ രണ്ടു മഹാത്മാക്കളുടെ ഭയങ്കരവും നീണ്ടുനിന്നും ലോകങ്ങളെ നടുക്കിയ യുദ്ധം തുടർന്നു.
അഥ ഗാണ്ഡീവമുദ്യമ്യ ദിവ്യം ധനുരമര്ഷണഃ । വിചകര്ഷ രണേ പാര്ഥോ ബാഹുഭ്യാം ഭരതര്ഷഭഃ
പിന്നീട്, ക്രോധത്തോടെ ദിവ്യമായ ഗാണ്ഡീവം ഉയർത്തി, ഭാരതവംശത്തിലെ അർജുനൻ ഇരുകൈകളാൽ വില്ല് വലിച്ചു.
തസ്യ ബാണമയം വര്ഷേ ശലഭാനാമിവാഭവത് । ന ച ബാണാന്തരേ തസ്യ വായുഃ ശക്നോതി സര്പിതുമ്
അവന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴ ചെറുപുഴുക്കളുടെ കൂട്ടംപോലെ ആയിരുന്നു; അമ്പുകൾക്കിടയിൽ കാറ്റ് പോലും കടക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
അഭീക്ഷ്ണം സംദധാനസ്യ ബാണാനുത്സൃജതസ്തഥാ। നാന്തരം ദദൃശേ കിംചിത്പാര്ഥസ്യാപതതോപീ ച
അർജുനൻ അമ്പുകൾ നിരന്തരം കെട്ടി വിട്ടപ്പോൾ, അവൻമേൽ എത്രയും അമ്പുകൾ വീണാലും, ഒരു ചെറിയ ഇടവേള പോലും കാണാനാവില്ലായിരുന്നു.
യുദ്ധേ തു കൃതശീഘ്രാസ്ത്രേ വര്തമാനേ സുദാരുണേ। ശീഘ്രാച്ഛീഘ്രതരം പാര്ഥഃ ശരാനന്യാനുദൈരയത്
അതി ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ, വേഗത്തിൽ അസ്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, അർജുനൻ അതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.
തതഃ ശരസഹസ്രാണി ശരാണാം നതപര്വണാമ്। യുഗപത്പ്രാപതംസ്തത്ര ദ്രോണസ്യ രഥമന്തികാത്
അപ്പോൾ ആയിരക്കണക്കിന് വളഞ്ഞ അറ്റമുള്ള അമ്പുകൾ ഒരുമിച്ച് ദ്രോണന്റെ രഥത്തിന് സമീപം വീണു.
വികീര്യമാണേ ദ്രോണേ തു ശരൈര്ഗാണ്ഡീവധന്വനാ ।। ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീത്സൈന്യാനാം ഭരതര്ഷഭ
ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദ്രോണൻ ചുറ്റപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭരതവംശത്തിലെ മഹാരാജാവേ, സൈന്യത്തിൽ വലിയ ഒരു ആഹ്ലാദം ഉയർന്നു.
പാണ്ഡവസ്യ തു ശീഘ്രാസ്ത്രം മഘവാ സമപൂജയത്। ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ യേ ച തത്ര സമാഗതാഃ
പാണ്ഡവന്റെ വേഗമുള്ള അസ്ത്രപ്രയോഗം മഘവാൻ ആദ്യം ആദരിച്ചു; കൂടാതെ ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരും അതിനെ ആദരിച്ചു.
ദ്രോണം യുദ്ധാര്ണവേ മഗ്നം ദൃഷ്ട്വാ പുത്രഃ പ്രതാപവാന്। തതോ വൃന്ദേന മഹതാ രഥിനാം രഥിയൂഥപഃ । ആചാര്യപുത്രസ്തു ശരൈഃ പാണ്ഡവം പ്രത്യവാരയത്
ദ്രോണൻ യുദ്ധസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ധൈര്യശാലിയായ ദ്രോണപുത്രൻ, രഥികളോടൊപ്പം വലിയൊരു കൂട്ടമായി അർജുനനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തടഞ്ഞു.
അശ്വത്ഥാമാ തു തത്കര്മ ഹൃദയേന മഹാത്മനഃ। പൂജയാമാസ പാര്ഥസ്യ കോപം ചാസ്യ തദാഽകരോത്
അശ്വത്താമൻ ആ പ്രവർത്തി കണ്ടപ്പോൾ, മനസ്സിൽ അർജുനനെ ആദരിച്ചു; എന്നാൽ അപ്പോൾ തന്നെ അവനിൽ കോപവും ഉണർത്തി.
സ ഭന്യുവശമാപന്നഃ പാര്ഥമഭ്യദ്രവദ്രണേ । കിരഞ്ശരസഹസ്രാണി പര്ജന്യ ഇവ വൃഷ്ടിമാന്
അപ്പോൾ, കോപത്തിൽ ആകുലനായ അശ്വത്താമൻ യുദ്ധത്തിൽ അർജുനനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു; മഴയുള്ള മേഘം പോലെ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ മഴപോലെ ചിതറിച്ചു.
ആവൃത്യ ച മഹാബാഹുര്യതോ ദ്രോണസ്തതോഽഭവത്। അന്തരം പ്രദദൌ പാര്ഥോ ദ്രോണസ്യ വ്യപസര്പിതുമ്
ശക്തനായ അർജുനൻ ദ്രോണൻ വന്ന വഴിയെ തടഞ്ഞു; എന്നാൽ ദ്രോണൻ പിന്മാറാൻ ഒരു വഴിയൊരുക്കി.
സ തു ലബ്ധാന്തരസ്തൂര്ണമപായാഞ്ജവനൈര്ഹയൈഃ । ഛിന്നവര്മധ്വജരഥോ നികൃത്തഃ പരമേഷുഭിഃ
അവിടെ അവസരം ലഭിച്ച ദ്രോണൻ, വേഗമേറിയ കുതിരകളെ ഓടിച്ചു പെട്ടെന്ന് പിന്മാറി; അവന്റെ കാവചവും പതാകയും രഥവും ഉത്തമമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തകർത്തിരിക്കുന്നു.
പരാജിതേ തദാ ദ്രോണേ ദ്രോണപുത്രഃ സമാഗതഃ। സദണ്ഡ ഇവ രക്താക്ഷഃ കൃതാന്തഃ സമരേ സ്ഥിതഃ
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ തോറ്റപ്പോൾ, അവന്റെ മകൻ, ചുവപ്പു കണ്ണുകളോടെ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ യമൻപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തം പാര്ഥഃ പ്രതിജഗ്രാഹ വായുവേഗമിവാചലഃ। ശരജാലേന മഹതാ വര്ഷമാണ ഇവാമ്ബുദഃ
അർജുനൻ, കാറ്റിന്റെ വേഗം നേരിടുന്ന പർവതംപോലെ, അശ്വത്താമനെ വലിയ അമ്പുകളുടെ മഴയോടെ ഏറ്റെടുത്തു.
തയോര്ദേവാസുരസമഃ സന്നിപാതോ മഹാനഭൂത് । കിരതോഃ ശരജാലാനി വൃത്രവാസവയോരിവ
അവർ ഇരുവരും അമ്പുകൾ മഴപോലെ പ്രയോഗിച്ചപ്പോൾ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഏറ്റുമുട്ടിയതുപോലെ വലിയൊരു യുദ്ധം അവിടെ നടന്നു.
ന സ്മ സൂര്യസ്തദാ ഭാതി ന ച വാതി സമീരണഃ । ശരഗാഢേ കൃതേ വ്യോമ്നി ഛായാഭൂതമിവാഭവത്
അപ്പോൾ സൂര്യനും പ്രകാശിച്ചില്ല, കാറ്റും വീശിയില്ല; അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആകാശം അകമ്പടിയായി ഇരുണ്ടതുപോലെ തോന്നി.
മഹാംശ്ചടചടാശബ്ദോ യോധയോര്യുധ്യമാനയോഃ । ദഹ്യതാമിവ വേണൂനാമാസീത്പരമദാരുണഃ
അവർ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, വെട്ടു കുരുന്നുകൾ കത്തിക്കുന്നതുപോലെ ഭയങ്കരമായ ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു.
ഹയാംസ്തസ്യാര്ജുനഃ സങ്ഖ്യേ കൃതവാനല്പതേജസാഃ । തേ രാജന്ന പ്രജാനന്തി ദിശം കാംചന മോഹിതാഃ
അർജുനൻ തന്റെ ശത്രുവിന്റെ ശക്തിയില്ലാത്ത കുതിരകളെ അമ്പുകൊണ്ട് അടിച്ചു; രാജാവേ, ആ കുതിരകൾ വഴികാണാതെ ആകുലരായി.
തതോ ദ്രൌണിര്മഹാവീര്യഃ പാര്ഥസ്യ വിചരിഷ്യതഃ । വിവരം സൂക്ഷ്മമാലോക്യ ജ്യാം നുനോദ ക്ഷുരേണ സഃ
അപ്പോൾ ശക്തനായ ദ്രോണപുത്രൻ, അർജുനൻ ചലിക്കുന്നതിൽ ഒരു ചെറിയ അവസരം കണ്ടു, കൂര്മ്മമായ അമ്പുകൊണ്ട് അർജുനന്റെ വില്ലിന്റെ നൂൽ മുറിച്ചു.
തദസ്യാപൂജയന്ദേവാഃ കര്മ ദൃഷ്ട്വാഽതിമാനുഷമ് । ന ശക്തോഽന്യഃ പുമാന്സ്ഥാതുമൃതേ ദ്രൌണേര്ധനംജയമ്
അത് പോലെ അതിമാനുഷമായ പ്രവർത്തി കണ്ട ദേവന്മാർ അതിനെ ആദരിച്ചു; ദ്രോണപുത്രനല്ലാതെ മറ്റാരും ധനഞ്ജയനെ നേരിടാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
തതോ ദ്രൌണിര്ധനുര്വ്യസ്യ വ്യപക്രമ്യ നരര്ഷഭഃ । പുനരപ്യഭ്യഹന്പാര്ഥം ഹൃദയേ കങ്കപത്രിഭിഃ
അപ്പോൾ ദ്രോണപുത്രൻ തന്റെ വില്ല് വലിച്ച്, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനായ പാർത്ഥനെ വീണ്ടും മയില്പൊക്കുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഹൃദയത്തിൽ തല്ലി.
തതഃ പാര്ഥോ മഹാബാഹുഃ പ്രഹസന്സ്വനവത്തദാ। യോജയാമാസ ച തദാ മൌര്വ്യാ ഗാണ്ഡീവമോജസാ
അപ്പോൾ ഭുജശക്തിയുള്ള പാർത്ഥൻ വലിയ ചിരിയോടെ തന്റെ ഗാണ്ഡീവം ശക്തിയായി മൗർവ്യ എന്ന ദാരുവിൽ കെട്ടി.
തം ദൃഷ്ട്വാ ഋദ്ധമായാന്തം പ്രഭിന്നമിവ കുഞ്ജരമ് । ഋദ്ധഃ സമാഹ്വയാമാസ ദ്രൌണിര്യുദ്ധായ ഭാരത
അവനെ മഹത്വത്തോടെ മുന്നോട്ട് വരുന്നത്, കുപിതമായ ഒരു ആനയെപ്പോലെ, കണ്ടു ദ്രോണപുത്രൻ തന്റെ ശക്തി മുഴുവൻ കൂട്ടി യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു.
തതോഽര്ധചന്ദ്രപാഹൃത്യ തേന പാര്ഥഃ സമാഹതഃ । ചിച്ഛേദ തസ്യ ചാപം ച സൂതം ചാശ്വം ച തേജസാ । വിവ്യാധ നിശിതൈശ്ചാപി ശരൈരാശീവിപോപമൈഃ
അപ്പോൾ പാർത്ഥൻ, അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് അവനാൽ തല്ലപ്പെട്ട്, തന്റെ ശക്തിയാൽ അവന്റെ വില്ലും സാരഥിയെയും കുതിരയെയും വെട്ടി വീഴ്ത്തി, വിഷമുള്ള പാമ്പുപോലുള്ള കൂരിയമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ തുളച്ചു.
സോഽന്യം രഥം സമാസ്ഥായ പ്രത്യായാദ്രഥിപുങ്ഗവഃ। വാരണേനേവ മത്തേന മത്തോ വാരണയൂഥപഃ
അവൻ മറ്റൊരു രഥത്തിൽ കയറി, രഥശ്രേഷ്ഠനായവൻ, കുപിതനായ ആനയൂഥപതിയെപ്പോലെ തിരികെ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് വന്നു.
തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം പൃഥിവ്യാമേകവീരയോഃ । രണമധ്യേ ദ്വയോരേവ സുമഹദ്രോമഹര്ഷണമ്
അപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ ആ ഇരുവരും മാത്രം ഉള്ളവരായി, യുദ്ധത്തിനിടയിൽ വലിയ ഉല്ലാസകരമായ ഒരു പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു.
തൌ വീരൌ കുരവഃ സര്വേ ദദൃശുര്വിസ്മയാന്വിതാഃ। യുധ്യമാനൌ മഹാത്മാനൌ ദ്വിരദാവിവ സംഗതൌ
കുരുക്കൾ എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ ആ മഹാത്മാക്കളായ ഇരുവീറന്മാരെയും, യുദ്ധത്തിൽ ആനകൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്നതുപോലെ, പോരാടുന്നത് കണ്ടു.
തൌ സമാജഘ്നതുര്വീരൌ പരസ്പരജയൈഷിണൌ । ശരൈ രാശീവിഷാകാരൈര്ജ്വലദ്ഭിരിവ പാവകൈഃ
പരസ്പരം ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ വീരന്മാർ ഇരുവരും, വിഷമുള്ള പാമ്പുപോലുള്ള, തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഒരുമനസ്സായി പരസ്പരം തല്ലി.